ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.37

અશ્વમેધખણ્ડઃ - સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ
દૈત્યસહાયાર્થં સમાગતઃ ભૈરવમોહનઃ -
વજ્રનાભિરુવાચ -
કુનંદને હતે બ્રહ્મન્બલ્વલે મૂર્ચ્છિતે રણે ॥
ન કૃતં તુ સહાયં વૈ રુદ્રેણ કરુણાત્મના

કસ્માન્ન ચાગતો રુદ્રો યજ્ઞઃ પૂર્ણઃ કથં ભવેત્ ॥
કથં વિમુક્તસ્તુરગસ્તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

સૌતિરુવાચ -
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ગર્ગો જ્ઞાનવતાં વરઃ ॥
સ્મૃત્વા સર્વાં કથાં બ્રહ્મન્નુવાચ યદુસત્તમ્

ગર્ગ ઉવાચ -
બલ્વલે મૂર્ચ્છિતે રાજન્હતે શૂરે કુનન્દને ॥
મહાકોપં શિવશ્ચક્રે પ્રેરિતસ્તુ સુરર્ષિણા

આરુહ્ય નંદિનં ક્રુદ્ધો ભક્તરક્ષાકરઃ શિવઃ ॥
ચન્દ્રરેખાં વહન્મૂર્ધ્નિ જટાજૂટાંતરે નૃપ

સર્પહારૈર્મુણ્ડહારૈર્ભસ્મલિપ્તો ભયંકરઃ ॥
દશબાહુઃ પઞ્ચમુખો નેત્રૈ: પઞ્ચદશૈર્વૃતઃ

સિંહચર્માંબરધરો મદમત્તો ભયંકરઃ ॥
ત્રિશૂલપટ્ટિશધરો ધનુર્બાણધરઃ પરઃ

કુઠારપાશપરિઘભિંદિપાલૈર્વિભૂષિતઃ ॥
સહસ્રરવિસંકાશઃ સર્વભૂતગણાવૃતઃ

હંતું સર્વાન્વૃષ્ણિવરાન્કાર્ષ્ણિજપ્રમુખાન્મૃધે ॥
કૈલસાદાયયૌ શીઘ્રં ચાલયન્પૃથિવીતલમ્

કોલાહલો મહાનાસીદાકાશે ભૂતલે નૃપ ॥
દેવદૈત્યનરાઃ સર્વે ભયં પ્રાપુશ્ચ વિસ્મિતાઃ

સગણં સપરીવારમાગતં વીક્ષ્ય શંકરમ્ ॥
ક્રુદ્ધં પ્રલયકર્તારં ભયં પ્રાપુર્યદૂત્તમાઃ

અનિરુદ્ધસ્ય ચ મુખં નિસ્તેજસ્કમભૂદ્‌ભયાત્ ॥
ચકંપે હૃદયં તસ્ય દુઃખિતસ્ય રણાંગણે

તતઃ પ્રત્યાહ વચનં નિષ્ઠુરં સર્વયાદવાન્ ॥
શૂલં ગૃહીત્વા હસ્તેન ગિરીશઃ ક્રોધપૂરિતઃ

શંકર ઉવાચ -
અનિરુદ્ધઃ કુત્ર ગતો ગતઃ કુત્ર સુનન્દનઃ ॥
સાંબાદયઃ કુત્ર ગતા ભક્તં હત્વા કુનન્દનમ્

બલ્વલં મૂર્ચ્છિતં કૃત્વા મદ્‌ભક્તં દૈત્યસત્તમમ્ ॥
તસ્યાનુગાન્મૃધે હત્વા કુત્ર યાસ્યંતિ વૃષ્ણયઃ

તસ્માત્સર્વાન્હનિષ્યામિ મદ્‌ભક્તાનાં રિપૂન્મૃધે ॥
અહં વિષ્ણુર્વિધિશ્ચૈતે ભક્તં રક્ષંતિ દુઃખતઃ

ગર્ગ ઉવાચ -
ઇત્યુદીર્ય્યાનિરુદ્ધં સ પ્રેષયામાસ ભૈરવમ્ ॥
ત્વં હિ યોદ્ધું ગચ્છ શૂર કાર્ષ્ણિજં જયિનં મૃધે

સુનંદનં નંદિનં ચ પ્રેષયામાસ રોષતઃ ॥
ગદં ચ વીરભદ્રં વૈ સાંબં ચ શિખિવાહનમ્

ભાનુઞ ભૃંગિણં યુદ્ધે વિરૂપાક્ષઃ સમાદિશત્ ॥
યદૂંશ્ચ પ્રેષયામાસ ભૂતપ્રેતાંસ્તતઃ શિવઃ

તતસ્તે રુદ્રવચનાદ્‌ભૂતપ્રેતવિનાયકાઃ ॥
ભૈરવાઃ પ્રમથાશ્ચૈવ વેતાલા બ્રહ્મરાક્ષસાઃ

ઉન્માદાશ્ચૈવ કૂષ્માણ્ડા આજગ્મુઃ કોટિશો મૃધે ॥
ભૂતાનિ જઘ્નુશ્ચાંગારૈર્યાદવાશ્ચ વિનાયકાઃ

પટ્ટિશૈર્ભૈરવાઃ શૂલૈઃ ખટ્વાંગૈઃ પ્રમથાઃ કિલ ॥
જનાનશ્વાન્ગૃહીત્વા તુ ભક્ષ્યંતિ બ્રહ્મરાક્ષસાઃ

યાતુધાનાશ્ચરર્વયન્તો મનુષ્યાણાં શિરાંસિ ચ ॥
કપાલૈસ્તત્ર વેતાલાઃ પિબંતો રુધિરં રણે

પિશાચાસ્તત્ર નૃત્યન્તિ પ્રેતા ગાયંતિ એવ હિ ॥
શિરાંસિ કંદુકાનીવ ક્ષેપયંતો મુહુર્મુહુઃ

અટ્ટહાસં પ્રકુર્વન્તઃ પ્રધાવંત ઇતસ્તતઃ ॥
ગજાન્‌રથાંશ્ચર્વયન્તો દૃશ્યન્તે રણમંડલે

રક્તં પિશાચ્યો ડાકિન્યઃ પાયયંત્યઃ સુતાન્મૃધે ॥
મારોદીરિતિ વાદિન્ય અક્ષીણિ ચ તદાઽમૃજન્

ઉન્માદાશ્ચૈવ કૂષ્માંડા નિર્માય મુણ્ડકૈઃ સ્રજઃ ॥
સંયચ્છંતિ મહેશાય શૂરાણાં સ્વર્ગગામિનામ્

હાહાકારસ્તદૈવાસીદ્યદુસૈન્યે નૃપેશ્વર ॥
દુદ્રુવંતો ભયાદશ્વા ધાવંતસ્તત્ર દંતિનઃ

વીરાઃ પ્રપતિતા યુદ્ધે ગતા મૃત્યું સહસ્રશઃ ॥
દૃષ્ટ્વા ચેત્થં ગણબલં દીપ્તિમાન્માધવાત્મજઃ

ચાપે નિધાય વિશિખાન્મુમુચે પરમાદ્‌ભુતમ્ ॥
તે શરા વિવિશુસ્તિગ્મા ભૂતપ્રેતવિનાયકાન્

કોટિશઃ કોટિશો રાજન્યથારણ્યં શિખણ્ડિનઃ ॥
તતશ્ચ દુદ્રુવુર્ભિન્નાઃ સર્વે ભૂતગણાઃ શરૈઃ

કેચિન્નિપતિતા યુદ્ધે કેચિદ્વૈ નિધનં ગતાઃ ॥
ન હતાશ્ચ શરૈઃ કેઽપિ પતિતાઃ પૂર્વમેવ ચ

પલાયિતે પ્રેતગણે ભૈરવઃ ક્રોધપૂરિતઃ ॥
ત્રિશૂલી સારમેયસ્થ આજગામ કૃતાંતવત્

તં દૃષ્ટ્વા કાલરૂપં ચ ભૈરવં તુ ભયંકરમ્ ॥
ન કોઽપિ યુયુધે તેનાનિરુદ્ધો યુયુધે નૃપ

અનિરુદ્ધઃ પંચશરૈસ્તતાડ ભૈરવં મૃધે ॥
સ ચાપિ પરિઘેણાપિ બભઞ્જ તદ્‌રથં વરમ્

સોઽપ્યન્યં રથમારુહ્ય સજ્જં કૃત્વા ધનુર્દૃઢમ્ ॥
તતાડ દશભિર્બાણૈ રૌદ્રં માયાવિનં મૃધે

તૈર્બાણૈર્નિહતઃ સોઽપિ કિંચિત્કશ્મલતાં ગતઃ ॥
ત્રિશૂલં ત્રિશિખં તસ્મૈ ચિક્ષેપ જ્વલનપ્રભમ્

શૂલં સમાગતં દૃષ્ટ્વા બાણૈશ્ચિચ્છેદ કાર્ષ્ણિજઃ ॥
છિન્નં સ્વીયં ત્રિશૂલં વૈ દૃષ્ટ્વા રુદ્રસુતો બલી

સસૃજે માયયા તત્ર મુખાદનલમેવ ચ ॥
તેનાગ્નિના જજ્વલુશ્ચ મહી વૃક્ષા દિશો દશ

પદાતીનાં રથાનાં ચ હયાનાં દંતિનાં તથા ॥
જજ્વલુશ્ચ શરીરાણિ મુઞ્જપુષ્પપ્રતૂલવત્

કેચિત્પ્રજ્વલિતા વીરાઃ કેચિદ્વૈ ભસ્મતાં ગતાઃ ॥
અગ્નિના પૂરિતં સૈન્યં કૃષ્ણં કેચિત્સ્મરંતિ હિ

સેનાં ભયાતુરાં દૃષ્ટ્વાનિરુદ્ધો ધન્વિનાં વરઃ ॥
દધાર વિશિખં ચાપે જ્ઞાત્વા માયાં વિનિર્મિતામ્

મંત્રયિત્વા ચ મંત્રેણ પર્જન્યાસ્ત્રેણ સાયકમ્ ॥
મુમોચ ગગને શીઘ્રં સ્મરન્કૃષ્ણપદાંબુજમ્

શરે મુક્તે સમાગત્ય મેઘાઃ પ્રવવૃષુર્જલમ્ ॥
અગ્નિઃ શાંતિં ગતો રાજન્યથા પ્રાવૃટ્ તથા બભૌ

શિખંડિનઃ કોકિલાશ્ચ ચાતકાઃ સારસાદયઃ ॥
મણ્ડૂકાદ્યાશ્ચ પ્રજગુરિંદ્રગોપા વિરેજિરે

પુરંદરસ્ય ચાપેન સૌદામિન્યા બભૌ નભઃ ॥
પ્રયાસં નિષ્ફલં દૃષ્ટ્વા ભૈરવો ભૈરવં રવમ્

ચકાર સ્વમુખેનાપિ સર્વેષાં ત્રાસયન્મનઃ ॥
નનાદ તેન બ્રહ્માંડં સપ્તલોકૈર્બિલૈઃ સહ

વિચેલુર્દિગ્ગજાસ્તારા રાજદ્‌ભૂખણ્ડમણ્ડલમ્ ॥
તદૈવ બધિરીભૂતા બભૂવુઃ પતિતા નરાઃ

પુનશ્ચ ભૈરવઃ ક્રુદ્ધો હસ્તં હસ્તેન પીડયન્ ॥
નિષ્પિષન્નધરં દંતૈર્લેલિહાનઃ સ્વજિહ્વયા

નેત્રાભ્યાં રક્તવર્ણાભ્યાં પશ્યન્સર્પૈર્વિભૂષિતઃ ॥
જગ્રાહ પરશું તીક્ષ્ણં તૃણીકૃત્ય યદૂત્તમમ્

તદૈવ જૃંભણાસ્ત્રેણાનિરુદ્ધો રણકોવિદઃ ॥
ભૈરવં મોહયામાસ શ્રીકૃષ્ણ ઇવ શંકરમ્

તેનાસ્ત્રેણ રણે રાજન્નનિરુદ્ધસ્ય પશ્યતઃ ॥
પપાત ભૂતલે રૌદ્રો જૃંભિતો નિદ્રિતોઽભવત્

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
ભૈરવમોહનં નામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા