ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 3.3

ગિરિરાજખણ્ડ - તૃતીયોઽધ્યાયઃ
ઇન્દ્રયજ્ઞભઙ્ગં તથા ગોવર્ધનધારણમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ મન્મુખતઃ શ્રુત્વા સ્વાત્મયાગસ્ય નાશનમ્ ।
ગોવર્ધનોત્સવં જાતં કોપં ચક્રે પુરન્દરઃ

સાંવર્તકં નામ ગણં પ્રલયે મુક્તબંધનમ્ ।
ઇન્દ્રો વ્રજવિનાશાય પ્રેષયામાસ સત્વરમ્

અથ મેઘગણાઃ ક્રુદ્ધા ધ્વનંતશ્ચિત્રવર્ણિનઃ ।
કૃષ્ણાભાઃ પીતભાઃ કેચિત્કેચિચ્ચ હરિતપ્રભાઃ

ઇન્દ્રગોપનિભાઃ કેચિત્કેચિત્કર્પૂરવત્પ્રભાઃ ।
નાનાવિધાશ્ચ યે મેઘા નીલપંકજસુપ્રભાઃ

હસ્તિતુલ્યાન્વારિબિન્દૂન્ વવૃષુસ્તે મદોદ્ધતાઃ ।
હસ્તિશુંડાસમાભિશ્ચ ધારાભિશ્ચંચલાશ્ચ યે

નિપેતુઃ કોટિશશ્ચાદ્રિકૂટતુલ્યોપલા ભૃશમ્ ।
વાતા વવુઃ પ્રચણ્ડાશ્ચ ક્ષેપયન્તસ્તરૂન્ ગૃહાન્

પ્રચણ્ડા વજ્રપાતાનાં મેઘાનામન્તકારિણામ્ ।
મહાશબ્દોઽભવદ્‌ભૂમૌ મૈથિલેન્દ્ર ભયંકરઃ

નનાદ તેન બ્રહ્માણ્ડં સપ્તલોકૈર્બિલૈઃ સહ ।
વિચેલુર્દિગ્ગજાસ્તારા હ્યપતન્ભૂમિમણ્ડલમ્

ભયભીતા ગોપમુખ્યાઃ સકુટુમ્બા જિગીષવઃ ।
શિશુન્સ્વાન્સ્વાન્પુરસ્કૃત્ય નન્દમન્દિરમાયયુઃ

શ્રીનન્દનન્દનં નત્વા સબલં પરમેશ્વરમ્ ।
ઉચુર્વ્રજૌકસઃ સર્વે ભયાર્તાઃ શરણં ગતાઃ

ગોપા ઉચુઃ -
રામ રામ મહાબાહો કૃષ્ણ કૃષ્ણ વ્રજેશ્વર ।
પાહિ પાહિ મહાકષ્ટાદિન્દ્રદત્તાન્નિજાન્જનાન્

હિત્વેન્દ્રયાગં ત્વદ્વાક્યાત્કૃતો ગોવર્ધનોત્સવઃ ।
અદ્ય શક્રે પ્રકુપિતે કર્તવ્યં કિં વદાશુ નઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
વ્યાકુલં ગોકુલં વીક્ષ્ય ગોપીગોપાલસંકુલમ્ ।
સવત્સકં ગોકુલં ચ ગોપાનાહ નિરાકુલઃ

શ્રીભગવાનુવાચ -
મા ભૈષ્ટ યાતાદ્રિતટં સર્વૈઃ પરિકરૈઃ સહ ।
વઃ પૂજા પ્રહૃતા યેન સ રક્ષાં સંવિધાસ્યતિ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્યુક્ત્વા સ્વજનૈઃ સાર્દ્ધમેત્ય ગોવર્ધનં હરિઃ ।
સમુત્પાટ્ય દધારાદ્રિં હસ્તેનૈકેન લીલયા

યથોચ્છિલીંધ્રં શિશુરશ્રમો ગજઃ
સ્વપુષ્કરેણૈવ ચ પુષ્કરં ગિરિમ્ ।
ધૃત્વા બભૌ શ્રીવ્રજરાજનન્દનઃ
કૃપાકરોઽસૌ કરુણામયઃ પ્રભુઃ

અથાહ ગોપાન્વિશતાદ્રિગર્તં
હે તાત માતર્વ્રજવલ્લભેશાઃ ।
સોપસ્કરૈઃ સર્વધનૈશ્ચ ગોભિ-
રત્રૈવ શક્રસ્ય ભયં ન કિંચિત્

ઇત્થં હરેર્વચઃ શ્રુત્વા ગોપા ગોધનસંયુતાઃ ।
સકુટુમ્બોપસ્કરૈશ્ચ વિવિશુઃ શ્રીગિરેસ્તલમ્

વયસ્યા બાલકાઃ સર્વે કૃષ્ણોક્તાઃ સબલા નૃપ ।
સ્વાન્સ્વાંશ્ચ લગુડાનદ્રેરવષ્ટંભાન્પ્રચક્રિરે

જલૌઘમાગતં વીક્ષ્ય ભગવાંસ્તદ્‌ગિરેરધઃ ।
સુદર્શનં તથા શેષં મનસાઽઽજ્ઞાં ચકાર હ

કોટિસૂર્યપ્રભં ચાદ્રેરૂર્ધ્વં ચક્રં સુદર્શનમ્ ।
ધારાસંપાતમપિબદગસ્ત્ય ઇવ મૈથિલ

અધોઽધસ્તં ગિરેઃ શેષઃ કુણ્ડલીભૂત આસ્થિતઃ ।
રુરોધ તજ્જલં દીર્ઘં યથા વેલા મહોદધિમ્

સપ્તાહં સુસ્થિરસ્તસ્થૌ ગોવર્ધનધરો હરિઃ ।
શ્રીકૃષ્ણચંદ્રં પશ્યંતશ્ચકોરા ઇવ તે સ્થિતાઃ

મત્તમૈરાવતં નાગં સમારુહ્ય પુરન્દરઃ ।
સસૈન્યઃ ક્રોધસંયુક્તો વ્રજમણ્ડલમાયયૌ

દૂરાચ્ચિક્ષેપ વજ્રં સ્વં નંદગોષ્ઠજિઘાંસયા ।
સ્તંભયામાસ શક્રસ્ય સવજ્રં માધવો ભુજમ્

ભયભીતસ્તદા શક્રઃ સાંવર્તકગણૈઃ સહ ।
દુદ્રાવ સહસા દેવૈર્યથેભઃ સિંહતાડિતઃ

તદૈવાર્કોદયો જાતો ગતા મેઘા ઇતસ્તતઃ ।
વાતા ઉપરતાઃ સદ્યો નદ્યઃ સ્વલ્પજલા નૃપ

વિપંકં ભૂતલં જાતં નિર્મલં ખં બભૂવ હ ।
ચતુષ્પદાઃ પક્ષિણશ્ચ સુખમાપુસ્તતસ્તતઃ

હરિણોક્તાસ્તદા ગોપા નિર્યયુર્ગિરિગર્તતઃ ।
સ્વં સ્વં ધનં ગોધનં ચ સમાદાય શનૈઃ શનૈઃ

નિર્યાતેતિ વયસ્યાંશ્ચ પ્રાહ ગોવર્ધનોદ્ધરઃ ।
તે તમાહુશ્ચ નિર્ગચ્છ ધારયામોઽદ્રિમોજસા

ઇતિ વાદપરાન્ ગોપાન્ ગોવર્ધનધરો હરિઃ ।
તદર્દ્ધં ચ ગિરેર્ભારં પ્રાદાત્તેભ્યો મહામનાઃ

પતિતાસ્તેન ભારેણ ગોપબાલાશ્ચ નિર્બલાઃ

કરેણ તાન્ સમુત્થાપ્ય સ્વસ્થાને પૂર્વવદ્‌ગિરિમ્ ।
સર્વેષાં પશ્યતાં કૃષ્ણઃ સ્થાપયામાસ લીલયા

તદૈવ ગોપીગણગોપમુખ્યાઃ
સમ્પૂજ્ય કૃષ્ણં નૃપ નન્દસૂનુમ્ ।
ગન્ધાક્ષતાદ્યૈર્દધિદુગ્ધભોગૈ-
ર્જ્ઞાત્વા પરં નેમુરતીવ સર્વે

નન્દો યશોદા નૃપ રોહિણી ચ
બલશ્ચ સન્નન્દમુખાશ્ચ વૃદ્ધાઃ।
આલિંગ્ય કૃષ્ણં પ્રદદુર્ધનાનિ
શુભાશિષા સંયુયુજુર્ઘૃણાર્તાઃ

સંશ્લાઘ્ય તં ગાયનવાદ્યતત્પરા
નૃત્યન્ત આરાન્નૃપ નન્દનન્દનમ્ ।
આજગ્મુરેવ સ્વગૃહાન્વ્રજૌકસો
હરિં પુરસ્કૃત્ય મનોરથં ગતાઃ

તદૈવ દેવા વવૃષુઃ પ્રહર્ષિતાઃ
પુષ્પૈઃ શુભૈઃ સુન્દરનન્દનોદ્‌ભવૈઃ ।
જગુર્યશઃ શ્રીગિરિરાજધારિણો
ગન્ધર્વમુખ્યા દિવિ સિદ્ધસઙ્ઘાઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીગિરિરાજખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
ગોવર્ધનોદ્ધરણં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા