ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.46

અશ્વમેધખણ્ડઃ - ષટ્ચત્વારિશોઽધ્યાયઃ
રાસક્રીડા સમાપ્તિઃ -
ગર્ગ ઉવાચ -
કૃષ્ણં સમાગતં દૃષ્ટ્વા તાઃ સમુત્થાય હર્ષિતાઃ ॥
ચક્રુર્જયજયારાવં ગોપ્યો દુઃખં વિસૃજ્ય ચ

દૃષ્ટ્વા સંમૂર્ચ્છિતાં રાધાં ગોપિભિઃ પ્રાર્થિતો હરિઃ ॥
ચૈતન્યાર્થે વ્રજે તત્ર ચકાર મુરલીરવમ્

નોત્થિતાં રાધિકાં દૃષ્ટ્વા શ્રીરાધાવલ્લભો હરિઃ ॥
તસ્યૈ સંશ્રાવયામાસ વેણુગીતં પુનઃ પુનઃ

તતઃ સમુત્થિતા રાધા સ્મૃત્વા દુઃખં વિયોગજમ્ ॥
બભૂવ મૂર્ચ્છિતા રાજન્માધવસ્ય પ્રપશ્યતઃ

તતઃ કૃષ્ણસ્ય વચનાત્સદ્યશ્ચન્દ્રાનના સખી ॥
ચન્દ્રાવલીં પ્રત્યુવાચ પ્રસન્ના કૃષ્ણવેણુના

ચન્દ્રાનનોવાચ -
કૃષ્ણચન્દ્રઃ પુરા નિર્ગતો માનતો હ્યાગતઃ સોઽપિ રાધે યુગાંતે પુનઃ ॥
નાશયન્સર્વદુઃખાનિ તે સન્નિધૌ સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

છુંગછુંગે નિનાદં મૃદંગે કલં વાદ્યમાને સુરસ્ત્રીજનૈઃ સેવિતઃ ॥
રાસરમ્યાઙ્ગણે નૃત્યકૃન્માધવઃ સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

ચારુચામીકરાભાસિવાસા વિભુર્વૈજયંતીભરાભાસિતોરસ્થલઃ ॥
નંદવૃન્દાવને ગોપિકામધ્યગઃ સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

ચારુચંદ્રાવલીલોચનાચુંબિતો ગોપગોવૃન્દગોપિકાવલ્લભઃ ॥
કંસવંશાટવીદાહદાવાનલઃ સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

બાલિકાતાલિકાતાલલીલાલયાસઙ્ગસંદર્શિતભ્રૂલતાવિભ્રમઃ ॥
ગોપિકાગીતદત્તાવધાનઃ સ્વયં સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

મૌલિમાલાંગદૈઃ કિંકિણીકુણ્ડલૈર્ભૂષિતો નંદનો નંદરાજસ્ય ચ ॥
પ્રીતિકૃત્સુન્દરો દેવિ પ્રીત્યા તવ સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

પારિજાતં સમુદ્‌ધૃત્ય રાધાવરો રોપયામાસ ભામાભયાદંગણે ॥
વલ્લવીવૃન્દવૃન્દારિકાકામુકઃ સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

ઋક્ષરાજં વિનિર્જિત્ય નીત્વા મણિં સંદદૌ ભીતવદ્‌ભૂમિનાથાય ચ ॥
સોઽપિ રાસે સમાગત્ય રાસેશ્વરો સંજગૌ વેણુના દેવકીનંદનઃ

ગર્ગ ઉવાચ -
ઇતિ શ્રુત્વા રાધિકા તુ મહિમાં વેણૂવાદિનઃ ॥
પ્રસન્ના હિ સમુત્થાય પરિરેભે પ્રિયં પ્રિયા

વૃન્દાવનેશો ગોવિંદો રેમે વૃન્દાવને વને ॥
વૃન્દાવનનિવાસિન્યા પશ્યન્વૃન્દાવનદ્રુમાન્

તતઃ કૃષ્ણં ચ જગૃહુઃ સર્વતો વ્રજયોષિતઃ ॥
વર્ષાકાલે નૃપશ્રેષ્ઠ સૌદામિન્યો યથા ઘનમ્

યાવતીસ્તત્ર ગોપ્યશ્ચ તાવદ્‌રૂપધરો હરિઃ ॥
યમુનાપુલિનં રાજઁસ્તાભિઃ સાકં સમાયયૌ

બભૂવુર્મુદિતા નાર્યો યથા ચ શ્રુતયઃ પુરા ॥
સ્વવસ્ત્રૈઃ કૃષ્ણચન્દ્રાય હ્યાસનં તા અચીક્લૃપન્

શ્રીરાધારમણસ્તસ્મિન્નાસને સહ રાધયા ॥
નિષસાદ હ્યહો રાજંસ્તાભિર્ભક્ત્યા વશીકૃતઃ

ગોલોકે યાદૃશં રૂપં દર્શયામાસ તાદૃશમ્ ॥
ગોપીનાં રાધયા સાર્દ્ધં કૃષ્ણં ત્રૈલોક્યમોહનમ્

દૃષ્ટ્વા ગોકુલચન્દ્રસ્ય સુરૂપં પરમાદ્‌ભુતમ્ ॥
સ્વાત્માનં નાવિદન્ગોપ્યો બ્રહ્માનન્દેન નિર્વૃતાઃ

સ્થલે કૃત્વા વિહારં તુ વિવેશ યમુનાજલમ્ ॥
તાભીર્ભક્ત્યા વશીભૂતો ગોપીભિઃ સહ રાધયા

વારાં વિહારં ભગવાન્સ્ત્રીભિઃ સાર્દ્ધં ચકાર હ ॥
મન્દાકિન્યાં યથા શક્રો હ્યપ્સરોભિર્વૃતો દિવિ

માધવો માધવીં રાજન્ માધવી માધવં જલે ॥
અન્યોન્યં તૌ સિષિચતુઃ સલિલે સલિલૈસ્ત્વરમ્

કબરીકેશપાશાભ્યાં પ્રચ્યુતૈઃ કુસુમૈર્બભૌ ॥
યમુનાચિત્રવર્ણૈશ્ચ યથોષ્ણિઙ્‌મુદ્રિતા નૃપ

‌રા
વિદ્યાધર્યો દેવપત્‍ન્યઃ પુષ્પવર્ષં પ્રચક્રિરે ॥
પ્રશ્લથદ્વસ્ત્રનીવ્યસ્તા મોહં પ્રાપ્તાઃ સ્મરાતુરાઃ

અથ કૃષ્ણો વારિલીલાં કૃત્વા વૈ લીલયા યુતઃ ॥
જલાન્નિષ્ક્રમ્ય રાજેંદ્ર ગિરિં ગોવર્ધનં યયૌ

અનુજગ્મુર્ગોપિકાસ્તં સહચર્યો નૃપેશ્વર ॥
કાશ્ચિદ્વ્યજનહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિચ્ચામરવાહકાઃ

કાશ્ચિત્તાંબૂલહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિદ્દર્પણવાહકાઃ ॥
કાશ્ચિદ્‌ભૂષણહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિત્કુસુમવાહકાઃ

કાશ્ચિચ્ચંદનહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિદ્‌ભાજનવાહકાઃ ॥
કાશ્ચિદ્યાવકહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિદંબરવાહકાઃ

કાશ્ચિન્મૃદંગહસ્તાશ્ચ કાશ્ચિત્કાંસ્યધરાશ્ચ વૈ ॥
મુરયષ્ટિધરાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિદ્વીણાધરાઃ પરાઃ

કરતાલકરાઃ કાશ્ચિત્કાશ્ચિદ્‌ગાનપરાયણાઃ ॥
ષટ્‌ત્રિંશદ્‌રાગરાગિણ્યો વ્રજસ્ત્રીરૂપધારકાઃ

ગોલોકાદ્‌ભારતે પૂર્વમાગતા રાધયા સહ ॥
જગુસ્તા નનૃતુસ્તત્ર શ્રીરાધેશ્વરસન્નિધૌ

નનર્ત મધ્યે તાસાં ચ કૃષ્ણો મદનમોહનઃ ॥
પ્રગાયન્વેણુના ગીતં ત્રિલોકીં મોહયન્હરિઃ

વાદિત્રૈઃ કિંકિણીભિશ્ચ વલયનૂપુરકંકણૈઃ ॥
ગીતૈર્મિશ્રિતશબ્દોઽભૂત્તુમુલો રાસમંડલે

દેવાશ્ચ દેવપત્‍ન્યશ્ચ રાસં દૃષ્ટ્વા હરેરપિ ॥
બભૂવર્મૂર્ચ્છિતા રાજન્ગગને સ્મરપીડિતાઃ

ચંદ્રિકાયાં તુ ચન્દ્રસ્ય ચતુરશ્ચંચલશ્ચલન્ ॥
ચંદ્રાવલ્યા બભૌ ચૈવ ઘનશ્ચંચલ એવ ચ

રાધાયાસ્તત્ર શૃઙ્ગારં સ્રગ્ભિર્યાવકકજ્જલૈઃ ॥
ચક્રે કમલપત્રાદ્યૈર્ગિરૌ ગિરિધરો મહાન્

કુંકુમાગુરુકસ્તૂરીચન્દનાદ્યૈશ્ચ રાધિકા ॥
ચક્રે કમલપત્રં વૈ શ્રીકૃષ્ણસ્યાનને વરમ્

તતશ્ચ સસ્મિતા રાધા સસ્મિતં ભગવન્મુખમ્ ॥
પશ્યન્તી નાગવલ્લ્યાશ્ચ બીટકં પ્રદદૌ મુદા

પ્રિયાપ્રદત્તં તાંબૂલં બુભુજે નંદનંદનઃ ॥
કૃષ્ણદત્તં ચ તાંબૂલં ચખાદ રધિકા મુદા

કૃષ્ણચર્વિતતાંબૂલં નીત્વા રાધા બલાત્પુનઃ ॥
જઘાસ ભક્ત્યા સા શીઘ્રં સતી પતિપરાયણા

પ્રિયાચર્વિતતાંબૂલં યયાચે ભગવાન્હરિઃ ॥
રાધા દદૌ ન તં ભીતા પપાત તત્પદાંબુજે

પદ્મા પદ્માવતી નંદી આનન્દી સુખદાયિની ॥
ચંદ્રાવલી ચંદ્રકલા વંદ્યા હ્યેતા હરિપ્રિયાઃ

વૃન્દાવને હરિસ્તાભિર્વસંતર્તુપ્રપૂરિતે ॥
નાનાપ્રકારં શૃઙ્ગારં સ ચકાર મનોજવત્

કાશ્ચિત્પિબંતિ ગોપ્યસ્તુ શ્રીકૃષ્ણસ્યાધરામૃતમ્ ॥
કાશ્ચિદ્વાલિંગનં ચક્રુઃ કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

તતઃ કૃષ્ણસ્તુ ભગવાન્ગોપીનાં કુચકુંકુમૈઃ ॥
સુવર્ણવર્ણો ભૂત્વા વૈ રેજે મદનમોહનઃ

પુનર્ગોપીજનૈઃ સાર્દ્ધં શ્રીગોપીજનવલ્લભઃ ॥
રાસં ચકાર રાજેંદ્ર સુન્દરે કદલીવને

એવં હેમન્તરજની ગોપીનાં રાસમણ્ડલે ॥
વ્યતીતા ક્ષણવદ્રાજન્નિત્યાનંદેન તત્ર વૈ

અથ નંદસ્ય સદનં રાસં કૃત્વા યયૌ હરિઃ ॥
વૃષભાનુપુરં રાધા તથા ગોપ્યો ગૃહાન્યયુઃ

ન જાનંતિ વ્રજે ગોપા રાસવાર્તાં હરેરપિ ॥
સ્વાન્સ્વાન્દારાન્સ્વપાર્શ્વસ્થાન્મન્યમાના નૃપેશ્વર

ઇદં શૃઙ્ગારચરિતં રાધામાધવયોઃ પરમ્ ॥
યે પઠંતિ ચ શૃણ્વન્તિ તે વ્રજિષ્યંતિ ચાક્ષરમ્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
રાસક્રીડાસંપૂર્તિર્નામ ષટ્ચત્વારિશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા