ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 4.4

માધુર્યખણ્ડઃ - ચતુર્થોઽધ્યાયઃ
કૌશલા ગોપીગણાનામુપાખ્યાનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
કૌશલાનાં ગોપિકાનાં વર્ણનં શૃણુ મૈથિલ ।
સર્વપાપહરં પુણ્યં શ્રીકૃષ્ણચરિતામૃતમ્

નવોપનન્દગેહેષુ જાતા રામવરાદ્‌વ્રજે ।
પરિણીતા ગોપજનૈ રત્નરભૂષણભૂષિતાઃ

પૂર્ણચન્દ્રપ્રતીકાશા નવયૌવનસંયુતાઃ ।
પદ્મિન્યો હંસગમનાઃ પદ્મપત્રવિલોચનાઃ

જારધર્મેણ સુસ્નેહં સુદૃઢં સર્વતોઽધિકમ્ ।
ચક્રુઃ કૃષ્ણે નન્દસુતે કમનીયે મહાત્મનિ

તાભિઃ સાર્દ્ધં સદા હાસ્યં વ્રજવીથીષુ માધવઃ ।
સ્મિતૈઃ પીતપટાદાનૈઃ કર્ષણૈઃ સ ચકાર હ

દધિવિક્રયાર્થં યાન્ત્યસ્તાઃ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ ચાબ્રુવન્ ।
કૃષ્ણે હિ પ્રેમસંયુક્તા ભ્રમંત્યઃ કુંજમડલે

ખે વાયૌ ચાગ્નિજલયોર્મહ્યાં જ્યોતિર્દિશાસુ ચ ।
દ્રુમેષુ જનવૃન્દેષુ તાસાં કૃષ્ણો હિ લક્ષ્યતે

પ્રેમલક્ષણસંયુક્તાઃ શ્રીકૃષ્ણહૃતમાનસાઃ ।
અષ્ટભિઃ સાત્ત્વિકૈર્ભાવૈઃ સંપન્નાસ્તાશ્ચ યોષિતઃ

પ્રેમ્ણા પરમહંસાનાં પદવીં સમુપાગતાઃ ।
કૃષ્ણનન્દાઃ પ્રધાવન્ત્યો વ્રજવીથીષુ તા નૃપ

જડા જડં ન જાનંત્યો જડોન્મત્તપિશાચવત્ ।
અબ્રુવન્ત્યો બ્રુવન્ત્યો વા ગતલજ્જા ગતવ્યથાઃ

એવં કૃતાર્થતાં પ્રાપ્પ્તાસ્તન્મયા યાશ્ચ ગોપિકાઃ ।
બલાદાકૃષ્ય કૃષ્ણસ્ય ચુચુંબુર્મુખપંકજમ્

તાસાં તપઃ કિં કથયામિ રાજન્
પૂર્ણે પરે બ્રહ્મણિ વાસુદેવે ।
યાશ્ચક્રિરે પ્રેમ હૃદિંદ્રિયાદ્યૈ-
ર્વિસૃજ્ય લોકવ્યવહારમાર્ગમ્

યા રાસરંગે વિનિધાય બાહું
કૃષ્ણાંસયોઃ પ્રેમવિભિન્નચિત્તાઃ ।
ચક્રુર્વશે કૃષ્ણમલં તપસ્ત-
દ્‌વક્તું ન શક્તો વદનૈઃ ફણીન્દ્રઃ

યોગેન સાંખ્યેન શુભેન કર્મણા
ન્યાયાદિવૈશેષિકતત્ત્વવિત્તમૈઃ ।
યત્પ્રાપ્યતે તચ્ચ પદં વેદેહરાટ્
સંપ્રાપ્યતે કેવલભક્તિભાવતઃ

ભક્ત્યૈવ વશ્યો હરિરાદિદેવઃ
સદા પ્રમાણં કિલ ચાત્ર ગોપ્યઃ ।
સાંખ્યં ચ યોગં ન કૃતં કદાપિ
પ્રેમ્ણૈવ યસ્ય પ્રકૃતિં ગતાઃ સ્યુઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં માધુર્યખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
કૌશલોપાખ્યાનં નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા