ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.149

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે રક્તપિત્તનિદાનં નામાષ્ટચત્વારિંશદુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 149
ધન્વન્તરિરુવાચ ।
આશુકારી યતઃ કાસઃ સ એવાતઃ પ્રવક્ષ્યતે ।
પઞ્ચ કાસાઃ સ્મૃતા વાતપિત્તશ્લેષ્મક્ષતક્ષયૈઃ

ક્ષયાયોપેક્ષિતાઃ સર્વે બલિનશ્ચોત્તરોત્તરમ્ ।
તેષાં ભવિષ્યતાં રૂપં કણ્ઠે કણ્ડૂરરોચકઃ

શુષ્કકર્ણાસ્યકણ્ઠત્વં તત્રાધોવિહિતો ઽનિલઃ ।
ઊર્ધ્વં પ્રવૃત્તઃ પ્રાપ્યો રસ્તસ્મિન્કણ્ઠે ચ સંસૃજન્

શિરાસ્રોતાંસિ સંપૂર્ય તતો ઽઙ્ગાન્યુત્ક્ષિપન્તિ ચ ।
ક્ષિપન્નિવાક્ષિણી ક્લિષ્ટસ્વરઃ પાર્શ્વે ચ પીડયન્

પ્રવર્તતે સવક્રેણ ભિન્નકાંસ્યોપમધ્વનિઃ ।
હૃત્પાર્શ્વેરુશિરઃ શૂલમોહક્ષોભસ્વરક્ષયાન્

કરોતિ શુષ્કકાસઞ્ચ મહાવેગરુજાસ્વનમ્ ।
સોંગહર્ષો કફં શુષ્કં કૃછ્રાન્મુક્ત્વાલ્પતાં વ્રજેત્

પિત્તાત્પીતાક્ષિકત્વં ચ તિક્તાસ્યત્વં જ્વરો ભ્રમઃ ।
પિત્તાસૃગ્વમનં તૃષ્ણા વૈસ્વર્યં ધૂમકો મદઃ

પ્રતતં કાસવેગે ચ જ્યોતિષામિવ દર્શનમ્ ।
કફાદુરો ઽલ્પરુઙ્મૂર્ધિ હૃદયં સ્તિમિતે ગુરુ

કણ્ઠે પ્રલેપમદજં પીનસચ્છર્દ્યરોચકાઃ ।
રોમહર્ષો ધનસ્નિગ્ધંશ્લેષ્મણાઞ્ચ પ્રવર્તનમ્

યુદ્ધાદ્યૈઃ સાહસૈસ્તૈસ્તૈઃ સેવિતૈરયથાબલમ્ ।
ઉપસ્યન્તઃ ક્ષતો વાયુઃ પિત્તેનાનુગતો બલી

કુપિતઃ કુરુતે કાસં કફં તેન સશોણિતમ્ ।
પીતં શ્યાવઞ્ચ શુષ્કઞ્ચ ગ્રથિતં કુપિતં બહુ

ષ્ઠીવેત્કણ્ઠેન રુજતા વિભિન્નેનૈવ ચોરસા ।
સૂચીભિરિવ તીક્ષ્ણાભિસ્તુદ્યમાનેન શૂલિના

દુઃ ખસ્પર્શેન શૂલેન ભેદપીડાહિતાપિના ।
પર્વભેદજ્વરશ્વાસતૃષ્ણાવૈસ્વર્યકમ્પવાન્

પારાવત ઇવોત્કૂજન્પાર્શ્વશૂલી તતો ઽસ્ય ચ ।
કફાદ્યૈર્વમનં પક્તિબલવર્ણઞ્ચ હીયતે

ક્ષીણસ્ય સાસૃઙ્મૂત્રત્વં શ્વાસપૃષ્ટકટિગ્રહઃ ।
ષાયુપ્રધાનાઃ કુપિતા ધાવતો રાજયક્ષ્મણઃ

કર્વન્તિ યક્ષ્માયતને કાસં ષ્ઠીવત્કફં તતઃ ।
પૂતિપૂયોપમં વીતં મિશ્રં હરિતલોહિતમ્

સુપ્યતે તુદ્યત ઇવ હૃદયં પચતીવ ચ ।
અકસ્માદુષ્ણશીતેચ્છા બહ્વાશિત્વં બલક્ષયઃ

સ્નિગ્ધપ્રસન્નવક્રત્વં શ્રીમદ્દર્શનનેત્રતા ।
તતો ઽસ્ય ક્ષયરૂપાણિ સર્વાણ્યાવિર્ભવન્તિ ચ

ઇત્યેષ ક્ષયજઃ કાસ ક્ષીણાનાં દેહનાશનઃ ।
યાપ્યૌ વા બલિનાં તદ્વત્ક્ષતજો ઽપિ નવૌ તુ તૌ

સિધ્યેતામપિ સામર્થ્યાત્સાધ્યાદૌ ચ પૃથક્ક્રમઃ ।
મિશ્રા યાપ્યાશ્ચ યે સર્વે જરસઃ સ્થવિરસ્ય ચ

કાસશ્વાસક્ષયચ્છર્દિસ્વરસાદાદયો ગદાઃ ।
ભવન્ત્યુપેક્ષયા યસ્માત્તસ્માત્તાસ્ત્વરયા જયેત્