ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 2.15

રાધાકૃષ્ણપ્રેમોદ્યોગવર્ણનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇદં મયા તે કથિતં કાલિયસ્યાપિ મર્દનમ્ ।
શ્રીકૃષ્ણચરિતં પુણ્યં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

બહુલાશ્વ ઉવાચ -
શ્રીકૃષ્ણસ્ય કથાં શ્રુત્વા ભક્તસ્તૃપ્તિં ન યાતિ હિ ।
યથાઽમરઃ સુધાં પીત્વા યથાલિઃ પદ્મકર્ણિકામ્

રાસં કર્તું હરૌ જાતે શિશુરૂપે મહાત્મનિ ।
ભાંડીરે દેવવાગાહ શ્રીરાધાં ખિન્નમાનસામ્

શોચં મા કુરુ કલ્યાણિ વૃંદારણ્યે મનોહરે ।
મનોરથસ્તે ભવિતા શ્રીકૃષ્ણેન મહાત્મનિ

ઇત્થં દેવગિરા પ્રોક્તો મનોરથમહાર્ણવઃ ।
કથં બભૂવ ભગવાન્ વૃંદારન્યે મનોહરે

કથં શ્રીરાધયા સાર્ધં રાસક્રીડાં મનોહરામ્ ।
ચકાર વૃન્દકારણ્યે પરિપૂર્ણતમઃ સ્વયમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા રાજન્ ભગવચ્ચરિતં શુભમ્ ।
ગુપ્તં વદામિ દેવૈશ્ચ લીલાખ્યાનં મનોહરમ્

એકદા મુખ્યસખ્યૌ દ્વે વિશાખાલલિતે શુભે ।
વૃષભાનોર્ગૃહં પ્રાપ્ય તાં રાધાં જગ્મતૂ રહઃ

સખ્યાવૂચતુઃ -
યં ચિન્તયસિ રાધે ત્વં યદ્ગુણં વદસિ સ્વતઃ ।
સોઽપિ નિત્યં સમાયાતિ વૃષભાનુપુરેઽર્ભકૈઃ

પ્રેક્ષણીયસ્ત્વયા રાધે દર્શનીયોઽતિસુન્દરઃ ।
પશ્ચિમાયાં નિશીથિન્યાં ગોચારણવિનિર્ગતઃ

રાધોવાચ -
લિખિત્વા તસ્ય ચિત્રં હિ દર્શયાશુ મનોહરમ્ ।
તર્હિ તત્પ્રેક્ષણં પશ્ચાત્કરિષ્યામિ ન સંશયઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
અથ સખ્યૌ વ્યલિખતાં ચિત્રં નંદશિશોઃ શુભમ્ ।
નવયૌવનમાધુર્યં રાધાયૈ દદતુસ્ત્વરમ્

તદ્‌દૃષ્ટ્વા હર્ષિતા રાધા કૃષ્ણદર્શનલાલસા ।
ચિત્રં કરે પ્રપશ્યન્તી સુષ્વાપાનંદસંકુલા

દદર્શ કૃષ્ણં ભવને શયાના
નૃત્યન્તમારાદ્‌વૃષભાનુપુત્રી

તદૈવ રાધા શયનાત્સમુત્થિતા
પરસ્ય કૃષ્ણસ્ય વિયોગવિહ્વલા ।
સંચિન્તયન્તી કમનીયરૂપિણં
મેને ત્રિલોકીં તૃણવદ્‌વિદેહરાટ્

તર્હ્યાવ્રજન્તં સ્વવનાદ્‌વ્રજેશ્વરં
સંકોચવીથ્યાં વૃષાભાનુપત્તને ।
ગવાક્ષમેત્યાશુ સખીપ્રદર્શિતં
દૃષ્ટ્વા તુ મૂર્ચ્છાં સમવાપ સુંદરી

કૃષ્ણોઽપિ દૃષ્ટ્વા વૃષભાનુનન્દિનીં
સુરૂપકૌશલ્યયુતાં ગુણાશ્રયામ્ ।
કુર્વન્મનો રન્તુમતીવ માધવો
લીલાતનુઃ સ પ્રયયૌ સ્વમન્દિરમ્

એવં તતઃ કૃષ્ણવિયોગવિહ્વલાં
પ્રભૂતકામજ્વરખિન્નમાનસામ્ ।
સંવીક્ષ્ય રાધાં વૃષભાનુનન્દિનીં
ઉવાચ વાચં લલિતા સખી વરા

લલિતોવાચ -
કથં ત્વં વિહ્વલા રાધે મૂર્ચ્છિતાઽતિવ્યથાં ગતા ।
યદીચ્છસિ હરિં સુભ્રુ તસ્મિન્ સ્નેહં દૃઢં કુરુ

લોકસ્યાપિ સુખં સર્વમધિકૃત્યાસ્તિ સાંપ્રતમ્ ।
દુઃખાગ્નિહૃત્પ્રદહતિ કુંભકારાગ્નિવત્ શુભે

શ્રીનારદ ઉવાચ -
લલિતાયાશ્ચ લલિતં વચં શ્રુત્વા વ્રજેશ્વરી ।
નેત્રે ઉન્મીલ્ય લલિતાં પ્રાહ ગદ્‌ગદયા ગિરા

રાધોવાચ -
વ્રજાલંકારચરણૌ ન પ્રાપ્તૌ યદિ મે કિલ ।
કદચિદ્વિગ્રહં તર્હિ ન હિ સ્વં ધારયામ્યહમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્યા લલિતા ભયવિહ્વલા ।
શ્રીકૃષ્ણપાર્શ્વં પ્રયયૌ કૃષ્ણાતીરે મનોહરે

માધવીજાલસંયુક્તે મધુરધ્વનિસંકુલે ।
કદમ્બમૂલે રહસિ પ્રાહ ચૈકાકિનં હરિમ્

લલિતોવાચ -
યસ્મિન્ દિને ચ તે રૂપં રાધયા દૃષ્ટમદ્‌ભુતમ્ ।
તદ્દીનાત્સ્તંભતાં પ્રાપ્તા પુત્રિકેવ ન વક્તિ કિમ્

અલંકારસ્ત્વર્ચિરિવ વસ્ત્રં ભર્જરજો યથા ।
સુગંધિ કટુવદ્યસ્યા મન્દિરં નિર્જનં વનમ્

પુષ્પં બાણં ચંદ્રબિંબં વિષકંદમવેહિ ભોઃ ।
તસ્યૈ સંદર્શનં દેહિ રાધાયૈ દુઃખનાશનમ્

તે સાક્ષિણં કિં વિદિતં ન ભૂતલે
સૃજસ્યલં પાસિ હરસ્યથો જગત્ ।
યદા સમાનોઽસિ જનેષુ સર્વતઃ
તથાપિ ભક્તાન્ ભજસે પરેશ્વર

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા હરિઃ સાક્ષાલ્લલિતં લલિતાવચઃ ।
ઉવાચ ભગવાન્ દેવો મેઘગંભીરયા ગિરા

શ્રીભગવાનુવાચ -
સર્વં હિ ભાવં મનસઃ પરસ્પરં
નહ્યેકતો ભામિનિ જાયતે તઅતઃ ।
પ્રેમૈવ કર્તવ્યમતો મયિ સ્વતઃ
પ્રેમ્ણા સમાનં ભુવિ નાસ્તિ કિંચિત્

યથા હિ ભાણ્ડીરવને મનોરથો
બભૂવ તસ્યા હિ તથા ભવિષ્યતિ ।
અહૈતુકં પ્રેમ ચ સદ્‌ભિરાશ્રિતં
તચ્ચાપિ સન્તઃ કિલ નિર્ગુણં વિદુઃ

યે રાધિકાયાં મયિ કેશવે મનાક્
ભેદં ન પશ્યન્તિ હિ દુગ્ધશૌક્લવત્ ।
ત એવ મે બ્રહ્મપદં પ્રયાન્તિ
તદહૈતુકસ્ફૂર્જિતભક્તિલક્ષણાઃ

યે રાધિકાયાં મયિ કેશવે હરૌ
કુર્વન્તિ ભેદં કુધિયો જના ભુવિ ।
તે કાલસૂત્રં પ્રપતન્તિ દુઃખિતા
રમ્ભોરુ યાવત્કિલ ચંદ્રભાસ્કરૌ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં શ્રુત્વા વચઃ કૃત્સ્નં નત્વા તં લલિતા સખી ।
રાધાં સમેત્ય રહસિ પ્રાહ પ્રહસિતાનના

લલિતોવાચ -
ત્વમિચ્છસિ યથા કૃષ્ણં તથા ત્વાં મધુસૂદનઃ ।
યુવયોર્ભેદરહિતં તેજસ્ત્વૈકં દ્વિધા જનૈઃ

તથાપિ દેવિ કૃષ્ણાય કર્મ નિષ્કારણં કુરુ ।
યેન તે વાંછિતં ભૂયાદ્‌ભક્ત્યા પરમયા સતિ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા સખીવાક્યં રાધા રાસેશ્વરી નૃપ ।
ચંદ્રાનનાં પ્રાહ સખીં સર્વધર્મવિદાં વરામ્

શ્રીકૃષ્ણસ્ય પ્રસન્નાર્થં પરં સૌભાગ્યવર્ધનમ્ ।
મહાપુણ્યં વાંછિતદં પૂજનં વદ કસ્યચિત્

ત્વયા ભદ્રે ધર્મશાસ્ત્રં ગર્ગાચાર્યમુખાચ્છ્રુતમ્ ।
તસ્માદ્‌વ્રતં પૂજનં વા બ્રૂહિ મહ્યં મહામતે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં વૃન્દાવનખણ્ડે
રાધાકૃષ્ણપ્રેમોદ્યોગવર્ણનં નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ