ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.4

પ્રદ્યુમ્નસ્ય દિગ્વિજયયાત્રા
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં સેનાવૃતં વીરાઃ પ્રદ્યુમ્નં ધન્વિનાં વરમ્ ॥
શ્રીકૃષ્ણબલદેવાભ્યામુગ્રસેન ઉવાચ હ

ઉગ્રસેન ઉવાચ -
હે પ્રદ્યુમ્ન મહાપ્રાજ્ઞ શ્રીકૃષ્ણકૃપયા ત્વરમ્ ॥
વિજિત્ય નૃપતીન્ સર્વાન્ દ્વારકામાગયિષ્યસિ

મત્તં પ્રમત્તમુન્મત્તં સુપ્તં બાલં જડં સ્ત્રિયમ્ ॥
પ્રપન્નં વિરથં ભીતં ન રિપું હંતિ ધર્મવિત્

રાજ્ઞો હિ પરમો ધર્મ આર્તાનામાર્તિનિગ્રહઃ ॥
ઉત્પથાનાં વધશ્ચેત્થમાતતાયી વધાર્હણઃ

પુમાન્ યોષિદુત ક્લીબ આત્મસંભાવિતોઽધમઃ ॥
ભૂતેષુ નિરનુક્રોશો નૃપાણાં તદ્વધોઽવધઃ

નૈનો રાજ્ઞઃ પ્રજાભર્તુ-ર્ધર્મયુદ્ધે વધો દ્વિષામ્ ॥
આદિરાજ્ઞો નૃપાન્પૂર્વં પ્રાહ સ્વાયંભુવો મનુઃ

યો રણે નિર્ભયો ભૂત્વા કૃત્વાઙ્‌ઘ્રિં પ્રાગતો વ્યસુઃ ॥
સ ગચ્છેદ્ધામ પરમં ભિત્વા માર્તંડમંડલમ્

ભયાદ્‌રણાદુપરતસ્ત્યક્ત્વા યુદ્ધે પતિં ચ યઃ ॥
વ્રજેદ્યઃ ક્ષત્રિયો ભૂત્વા સ મહારૌરવં વ્રજેત્

સેનાં રક્ષેત્તુ રાજા હિ સેના રાજાનમેવ હિ ॥
સૂતઃ કૃચ્છ્રગતં રક્ષેદ્‌રથિનં સારથિં રથી

યૂયં ચ યાદવાઃ સર્વે સમર્થબલવાહનાઃ ॥
કાર્ષ્ણિમેવાભીરક્ષંતુ કાર્ષ્ણિર્વઃ પરિરક્ષતુ

ગાવો વિપ્રાઃ સુરા ધર્મચ્છંદાંસિ ભુવિ સાધવઃ ॥
પૂજનીયાઃ સદા સર્વૈર્મનુષ્યૈર્મોક્ષકાંક્ષિભિઃ

વેદા વિષ્ણુવચો વિપ્રા મુખં ગાવસ્તનુર્હરેઃ ॥
અંગાનિ દેવતાઃ સાક્ષાત્સાધવો હ્યસવઃ સ્મૃતાઃ

શ્રીકૃષ્ણોઽયં હરિઃ સાક્ષાત્પરિપૂર્ણતમઃ પ્રભુઃ ॥
યેષાં ચિત્તે સ્થિતો ભક્ત્યા તેષાં તુ વિજયઃ સદા

શ્રીનારદ ઉવાચ -
શિરસા જગૃહુઃ સાક્ષાદુગ્રસેનસ્ય શાસનમ્ ॥
પ્રણેમુર્યાદવાઃ સર્વે કૃતાંજલિપુટા નૃપ

ઉગ્રસેનં નૃપં શૂરં વસુદેવં બલં હરિમ્ ॥
નનામ કાર્ષ્ણિઃ શિરસા ગર્ગાચાર્યં મહામુનિમ્

શ્રીકૃષ્ણબલદેવાભ્યાં પુરીં યાતે નૃપેશ્વર ॥
દિગ્જયાર્થી હરેઃ પુત્રઃ પ્રયયૌ યાદવૈઃ સહ

ચતુર્યોજનલમ્બીત્થં રાજમાર્ગોઽપિ યસ્ય વૈ ॥
બભૌ હેમમયૈઃ સર્વૈઃ શિબિરૈર્મૈથિલેશ્વર

અગ્રતો વાહિનીયુક્તઃ કૃતવર્મા મહાબલઃ ॥
ધ્વજિનીસહિતઃ પશ્ચાદક્રૂરો ધન્વિનાં વરઃ

તત્પશ્ચાદુદ્ધવો મંત્રી પ્રતિમાપંચસંયુતઃ ॥
તત્પશ્ચાત્કૃષ્ણચંદ્રસ્ય સુતાસ્ત્વષ્ટાદશ સ્મૃતાઃ

યયુર્મહારથા રાજન્ યે શતાક્ષૌહિણીયુતાઃ ॥
પ્રદ્યુમ્નશ્ચાનિરુદ્ધશ્ચ દીપ્તિમાન્ભાનુરેવ ચ

સાંબો મધુર્બૃહદ્‌ભાનુશ્ચિત્રભાનુર્વૃકોઽરુણઃ ॥
પુષ્કરો વેદબાહુશ્ચ શ્રુતદેવઃ સુનંદનઃ

ચિત્રભાનુર્વિરૂપશ્ચ કવિર્ન્યગ્રોધ એવ ચ ॥
તત્પશ્ચાત્પ્રયયુઃ સર્વે ગદાદ્યાઃ કૃષ્ણનોદિતાઃ

ભોજવૃષ્ણ્યંધકમધુ-શૂરસેનદશાર્હકાઃ ॥
ઋતુબાણકોટિસંખ્યા યાદવાનાં પ્રકથ્યતે ॥
તત્સૈન્યસંખ્યાં નૃપતે કઃ કરિષ્યતિ ભૂમિષુ

ઇત્થં યદૂનાં ચલતાં નૃપાણાં
વિકર્ષતાં તાં મહતીં ચ સેનામ્ ॥
કોદંડટંકારયુતોઽભવત્કૌ
ધુંકાર આતાડિત દુંદુભીનામ્

ઇભેંદ્રચીત્કારહયેંદ્રહેષણૈ-
ર્નદદ્‌ભુશુંડીદૃઢવીરગર્જનૈઃ ॥
ઢક્કાનિનાદૈર્યદવસ્તડિત્સ્વનૈઃ
પ્રચંડમેઘા ઇવ તે વિડિંડિરે

રાજદ્‌ભુવો મંડલમેવ દિગ્ગજા
મહત્સ્વનૈસ્તે બધિરીકૃતા ઇવ ॥
સદ્યોઽથ દુર્ગં રિપવો વિદુદ્રુવુ-
ર્નિઃસાહસાઃ કૌ ચલતાં મહાત્મનામ્

કૂર્માસ્તુ કિં કાવિતિ કે વદંતઃ
કુતઃ ક્વ ગચ્છામ ઇતિ દ્રવંતઃ ॥
ઉપદ્રવો હ્યેષ વિધે ક્વ યાતિ
ચચાલ લોકૈઃ સહિતા ચલેતિ

છલેન યજ્ઞસ્ય હરિઃ પરેશ્વરો
ભારં વિદેહેશ ભુવોઽવતારયન્ ॥
યોઽભૂચ્ચતુર્વ્યૂહધરો યદોઃ કુલે
તસ્મૈ નમોઽનંતગુણાય ભૂભૃતે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
પ્રદ્યુમ્નદિગ્વિજયાર્થં ગમનં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ