ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.27

દશાર્ણદેશવિજયમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
હરિવર્ષં નામ ખણ્ડં સર્વસંપત્તિસંયુતમ્ ॥
તસ્ય સીમાગિરિઃ સાક્ષાન્નિષધો નામ મૈથિલ

વીરકોદંડટંકારઘોષૈર્વ્યાપ્તવનાંતરાત્ ॥
ઉડ્ડીતાસ્તુ મહાગૃધ્રાઃ ક્રોશમાત્રવપુર્ધરાઃ

તીક્ષ્ણતુંડાઃ સગરુડાઃ સર્વે દીર્ઘાયુષો નૃપ ॥
અગ્રસન્સૈનિકાન્નગાન્હયાંસ્તેઽપિ બુભુક્ષિતાઃ

આકાશે પક્ષિભિર્વ્યાપ્તે જાતે પક્ષપ્રભંજને ॥
સેનાયામંધકારેણ હાહાકારો મહાનભૂત્

તદા કાર્ષ્ણિર્મહાબાહુસ્તાર્ક્ષ્યમસ્ત્રં સમાદધે ॥
તદ્‌બાણાન્નિર્ગતઃ સાક્ષાદ્વૈનતેનયઃ ખગેશ્વરઃ

સેનાયામંધકારેણ વ્યાપ્તાયાં પતગેશ્વરઃ ॥
કાંશ્ચિત્તુંડપ્રહારેણ કાંશ્ચિત્પક્ષૈઃ સ્ફુરત્પ્રભૈઃ

ગૃધ્રાન્કુલિંગાન્ગરુડો પાતયામાસ ભૂતલે ॥
ભગ્નદર્પાશ્છિન્નપક્ષા ભક્ષિતાઃ પક્ષિણશ્ચ તે

ભયાતુરા દુદ્રુવસ્તે તાર્ક્ષ્યેણાપિ દિશો દશ ॥
તતઃ કાર્ષ્ણિર્મહાબાહુર્દશાર્ણાન્ વિષયાન્ યયૌ

દશાર્ણદેશાધિપતિઃ શુભાંગઃ સૂર્યવંશજઃ ॥
નાગાયુતસમો યુદ્ધે નિષ્કૌશાંબીપુરીપતિઃ

વેદવ્યાસમુખાચ્છ્રુત્વા પ્રદ્યુમ્નં ચંડપૌરુષમ્ ॥
દશાર્ણાં તાં નદીં દીર્ઘાં સમુત્તીર્ય સમાયયૌ

કૃતાંજલિઃ શુભાંગોઽસૌ કિરીટેન નતાનનઃ ॥
દદૌ બલિં સુરત્‍નાનાં પ્રદ્યુમ્નાય મહાત્મને

પ્રદ્યુમ્નો ભગવાન્ સાક્ષાત્સર્વગઃ સર્વદર્શનઃ ॥
પપ્રચ્છેદં શુભાંગં તં લોકસંગ્રહકામ્યયા

પ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ -
દશાર્ણોઽયં કથં દેશઃ કેન નામ્ના બભૂવ હ ॥
એતન્મે બ્રૂહિ હે રાજન્નિષ્કૌશાંબીપુરીપતે

શુભાંગ ઉવાચ -
હિરણ્યકશિપું હત્વા નૃસિંહો ભગવાન્પુરા ॥
પ્રહ્લાદેન ત્વિહાગત્ય હરિવર્ષે સ્થિતોઽભવત્

પ્રહ્લાદં ભગવાન્પ્રાહ નૃસિંહો ભક્તવત્સલઃ ॥
નૃસિંહ ઉવાચ -
શાંતસ્ય તવ ભક્તસ્ય મયા પુત્ર પિતા હતઃ ॥
તસ્માન્ન ઘાતયિષ્યામિ વંશં તે હિ મહામતે

શુભાંગ ઉવાચ -
ઇતિ પ્રવદતોઽક્ષિભ્યામાનંદજલબિંદવઃ ॥
પતિતા કૌ ચ તૈ રાજન્ સરોઽભૂન્મંગલાયનમ્

તદા પ્રાપ્તવરો રાજન્ પ્રહ્લાદો હર્ષવિહ્વલઃ ॥
નૃસિંહં પ્રાહ ધર્માત્મા નત્વા ભૂત્વા કૃતાંજલિઃ

પ્રહ્લાદ ઉવાચ -
માતુઃ પિતુર્મયા સેવા ન કૃતા સાત્વતાંપતે ॥
ઋણાત્તયોઃ કથં મુચ્યે વદૈતત્પરમેશ્વર

નૃસિંહ ઉવાચ -
મન્નેત્રજલસંભૂતે તીર્થે વૈ મંગલાયને ॥
સ્નાનં કુરુ મહાભાગ મુચ્યસે દશભિરૃણૈઃ

માતુઃ પિતુશ્ચ ભાર્યાયાઃ સુતાનાં ગુરુદેવયોઃ ॥
વિપ્રાણાં ચ પ્રપન્નાનામૃષીણાં પિતૃણામૃણમ્

યઃ સ્નાસ્યતિ મહાતીર્થે સર્વહેલનતત્પરઃ ॥
ઋણૈશ્ચ દશભિઃ સોઽપિ મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

શુભાંગ ઉવાચ -
દશાર્ણમોચને તીર્થે સ્નાત્વા કાયાધવોઽનૃણી ॥
ભૂત્વાદ્યાપિ સમાયાતિ સ્નાતું તન્નિષધાદ્‌ગિરેઃ

દશાર્ણમોચને તીર્થે દશાર્ણો દેશ ઉચ્યતે ॥
તત્સ્રોતઃસુ સમુદ્‌ભૂતા દશાર્ણેયં નદી સ્મૃતા

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તચ્છ્રુત્વા ભગવાન્કાર્ષ્ણિઃ સર્વૈઃ પરિચરૈઃ સહ ॥
દશાર્ણમોચને તીર્થે દાનં સ્નાનં ચકાર હ

દશાર્ણમોચનસ્યાપિ કથાં યઃ શૃણુયાન્નૃપ ॥
ઋણૈશ્ચ દશભિઃ સોઽપિ મુચ્યતે મુક્તિભાગ્ભવેત્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
દશાર્ણદેશવિજયો નામ સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ