ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 9.4

ભક્તિમાહાત્મ્યમ્
શ્રીવ્યાસ ઉવાચ -
ખે વાયૌ સલિલે વહ્નૌ મહ્યાં જ્યોતિર્ગણેષુ ચ ॥
શ્રીકૃષ્ણદેવં પશ્યંતો હર્ષિતાશ્ચ પુનઃ પુનઃ

શ્રીકૃષ્ણો રાધિકાનાથઃ કોટિકંદર્પમોહનઃ ॥
તન્નેત્રગોચરો યાતિ બ્રુવઞ્છ્રીનંદનંદનઃ

સદાનંદં ચ તે દૃષ્ટ્વા પ્રહસંતિ પ્રહર્ષિતાઃ ॥
ક્વચિદ્‌વદંતિ ધાવંતિ નંદંતિ ચ ક્વચિત્તથા

ક્વચિદ્‌ગાયંતિ નૃત્યંતિ ક્વચિત્તૂષ્ણીં ભવન્તિ ચ ॥
કૃષ્ણચંદ્રસ્વરૂપાસ્તે કૃતાર્થા વૈષ્ણવોત્તમાઃ

તેષાં દર્શનમાત્રેણ નરો યાતિ કૃતાર્થતામ્ ॥
ન કાલો ન યમસ્તેષાં દંડં દાતું ન ચ ક્ષમઃ

ગદા કૌમોદકી વામે દક્ષીણે ચ સુદર્શનમ્ ॥
અગ્રે શાર્ઙ્ગધનુઃ પશ્ચાત્પાંચજન્યો ઘનસ્વનઃ

નંદકશ્ચ મહાખડ્ગઃ શતચન્દ્રેષવઃ શિતાઃ ॥
એતાન્યાયુધમુખ્યાનિ તાંશ્ચ રક્ષંત્યહર્નિશમ્

તથોપરિ મહાપદ્મં છાયાં કર્તું પુનઃ પુનઃ ॥
ગરુડઃ પક્ષવાતેન શ્રમહર્તા સતામપિ

યત્ર યત્ર ગતાઃ સંતસ્તત્ર તત્ર સ્વયં હરિઃ ॥
તીર્થીકુર્વન્ ભૂમિભાગં શ્રીમત્પાદાબ્જરેણુભિઃ

ક્ષણં યત્ર સ્થિતાઃ સંતસ્તત્ર તીર્થાનિ સંતિ હિ ॥
તત્ર કોઽપિ મૃતઃ પાપી યાતિ વિષ્ણોઃ પરં પદમ્

દૂરાત્સંપ્રેક્ષ્ય કૃષ્ણેષ્ટા નાધયો વ્યાધયસ્તથા ॥
ભૂતપ્રેતપિશાચાશ્ચ પલાયંતે દિશો દશ

નદ્યો નદાઃ પર્વતાશ્ચ સમુદ્રાશ્ચ તથાપરે ॥
માર્ગં દદુશ્ચ સાધુભ્યોઽનપેક્ષેભ્યઃ સમંતતઃ

સાધૂનાં જ્ઞાનનિષ્ઠાનાં વિરક્તાનાં મહાત્મનામ્ ॥
અજાતશત્રૂણાં તેષાં દુર્લભં પુણ્યવર્જિતૈઃ

યસ્મિન્કુલે કૃષ્ણભક્તો જાયતે બ્રહ્મલક્ષણમ્ ॥
તત્કુલં વિમલં વિદ્ધિ મલીમસમપિ સ્વતઃ

રાજન્ શ્રીકૃષ્ણભક્તસ્તુ પિતૄન્દશ કુલોદ્‌ભવાન્ ॥
પ્રિયાપક્ષેઽપિ દશ ચ માતૃપક્ષે તથા દશ

પુરુષાનુદ્ધરેદ્‌રાજન્નિરયાત્પાપબંધનાત્ ॥
સાધુસંબંધિનશ્ચાન્યે ભૃત્યા દાસાઃ સુહૃજ્જનાઃ

શત્રવો ભારવાહશ્ચ તદ્‌ગૃહે પક્ષિણસ્તથા ॥
પિપીલિકાશ્ચ મશકાસ્તથા કીટપતઙ્ગકાઃ

અબ્રહ્મણ્યેઽકૃષ્ણસારે સૌવીરે કીકટે તથા ॥
મ્લેચ્છદેશેઽપિ દેવેશ ભક્તો લોકાન્પુનાતિ હિ

સાંખ્યયોગં વિના રાજંસ્તીર્થધર્મમખૈર્વિના ॥
સાધુસંસર્ગિનસ્તેઽપિ પ્રયાંતિ હરિમન્દિરે

ઇત્થં શ્રીકૃષ્ણભક્તાનાં માહાત્મ્યં કથિતં મયા ॥
ચતુઃપદાર્થદં નૄણાં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઉગ્રસેન ઉવાચ -
પરિપૂર્ણતમે સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણે પરમાત્મનિ ॥
દન્તવક્ત્રસ્ય દુષ્ટસ્ય જ્યોતિર્લીનં બભૂવ હ

અહો મહદિદં ચિત્રં સાયૂજ્યં મહતામપિ ॥
યોગ્યં સ્યાદ્વિપ્રમુખ્યેંદ્ર કથં ચાન્યેન શત્રુણા

શ્રીવ્યાસ ઉવાચ -
મમાહમિતિ વૈષમ્યં ભૂતાનાં ત્રિગુણાત્મનામ્ ॥
ક્રોધાદ્યૈર્વર્તતે રાજન્ન હરૌ પરમાત્મનિ

હરૌ કેનાપિ ભાવેન મનો લગ્નં કરોતિ યઃ ॥
યાતિ તદ્‌રૂપતાં સોઽપિ ભૃંગિણઃ કીટકો યથા

સ્નેહં કામં ભયં ક્રોધમૈક્યં સૌહૃદમેવ ચ ॥
કૃત્વા તન્મયતાં યાંતિ સાંખ્યયોગં વિના જનાઃ

સ્નેહાન્નંદયશોદાદ્યા વસુદેવાદયોઽપરે ॥
કાલાદ્‌ગોપ્યો હરિં પ્રાપ્તા ન તુ બ્રહ્મતયા નૃપ

તદ્‌રૂપગુણમાધુર્યભાવસંલગ્નમાનસાઃ ॥
ભયાત્કંસસ્તવ સુતસ્તત્સાયૂજ્યં જગામ હ

ક્રોધાદયં દંતવક્ત્રઃ શિશુપાલાદયોઽપરે ॥
ઐક્યાચ્ચ યાદવા યૂયં સૌહૃદાચ્ચ વયં તથા

તસ્માત્કેનાપ્યુપાયેન મનઃ કૃષ્ણે નિવેશયેત્ ॥
અહર્નિશં હિ સ્મરણં ભવેચ્છત્રોર્ન કર્હિચિત્

શત્રુભાવં હરૌ તસ્માત્કુર્વંતિ દનુજાદયઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વિજ્ઞાનખંડે શ્રીવ્યાસોગ્રસેનસંવાદે
ભક્તિમાહાત્મ્યં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ