ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.5

કચ્છ તથા કલિઙ્ગદેશવિજયમ્
શ્રીબહુલાશ્વ ઉવાચ -
કન્કાન્દેશાન્ યયૌ જેતું ક્રમતઃ શ્રીહરેઃ સુતઃ ॥
તસ્ય કર્માણ્યુદારાણિ બ્રૂહિ દેવર્ષિસત્તમ

અહો શ્રીકૃષ્ણચંદ્રસ્ય કૃપા ભક્તેષુ ચેદૃશી ॥
પુનાતિ પ્રશ્રુતા ધ્યાતા પાપિનં સંકુલં જનમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
સાધુ સાધુ ત્વયા પૃષ્ટં સાધુ તે વિમલા મતિઃ ॥
ચરિતં કૃષ્ણભક્તાનાં પુનાતિ ભુવનત્રયમ્

તત્કાલે મેઘધારાશ્ચ ભૂમેઃ સર્વરજાંસિ ચ ॥
કવિશ્ચેદ્‌ગણયેદ્‌રાજન્ ન હરેઃ શ્રીમતો ગુણાન્

ચતુર્યોજનમાત્રં હિ છાયા યસ્ય પ્રદૃશ્યતે ॥
તેન શ્વેતાતપત્રેણ શોભિતો રુક્મિણીસુતઃ

રથેન શક્રદત્તેન સ્વસૈન્યપરિવારિતઃ ॥
કચ્છદેશાન્ યયૌ જેતું ત્રિપુરાન્ગિરિશો યથા

કચ્છદેશાધિપઃ શુભ્રો મૃગયાર્થી વિનિર્ગતઃ ॥
સેનાં સમાગતાં જ્ઞાત્વા પુરીં હાલાં સમાયયૌ

પ્રદ્યુમ્નસ્યાગતા સેના ગજપાદપ્રતાડનૈઃ ॥
ચૂર્ણયંતી તરૂન્દેશાન્પાતયન્તી ચ મૈથિલ

ઉત્થિતૈસ્તદ્‌રજોવૃન્દૈ-રન્ધીભૂતં નભોઽભવત્ ॥
ભયં પ્રાપુર્જનાઃ સર્વે કચ્છદેશનિવાસિનઃ

તદાતિહર્ષિતઃ શુભ્રો ગજાનાં હેમમાલિનામ્ ॥
નીત્વા પઞ્ચશતં સદ્યો હયાનામયુતં તથા

વિંશદ્‌ભારં સુવર્ણાનામાગતસ્યાસ્ય સંમુખે ॥
દત્ત્વા બલિં નનામાશુ સ્રજા બદ્ધ્વા કરદ્વયમ્

તસ્મૈ તુષ્ટઃ શંબરારિઃ પ્રદદૌ રત્‍નમાલિકામ્ ॥
સંસ્થાપ્ય રાજ્યે તં રાજંસ્તથા હિ પ્રકૃતિઃ સતામ્

કલિંગાન્પ્રયયૌ જેતું રુક્મિણીનન્દનો બલી ॥
પતત્પતાકૈઃ સત્સૈન્યૈર્મેઘૈરિંદ્ર ઇવ વ્રજન્

કલિંગરાજઃ સ્વબલૈઃ સમર્થદ્વિપવાહનૈઃ ॥
નિર્યયૌ સંમુખે યોદ્ધું પ્રદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ

કલિંગમાગતં વીક્ષ્યાનિરુદ્ધો ધન્વિનાં વરઃ ॥
રથેનૈકેન તત્સૈન્યૈર્યુયુધે યાદવાગ્રતઃ

શતબાણૈશ્ચ કાલિંગં દશભિર્દશભી રથાન્ ॥
આતડયદ્‌ગજાન્ વીરશ્ચાપં ટંકારયન્મુહુઃ

સ્વશત્રવશ્ચ સ્વે સર્વે સાધુ સાધ્વિતિ વાદિનઃ ॥
આનિરુદ્ધઃ પ્રયુયુધે પ્રદ્યુમ્નસ્ય પ્રપશ્યતઃ

અનિરુદ્ધસ્ય બાણૌઘૈઃ કેચિદ્વીરા દ્વિધા કૃતાઃ ॥
ગજાશ્ચ ભિન્નશિરસઃ પાદભિન્ના હયા નૃપ

રથાશ્ચ ચૂર્ણચરણા હતાશ્વા હતનાયકાઃ ॥
રથિસારથયો વાતૈર્નિપેતુઃ પાદપા ઇવ

પલાયમાનાં તાં સેનાં કલિંગો વીક્ષ્ય મૈથિલ ॥
આજગામ ગજારૂઢો વિચ્છિન્નકવચો રુષા

દ્વિસપ્તતિભારયુતાં ગદાં ચિક્ષેપ સત્વરમ્ ॥
ગજેન પાતયન્‍વીરાન્ જગર્જ ઘનવદ્બલી

ગદાપ્રહારપતિતં કિંચિદ્‌વ્યાકુલમાનસમ્ ॥
અનિરુદ્ધં મૃધે વીક્ષ્ય યાદવાઃ ક્રોધપૂરિતાઃ

તદૈવ તેડુઃ કાલિંગં બાણૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સ્ફુરત્પ્રભૈઃ ॥
સમાંસમુદ્‍ભટં શ્યેનં કુરરાશ્ચંચુભિર્યથા

કાલિંગોઽપિ તદા ક્રુદ્ધઃસજ્જં કૃત્વા ધનુઃ સ્વયમ્ ॥
ટંકારયન્મુહુર્બાણૈર્બાણાંશ્ચૂર્ણીચકાર હ

ગદો ગદાં સમાદાય બલદેવાનુજો બલી ॥
તદ્‌ગજં તાડયામાસ વામહસ્તેન મૈથિલ

અર્ધચંદ્રપ્રહારેણ વિશીર્ણોઽભૂદ્‌ગજસ્તથા ॥
ઇન્દ્રવજ્રપ્રહારેણ ગણ્ડશૈલો યથા નૃપ

કાલિંગઃ પતિતો ભૂત્વા ગૃહીત્વા મહતીં ગદામ્ ॥
ગદં ચ તાડયામાસ કાલિંગં ચ ગદસ્તદા

કલિંગગદયોસ્તત્ર ઘોરં યુદ્ધં બભૂવ હ ॥
વિસ્ફુલિંગાન્ ક્ષરન્ત્યૌ દ્વે ગદે ચૂર્ણીબભૂવતુઃ

ગદો ગૃહીત્વા કાલિંગં પાતયિત્વા રણાંગણે ॥
ચકર્ષ સ્વકરેણાશુ ફણિનં ગરુડો યથા

ગદાપ્રહારવ્યથિતશ્ચૂર્ણિતાસ્થિઃ કલિંગરાટ્ ॥
આયયૌ શરણં સોઽપિ પ્રદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ

દત્વા બલિં પ્રાહ કલિંગરાજ-
સ્ત્વં દેવદેવઃ પરમેશ્વરોઽસિ ॥
કઃ ક્રોધવન્તં પ્રસહેત કૌ ત્વાં
જનો યથા દણ્ડધરં નમસ્તે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
કચ્છકલિંગવિજયો નામ પંચમોઽધ્યાયઃ