ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.9

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા શત્રુહા ભાનુર્ગૃહીત્વા ખઙ્ગચર્મણી ॥
પદાતિઃ પ્રયયૌ સૈન્યે વને વન્યકરીવસઃ

ભાનુખઙ્ગેન શત્રૂંસ્તાઞ્ચ્છિન્નબાહૂંશ્ચકાર હ ॥
દ્વિપાન્હયાન્સંમુખસ્થાન્પશ્વસ્થાંશ્ચ દ્વિધાકરોત્

ખઙ્ગદ્વિતીયો હ્યેકાકી રેજે છિંદન્નરીમૃધે ॥
નીહારમેઘપટલૈર્ભાનુર્ભાનુરિવસ્ફુરન્

હસ્તિનાં છિન્નકુંભાનાં ભાનુખઙ્ગેન મૈથિલ ॥
મુક્તા નિપેતુશ્ચ યથા તારકાઃ ક્ષીણકર્મણામ્

લક્ષમાત્રેણ તત્સૈન્યં પાતયિત્વા રણાંગણે ॥
રંગપિંગો પરિપ્રાગાદ્ભાનુર્વીરો- મહાબલઃ

કૃષ્ણદત્તેન ખઙ્ગેન રથૌ તૌ રંગપિંગયોઃ ॥
છિત્ત્વા હયાન્સનેતૃંશ્ચ ભાનુર્યુદ્ધેદ્વિધાકરોત્

ખઙ્ગૌ નીત્વા રંગપિંગૌ તેડતુસ્તમહોદ્ભટૌ ॥
ભાનુચર્મગતૌ ખડ્ગૌ ભંગીભૂતૌ બભૂવતુઃ

ભાનુખઙ્ગપ્રહારેણ શિરસો રંગપિંગયોઃ ॥
યુગપત્પેતતુર્યુદ્ધે તદદ્ભુતમિવાભવત્

ભાનુસ્તયોશ્ચ શિરસી નીત્વા પ્રદ્યુમ્નસંમુખે ॥
આયયૌ વિજયી વીરઃ શ્લાઘિતઃ સૈન્યનાયકૈઃ ॥૯।
દિવિ દુંદુભયો નેદુર્નરદુંદુભિભિઃ સમમ્॥
અભૂજ્જયજયા રાવઃ પુષ્પવર્ષાઃ સુરૈઃ કૃતાઃ

રંગપિંગૌ મૃતૌ શ્રુત્વા શિશુપાલો રુષાન્વિતઃ ॥
જૈત્રં રથં સમારુહ્ય યદૂનાં સંમુખં યયૌ॥૧ ૧॥
મદચ્યુદ્ભિર્ગજૈ દીર્ઘૈ રત્નકંબલમંડિતૈઃ ॥
સ્વર્ણનીડસમાયુક્તૈલોંલઘંટાક્વણત્સ્વનૈઃ

રથૈશ્ચ દેવધિષ્ણ્યાભૈર્વાયુવેગૈસ્તુરંગમૈઃ ॥
વિદ્યાધરસમૈર્વીરૈર્નાદયન્વસુધા- તલમ્

શિશુપાલબલં દૃષ્ટ્વા શક્રદત્તે રથે તતઃ ॥
સર્વેષામગ્રતઃ કાર્ષ્ણિઃ પ્રયયૌ ધન્વિનાં વર

શંખં દધ્મૌ હરેઃ પુત્રો દિશઃ ખં નાદયન્નૃપઃ ॥
તેન નાદેન શત્રૂણાં કંપોઽભૂદ્ધૃદિ માનદ

શિશુપાલમહાસૈન્યે પ્રાસાદૈવ દુર્ગમે ॥
ચક્રે નારાચસોપાનં સહસા રુક્મિણીસુતઃ

દમઘોષસુતો ધીમાન્ધનુષ્ટંકારયન્મુહુઃ ॥
બ્રહ્માસ્ત્રં સંદધે યદ્વૈ દત્તાત્રેયેણ શિક્ષિતમ્

પ્રચંડં સર્વતસ્તેજો દૃષ્ટ્વા શ્રીરુક્મિણીસુતઃ॥
બ્રહ્માસ્ત્રેણાપિ દ્યુદ્ધેસંજહાર સ લીલયા

શિશુપાલો મહાધીમાનંગારાસ્ત્રં સમાદધે॥
જામદગ્ન્યેન યદ્દત્તં મહેંદ્રે પર્વતે નૃપ

તસ્માદંગારવર્ષાભિઃ કાર્ષ્ણિસેનાતિવિહ્વલા ॥
પર્જન્યાસ્ત્રં મહાદિવ્યં તદા કાર્ષ્ણિઃ સમાદધે

સ્થૂલાભિર્મેઘધારાભિરંગારાઃ શાંતિમાયયુઃ ॥
શિશુપાલસ્તદા ક્રુદ્ધો ગજાસ્ત્રં તં સમાદધે

યદગસ્ત્યેન મુનિના શિક્ષિતં મલયાચલે ॥
મહોદ્ભટા ગજા દીર્ઘાઃ કોટિશસ્તદ્વિનિર્ગતાઃ

તે સૈન્યં પાતયામાસુઃ પ્રદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ ॥
હાહાકારો મહાનાસીદ્યદૂનાં વાહિનીષુ ચ

પ્રદ્યુમ્નોથ રણશ્લાઘી નૃસિંહાસ્ત્રં સમાદધે॥
નૃસિંહૌ નિર્ગતા સ્તસ્માન્નાદયન્વસુધાતલમ્

સ્ફુરત્સટો દીર્ઘબાલો નખલાંગલભીષણઃ ॥
નનાદ હુંકૃતૈઃ શબ્દૈર્ભક્ષયંસ્તાન્ગજાન્રણે

વિદાર્ય ગજકુંભાં તમુત્પતન્ભગવાન્હરિઃ ॥
ગજવૃંદં મર્દયિત્વા તત્રૈવાંતરધીયત

ચિક્ષેપ પરિઘં રોષાચ્છિશુપાલો મહાબલઃ॥
ચિચ્છેદ પરિઘં તદ્વૈ યમદંડેન માધવઃ

તતશ્ચૈદ્યો રુષાવિષ્ટો ગૃહીત્વા ખઙ્ગચર્મણી ॥
પ્રદ્યુમ્નં તમુપાધાવત્પતંગ ઇવ પાવકમ્

કાર્ષ્ણિસ્તતાડ તં ખઙ્ગં યમદંડેન વેગતઃ ॥
ચૂર્ણી બભૂવ તેનાપિ નિસ્ત્રિંશશ્ચર્મણા સહ

પાશિદત્તેન પાશેન સહસા યાદવેશ્વરઃ ॥
દમઘોષસુતં બદ્ધ્વા વિચકર્ષ રણાંગણે

શિશુપાલં ઘાતયિતું ખઙ્ગં જગ્રાહ રોષતઃ ॥
તદૈવ તત્કરૌ સાક્ષાદ્ગદો જગ્રાહ વેગતઃ

ગદ ઉવાચ ॥
પરિપૂર્ણતમેનાપિ શ્રીકૃષ્ણેન મહાત્મના ॥
વધ્યોયં દેવવચનં વચનં મા વૃથા કુરુ

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
તદા કોલાહલે જાતે શિશુપાલસ્ય બંધને ॥
દમઘોષો બલિં નીત્વા પ્રાગાત્પ્રદ્યુમ્નસંમુખે

કાર્ષ્ણિસ્તમાગતં દૃષ્ટ્વા ત્યક્ત્વા શસ્ત્રાણિ શીઘ્રતઃ ॥
અગ્રતશ્ચેદિપં શશ્વન્નનામ શિરસા ભુવિ

મિલિત્વા ચાશિષં દત્ત્વા પ્રદ્યુમ્નાય મહાત્મને॥
દમઘોષો મહારાજઃ પ્રાહ ગદ્ગદયા ગિરા

દમઘોષ ઉવાચ ॥
પ્રદ્યુમ્ન ત્વં તુ ધન્યોઽસિ શ્રીયદૂનાં શિરોમણે ॥
તત્પુત્રેણ કૃતં યદ્વૈ તત્ક્ષમસ્વ દયાનિધે

શ્રીપ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ ॥
મમ દોષો ન તે ચાયં ન તે પુત્રસ્ય હે પ્રભો ॥
સર્વં કાલકૃતં મન્યે પ્રિયમપ્રિયમેવ વા

॥ શ્રી નારદ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તો દમઘોષોઽપિ પ્રદ્યુમ્નેન પ્રયંત્રિતઃ ॥
શિશુપાલં મોચયિત્વા નીત્વાગાચ્ચંદ્રિકાપુરીમ્

પ્રદ્યુમ્નસ્ય બલં શ્રુત્વા સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણતેજસઃ ॥
ન કેઽપિ યુયુધુસ્તેન રાજાનશ્ચ બલિં દદુઃ

ઇતિ શ્રીમદ્ગર્ગસંહિતાયાં વિશ્વજિત્ખંડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે રંગપિંગવધે શિશુપાલયુદ્ધે ચેદિદેશવિજયોનામ નવમોઽધ્યાયઃ