ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.19

રાસક્રીડા વર્ણનમ્ -
બહુલાશ્વ ઉવાચ -
રાધાયૈ દર્શનં દત્ત્વા કૃત્વા પ્રેમપરીક્ષણમ્ ।
અગ્રે ચકાર કાં લીલાં ભગવાનાત્મલીલયા

શ્રીનારદ ઉવાચ -
માધવો માધવે માસિ માધવીભિઃ સમાકુલે ।
વૃંદાવને સમારેભે રાસં રાસેશ્વરઃ સ્વયમ્

વૈશાખમાસિ પંચમ્યાં જાતે ચન્દ્રોદયે શુભે ।
યમુનોપવને રેમે રાસેશ્વર્યા મનોહરઃ

પુરા મૈથિલ ગોલોકાદ્ ભૂમિર્યા કૌ સમાગતા ।
સર્વા બભૂવ સૌવર્ણપદ્મરાગમયી ત્વરમ્

વૃન્દાવનં દિવ્યવપુઃ દધત્ કામદુઘૈર્દ્રુમૈઃ ।
માધવીભિર્લતાભિશ્ચ પ્રાક્ષિપન્નન્દનન્દનમ્ ।
રત્‍નસોપાનસંપન્ના સ્ફુરત્સૌવર્ણતોલિકા ।
રરાજ યમુના રાજન્ હંસપદ્માદિસંકુલા

રત્‍નધાતુમયઃ શ્રીમદ્‌રત્‍નશૃઙ્ગસ્ફુરદ્દ્યુતિઃ ।
સપક્ષિગણસંયુક્તો લતાપુષ્પમનોહરઃ

નિર્ઝરૈઃ સુન્દરીભિશ્ચ દરીભિર્ભ્રમરીવૃતઃ ।
રેજે ગોવર્ધનો નામ ગિરિરાજઃ કરીન્દ્રવત્

સર્વે નિકુંજાઃ પરિતો રેજુર્દિવ્યવપુર્ધરાઃ ।
સભામણ્ડપવીથીભિઃ પ્રાંગણસ્તંભપંક્તિભિઃ

પતત્પતાકૈર્દિવ્યાભૈઃ સૌવર્ણૈઃ કલશૈર્નૃપ ।
સ્વેતારુણૈઃ પુષ્પદલૈઃ પુષ્પમન્દિરવર્તિભિઃ

વસન્તમાધુર્યધરાઃ કૂજત્કોકિલસારસાઃ ।
પારાવતૈર્મયૂરૈશ્ચ યત્ર તત્ર નિકૂજિતાઃ

રાધાકૃષ્ણકથાં પુણ્યાં ગાયમાનૈર્મધુવ્રતૈઃ ।
પતદ્‌ભિર્મધુમત્તૈશ્ચ કુંજાઃ સર્વે વિરાજિતાઃ

પુલિને શીતલો વાયુઃ મન્દગામી વહત્યલમ્ ।
સહસ્રદલપદ્માનાં રજો વિક્ષેપયન્મુહુઃ

કાશ્ચિદ્‌ગોલોકવાસિન્યઃ કાશ્ચિચ્છય્યોપકારિકાઃ ।
શૃઙ્ગારપ્રકરાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિત્વૈ દ્વારપાલિકાઃ

પાર્ષદાખ્યાઃ સખિજનાઃ છત્રચામરપાણયઃ ।
પુષ્પાભરણકારિણ્યઃ શ્રીવૃન્દાવનપાલિકાઃ

ગોવર્ધનનિવાસિન્યઃ કાશ્ચિત્કુંજવિધાયિકાઃ ।
તન્નિકુંજનિવાસિન્યો નર્તક્યો વાદ્યતત્પરાઃ

સર્વા વૈ ચન્દ્રવદનાઃ કિશોરવયસા નૃપ ।
આસાં દ્વાદશયૂથાશ્ચા જગ્મુઃ શ્રીકૃષ્ણસન્નિધિમ્

તથૈવ યમુના સાક્ષાદ્‌યૂથીભૂત્વા સમાયયૌ ।
શ્વેતામ્બરા શ્વેતવર્ણા મુક્તાભરણભૂષિતા

તથાઽઽયયૌ કૃષ્ણપત્‍ની નામ્ના યા મધુમાધવી ।
પદ્મવર્ણા પુષ્પભૂષા યૂથીભૂત્વા શુભાંબરા

તથૈવ વિરજા સાક્ષાદ્‌યૂથીભૂત્વા સમાયયૌ ।
હરિદ્‌વસ્ત્રા ગૌરવર્ણા રત્‍નાલંકારભૂષિતા

લલિતાયા વિશાખાયા માયાયૂથઃ સમાયયૌ ।
એવં સ્વષ્ટસખીનાં ચ સખીનાં કિલ ષોડશ

દ્વાત્રિંશચ્ચ સખીનાં ચ યૂથા સર્વે સમાયયુઃ ।
રરાજ ભગવાન્ રાજન્ સ્ત્રીગણૈ રાસમણ્ડલે

વૃન્દાવને યથાઽઽકાશે ચંદ્રસ્તારાગણૈર્યથા ।
પીતવાસઃપરિકરો નટવેષો મનોહરઃ

વેત્રભૂદ્‌વાદયન્ વંશીં ગોપીનાં પ્રીતિમાવહન્ ।
મયૂરપક્ષભૃન્મૌલી સ્રગ્વી કુણ્ડલમણ્ડિતઃ

રાધયા શુશુભે રાસે યથા રત્યા રતીશ્વરઃ ।
એવં ગાયન્ હરિઃ સાક્ષાત્સુન્દરીગણસંવૃતઃ

યમુનાપુલિનં પુણ્યમાયયૌ રાધયા યુતઃ ।
ગૃહીત્વા હસ્તપાદેન પદ્માભં સ્વપ્રિયાકરમ્

નિષસાદ હરિઃ કૃષ્ણાતીરે નીરમનોહરે ।
પુનર્જલ્પન્ સુમધુરં પશ્યન્ વૃન્દાવનં પ્રિયમ્

ચલન્ હસન્ રાધિકયા કુંજં કુંજં ચચાર હ ।
કુંજે નિલીયમાનં તં ત્વરં ત્યક્ત્વા પ્રિયાકરમ્

વિલોક્ય શાખાન્તરિતં રાધા જગ્રાહ માધવમ્ ।
રાધા દુદ્રાવ તદ્ધસ્તાજ્ઝંકારં કુર્વતી પદે

નિલીયમાના કુંજેષુ પશ્યતો માધવસ્ય ચ ।
ધાવન્ હરિર્ગતો યાવત્તાવદ્‌રાધા તતો ગતા

વૃક્ષપાર્શ્વે હસ્તમાત્રાદિતશ્ચેતશ્ચ ધાવતી ।
તમાલો હેમવલ્લ્યેવ ઘનશ્ચંચલયા યથા

હેમખન્યેવ નીલાદ્રી રેજે રાધિકયા હરિઃ ।
રાધયા વિશ્વમોહિન્યા બભૌ મદનમોહનઃ

વૃન્દાવને રાસરંગે રત્યેવ મદનો યથા ।
ધૃત્વા રૂપાણિ તાવન્તિ યાવન્તિ વ્રજયોષિતઃ

નનર્ત રાસરંગેઽસૌ રંગભૂમ્યાં નટો યથા ।
ગાયન્ત્યશ્ચાપિ નૃત્યન્ત્યઃ સર્વા ગોપ્યો મનોહરાઃ

વિરેજુઃ કૃષ્ણચન્દ્રૈશ્ચ યથા શક્રૈઃ સુરાંગનાઃ ।
વારાં વિહારં કૃષ્ણાયાં ચકાર મધુસૂદનઃ

સર્વૈર્ગોપીગણૈઃ સાર્ધં યક્ષીભિર્યક્ષરાડિવ ।
કબરીકેશપાશાભ્યાં પ્રસૂનૈઃ પ્રચ્યુતૈઃ શુભૈઃ ।
ચિત્રવર્ણૈર્બભૌ કૃષ્ણો યથોષ્ણિઙ્‌મુદ્રિતા તથા

મૃદંગતાલૈર્મધુરધ્વનિસ્વનૈ-
ર્જગુર્યશસ્તા મધુસૂદનસ્ય ।
પ્રાપુર્મુદં પૂર્ણમનોરથાશ્ચલ-
ત્પ્રસૂનહારા હરિણા ગતવ્યથાઃ

શ્રીહસ્તસંતાડિતવારિબિંદુભિઃ
સ્ફારાસમસ્ફૂર્જિતશીકરદ્યુભિઃ ।
વૃન્દાવનેશો વ્રજસુંદરીભી
રેજે ગજીભિર્ગજરાડિવ સ્વયમ્

વિદ્યાધર્યો દેવગંધર્વપત્‍ન્યઃ
પશ્યન્ત્યસ્તા રાસરંગં દિવિસ્થાઃ ।
દેવૈઃ સાર્ધં ચક્રિરે પુષ્પવર્ષં
મોહં પ્રાપ્તાઃ પ્રશ્લથદ્‌વસ્ત્રનીવ્યઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
રાસક્રીડાવર્ણનં નામૈકોનવિંશોઽધ્યાયઃ