ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 4.6

માધુર્યખણ્ડઃ - ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ
અયોધ્યાપુરવાસિનિ ગોપીગણાનામુપાખ્યાનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવમુક્ત્વા ગતે સાક્ષાદ્યાજ્ઞવલ્ક્યે મહામુનૌ ॥
અતીવ હર્ષમાપન્નૌ વિમલશ્ચમ્પકાપતિઃ

અયોધ્યાપુરવાસિન્યઃ શ્રીરામસ્ય વરાચ્ચ યાઃ ॥
બભૂવુસ્તસ્ય ભાર્યાસુ તાઃ સર્વાઃ કન્યકાઃ શુભાઃ

વિવાહયોગ્યાસ્તા દૃષ્ટ્વા ચિન્તયન્ ચમ્પકાપતિઃ ॥
યાજ્ઞવલ્ક્યવચઃ સ્મૃત્વા દૂતમાહ નૃપેશ્વરઃ

વિમલ ઉવાચ -
મથુરાં ગચ્છ દૂત ત્વં ગત્વા શૌરિગૃહં શુભમ્ ॥
દર્શનીયસ્ત્વયા પુત્રો વસુદેવસ્ય સુન્દરઃ

શ્રીવત્સાંકો ઘનશ્યામો વનમાલી ચતુર્ભુજઃ ॥
યદિ સ્યાત્તર્હિ દાસ્યામિ તસ્મૈ સર્વાઃ સુકન્યકાઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ વાક્યં તતઃ શ્રુત્વા દૂતોઽસૌ મથુરાં ગતઃ ।
પપ્રચ્છ સર્વાભિપ્રાયં માથુરાંશ્ચ મહાજનાન્

તદ્વાક્યં માથુરાઃ શ્રુત્વા કંસભીતાઃ સુબુદ્ધયઃ ।
તં દૂતં રહસિ પ્રાહુઃ કર્ણાંતે મંદવાગ્યથા

માથુરા ઊચુઃ
વસુદેવસ્ય યે પુત્રાઃ કંસેન બહવો હતાઃ ।
એકાઽવશિષ્ટાવરજા કન્યા સાઽપિ દિવં ગતા

વસુદેવોઽસ્તિ ચાત્રૈવ હ્યપુત્રો દીનમાનસઃ ।
ઇદં ન કથનીયં હિ ત્વયા કંસભયં પુરે

શૌરિસંતાનવાર્તાં યો વક્તિ ચેન્મથુરાપુરે ।
તં દંડયતિ કંસોઽસૌ શૌર્યષ્ટમશિશો રિપુઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
જનવાક્યં તતઃ શ્રુત્વા દૂતો વૈ ચમ્પકાપુરીમ્ ।
ગત્વાઽથ કથયામાસ રાજ્ઞે કારણમદ્‌ભુતમ્

દૂત ઉવાચ -
મથુરાયામસ્તિ શૌરિરનપત્યોઽતિદીનવત્ ।
તત્પુત્રાસ્તુ પુરા જાતાઃ કંસેન નિહતાઃ શ્રુતમ્

એકાવશિષ્ટા કન્યાઽપિ ખં ગતા કંસહસ્તતઃ ।
એવં શૃત્વા યદુપુરાન્નિર્ગતોઽહં શનૈઃ શનૈઃ

ચરન્ વૃન્દાવને રમ્યે કાલિન્દીનિકટે શુભે ।
અકસ્માલ્લતિકાવૃન્દે દૃષ્ટઃ કશ્ચિચ્છિશુર્મયા

તલ્લક્ષણસમો રાજન્ ગોગોપગણમધ્યતઃ ।
શ્રીવત્સાંકો ઘનશ્યામો વનમાલ્યતિસુન્દરઃ

દ્વિભુજો ગોપસૂનુશ્ચ પરં ત્વેતદ્વિલક્ષણમ્ ।
ત્વયા ચતુર્ભુજશ્ચોક્તો વસુદેવાત્મજો હરિઃ

કિં કર્તવ્યં વદ નૃપ મુનિવાક્યં મૃષા ન હિ ।
યત્ર યત્ર યથેચ્છા તે તત્ર માં પ્રેષય પ્રભો

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ ચિન્તયતસ્તસ્ય વિસ્મિતસ્ય નૃપસ્ય ચ ।
ગજાહ્વયાત્સિન્ધુદેશાન્ જેતું ભીષ્મઃ સમાગતઃ

તં પૂજ્ય વિમલો રાજા દત્વા તસ્મૈ બલિં બહુ ।
પપ્રચ્છ સર્વાભિપ્રાયં ભીષ્મં ધર્મભૃતાં વરમ્

વિમલ ઉવાચ -
યાજ્ઞવલ્ક્યેન પૂર્વોક્તો મથુરાયાં હરિઃ સ્વયમ્ ।
વસુદેવસ્ય દેવક્યાં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

ન જાતો વસુદેવસ્ય સકાશેઽદ્ય હરિઃ પરઃ ।
ઋષિવાક્યં મૃષા ન સ્યાત્કસ્મૈ દાસ્યામિ કન્યકાઃ

મહાભાગવતઃ સાક્ષાત્ત્વં પરાવરવિત્તમઃ ।
જિતેન્દ્રિયો બાલ્યભાવાદ્‌વીરો ધન્વી વસૂત્તમઃ ।
એતદ્વદ મહાબુદ્ધે કિં કર્તવ્યં મયાઽત્ર વૈ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
વિમલં પ્રાહ ગાંગેયો મહાભાગવતઃ કવિઃ ।
દિવ્યદૃગ્ધર્મતત્વજ્ઞઃ શ્રીકૃષ્ણસ્ય પ્રભાવવિત્

ભીષ્મ ઉવાચ -
હે રાજન્ ગુપ્તમાખ્યાનં વેદવ્યાસમુખાચ્છ્રુતમ્ ।
સર્વપાપહરં પુણ્યં શૃણુ હર્ષવિવર્દ્ધનમ્

દેવાનાં રક્ષણાર્થાય દૈત્યાનાં હિ વધાય ચ ।
વસુદેવગૃહે જાતઃ પરિપૂર્ણતમો હરિઃ

અર્ધરાત્રે કંસભયાન્નીત્વા શૌરિશ્ચ તં ત્વરમ્ ।
ગત્વા ચ ગોકુલે પુત્રં નિધાય શયને નૃપ

યશોદાનન્દયોઃ પુત્રીં માયાં નીત્વા પુરં યયૌ ।
વવૃધે ગોકુલે કૃષ્ણો ગુપ્તો જ્ઞાતો ન કૈર્નૃભિઃ

સોઽદ્યૈવ વૃદકારણ્યે હરિર્ગોપાલવેષધૃક્ ।
એકાદશ સમાસ્તત્ર ગૂઢો વાસં કરિષ્યતિ ।
દૈત્યં કંસં ઘાતયિત્વા પ્રકટઃ સ ભવિષ્યતિ

અયોધ્યાપુરવાસિન્યઃ શ્રીરામસ્ય વરાચ્ચ યાઃ ।
તાઃ સર્વાસ્તવ ભાર્યાસુ બભૂવુઃ કન્યકાઃ શુભાઃ

ગૂઢાય દેવદેવાય દેયાઃ કન્યાસ્ત્વયા ખલુ ।
ન વિલમ્બઃ ક્વચિત્કાર્યો દેહઃ કાલવશો હ્યયમ્

ઇત્યુક્ત્વાઽથ ગતે ભીષ્મે સર્વજ્ઞે હસ્તિનાપુરમ્ ।
દૂતં સ્વં પ્રેષયામાસ વિમલો નન્દસૂનવે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં માધુર્યખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
અયોધ્યાપુરવાસિન્યુપાખ્યાનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા