ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 3.1

ગિરિરાજખણ્ડ - પ્રથમોઽધ્યાયઃ
શ્રીગિરિરાજપૂજાવિધિવર્ણનમ્ -
બહુલાશ્વ ઉવાચ -
કથં દધાર ભગવાન્ ગિરિં ગોવર્ધનં વરમ્ ।
ઉચ્છિલીંધ્રં યથા બાલો હ્સ્તેનૈકેન લીલયા

પરિપૂર્ણતમસ્યાસ્ય શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ ।
વદૈતચ્ચરિતં દિવ્યમદ્‌ભુતં મુનિસત્તમ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
વાર્ષિકં હિ કરં રાજ્ઞે યથા શક્રાય વૈ તથા ।
બલિં દદુઃ પ્રાવૃડન્તે ગોપાઃ સર્વે કૃષીવલાઃ

મહેન્દ્રયાગસંભારચયં દૃષ્ટ્વૈકદા હરિઃ ।
નન્દં પપ્રચ્છ સદસિ વલ્લભાનાં ચ શૃણ્વતામ્

શ્રીભગવાનુવાચ -
શક્રસ્ય પૂજનં હ્યેતત્કિં ફલં ચાસ્ય વિદ્યતે ।
લૌકિકં વા વદન્ત્યેતદથવા પારલૌકિકમ્

શ્રીનન્દ ઉવાચ -
શક્રસ્ય પૂજનં હ્યેતદ્‌ભુક્તિમુક્તિકરં પરમ્ ।
એતદ્વિના નરો ભૂમૌ જાયતે ન સુખી ક્વચિત્

શ્રીભગવાનુવાચ -
શક્રાદયો દેવગણાશ્ચ સર્વતો
ભુંજન્તિ યે સ્વર્ગસુખં સ્વકર્મભિઃ ।
વિશન્તિ તે મર્ત્યપદં શુભક્ષયે
તત્સેવનં વિદ્ધિ ન મુક્તિકારણમ્

ભયં ભવેદ્વૈ પરમેષ્ઠિને યતો
વાર્તા તુ કા કૌ કિલ તત્કૃતાત્મનામ્ ।
તસ્માત્પરં કાલમનંતમેવ હિ
સર્વં બલિષ્ઠં સુબુધા વિદુઃ પરે

તતસ્તમાશ્રિત્ય સુકર્મભિઃ પરં
ભજેદ્ધરિં યજ્ઞપતિં સુરેશ્વરમ્ ।
વિસૃજ્ય સર્વં મનસા કૃતેઃ ફલં
વ્રજેત્પરં મોક્ષમસૌ ન ચાન્યથા

ગોવિપ્રસાધ્વગ્નિસુરાઃ શ્રુતિસ્તથા
ધર્મશ્ચ યજ્ઞાધિપતેર્વિભૂતયઃ ।
ધિષ્ણ્યેષુ ચૈતેષુ હરિં ભજન્તિ યે
સદા ત્વિહામુત્ર સુખં વ્રજન્તિ તે

સમુત્થિતોઽસૌ હરિવક્ષસો ગિરિ-
ર્ગોવર્ધનો નામ ગિરીન્દ્રરાજરાટ્ ।
સમાગતો હ્યત્ર પુલસ્ત્યતેજસા
યદ્દર્શનાજ્જન્મ પુનર્ન વિદ્યતે

સમ્પૂજ્ય ગોવિપ્રસુરાન્મહાદ્રયે
દાતવ્યમદ્યૈવ પરં હ્યુપાયનમ્ ।
એષ પ્રિયો મે મખરાજ એવ હિ
ન ચેદ્યથેચ્છાસ્તિ તથા કુરુ વ્રજ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તેષાં મધ્યેઽથ સન્નન્દો ગોપો વૃદ્ધોઽતિનીતિવિત્ ।
અતિપ્રસન્નઃ શ્રીકૃષ્ણમાહ નન્દસ્ય શૃણ્વતઃ

સનંદ ઉવાચ -
હે નન્દસૂનો હે તાત ત્વં સાક્ષાજ્જ્ઞાનશેવધિઃ ।
કર્તવ્યા કેન વિધિના પૂજાઽદ્રેર્વદ તત્ત્વતઃ

શ્રીભગવાનુવાચ -
આલિપ્ય ગોમયેનાપિ ગિરિરાજભુવં હ્યધઃ ।
ધૃત્વાઽથ સર્વસમ્ભારં ભક્તિયુક્તો જિતેન્દ્રિયઃ

સહસ્રશીર્ષામંત્રેણાદ્રયે સ્નાનં ચ કારયેત્ ।
ગંગાજલેન યમુનાજલેનાપિ દ્વિજૈઃ સહ

શુક્લગોદુગ્ધધારાભિસ્તતઃ પઞ્ચામૃતૈર્ગિરિમ્ ।
સ્નાપયિત્વા ગન્ધપુષ્પૈઃ પુનઃ કૃષ્ણાજલેન વૈ

વસ્ત્રં દિવ્યં ચ નૈવેદ્યમાસનં સર્વતોઽધિકમ્ ।
માલાલંકારનિચયં દત્ત્વા દીપાવલિં પરામ્

તતઃ પ્રદક્ષિણાં કુર્યાન્નમસ્કુર્યાત્તતઃ પરમ્ ।
કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા ત્વિદમેતદુદીરયેત્

નમો વૃન્દાવનાઙ્કાય તુભ્યં ગોલોકમૌલિને ।
પૂર્ણબ્રહ્માતપત્રાય નમો ગોવર્ધનાય ચ

પુષ્પાંજલિં તતઃ કુર્યાન્નીરાજનમતઃ પરમ્ ।
ઘણ્ટકાંસ્યમૃદઙ્ગાદ્યૈર્વાદિત્રૈર્મધુરસ્વનૈઃ

વેદાહમેતં મંત્રેણ વર્ષલાજૈઃ સમાચરેત્ ।
તત્સમીપે ચાન્નકૂટં કુર્યાચ્છ્રદ્ધાસમન્વિતઃ

કચોલાનાં ચતુઃષષ્ટિપઞ્ચપંક્તિસમન્વિતમ્ ।
તુલસીદલમિશ્રૈશ્ચ શ્રીગંગાયમુનાજલૈઃ

ષટ્પઞ્ચાશત્તમૈર્ભાગૈઃ કુર્યાત્સેવાં સમાહિતઃ ।
તતોઽગ્નીન્ બ્રાહ્મણાન્પૂજ્ય ગાઃ સુરાન્ ગન્ધપુષ્પકૈઃ

ભોજયિત્વા દ્વિજવરાન્ સૌગંધૈર્મિષ્ટભોજનૈઃ ।
અન્યેભ્યશ્ચાશ્વપાકેભ્યો દદ્યાદ્‌ભોજનમુત્તમમ્

ગોપીગોપાલવૃન્દૈશ્ચ ગવાં નૃત્યં ચ કારયેત્ ।
મંગલૈર્જયશબ્દૈશ્ચ કુર્યાદ્‌ગોવર્દ્ધનોત્સવમ્

યત્ર ગોવર્ધનાભાવસ્તત્ર પૂજાવિધિં શૃણુ ।
ગોમયૈર્વર્દ્ધનં કુર્યાત્તદાકારં પરોન્નતમ્

પુષ્પવ્યૂહૈર્લતાજાલૈરિષિકાભિઃ સમન્વિતઃ ।
પૂજનીયઃ સદા મર્ત્યૈર્ગિરિર્ગોવર્ધનો ભુવિ

શિલાસમાનં પુરટં ક્ષિપ્ત્વાઽદ્રૌ તચ્છિલાં નયેત્ ।
ગૃહ્ણીયાદ્યો વિના સ્વર્ણં સ મહારૌરવં વ્રજેત્

શાલગ્રામસ્ય દેવસ્ય સેવનં કારયેત્સદા ।
પાતકં ન સ્પૃશેત્તં વૈ પદ્મપત્રં યથા જલમ્

ગિરિરાજશિલાસેવાં યઃ કરોતિ દ્વિજોત્તમઃ ।
સપ્તદ્વીપમહીતીર્થાવગાહફલમેતિ સઃ

ગિરિરાજમહાપૂજાં વર્ષે વર્ષે કરોતિ યઃ ।
ઇહ સર્વસુખં ભુક્ત્વાઽમુત્ર મોક્ષં પ્રયાતિ સઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીગિરિરાજખણ્ડે શ્રીનારદ બહુલાશ્વ સંવાદે
શ્રીગિરિરાજપૂજાવિધિવર્ણનં નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સચ્છ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા