ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 4.14

માધુર્યખણ્ડઃ - ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ
જાલન્ધરી-સખીગણોપાખ્યાનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
જાલંધરીણાં ગોપીનાં જન્માનિ શૃણુ મૈથિલ ।
કર્માણિ ચ મહારાજ પાપઘ્નાનિ નૃણાં સદા

રજન્ સપ્તનદીતીરે રંગપત્તનમુત્તમમ્ ।
સર્વસંપદ્યુતં દીર્ઘં યોજનદ્વયવર્તુલમ્

રંગોજિસ્તત્ર ગોપાલઃ પુરાધીશો મહાબલઃ ।
પુત્રપૌત્રસમાયુક્તો ધનધાન્યસમૃદ્ધિમાન્

હસ્તિનાપુરનાથાય ધૃતરાષ્ટ્રાય ભૂભૃતે ।
હૈમાનામર્બુદશતં વાર્ષિકં સ દદૌ સદા

એકદા તત્ર વર્ષાંતે વ્યતીતે કિલ મૈથિલ ।
વાર્ષિકં તુ કરં રાજ્ઞે ન દદૌ સ મદોત્કટઃ

મિલનાર્થં ન ચાયતે રંગોજૌ ગોપનાયકે ।
વીરા દશ સહસ્રાણિ ધૃતરાષ્ટ્રપ્રણોદિતાઃ

બદ્ધ્વા તં દામભિર્ગોપમાજગ્મુસ્તે ગજહ્વયમ્ ।
કતિ વર્ષાણિ રંગોજિઃ કારાગારે સ્થિતોઽભવત્

સન્નિરુદ્ધસ્તાડિતોઽપિ લોભી ભીરુર્ન ચાભવત્ ।
ન દદૌ સ ધનં કિંચિદ્ધૃતરાષ્ટ્રાય ભૂભૃતે

કારાગારાન્મહાભીમાત્કદાચિત્સ પલાયિતઃ ।
રાત્રૌ રંગપુરં પ્રાગાદ્ રંગોજિર્ગોપનાયકઃ

પુનસ્તં હિ સમાહર્તું ધૃતરાષ્ટ્રપ્રણોદિતમ્ ।
અક્ષૌહિણીત્રયં રાજન્ સમર્થબલવાહનમ્

તેન સાર્દ્ધં સ બાણૌઘૈસ્તીક્ષ્ણધારૈઃ સ્ફુરત્પ્રભૈઃ ।
યુયુધે દંશિતો યુદ્ધે ધનુષ્ટંકારયન્મુહુઃ

શત્રુભિશ્છિન્નકવચઃ છિન્નધન્વા હતસ્વકઃ ।
પુરમેત્ય મૃધં ચક્રે રંગોજિઃ કતિભિર્દિનૈઃ

અનાથઃ શરણં ચેચ્છન્ કંસાય યદૂભૂભૃતે ।
દૂતં સ્વં પ્રેષયામાસ રંગોજિર્ભયપીડિતઃ

દૂતસ્તુ મથુરામેત્ય સભાં ગત્વા નતાનનઃ ।
કૃતાઞ્જલિશ્ચૌગ્રસેનિં નત્વા પ્રાહ ગિરાઽઽર્દ્રયા

રંગોજિનામા નૃપ રંગપત્તને
ગોપોઽસ્તિ નીતિજ્ઞવરઃ પુરાધિપઃ ।
સ્વશત્રુસંરુદ્ધપુરો મહાધિભૃદ્
અલબ્ધનાથઃ શરણં ગતસ્તવ

ત્વં દીનદુઃખાર્તિહરો મહીતલે
ભૌમદિસંગીતગુણો મહાબલઃ ।
સુરાસુરાનુદ્ભટભૂમિપાલકાન્
વિજિત્ય યુદ્ધે સુરરાડિવ સ્થિતઃ

ચન્દ્રં ચકોરશ્ચ રવિં કુશેશયો
યથા શરચ્છીકરમેવ ચાતકઃ ।
ક્ષુધાતુરોઽન્નં ચ જલં તૃષાતુરઃ
સ્મરત્યસૌ શત્રુભયે તથા ત્વામ્

ઇત્થં શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય કંસો વૈ દીનવત્સલઃ ।
દૈત્યકોટિસમાયુક્તો મનો ગંતું સમાદધે

ગોમૂત્રચયસિન્દૂરકસ્તૂરીપત્રભૃન્મુખમ્ ।
વિન્ધ્યાદ્રિસદૃશં શ્યામં મદનિર્ઝરસંયુતમ્

પાદે ચ શૃઙ્ખલાજાલં નદંતં ઘનવદ્‍ભૃશમ્ ।
દ્વિપં કુવલયાપીડં સમારુહ્ય મદોત્કટઃ

ચાણૂરમુષ્ટિકાદ્યૈશ્ચ કેશિવ્યોમવૃષાસુરૈઃ ।
સહસા દંશિતઃ કંસઃ પ્રયયૌ રંગપત્તનમ્

યદૂનાં ચ કુરૂણાં ચ બલયોસ્તુ પરસ્પરમ્ ।
બાણૈઃ ખડ્ગૈઃ ત્રિશૂલૈશ્ચ ઘોરં યુદ્ધં બભૂવ હ

બાણાંધકારે સંજાતે કંસો નીત્વા મહાગદામ્ ।
વિવેશ કુરુસેનાસુ વને વૈશ્વાનરો યથા

કાંશ્ચિદ્વીરાન્ સકવચાન્ ગદયા વજ્રકલ્પયા ।
પાતયામાસ ભૂપૃષ્ઠે વજ્રેણેંદ્રો યથા ગિરિમ્

રથાન્મમર્દ પાદાભ્યાં પાર્ષ્ણિઘાતેન ઘોટકાન્ ।
ગજે ગજં તાડયિત્વા ગજાન્પ્રોન્નીય ચાંઘ્રિષુ

સ્કન્ધયોઃ કક્ષયોર્ધૃત્વા સનીડાન્ રત્‍નકંબલાન્ ।
કાંશ્ચિદ્‌બલાદ્‌‌ભ્રામયિત્વા ચિક્ષેપ ગગને બલી

ગજાઞ્છુણ્ડાસુ ચોન્નીય લોલઘંટાસમાવૃતાન્ ।
ચિક્ષેપ સંમુખે રાજન્ મૃધે વ્યોમાસુરો બલી

રથાન્ ગૃહીત્વા સાશ્વાંશ્ચ શૃઙ્ગાભં ભ્રામયન્મુહુઃ ।
ચિક્ષેપ દિક્ષુ બલવાન્ દૈત્યો દુષ્ટો વૃષાસુરઃ

બલાત્પશ્ચિમપાદાભ્યાં વીરાનશ્વાનિતસ્તતઃ ।
પાતયામાસ રાજેંદ્ર કેશી દૈત્યાધિપો બલી

એવં ભયંકરં યુદ્ધં દૃષ્ટ્વા વૈ કુરુસૈનિકાઃ ।
શેષા ભયાતુરા વીરા જગ્મુસ્તેઽપિ દિશો દશ

રંગોજિં સકુટુમ્બં તં નીત્વા કંસોઽથ દૈત્યરાટ્ ।
મથુરાં પ્રયયૌ વીરો નાદયન્ દુંદુભીઞ્છનૈઃ

શ્રુત્વા પરાજયં સ્વસ્ય કૌરવાઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ ।
દૈત્યાનાં સમયં દૃષ્ટ્વા સર્વે વૈ મૌનમાસ્થિતાઃ

પુરં બર્હિષદં નામ વ્રજસીમ્નિ મનોહરમ્ ।
રંગોજયે દદૌ કંસો દૈત્યાનામધિપો બલી

વાસં ચકાર તત્રૈવ રંગોજિર્ગોપનાયકઃ ।
બભૂવુસ્તસ્ય ભાર્યાસુ જાલંધર્યો હરેર્વરાત્

પરિણીતા ગોપજનૈ રૂપયૌવનભૂષિતાઃ ।
જારધર્મેણ સુસ્નેહં શ્રીકૃષ્ણે તાઃ પ્રચક્રિરે

ચૈત્રમાસે મહારાસે તાભિઃ સાકં હરિઃ સ્વયમ્ ।
પુણ્યે વૃન્દાવને રમ્યે રેમે વૃન્દાવનેશ્વરઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં માધુર્યખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
જાલંધર્યુપાખ્યાનં નામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા