ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 10.25

અશ્વમેધખણ્ડઃ - પઞ્ચવિંશોઽધ્યાયઃ
બલ્વલકૃતં અશ્વમેધસ્ય અશ્વાપહરણમ્ -
ગર્ગ ઉવાચ -
એવં દૃષ્ટ્વા તયોર્યુદ્ધં યાદવાઃ પરસૈનિકાઃ ॥
ઊચુઃ પરસ્પરં ધન્યોઽનુશાલ્વસ્તુ ગદો મહાન્

ઇતિ બ્રુવત્સુ સર્વેષુ ગદસ્તત્રૈવ ચોત્થિતઃ ॥
ક્વ ગતઃ ક્વ ગતઃ શત્રુર્હત્વા માં ચ બ્રુવન્‌ રણાત્

તતોઽનુશાલ્વં હસ્તેન ગૃહીત્વાઽઽકૃષ્ય રોષતઃ ॥
અનિરુદ્ધસ્ય નિકટે પાતયામાસ વેગતઃ

પતિતં મૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા હ્યનિરુદ્ધસ્ત્વધોમુખમ્ ॥
કારયામસ ચૈતન્યં વ્યજનૈઃ સલિલેન ચ

તદૈવ સ પ્રબુદ્ધોઽભૂદનુશાલ્વોઽસુરેશ્વરઃ ॥
દૃષ્ટ્વાગ્રે સુન્દરં સોઽપિ કૃષ્ણપૌત્રં ઘનપ્રભમ્

નત્વા પ્રત્યાહ વચનં ત્વં તુ મે પ્રાણરક્ષકઃ ॥
અનિરુદ્ધ હરેઃ પૌત્ર અપરાધં ક્ષમસ્વ મે

ૐ નમો વાસુદેવાય નમઃ સંકર્ષણાય ચ ॥
પ્રદ્યુમ્નાય નમસ્તુભ્યમનિરુદ્ધાય તે નમઃ

ગૃહાણ વૈ તુરઙ્ગં તમહં યાસ્યામિ પાલયન્ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ્વપુરં ગત્વા દદૌ તસ્મૈ તુરંગમમ્

અયુતં હસ્તિનાં ચૈવ હયાનાં નિયુતં તથા ॥
અર્દ્ધલક્ષં રથાનાં ચ શિબિકાનાં સહસ્રકમ્

ઉષ્ટ્રાણાં હિ સહસ્રં ચ ગવયાનાં સહસ્રકમ્ ॥
પંજરે સંસ્થિતાનાં ચ સિંહાનાં દ્વિસહસ્રકમ્

મૃગયાસારમેયાણાં સહસ્રં નૃપસત્તમ ॥
શિબિરાણાં સહસ્રં ચ શિઞ્જિનાં નિયુતં તથા

જવનિકાનામયુતં ધેનૂનાં લક્ષમેવ ચ ॥
સહસ્રભારં સ્વર્ણાનાં રજતાનાં ચતુર્ગુણમ્

મુક્તાનાં ભારમેકં ચાનિરુદ્ધાય દદૌ નૃપઃ ॥
અનિરુદ્ધસ્તતસ્તસ્મૈ મણિહારં દદૌ મુદા

અનુશાલ્વઃ સ્વરાજ્યે તુ કૃત્વા વૈ સચિવં વરમ્ ॥
યાદવૈઃ સહિતઃ સોઽપિ દેશાનન્યાઞ્જગામ હ

તતો વિમુક્તસ્તુરગો મણિકાંચનભૂષિતઃ ॥
દેશાનન્યાન્ વીરયુક્તાન્પશ્યન્બભ્રામ ભૂપતે

અનુશાલ્વં જિતં શ્રુત્વા યૌવનાશ્ચં ચ ભીષણમ્ ॥
રાજાનોઽન્યે મંડલેશાઃ પ્રાપ્તં ન જગૃહુર્હયમ્

ઇત્યેવં ભ્રમતસ્તસ્ય તુરગસ્ય વિશાં પતે ॥
માસાશ્ચ પ્રગતાઃ ષડ્‍વૈ તાદૃશાશ્ચાવશેષિતાઃ

હયો મણિપુરેશેન ગૃહીતશ્ચ વિમોચિતઃ ॥
તથા રત્‍નપુરેશેન હ્યનિરુદ્ધભયાન્નૃપ

રાષ્ટ્રાન્સર્વાનશૂરાંશ્ચ વિહાય તુરગોત્તમઃ ॥
યયૌ પ્રાચીં દિશં રાજન્બલ્વલો યત્ર દૈત્યરાટ્

સોઽપિ દૈત્યો હયસ્યાપિ વાર્તાં શ્રુત્વા ચ નારદાત્ ॥
યજ્ઞં શીઘ્રં નાશયિત્વા નૈમિષાચ્ચાજગામ હ

સ્થિતં ત્રિવેણ્યાં સલિલં પિબંતં
પ્રયાગતીર્થે ક્રતુવાહનં ચ ॥
વિલોક્ય રાજન્કિલ બલ્વલાખ્યો
જગ્રાહ શીઘ્રં હ્યગણય્ય કૃષ્ણમ્

તદૈવ વૃષ્ણયઃ સર્વે દંડકં ચ વ્યલોકયન્ ॥
ચાર્મણ્વતીં સમુત્તીર્ય ચિત્રકૂટં સમાયયુઃ

રામક્ષેત્રે ચ દાનાનિ કૃત્વાશ્વં ચાવલોકયન્ ॥
તસ્યાપિ પૃષ્ઠતો લગ્ના આજગ્મુસ્તીર્થવાસવમ્

દદૃશુસ્તત્ર તુરગં સપત્રં યદુસત્તમાઃ ॥
ગૃહીતં સ્વબલાદ્‌રાજન્નસુરેણ દુરાત્મના

તતસ્તે બલ્વલં દૃષ્ટ્વા નીલાંજનચયોપમમ્ ॥
યોજનદ્વયમુચ્ચાંગમુગ્રમંગારલોચનમ્

તપ્તતામ્રશિખાશ્મશ્રુદંષ્ટ્રોગ્રભ્રુકુટીમુખમ્ ॥
બ્રહ્મદ્રુહં લલઞ્જિહ્વં ગજાયુતસમં બલમ્

તમૂચુર્યાદવા રોષાત્સ્ફુરિતાધરપલ્લવાઃ ॥
કસ્ત્વં યજ્ઞપશું નીત્વા હ્યસ્માકં ચ ક્વ યાસ્યસિ

તસ્માન્મોચય તં શીઘ્રં ન ચેદ્ધન્મો રણે ચ ત્વામ્ ॥
ઇતિ શ્રુત્વાસુરશ્ચાહ વચઃ શૃણુત મે નરાઃ

બલ્વલ ઉવાચ -
અહં તુ બલ્વલો દૈત્યો દેવાનાં દુઃખદાયકઃ ॥
યસ્યાગ્રે માનુષાઃ સર્વે ભવંતિ ભયવિહ્વલાઃ

ઇતિ શ્રુત્વા ચ યદવો જઘ્નુર્બાણૈશ્ચ બલ્વલમ્ ॥
સ હતસ્તૈશ્ચ સહસા સહયોઽન્તર્દધે નૃપ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં હયમેધખણ્ડે
બલ્વલેન તુરગહરણં નામ પંચવિશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા