ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.28

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
અથ કાર્ષ્ણિર્મહાબાહુઃ સુમેરોરુત્તરાન્કુરૂન્॥
યયૌ શૃંગવતઃ પાર્શ્વે વિચિત્રાનૃદ્ધિસંવૃતાન્

ભદ્રાં ગંગાં તતઃ સ્નાત્વા વારાહીં નગરીં યયૌ ॥
કુરુખણ્ડાધિપસ્તસ્યાં ચક્રવર્તી ગુણાકરઃ

મહાસંભૃતસંભારો દેવર્ષિગણસંવૃતઃ ॥
અશ્વમેધં સમારેભે દશમં સ ગુણાકરઃ

તેનોત્સૃષ્ટં હયં શ્વેતં શ્યામકર્ણમનોહરમ્ ॥
તસ્ય પુત્રો વીરધન્વા રક્ષિતું નિર્ગતોભવત્

અક્ષૌહિણીભિર્દશભિર્મંડિતશ્ચંડવિક્રમઃ ॥
વિચચાર મહાવીરો વીક્ષ્યમાણસ્તુરંગમમ્

વીરશ્ચંદ્રશ્ચ સેનશ્ચ ચિત્રગુર્વેગવાન્નૃપઃ॥
આમઃ શંકુર્વસુઃશ્રીમાન્કુંતીનાગ્નજિતેઃ સુતાઃ

સર્વતસ્તં હયં શુભ્રં ગ્રહીત્વા હર્ષ પૂરિતાઃ ॥
કસ્યોત્સૃષ્ટં વદંતસ્તે કાર્ષ્ણિસૈન્યં સમાયયુઃ

પ્રદ્યુમ્નસ્તદ્ભાલપત્રં પઠિત્વા વિસ્મિતોભવત્ ॥
સર્વે વિસિસ્મુર્યદવો ગૃહીતપરમાયુધાઃ

તદૈવ સેના સંપ્રાપ્તા વિચિન્વંતી હયં નૃપ ॥
દૃષ્ટ્વા રજોયદુબલાદ્દૂરે તસ્થૌ સુવિસ્મિતા

ગુણાકરે રાજનિ ચણ્ડવિક્રમે ન દસ્યવઃ સ્યુઃ કુરુખણ્ડ મણ્ડલે ॥
ગવાં ન કાલો ન હિ ચક્રવાતકઃ કુતો રજઃપ્રાપ્તમહોર્કમણ્ડલમ્

એવં વદંતી પરવાહિનીસ્વતઃ કોદંડઘોષં દરદસ્વનં પરમ્॥
કરીંદ્રચીત્કાર તુરંગહેષણં વાદિત્રમિશ્રં સમુપાશૃણોત્તતઃ

તદોદ્ધવઃ કૃષ્ણસુતપ્રણોદિતો બલં સમેત્યાશુ સ વીરધન્વનઃ ॥
પ્રણમ્ય તં પ્રાહ રથાસ્થિતં નૃપં ગુણાકર- સ્યૌરસમર્કતેજસમ્

ઉગ્રસેનઃ ક્ષિતીશેંદ્રો દ્વારકેશો યદૂત્તમઃ ॥
જંબૂદ્વીપનૃપાઞ્જિત્વા રાજસૂયં કરિષ્યતિ

તેન પ્રણોદિતો વીરઃ પ્રદ્યુ- મ્નો ધન્વિનાં વરઃ ॥
જિત્વા તં ભારતં ખણ્ડં તથા કિંપુરુષં નૃપઃ

હરિવર્ષં તતો જિત્વા કુરુખણ્ડં સમાગતઃ ॥
પ્રદાસ્યતિ બલિં સોપિ પ્રદ્યુમ્નાય મહાત્મને

અક્ષૌહિણીદશયુતો ધનદેનાપિ પૂજિતઃ ॥
ઉપાયનં ત્વયા દેયં પ્રદ્યુમ્નાય મહાત્મને

તેન નીતં યજ્ઞપશુમાહર્તું કઃ ક્ષમઃ ક્ષિતૌ ॥
શ્રીકૃષ્ણચન્દ્રો ભગવાન્સહાયસ્તસ્ય વિદ્યતે

શુભં સ્યાદ્દાનમાનાભ્યાં ન ચેદ્યુદ્ધં ભવિષ્યતિ ॥
વીરધન્વોવાચ ॥
ગુણાકરો નૃપેશો યઃ શક્રેણાપિ પ્રપૂજિતઃ

ન દાસ્યતિ બલિં સોપિ પ્રદ્યુમ્ના- ય મહાત્મને ॥
શૃંગવત્પર્વતે રમ્યે વારાહો વિદ્યતે હરિઃ

યસ્ય સેવાં સદા ભૂમિઃ કરોતિ પરમાદરાત્ ॥
યસ્ય ક્ષેત્રે તપસ્તેપે ધ્યાત્વા દેવં ગુણાકરઃ

વર્ષાણામયુતે પૂર્ણે હરિર્વારાહરૂપધૃક્ ॥
સન્તુષ્ટો નૃપતિં ભક્તં વરં બ્રૂહીત્યુવાચ હ

રાજોવાચ હરિં નત્વા રોમાંચપ્રેમવિહ્વલઃ ॥
ભગવંસ્ત્વામૃતે દેવો સુરોન્યોપિ નરોથ વા

માં જેતા ન ભવેદ્ભૂમાવીપ્સિતોયં વરો મયા ॥
તથાસ્તુ ચોક્ત્વા ભગવાંસ્તત્રૈવાંતરધીયત

તસ્માત્તસ્ય યશઃ શીઘ્રં કર્તવ્યં મોચનં સ્વતઃ ॥
ન ચેદ્ભવદ્ભિશ્ચ કલિં કરિષ્યામિ ન સંશયઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત ઉદ્ધવસ્તસ્માત્સ્વાં સેનામેત્ય ભૂપતે ॥
શશંસ સર્વં યદ્ભૂતં યદૂનાં સદસિ ત્વરમ્

શ્રુતકર્મા વૃષો વીરઃ સુબાહુર્ભદ્રએકલઃ ॥
શાંતિર્દર્શઃપૂર્ણમાસઃ સોમકો વર એવ ચ

કાલિન્દીનંદના હ્યેતે પ્રદ્યુમ્નસ્ય પ્રપશ્યતઃ ॥
અક્ષૌહિણીભિર્દશભિર્વૃતા યોદ્ધું સમાગતાઃ

ઉત્તરેકુરુભિઃ સાર્દ્ધં યદૂનાં ચંડવિક્ર- મૈઃ ॥
બભૂવ તુમુલં યુદ્ધમબ્ધીનામબ્ધિભિર્યથા

સ્ફુરદ્ભિર્નિશિતૈઃ શસ્ત્રૈ રેજિરે વરિપુંગવાઃ ॥
ક્ષણમાત્રેણ રુધિરપ્રભવા રૌદ્રરૂપિણી

નદી બભૂવ રાજેંદ્ર શતયોજનવિસ્તૃતા ॥
વિદુદ્રુવુસ્તદા શેષા ઉત્તરાકુરવો જનાઃ

શરત્કાલે યથા પ્રાપ્તે મેઘસંઘા ઇતસ્તતઃ ॥
પૂર્ણમાસો મહાવીરઃ કાલિંદીનંદનો બલી

ચૂર્ણયામાસ બાણૌઘૈઃ સ્યંદનં વીરધન્વનઃ ॥
વીરધન્વાપિ વિરથો ધનુષ્ટંકારયન્મુહુઃ

જઘાન બાણવિંશત્યા પૂર્ણમાસં મહાબલમ્ ॥
પૂર્ણમાસઃ સ્વબાણેન મધ્યતસ્તાન્દ્વિધાઽકરોત્

વીરધન્વાથ ચિચ્છેદ ધનુર્જ્યાં તસ્ય નાદિનીમ્॥
બાણેનૈકેન રાજેંદ્ર કુવાક્યેનેવ મિત્રતામ્

લક્ષભારમયીં ગુર્વી ગદામાદાય સત્વરમ્ ॥
જઘાન વીરધન્વાનં પૂર્ણમાસો મહાબલઃ

ગદાપ્રહારવ્યથિતો વીરધન્વા મદોત્કટઃ ॥
પરિઘેણ જઘાના શુ પૂર્ણમાસં હરેસુતઃ

પૂર્ણમાસઃ સમુત્થાય પવનં નામ પર્વતમ્ ॥
સમુત્પાટ્ય સ્થિતો ભૂત્વા હસ્તાભ્યાં શ્રીહરેસુતઃ

ભ્રામયિત્વાથ ચિક્ષેપ વારા- હ્યાં પુરિ વેગતઃ

વીરધન્વા પ્રપતિતો ગુણાકરક્રતુસ્થલે ॥
મૂર્ચ્છિતો ભગ્નવેગોભૂદુદ્વમન્રુધિરં મુખાત્

હાહાકારો મહાનાસીદ્વારાહ્યાં પુરિ- વેગતઃ ॥
દેવદુંદુભયો નેદુર્નરદુંદુભયસ્તદા

પૂર્ણમાસોપરિ સુરાઃ પુષ્પવર્ષં પ્રચક્રિરે॥
યજ્ઞાદુત્થાય નૃપતિઃ પુત્રં દૃષ્ટ્વા ચ મૂર્ચ્છિતમ્

ગૃહીત્વા દિવ્યકોદંડં યુદ્ધં કર્તું મનો દધે ॥
હોતા ધર્મવિદાં શ્રેષ્ઠો મુનીંદ્રઃ સર્વવિત્કવિઃ ॥
ગંતુમભ્યુત્થિતં વીક્ષ્ય વામદેવસ્તમબ્રવીત્

વામદેવ ઉવાચ ॥
રાજંસ્ત્વં હિ ન જાનાસિ પરિપૂર્ણતમં હરિમ્ ॥
સુરાણાં મહદર્થાય જાતં યદુકુલે સ્વયમ્ ॥
ભુવો ભારાવતારાય ભક્તાનાં રક્ષણાય ચ

ભૂત્વા યદુકુલે સાક્ષાદ્દ્વારકાયાં વિરાજતે ॥
તેન કૃષ્ણેન પુત્રોયં પ્રદ્યુમ્નો યાદવેશ્વરઃ ॥
ઉગ્રસેનમખાર્થાય જગજ્જેતું પ્રણોદિતઃ

ગુણાકર ઉવાચ ॥
પરિપૂર્ણતમસ્યાપિ શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ ॥
લક્ષણં વદ મે બ્રહ્મંસ્ત્વં પરાવરવિત્તમઃ

॥ વામદેવ ઉવાચ ॥
યસ્મિન્સર્વાણિ તેજાંસિ વિલીયંતે સ્વતેજસિ ॥
તં વદંતિ પરં સાક્ષાત્પરિપૂર્ણતમં હરિમ્

અંશાંશોંશસ્તથાવેશઃ કલા પૂર્ણઃ પ્રકથ્યતે ॥
વ્યાસાદ્યૈશ્ચ સ્મૃતઃ ષષ્ઠઃ પરિપૂર્ણતમઃ સ્વયમ્

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો નાન્ય એવ હિ ॥
એકકાર્યાર્થમાગત્ય કોટિકાર્યં ચકાર હ

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
શ્રુત્વા કૃષ્ણસ્ય માહાત્મ્યં બલિં નીત્વા ગુણાકરઃ ॥
વૈરં વિસૃજ્ય પ્રદ્યુમ્નદર્શનાર્થં સમાયયૌ

કાર્ષ્ણિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય નત્વા દત્ત્વા બલિં તતઃ ॥
અશ્રુપૂર્ણમુખો ભૂત્વા પ્રાહ ગદ્ગદયા ગિરા

ગુણાકર ઉવાચ ॥
અદ્ય મે સફલં જન્મ કુલં મેદ્યદિને શુભમ્॥
અદ્ય ક્રતુક્રિયાઃ સર્વાઃ સફલાસ્તવ દર્શનાત્

ત્વદંઘ્રિભક્તિઃ પરમાર્થલક્ષણા સદા ભવેત્સજ્જનસંગમાત્પરા॥
ત્વમેવ સાક્ષાન્નિજભક્તવત્સલઃ પરેશભૂમન્પરિપાહિ પાહિ

પ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ ॥
જ્ઞાનવૈરાગ્યસંયુક્તા ભક્તિસ્તે પ્રેમલક્ષણા ॥
મદ્ભક્તસંગમો ભૂયાચ્છ્રીઃ સ્યાદ્ભાગવતાં ત્વિહ ॥

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્કાર્ષ્ણિઃ પ્રસન્નો ભક્તવત્સલઃ ॥
દદૌ તસ્મૈ નૃપતયે હયમેધતુરંગમમ્

ઇતિ શ્રીમદ્ગર્ગસંહિતાયાં વિશ્વજિત્ખંડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે ઉત્તરકુરુખંડવિજયોનામાષ્ટાવિંશોધ્યાયઃ