ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 4.5

માધુર્યખણ્ડઃ - પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ
અયોધ્યાપુરવાસિની-ગોપીજન્મોપાખ્યાનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અયોધ્યાવાસિનીનાં તુ ગોપીનાં વર્ણનં શૃણુ ।
ચતુષ્પદાર્થદં સાક્ષાત્કૃષ્ણપ્રાપ્તિકરં પરમ્

સિન્ધુદેશેષુ નગરી ચંપકા નામ મૈથિલ ।
બભૂવ તસ્યાં વિમલો રાજા ધર્મપરાયણઃ

કુવેર ઇવ કોશાઢ્યો મનસ્વી મૃગરાડિવ ।
વિષ્ણુભક્તઃ પ્રશાંતાત્મા પ્રહ્લાદ ઇવ મૂર્તિમાન્

ભાર્યાણાં ષટ્સહસ્રાણિ બભૂવુસ્તસ્ય ભૂપતેઃ ।
રૂપવત્યઃ કંજનેત્રા વંધ્યાત્વં તાઃ સમાગતાઃ

અપત્યં કેન પુણ્યેન ભૂયાન્ મેઽત્ર શુભં નૃપ ।
એવં ચિન્તયતસ્તસ્ય બહવો વત્સરા ગતાઃ

એકદા યાજ્ઞવલ્ક્યસ્તુ મુનીન્દ્રસ્તમુપાગતઃ ।
તં નત્વાભ્યર્ચ વિધિવન્નૃપસ્તત્સંમુખે સ્થિતઃ

ચિંતાકુલં નૃપં વીક્ષ્ય યાજ્ઞવલ્ક્યો મહામુનિઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વવિચ્છાન્તઃ પ્રત્યુવાચ નૃપોત્તમમ્

શ્રીયાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ -
રાજન્ કૃશોઽસિ કસ્માત્ત્વં કા ચિંતા તે હૃદિ સ્થિતા ।
સપ્રસ્વગેષુ કુશલં દૃશ્યતે સાંપ્રતં તવ

વિમલ ઉવાચ -
બ્રહ્મંસ્ત્વં કિં ન જાનાસિ તપસા દિવ્યચક્ષુષા ।
તથાઽપ્યહં વદિષ્યામિ ભવતો વાક્યગૌરવાત્

આનપત્યેન દુઃખેન વ્યાપ્તોઽહં મુનિસત્તમ ।
કિં કરોમિ તપો દાનં વદ યેન ભવેત્પ્રજા

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા યાજ્ઞવલ્ક્યો ધ્યાનસ્તિમિતલોચનઃ ।
દીર્ઘં દધ્યૌ મુનિશ્રેષ્ઠો ભૂતં ભવ્યં વિચિંતયન્

શ્રીયાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ -
અસ્મિન્ જન્મનિ રાજેન્દ્ર પુત્રો નૈવ ચ નૈવ ચ ।
પુત્ર્યસ્તવ ભવિષ્યન્તિ કોટિશો નૃપસત્તમ

રાજોવાચ -
પુત્રં વિના પૂર્વઋણાન્ન કોઽપિ
પ્રમુચ્યતે ભૂમિતલે મુનીન્દ્ર ।
સદા હ્યપુત્રસ્ય ગૃહે વ્યથા સ્યા-
ત્પરં ત્વિહામુત્ર સુખં ન કિંચિત્

શ્રીયાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ -
મા ખેદં કુરુ રાજેન્દ્ર પુત્ર્યો દેયાસ્ત્વયા ખલુ ।
શ્રીકૃષ્ણાય ભવિષ્યાય પરં દાયાદિકૈઃ સહ

તેનૈવ કર્મણા ત્વં વૈ દેવર્ષિપિતૃણામૃણાત્ ।
વિમુક્તો નૃપશાર્દૂલ પરં મોક્ષમવાપ્સ્યસિ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તદાઽતિહર્ષિતો રાજા શ્રુત્વા વાક્યં મહામુનેઃ ।
પુનઃ પપ્રચ્છ સંદેહં યાજ્ઞવલ્ક્યં મહામુનિમ્

રાજોવાચ -
કસ્મિન્ કુલે કુત્ર દેશે ભવિષ્યઃ શ્રીહરિઃ સ્વયમ્ ।
કીદૃગ્‌રૂપશ્ચ કિંવર્ણો વર્ષૈશ્ચ કતિભિર્ગતૈઃ

શ્રીયાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ -
દ્વાપરસ્ય યુગસ્યાસ્ય તવ રાજ્યાન્મહાભુજ ।
અવશેષે વર્ષશતે તથા પઞ્ચદશે નૃપ

તસ્મિન્ વર્ષે યદુકુલે મથુરાયાં યદોઃ પુરે ।
ભાદ્રે બુધે કૃષ્ણપક્ષે ધાત્રર્ક્ષે હર્ષણે વૃષે

બવેઽષ્ટમ્યામર્ધરાત્રે નક્ષત્રેશમહોદયે ।
અંધકારાવૃતે કાલે દેવક્યાં શૌરિમન્દિરે

ભવિષ્યતિ હરિઃ સાક્ષાદરણ્યામધ્વરેઽગ્નિવત્ ।
શ્રીવત્સાંકો ઘનશ્યામો વનમાલ્યતિસુન્દરઃ

પીતાંબરઃ પદ્મનેત્રો ભવિષ્યતિ ચતુર્ભુજઃ ।
તસ્મૈ દેયા ત્વયા કન્યા આયુસ્તેઽસ્તિ ન સંશયઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં માધુર્યખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
અયોધ્યાપુરવાસિન્યુપાખ્યાનં નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા