ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.18

શ્રીકૃષ્ણચન્દ્રદર્શનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં માયાયોષિદ્‌વપુર્હરિઃ ।
રાધાદુઃખપ્રશાન્ત્યર્થં વૃષભાનોર્ગૃહં યયૌ

રાધા તમાગતં વીક્ષ્ય સમુત્થાયાતિહર્ષિતા ।
દત્તાસુના વિધાનેન પૂજયામાસ મૈથિલ

શ્રીરાધોવાચ -
ત્વયા વિનાઽહં નિશિ દુઃખિતાઽઽસં
ત્વય્યાગતાયાં સખિ લબ્ધવસ્તુવત્ ।
પૂર્વં હ્યપથ્યસ્ય સુખં યથા તતો
દુઃખં તથા ભામિનિ મત્પ્રસંગતઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વાઽથ તદ્વાક્યં વિમના ગોપદેવતા ।
ન કિંચિદૂચે શ્રીરાધાં દુઃખિતેવ વ્યવસ્થિતા

વિજ્ઞાય ખેદસંપન્નાં રાધિકાં ગોપદેવતામ્ ।
સખીભિઃ સંવિચાર્યાથ જગાદ સ્નેહતત્પરા

રાધોવાચ -
વિમનાસ્ત્વં કથં ભદ્રે વદ માં ગોપદેવતે ।
માત્રા ભર્ત્રા નનાંદ્રા વા શ્વશ્ર્વા ક્રોધેન ભર્ત્સિતા

સપત્‍નીકૃતદોષેણ સ્વભર્તુર્વિરહેણ વા ।
અન્યત્ર લગ્નચિત્તેન વિમનાઃ કિં મનોહરે

માર્ગખેદેન વા કચ્ચિદ્‌વિહ્વલાઽભૂદ્રુજાઽથવા ।
શીઘ્રં વદ મહાભાગે સ્વસ્ય દુઃખસ્ય કારણમ્

કૃષ્ણભક્તમૃતે વિપ્રં યેન કેનાપિ કુત્સિતમ્ ।
કથિતં તેઽથ રંભોરુ તચ્ચિકિત્સાં કરોમ્યહમ્

ગજાશ્વાદીનિ રત્‍નાનિ વસ્ત્રાણિ ચ ધનાનિ ચ ।
મન્દિરાણિ વિચિત્રાણિ ગૃહાણ ત્વં યદીચ્છસિ

ધનં દત્ત્વા તનું રક્ષેત્તનું દત્ત્વા ત્રપાં વ્યધાત્ ।
ધનં તનું ત્રપાં દદ્યાન્મિત્રકાર્યાર્થમેવ હિ ।
ધનં દત્ત્વા ચ સતતં રક્ષેત્પ્રાણાન્નિરન્તરમ્

યો મિત્રતાં નિષ્કપટં કરોતિ
નિષ્કારણમં ધન્યતમં સ એવ ।
વિધાય મૈત્રીં કપટં વિદધ્યા-
ત્તં લંપટં હેતુપટં નટં ધિક્

તસ્યાઃ પ્રેમવચઃ શ્રુત્વા ભગવાન્ ગોપદેવતા ।
પ્રહસન્નાહ રાજેન્દ્ર શ્રીરાધાં કીર્તિનન્દિનીમ્

ગોપદેવતોવાચ -
રાધે વ્રજન્સાનુગિરેસ્તટીષુ
સંકોચવીથીષુ મનોહરાસુ ।
યાન્તીં સ્વતો માં દધિવિક્રયાર્થં
રુરોધ માર્ગે નવનન્દપુત્રઃ

વંશીધરો વેત્રકરઃ કરે માં
ત્વરં ગૃહીત્વા પ્રસહન્વિલજ્જઃ ।
મહ્યં કરાદાનધનાય દાનં
દેહીતિ જલ્પન્વિપિને રસજ્ઞઃ

તુભ્યં ન દાસ્યામિ કદાપિ દાનં
સ્વયંભુવે ગોરસલંપટાય ।
એવં મયોક્તે વચનેઽથ ભાણ્ડં
નીત્વા વિશીર્ણીકૃતવાન્ સ દધ્નઃ

ભાણ્ડં સ ભિત્ત્વા દધિ કિં ચ પીત્વા
નીત્વોત્તરીયં મમ ચેદુરીયમ્ ।
નન્દીશ્વરાદ્રેર્વિદિશં જગામ
તેનાહમારાદ્‌વિમનાઃ સ્મ જાતા

જાત્યા સ ગોપઃ કિલ કૃષ્ણવર્ણો
ઽધની ન વીરો ન હિ શીલરૂપઃ ।
યસ્મિંસ્ત્વયા પ્રેમ કૃતં સુશીલે
ત્યજાશુ નિર્મોહનમદ્ય કૃષ્ણમ્

ઇત્થં સવૈરં પરુષં વચસ્તત્
શ્રુત્વા ચ રાધા વૃષભાનુનન્દિની ।
સુવિસ્મિતા વાક્યપદે સરસ્વતી
પદં સ્મયન્તી નિજગાદ તાં પ્રતિ

રાધોવાચ -
યત્પ્રાપ્તયે વિધિહરપ્રમુખાસ્તપન્તિ
વહ્નૌ તપઃ પરમયા નિજયોગરીત્યા ।
દત્તઃ શુકઃ કપિલ આસુરિરંગિરા
યત્પાદારવિન્દમકરન્દરજઃ સ્પૃશન્તિ

તં કૃષ્ણમાદિપુરુષમ્ પરિપૂર્ણદેવમ્
લીલાવતારમજમાર્તિહરં જનાનામ્ ।
ભૂભૂરિભારહરણાય સતાં શુભાય
જાતં વિનિન્દસિ કથં સખિ દુર્વિનીતે

ગાઃપાલયન્તિ સતતં રજસો ગવાં ચ
ગંગાં સ્પૃશન્તિ ચ જપંતિ ગવાં સુનામ્નામ્ ।
પ્રેક્ષન્ત્યહર્નિશમલં સુમુખં ગવાં ચ
જાતિઃ પરા ન વિદિતા ભુવિ ગોપજાતેઃ

તત્કૃષ્ણવર્ણવિલસત્સુકલાં સમીક્ષ્ય
તસ્મિન્વિલગ્નમનસા સુસુખં વિહાય ।
ઉન્મત્તવદ્‌વ્રજતિ ધાવતિ નીલકણ્ઠો
બિભ્રત્કપર્દવિષભસ્મકપાલસર્પાન્

સ્વર્લોકસિદ્ધમુનિયક્ષ મરુદ્‌ગણાનાં
પાલાઃ સમસ્તનરકિન્નરનાગનાથાઃ ।
યત્પાદપદ્મમનિશં પ્રણિપત્ય ભક્ત્યા
લબ્ધશ્રિયઃ કિલ બલિં પ્રદદુઃ સ્મ તસ્મૈ

વત્સાઘકાલિયબકાર્જુનધેનુકાના-
માચક્રવાતશકટાસુરપૂતનાનામ્ ।
એષાં વધઃ કિમુત તસ્ય યશો મુરારે-
ર્યઃ કોટિશોઽણ્ડનિચયોદ્‌ભવનાશહેતુઃ

ભક્તાત્પ્રિયો ન વિદિતઃ પુરુષોત્તમસ્ય
શંભુર્વ્હિધિર્ન ચ રમા ન ચ રૌહિણેયઃ ।
ભક્તાનનુવ્રજતિ ભક્તિ નિબદ્ધ ચિત્તઃ
ચુડામણિઃ સકલલોકજનસ્ય કૃષ્ણઃ

ગચ્છન્નિજં જનમનુપ્રપુનાતિ લોકા-
નાવેદયન્ હરિજને સ્વરુચિં મહાત્મા ।
તસ્માદતીવ ભજતાં ભગવાન્ મુકુન્દો
મુક્તિં દદાતિ ન કદાપિ સુભક્તિયોગમ્

ગોપદેવતાવાચ -
રાધે ત્વદીયધિષણા ધિષણં હસન્તી
વાણીં શ્રુતિં પ્રકુશલેન વિડંબયન્તી ।
અત્રાગમિષ્યતિ યદાથ હરિઃ પરેશઃ
સત્યં દદાતિ વચનં તવ દેવિ મન્યે

રાધોવાચ -
યથાઽઽગમિષ્યતિ યદાઽદ્ય હરિઃ પરેશઃ
કિં કારયામિ ભવતીં વદ તર્હિ સુભ્રુ ।
ચેદાગમો ન હિ ભવેદ્‌વનમાલિનઃ સ્વં
સર્વં ધનં ચ ભવનં ચ દદામિ તુભ્યમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ રાધા સમુત્થાય નત્વા શ્રીનન્દનન્દનમ્ ।
ઉપવિશ્યાસને દધ્યૌ ધ્યાનસ્તિમિતલોચના

ઉત્કંઠિતાં સ્વેદયુક્તાં બાષ્પકંઠીં પ્રિયાં હરિઃ ।
અશ્રુપૂર્ણમુખીં વીક્ષ્ય બિભ્રત્સ્વાં પૌરુષીં તનુમ્

પશ્યન્તીનાં સખીનાં ચ સહસા ભક્તવત્સલઃ ।
રાધાં પ્રાહ પ્રસન્નાત્મા મેઘગંભીરયા ગિરા

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ -
રંભોરુ ચન્દ્રવદને વ્રજસુન્દરીશે
રાધે પ્રિયે નવલયૌવનમાનશીલે ।
ઉમીલ્ય નેત્રમપિ પશ્ય સમાગતં માં
તૂર્ણં ત્વયા મધુરયા ચ ગિરોપહૂતમ્

આગચ્છ કૃષ્ણ ઇતિ વાક્યમતઃ શ્રુતં મે
સદ્યો વિસૃજ્ય નિજગોકુલગોપવૃન્દમ્ ।
વંશીવટાચ્ચ યમુનાનિકટાત્પ્રધાવન્
ત્વત્પ્રીતયેઽથ લલનેત્ર સમાગતોઽસ્મિ

મય્યાગતે સતિ ગતા સખિરૂપિણી કા યક્ષ્યાસુરીસુરવધૂ કિલ કિન્નરી વા । માયાવતી છલયિતું ભવતીં ચ તસ્મા-
દ્વિશ્વાસ એવ ન વિધેય ઉરંગપત્‍ન્યામ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ રાધા હરિં દૃષ્ટ્વા નત્વા તત્પાદપંકજમ્ ।
મુદમાપ પરં રાજન્ સદ્યઃ પૂર્ણમનોરથા

એવં શ્રીકૃષ્ણચન્દ્રસ્ય ચરિતાન્યદ્‌ભુતાનિ ચ ।
યઃ શૃણોતિ નરો ભક્ત્યા સ કૃતાર્થો ભવેન્નરઃ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
શ્રીકૃષ્ણચંદ્રદર્શનમ્ નામ અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ