ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 3.2

ગિરિરાજખણ્ડ - દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ
ગિરિરાજમહોત્સવવર્ણનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
શ્રુત્વા વચો નન્દસુતસ્ય સાક્ષા-
ચ્છ્રીનન્દસન્નન્દવરા વ્રજેશાઃ ।
સુવિસ્મિતાઃ પૂર્વકૃતં વિહાય
પ્રચક્રિરે શ્રીગિરિરાજપૂજામ્

નીત્વા બલીન્મૈથિલ નન્દરાજઃ
સુતૌ સમાનીય ચ રામકૃષ્ણૌ ।
યશોદયા શ્રીગિરિપૂજનાર્થં
સમુત્સકો ગર્ગયુતઃ પ્રસન્નઃ

ત્વરં સમારુહ્ય મહોન્નતં ગજં
વિચિત્રવર્ણં ધૃતહેમશૃઙ્ખલમ્ ।
ગોવર્ધનાન્તં પ્રયયૌ ગવાં ગણૈઃ
શરદ્ઘનૈઃ શક્ર ઇવ પ્રિયાયુતઃ

નન્દોપનન્દા વૃષભાનવશ્ચ
પુત્રૈશ્ચ પૌત્રૈશ્ચ સહાંગનાભિઃ ।
સમાયયુઃ શ્રીગિરિરાજપાર્શ્વં
સર્વં સમાનીય ચ યજ્ઞભારમ્

સહસ્રબાલાર્કપરિસ્ફુરદ્દ્યુતિ-
મારુહ્ય રાધા શિબિકાં સખીગણૈઃ ।
શચીવ દિવ્યામ્બરરત્‍નભૂષણા
બભૌ ચકોરીભ્રમરીસમાકુલા

સમાગતે પાર્શ્વગતે સ્વલંકૃતે
રાજન્સખીકોટિસમાવૃતે પરે ।
સખ્યૌ વિભાતે લલિતાવિશાખે
ચન્દ્રાનને ચાલિતચારુચામરે

એવં રમા વૈ વિરજા ચ માધવી
માયા ચ કૃષ્ણા નૃપ જહ્નુનંદિની ।
દ્વાત્રિંશદષ્ટૌ ચ તથા હિ ષોડશ
સખ્યશ્ચ તાસાં કિલ યૂથ આગતઃ

શ્રીમૈથિલાનાં કિલ કોસલાનાં
તથા શ્રુતીનાં ઋષિરૂપકાણામ્ ।
તથા ત્વયોધ્યાપુરવાસિનીનાં
શ્રીયજ્ઞસીતાવનવાસિનીનામ્

રમાદિવૈકુણ્ઠનિવાસિનીનાં
તથોર્ધ્વવૈકુણ્ઠનિવાસિનીનામ્ ।
મહોજ્જ્વલદ્વીપનિવાસિનીનાં
ધ્રુવાદિલોકાચલવાસિનીનામ્

સમુદ્રજાદિવ્યગુણત્રયાણા-
મદિવ્યવૈમાનિકજૌષધીનામ્ ।
જાલંધરીણાં ચ સમુદ્રકન્યા-
બર્હિષ્મતીજાસુતલસ્થિતાનામ્

તથાપ્સરઃસર્વફણીન્દ્રજાના-
માસાં ચ યૂથાવ્રજવાસિનીનામ્ ।
સમાયયુઃ શ્રીગિરિરાજપાર્શ્વં
સ્વલંકૃતાઃ પાણિબલિપ્રદીપાઃ

ગોપાશ્ચ વૃદ્ધાઃ શિશવો યુવાનઃ
પીતામ્બરોષ્ણીષકબર્હમંડિતાઃ ।
શ્રીહારગુંજાવનમાલિકાભી
રેજુઃ સમેતા નવયષ્ટિવેણુભિઃ

શ્રુત્વોત્સવં શૈલવરસ્ય મન્મુખા-
દ્‌ગઙ્ગાધરો બદ્ધકપર્દમંડલઃ।
કપાલભૃન્નસ્થિજભસ્મરૂષિતઃ
સર્પાલિમાલાવલયૈર્વિભૂષિતઃ

ધત્તૂરભંગાવિષપાનવિહ્વલો
હિમાદ્રિપુત્રીસહિતો ગણાવૃતઃ ।
આરુહ્ય નન્દીશ્વરમાદિવાહનં
સમાયયૌ શ્રીગિરિરાજમણ્ડલમ્

રાજર્ષિવિપ્રર્ષિસુરર્ષયશ્ચ
સિદ્ધેશયોગેશ્વરહંસમુખ્યાઃ ।
આજગ્મુરારાદ્‌ગિરિદર્શનાર્થં
સહસ્રશો વિપ્રગણા સમેતાઃ

ગોવર્ધનો રત્‍નશિલામયોઽભૂ-
ત્સુવર્ણશૃઙ્ગૈઃ પરિતઃ સ્ફુરદ્‌ભિઃ ।
મત્તાલિભિર્નિર્ઝરસુન્દરીભિ-
ર્દરીભિરુચ્ચાંગકરીવ રાજન્

તદૈવ શૈલાઃ કિલ મૂર્તિમંતઃ
સોપાયના મેરુહિમાચલાદ્યાઃ ।
નેમુર્ગિરિં મંગલપાણયસ્તં
ગોવર્ધનં રૂપધરં ગિરીન્દ્રાઃ

દ્વિજૈશ્ચ ગોવર્ધનદેવપૂજનં
કૃત્વાઽચ્યુતોક્તં દ્વિજવહ્નિગોધનમ્ ।
સમ્પૂજ્ય ધૃત્વા સુધનં મહાધનં
બલિં દદૌ શ્રીગિરયે વ્રજેશ્વરઃ

નન્દોપનન્દૈર્વૃષભાનુભિશ્ચ
ગોપીગણૈર્ગોપગણૈઃ પ્રહર્ષિતઃ ।
ગાયદ્‌ભિરાનર્તનવાદ્યતત્પરૈ-
શ્ચકાર કૃષ્ણોઽદ્રિવરપ્રદક્ષિણામ્

દેવેષુ વર્ષત્સુ ચ પુષ્પવર્ષં
જનેષુ વર્ષત્સુ ચ લાજસઙ્ઘમ્ ।
રેજે મહારાજ ઇવાધ્વરે જનૈ-
ર્ગોવર્ધનો નામ ગિરીન્દ્રરાજરાટ્

કૃષ્ણોઽપિ સાક્ષાદ્‌વ્રજશૈલમધ્યા-
દ્ધૃત્વાઽતિદીર્ઘં કિલ ચાન્યરૂપમ્ ।
શૈલોઽસ્મિ લોકાનિતિ ભાષયન્સન્
જઘાસ સર્વં કૃતમન્નકૂટમ્

ગોપાલગોપીગણવૃન્દમુખ્યા
ઊચુઃ સ્વયં વીક્ષ્ય ગિરેઃ પ્રભાવમ્ ।
દાતું વરં તત્ર સમુદ્યતં તં
સુવિસ્મિતા હર્ષિતમાનસાસ્તે

જ્ઞાતોઽસિ ગોપૈર્ગિરિરાજદેવઃ
પ્રદર્શિતો નન્દસુતેન સાક્ષાત્ ।
નો ગોધનં વા કિલ બન્ધુવર્યો
વૃદ્ધિં સમાયાતુ દિને દિને કૌ

તથાઽસ્તુ ચોક્ત્વા ગિરિરાજરાજો
ગોવર્ધનો દિવ્યવપુર્દધાનઃ ।
કિરીટકેયૂરમનોહરાઙ્ગઃ
ક્ષણેન તત્રાન્તરધીયતારાત્

નન્દોપનન્દા વૃષભાનવશ્ચ
બલઃ સુચન્દ્રો વૃષભાનુરાજઃ ।
શ્રીનન્દરાજશ્ચ હરિશ્ચ ગોપા
ગોપ્યશ્ચ સર્વા નિજગોધનૈશ્ચ

દ્વિજાશ્ચ યોગેશ્વરસિદ્ધસઙ્ઘાઃ
શિવાદયશ્ચાન્યજનાશ્ચ સર્વે ।
નત્વાઽથ સમ્પૂજ્ય ગિરિં પ્રસન્નાઃ
સ્વં સ્વં ગૃહં જગ્મુરનિચ્છયા ચ

શ્રીકૃષ્ણચન્દ્રસ્ય પરં ચરિત્રં
ગિરીન્દ્રરાજસ્ય મહોત્સવં ચ ।
મયા તવાગ્રે કથિતં વિચિત્રં
નૄણાં મહાપાપહરં પવિત્રમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીગિરિરાજખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
ગિરિરાજમહોત્સવવર્ણનં નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા