ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.143

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાખ્યે આચારકાણ્ડે દશાવતારદૃ નામ દ્વિચત્વારિંશદુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 143
બ્રહ્મોવાચ ।
રામાયણમતો વક્ષ્યે શ્રુતં પાપવિનાશનમ્ ।
વિષ્ણુનાભ્યબ્જતો બ્રહ્મા મરીચિસ્તત્સુતો ઽભવત્

મરીચેઃ કશ્યપસ્તસ્માદ્રવિસ્તસ્માન્મનુઃ સ્મૃતઃ ।
મનોરિક્ષ્વાકુરસ્યાભૂદ્વંશે રાજા રઘુઃ સ્મૃતઃ

રઘોરજસ્તતો જાતો રાજા દશરથો બલી ।
તસ્ય પુત્રાસ્તુ ચત્વારો મહાબલપરાક્રમાઃ

કૌસલ્યાયામ ભૂદ્રામો ભરતઃ કૈકયીસુતઃ ।
સુતૌ લક્ષ્મણશક્ષુઘ્નૌ સુમિત્રાયાં બભૂવતુઃ

રામો ભક્તઃ પિતુર્માતુર્વિશ્વામિત્રાદવાપ્તવાન્ ।
અસ્ત્રગ્રામં તતો યક્ષીં તાટકાં પ્રજઘાન હ

વિશાવમિત્રસ્ય યજ્ઞે વૈ સુબાહું ન્યવધીદ્બલી ।
જનકસ્ય ક્રતું ગત્વા ઉપયેમે ઽથ જાનકીમ્

ઊર્મિલાં લક્ષ્મણો વીરો ભરતો માણ્ડવીં સુતામ્ ।
શત્રુઘ્નો વૈ કીર્તિમતીં કુશધ્વજસુતે ઉભે

પિત્રાદિભિરયોધ્યાયાં ગત્વા રામાદયઃ સ્થિતાઃ ।
યુધાજિતં માતુલઞ્ચ શત્રુઘ્નભરતૌ ગતૌ

ગતયોર્નૃપવર્યો ઽસૌ રાજ્યં દાતું સમુદ્યતઃ ।
સ રામાય તત્પુત્રાય કૈકેય્યા પ્રાર્થિતસ્તદા

ચતુર્દશસમાવાસો વનેરામસ્ય વાઞ્છિતઃ ।
રામઃ પિતૃહિતાર્થઞ્ચ લક્ષ્મણેન ચ સીતયા

રાજ્યઞ્ચ તૃણવત્ત્યક્ત્વા શૃઙ્ગવેરપુરં ગતઃ ।
રથં ત્યક્ત્વા પ્રયાગઞ્ચ ચિત્રકૂટગિરિં ગતઃ

રામસ્ય તુ વિયોગેન રાજા સ્વર્ગં સમાશ્રિતઃ ।
સંસ્કૃત્ય ભરતશ્ચાગાદ્રામમાહ બલાન્વિતઃ

અયોધ્યાન્તુ સમાગત્ય રાજ્યં કુરુ મહામતે ।
સ નૈચ્છત્પાદુકે દત્ત્વા રાજ્યાય ભરતાય તુ

વિસર્જિતો ઽથ ભરતો રામરાજ્યમપાલયત્ ।
નન્દિગ્રામે સ્થિતો ભક્તો હ્યયોધ્યાં નાવિશદ્વ્રતી

રામો ઽપિ ચિત્રકૂટાચ્ચ હ્યત્રેરાશ્રમમાયયૌ ।
નત્વા સુતીક્ષ્ણં ચાગસ્ત્યં દણ્ડકારણ્યમાગતઃ

તત્ર શૂર્પણખા નામ રાક્ષસી ચાત્તુમાગતા ।
નિકૃત્ય કર્ણો નાસે ચ રામેણાથાપવારિતા

તત્પ્રેરિતઃ ખરશ્ચાગાદ્દૂષણસ્ત્રિશિરાસ્તથા ।
ચતુર્દશસહસ્રેણ રક્ષસાન્તુ બલેન ચ

રામો ઽપિ પ્રેષયામાસ બાણૈર્યમપુરઞ્ચ તાન્ ।
રાક્ષસ્યા પ્રેરિતો ઽભ્યાગાદ્રાવણો હરણાય હિ

મૃગરૂપં સ મારીચં કૃત્વાગ્રે ઽથ ત્રિદણ્ડધૃક્ ।
સીતયા પ્રેરિતો રામો મારીચં નિજઘાન હ

મ્રિયમાણઃ સ ચ પ્રાહ હા સીતે ! લક્ષ્મણોતિ ચ ।
સીતોક્તો લક્ષ્મણો ઽથાગાદ્રામશ્ચાનુદદર્શ તમ્

ઉવાચ રાક્ષસી માયા નૂનં સીતા હૃતેતિ સઃ ।
રાવણો ઽન્તરમાસાદ્ય હ્યઙ્કેનાદાય જાનકીમ્

જટાયુષં વિનિર્ભિદ્ય યયૌ લઙ્કાં તતો બલી ।
અશોકવૃક્ષચ્છાયાયાં રક્ષિતાં તામધારયત્

આગત્ય રામઃ સૂન્યાઞ્ચ પર્ણશાલાં દદર્શ હ ।
શોકં કૃત્વાથ જાનક્યા માર્ગણં કૃતવાન્પ્રભુઃ

જટાયુષઞ્ચ સંસ્કૃત્ય તદુક્તો દક્ષિણાં દિશમ્ ।
ગત્વા સખ્યં તતશ્ચક્રે સુગ્રીવેણ ચ રાઘવઃ

સપ્ત તાલાન્વિનિર્ભિદ્ય શરેણાનતપર્વણા ।
વાલિનઞ્ચ વિનિર્ભિદ્ય કિષ્કિન્ધાયાં હરીશ્વરમ્

સુગ્રીવં કૃતવાન્રામ ઋશ્યમૂકે સ્વયં સ્થિતઃ ।
સુગ્રીવઃ પ્રેષયામાસ વાનરાન્પર્વતોપમાન્

સીતાયા માર્ગણં કર્તું પૂર્વાદ્યાશાસુ સોત્સવાન્ ।
પ્રતીચીમુત્તરાં પ્રાચીં દિશં ગત્વા સમાગતાઃ

દક્ષિણાન્તુ દિશં યે ચ માર્ગયન્તો ઽથ જાનકીમ્ ।
વનાનિ પર્વતાન્દ્વીપાન્નદીનાં પુલિનાનિ ચ

જાનકીન્તે હ્યપશ્યન્તો મરણે કૃતનિશ્ચયાઃ ।
સમ્પાતિવચનાજ્જ્ઞાત્વા હનૂમાન્કપિકુઞ્જરઃ

શતયોજનવિસ્તીર્ણં પુપ્લુવે મકરાલયમ્ ।
અપશ્યજ્જાનકીં તત્ર હ્યશોકવનિકાસ્થિતામ્

ભર્ત્સિતાં રાક્ષસીભિશ્ચ રાવણેન ચ રક્ષસા ।
ભવ ભાર્યેતિ વદતા ચિન્તયન્તીઞ્ચ રાઘવમ્

અઙ્ગુલીયં કપિર્દત્ત્વા સીતાં કૌશલ્યમબ્રવીત્ ।
રામસ્ય તસ્ય દૂતો ઽહં શોકં મા કુરુ મૈથિલિ

સ્વાભિજ્ઞાનઞ્ચ મે દેહિ યેન રામઃ સ્મરિષ્યતિ ।
તચ્છ્રુત્વા પ્રદદૌ સીતા વેણીરત્નં હનૂમતે

યથા રામો નયેચ્છીઘ્રં તથા વાચ્યં ત્વયા કપે ।
તથેત્યુક્ત્વા તુ હનુમાન્વનં દિવ્યં બભઞ્જ હ

હત્વાક્ષં રાક્ષસાંશ્ચાન્યાન્બન્ધનં સ્વયમાગતઃ ।
સર્વૈરિન્દ્રજિતો બાણૈર્દૃષ્ટ્વા રાવણમબ્રવીત્

રામદૂતો ઽસ્મિ હનુમાન્દેહિ રામાય મૈથિલીમ્ ।
એતચ્છ્રુત્વા પ્રકુપિતો દીપયામાસ પુચ્છકમ્

કપિર્જ્વલિતલાઙ્ગૂલો લઙ્કાં દેહેઽ મહાબલઃ ।
દગ્ધ્વા લઙ્કાં સમાયાતો રામપાર્શ્વં સ વાનરઃ

જગ્ધ્વા ફલં મધુવને દૃષ્ટા સીતત્યવેદયત્ ।
વેણીરત્નઞ્ચ રામાય રામો લઙ્કાપુર્રી યયૌ

સસુગ્રીવઃ સ હનુમાન્સાંગદશ્ચ સલક્ષ્મણઃ ।
વિભીષણો ઽપિ સમ્પ્રાપ્તઃ શરણં રાઘવં પ્રતિ

લઙ્કૈશ્વર્યેષ્વભ્યષિઞ્ચદ્રામસ્તં રાવણાનુજમ્ ।
રામો નલેન સેતુઞ્ચ કૃત્વાબ્ધૌ ચોત્તતાર તમ્

સુવેલાવસ્થિતશ્ચૈવ પુરીં લઙ્કાં દદર્શહ ।
અથ તે વાનરા વીરા નીલાઙ્ગદનલાદયઃ

ધૂમ્રધૂમ્રાક્ષવીરેન્દ્રા જામ્બવત્પ્રમુખાસ્તદા ।
મૈન્દદ્વિવિદમુખ્યાસ્તે પુરીં લઙ્કાં બભઞ્જિરે

રાક્ષસાંશ્ચ મહાકાયાન્કાલાઞ્જનચયોપમાન્ ।
રામઃ સલક્ષ્મણો હત્વા સકપિઃ સર્વરાક્ષસાન્

વિદ્યુજ્જિહ્વઞ્ચ ધૂમ્રાક્ષં દેવાન્તકનરાન્ત કૌ ।
મહોદરમહાપાર્શ્વાવતિકાયં મહાબલમ્

કુમ્ભં નિકુમ્ભં મત્તઞ્ચ મકરાક્ષં હ્યકમ્પનમ્ ।
પ્રહસ્તં વીરમુન્મત્તં કુમ્ભકર્ણં મહાબલમ્

રાવણિં લક્ષ્મણો ઽચ્છિન્ત હ્યસ્ત્રાદ્યૈ રાઘવો બલી ।
નિકૃત્ય બાહુચક્રાણિ રાવણન્તુ ન્યપાતયન્

સીતાં શુદ્ધાં ગૃહીત્વાથ વિમાને પુષ્પકે સ્થિતઃ ।
સવાનરઃ સમાયાતો હ્યયોધ્યાં પ્રવરાં પુરીમ્

તત્ર રાજ્યં ચકારાથ પુત્ત્રવત્પાલયન્પ્રજાઃ ।
દશાશ્વમેધાનાહૃત્ય ગયાશિરસિ પાતનમ્

પિણ્ડાનાં વિધિવત્કૃત્વા દત્ત્વા દાનાનિ રાઘવઃ ।
પુત્રૌ કુશલવૌ દૃષ્ટ્વા તૌ ચ રાજ્યે ઽભ્યષેચયત્

એકાદશસહસ્રાણિ રામો રાજ્યમકારયત્ ।
શત્રુઘ્નો લવણં જઘ્ને શૈલૂષં ભતસ્તતઃ

અગસ્ત્યાદીન્મુનીન્નત્વા શ્રુત્વોત્પત્તિઞ્ચ રક્ષસામ્ ।
સ્વર્ગં ગતો જનૈઃ સાર્ધમયોધ્યાસ્થૈઃ કૃતાર્થકઃ