ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 4.12

માધુર્યખણ્ડઃ - દ્વાદશોઽધ્યાયઃ
હોલી-ઉત્સવમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇદં મયા તે કથિતં ગોપીનાં ચરિતં શુભમ્ ।
અન્યસાં ચૈવ ગોપીનાં વર્ણનં શૃણુ મૈથિલ

વીતિહોત્રોઽગ્નિભુક્ સાંબઃ શ્રીકરો ગોપતિઃ શ્રુતઃ ।
વ્રજેશઃ પાવનઃ શાંત ઉપનન્દા વ્રજેભવાઃ

ધનવંતો રૂપવંતઃ પુત્રવંતો બહુશ્રુતાઃ ।
શીલાદિગુણસંપનાઃ સર્વે દાનપરાયણાઃ

તેષાં ગૃહેષુ સંજાતાઃ કન્યકા દેવવાક્યતઃ ।
કાશ્ચિદ્દિવ્યા અદિવ્યાશ્ચ તથા ત્રિગુણવૃત્તયઃ

ભૂમિગોપ્યશ્ચ સંજાતાઃ પુણ્યૈર્નાનાવિધૈઃ કૃતૈઃ ।
રાધિકાસહચર્યસ્તાઃ સખ્યોઽભૂવન્ વિદેહરાટ્

એકદા માનિનીં રાધાં તાઃ સર્વા વ્રજગોપિકાઃ ।
ઊચુર્વીક્ષ્ય હરિં પ્રાપ્તં હોલિકાયા મહોત્સવે

ગોપ્ય ઊચુઃ -
રંભોરુ ચન્દ્રવદને મધુમાનિનીશે
રાધે વચઃ સુલલિતં લલને શૃણુ ત્વમ્ ।
શ્રીહોલિકોત્સવવિહારમલં વિધાતુ-
માયાતિ તે પુરવને વ્રજભૂષણોઽયમ્

શ્રીયૌવનોન્મદવિધૂર્ણિતલોચનોઽસૌ
નીલાલકાલિકલિતાં સકપોલગોલઃ ।
સત્પીતકંચુકઘનાંતમશેષમારાદ્
આચાલયન્ધ્વનિમતા સ્વપદારુણેન

બાલાર્કમૌલિવિમલાંગદહારમુદ્ય-
દ્વિદ્યુત્ક્ષિપન્ મકરકુણ્ડલમાદધાનઃ ।
પીતાંબરેણ જયતિ દ્યુતિમણ્ડલોઽસૌ
ભૂમણ્ડલે સધનુષેવ ઘનો દિવિસ્થઃ

આબીરકુંકુમરસૈશ્ચ વિલિપ્તદેહો
હસ્તે ગૃહીતનવસેચનયંત્ર આરાત્ ।
પ્રેક્ષ્યંસ્તવાશુ સખિ વાટમતીવ રાધે
ત્વદ્‌રાસરંગરસકેલિરતઃ સ્થિતઃ સઃ

નિર્ગચ્છ ફાલ્ગુનમિષેણ વિહાય માનં
દાતવ્યમદ્ય ચ યશઃ કિલ હોલિકાયૈ ।
કર્તવ્યમાશુ નિજમન્દિરરઙ્ગવારિ-
પાટીરપંકમકરન્દચયં ચ તૂર્ણમ્

ઉત્તિષ્ઠ ગચ્છ સહસા નિજમણ્ડલીભિ-
ર્યત્રાસ્તિ સોઽપિ કિલ તત્ર મહામતે ત્વમ્ ।
એતાદૃશોઽપિ સમયો ન કદાપિ લભ્યઃ
પ્રક્ષાલિતં કરતલં વિદિતં પ્રવાહે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ માનવતી રાધા માનં ત્યક્ત્વા સમુત્થિતા ।
સખીસંઘૈઃ પરિવૃતા પ્રકર્તું હોલિકોત્સવમ્

શ્રીખણ્ડાગુરુકસ્તૂરીહરિદ્રાકુંકુમદ્રવૈઃ ।
પૂરિતાભિર્દૃતીભિશ્ચ સંયુક્તાસ્તા વ્રજાંગનાઃ

રક્તહસ્તાઃ પીતવસ્ત્રાઃ કૂજન્ નૂપુરમેખલાઃ ।
ગાયંત્યો હોલિકાગીતીઃ ગાલીભિર્હાસ્યસંધિભિઃ

આબીરારુણચૂર્ણાનાં મુષ્ટિભિસ્તા ઇતસ્તતઃ ।
કુર્વંત્યશ્ચારુણં ભૂમિં દિગન્તં ચાંબરં તથા

કોટિશઃ કોટિશસ્તત્ર સ્ફુરંત્યાબીરમુષ્ટયઃ ।
સુગંધારુણચૂર્ણાનાં કોટિશઃ કોટિશસ્તથા

સર્વતો જગૃહુઃ કૃષ્ણં કરાભ્યાં વ્રજગોપિકાઃ ।
યથા મેઘં ચ દામિન્યઃ સંધ્યાયાં શ્રાવણસ્ય ચ

તન્મુખં ચ વિલિમ્પન્ત્યોઽથાબીરારુણમુષ્ટિભિઃ ।
કુંકુમાક્તદૃતીભિસ્તં આર્દ્રીચક્રુર્વિધાનતઃ

ભગવનપિ તત્રૈવ યાવતીર્વ્રજયોષિતઃ ।
ધૃત્વા રૂપાણિ તાવંતિ વિજહાર નૃપેશ્વર

રાધયા શુશુભે તત્ર હોલિકાયા મહોત્સવે ।
વર્ષાસંધ્યાક્ષણે કૃષ્ણઃ સૌદામિન્યા ઘનો યથા

કૃષ્ણોઽપિ તદ્ધસ્તકૃતાક્તનેત્રો
દત્વા સ્વકીયં નવમુત્તરીયમ્ ।
તાભ્યો યયૌ નન્દગૃહં પરેશો
દેવેષુ વર્ષત્સુ ચ પુષ્પવર્ષમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં માધુર્યખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
હોલિકોત્સવે દિવ્યત્રિગુણવૃત્તિભૂમિગોપ્યુપાખ્યાનં નામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા