ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 2.81.85

અધ્યાય ૮૧ પ્રારંભઃ-
ક ઉવાચ।
તતઃસા પાર્વતી હૃષ્ટા સખીજનમગાન્નિજમ્।
વૃત્તાન્તં સર્વમાચખ્યૌ હૃષ્ટરૂપોઽપિ સોઽભવત્

તતત્પ્રભૃતિ સા દેવી ગુણેશમાનસાઽભવત્।
પશ્યતિ સ્માન્યબાલં સા ગુણેશોઽયં ભવેદિતિ

ગૃહીતું ધાવતિ તદા તન્માત્રા સા નિષિધ્યતે ।
ન ક્વાપિ વિશ્રમં યાતિ ગુણેશધ્યાનતત્પરા

તન્નામ જપતે નિત્યં તન્મયં લોકતે જગત્ ।
પપ્રચ્છ ચ સખીઃ સર્વા ગુણેશો યાસ્યતે કદા

પિત્રા મે કથિતં પૂર્વં વ્રતમીશાપ્તયે શુભમ્ ।
પાર્થિવસ્ય ગણેશસ્ય પૂજનં ચ યથાવિધિ

તેન વ્રતપ્રભાવેણ પ્રાપ્તાઽસ્મિ શંકરં પ્રિયમ્ ।
પુનસ્તદાચરિષ્યામિ ગુણેશપ્રાપ્તયેઽધુના

તતો ભાદ્રચતુર્થ્યાં સા કૃત્વા મૂર્તિં મુદાન્વિતા ।
ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ પુપૂજ ચ ગજાનનીમ્

ષડ્ભિર્ધ્યાનાદિકઃ પંચામૃતવસ્ત્રૈરનેકશઃ ।
યજ્ઞોપવીતગંધૈશ્ચ ધૂપદીપૈર્યથાવિધિ

નાનાપુષ્પૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્નાનાવિધફલૈરપિ ।
તામ્બૂલૈરાર્દ્રપૂગૈશ્ચ લવંગાદિસમન્વિતૈઃ

દૂર્વાભિશ્ચ શમીપત્રૈર્દક્ષિણાભિરનેકશઃ ।
આરાર્તિક્યૈર્વિચિત્રૈશ્ચ મન્ત્રપુષ્પૈઃ સ્તવૈરપિ

પ્રદક્ષિણાપ્રાર્થનાભિર્બ્રાહ્મણાનાં ચ પૂજનૈઃ ।
પરિતુષ્ટા મૂર્તિરસૌ પાર્થિવી ચેતનામગાત્

તદૈવ પ્રભયા તસ્યાઃ કોટિસૂર્યપ્રભા જિતા ।
કલ્પાનલાર્ચિર્વિજિતાઽનન્તચન્દ્રપ્રભા હૃતા

હતનેત્રપ્રભા ગૌરી મૂર્છિતા પતિતા ભુવિ ।
મુહૂર્તાત્સાવધાના સા પ્રોવાચ જગદીશ્વરમ્

કિં મયા વિકૃતં દેવપૂજનેન ચ તર્કયે।
અભિચારોઽથવા કેન પ્રયુક્તોઽયં ન વેદ્મિ તમ્

કથં મે વિફલો યત્નો જાતો દેવ કૃપાનિધે ।
ક ઉવાચ ।
શ્રુત્વેત્થં વચનં તસ્યાઃ સૌમ્યતેજા અભૂત્પ્રભુઃ

સા તદૈવાભવદ્ધૃષ્ટા બાલં વીક્ષ્ય પુરોગતમ્ ।
અસંખ્યવક્ત્રનયનમસંખ્યાંઘ્રિશિરોધરમ્

અસંખ્યમુકુટં સૂર્યચન્દ્રાગ્નિલોચનં વિભુમ્ ।
મુક્તામણિમયીં માલાં બિભ્રન્તં દીપ્તિમત્પરમ્

અનેકાયુધહસ્તં ચ સર્વાવયવસુન્દરમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તુ પાર્વતી રૂપં પવિત્રં પરમાદ્ભુતમ્

અતર્કયચ્ચેતસા સા નિમીલ્ય નયને શુભે ।
કમ્પમાનાંગા યષ્ટિઃ સા કર્તવ્યં નાભ્યપદ્યત

ચિન્તિતં કિં મયા દૃષ્ટમરિષ્ટમદ્ભુતં નુ કિમ્ ।
ઉન્મીલ્ય નયનેઽપશ્યદ્દિવ્યદૃષ્ટિર્ધરાત્મજા

તાવચ્છિવોપદિષ્ટં તદવેદીચ્ચ જગાદ ચ ।
પાર્વત્યુવાચ ।
અસ્યૈવ માયયા ભ્રાન્તા ન જાનામિ વિભું પ્રભુમ્

પપ્રચ્છ તં તતઃ કસ્ત્વં કુત આગમનં તવ ।
કિમર્છ ત્વં ગુણેશશ્ચેદ્ભવિતાસિ વદસ્વ મામ્

ક ઉવાચ ।
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વાઽવદત્સ પુરુષો મહાન્ ।
સ્વનેન નાદયન્સર્વા દિશો વિદિશ એવ ચ

દેવ ઉવાચ ।
યં ધ્યાયસિ દિવારાત્રાવનુષ્ઠાનવતી શુભે ।
સોઽહં ગુણેશસ્તે ગેહેઽવતીર્ણઃ પરમઃ પુમાન્

પરાત્પરતરો યસ્માદવદં ત્વા વરાર્થિનીમ્।
યાસ્યે તે પુત્રતાં દેવિ યત્કૃત્યં મે શૃણુષ્વ તત્

ઉભયોઃ સેવનં કાર્યં સિન્ધુદૈત્યવિનાશનમ્ ।
અમરાણાં પદપ્રાતિં કૃત્વા યાસ્યે નિજં પદં

ક ઉવાચ।
પીત્વા વાક્યામૃતં તસ્ય પ્રીતા સા ગિરિજાત્મજા।
ઉવાચેહ પરં ભાગ્યં પરમં મે તપઃફલમ્

નાયકોઽનન્તકોટીનાં બ્રહ્માણ્ડાનાં વિભુર્મયા ।
દૃષ્ટશ્ચિદાનન્દઘનો યસ્માત્સૃષ્ટમનેકશઃ

પંચભૂતાનિ બ્રહ્મેશહરિશ્ચન્દ્રેન્દ્ર ભાસ્કરાઃ।
નક્ષત્રાણિ ચ ગન્ધર્વા યક્ષા મુનિગણા દ્રુમાઃ

શૈલાઃ પક્ષિગણાઃ સર્વે ભુવનાનિ ચતુર્દશ ।
સ્થાવરં જંગમં યસ્માત્સચેતનમચેતનમ્

સ ત્વં મમ કુમારત્વં પ્રાપ્તોઽસીતિ વિડમ્બનમ્ ।
અથ ત્વાં પ્રાર્થયેદેવ પ્રાકૃતો ભવ સામ્પ્રતમ્

યેન તે લાલનં કુર્યાં સેવનં પરમાદરાત્। ક ઉવાચ ।
યાવદ્વદતિ સૈવં તુ દદર્શ પુરતસ્તુ તમ્

ષડ્ભુજં ચન્દ્રસુભગં લોચનત્રયભૂષિતમ્ ।
સુનાસ સુભ્રુ વદનં સ્થૂલવક્ષસમીશ્વરમ્

ધ્વજાંકુશોર્ધ્વરેખાબ્જચિહ્નિતં પાદપંકજમ્ ।
કોટિસ્ફટિકસંકાશં કોટિચન્દ્રપ્રભં વિભુમ્

હેમતારાનિભાન્કેશાન્દધન્તં બાલરૂપિણમ્ ।
કુર્વન્તં પ્રથમં શબ્દં કમ્પયન્તં વસુન્ધરામ્

જનાઃ સ્થાનાનિ મર્યાદાં તત્યજુસ્તસ્ય શબ્દતઃ ।
નીરસા વૃક્ષનિચયાઃ સપલ્લવચયાસ્તદા

જાતા ગાવો બહુક્ષીરાસ્ત્રૈલોક્યં જહૃષે પુનઃ ।
દેવદુન્દુભયો નેદુઃ પુષ્પવૃષ્ટિરથાપતત્

દૃષ્ટ્વા બાલં તુ ગિરિજા હસ્તાભ્યાં જગૃહે મુદા।
સ્નાપયામાસ પયસા તપ્તેન સ્નેહભાવતઃ

પ્રસ્નુતૌ પાયયામાસ સ્તનૌ પરમહર્ષિતા।
શિવોઽપિ જહૃષે તેન શિશુના પરમેણ હ ૩૯ (૩૫૯૪)
ઇતિ શ્રી ગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે ગણેશાવિર્ભાવોનામૈકાશીતિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૮૨ પ્રારંભ :-
ક ઉવાચ ।
તતઃ શિવગણાઃ શમ્ભું વૃત્તાન્તં તં ન્યવેદયન્ ।
આશ્ચર્યં પરમં દેવં શિવા પુત્રસમન્વિતા

જાતા પુત્રાવલોકાર્થં તતો યાહિ નિજં સ્થલમ્ ।
એવં ગણવચઃ શ્રુત્વા તુતોષ ગિરિજાપતિઃ

આગત્ય વીક્ષ્ય તં બાલમદ્ભુતં શશિસન્નિભમ્ ।
સ્ફટિકાદ્રિનિભં કુન્દધવલં કઞ્જલોચનમ્

આશ્ચર્યં પરમં લેભે પ્રોવાચ ચ વચસ્તદા ।
શિવ ઉવાચ ।
નાયં બાલોઽનાદિસિદ્ધો જરાજન્મવિવજિતઃ

લીલાવિગ્રહવાનેષ સ્વપ્રકાશો ગુણાતિગઃ ।
શુદ્ધસત્ત્વમયઃ સર્વજીવેશો ભુવનેશ્વરઃ

મુનિધ્યેયોઽખિલાધારો બ્રહ્મભૂતોઽખિલપ્રદઃ ।
ક ઉવાચ ।
એવમુક્ત્વા કરાભ્યાં સ બાલમાદત્ત શંકરઃ

લાલયિત્વા હૃદિ સ્થાપ્ય સર્વહૃત્સ્થોઽપિ યઃ સદા ।
પુનરૂચે ચ ગિરિજાં શિવોઽશિવહરો વિભુઃ

પરમાત્મા ગુણાતીતઃ પુત્રતાં તે સમાગતઃ ।
પરાનુષ્ઠાનતો દેવિ સાક્ષાદ્દૃષ્ટો વિભુસ્ત્વયા

ક ઉવાચ ।
તતો વિપ્રાન્સમાહૂય પૂજયિત્વા ગણાધિપમ્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા ચ માતૃપૂજનપૂર્વકમ્

કૃત્વાઽભ્યુદયિકં શ્રાદ્ધં પ્રાશયિત્વા ઘૃતં મધુ ।
અભિમન્ત્ર્ય શિશું ભૂમિં ગિરિજા તં સ્તનં દદૌ

ગૌતમાદીન્પૂજયિત્વા દદૌ દાનાન્યનેકશઃ ।
તતસ્તે તદનુજ્ઞાતા નામ પ્રોચુર્મહર્ષયઃ

અયં તે બાલતાં યાતોઽનાદિસિદ્ધોઽખિલેશ્વરઃ।
નિર્માતા સર્વલોકાનાં ચરાચરગુરોર્ગુરુઃ

માયાવી વેદવેદાન્તાગોચરો મધ્યગે રવૌ।
અવતીર્ણઃ સુમુહર્તે કીર્તિમાવિષ્કરિષ્યતિ

ભાદ્રશુક્લચતુર્થ્યાં તુ શશિવારે ચ વાયુમે ।
સિંહલગ્ને પચ્ચશુભગ્રહયુક્તેઽભવત્સુતઃ

શ્રીમાન્પરાક્રમયુતોઽદ્ભુતકર્મા મહાબલઃ ।
ભવિષ્યતિ ચ લોકાનાં ભક્તાનામતિસૌખ્યદઃ

એકાદશદિને શમ્ભો કુરુ નામાસ્ય સુન્દરમ્ ।
ક ઉવાચ ।
એવમુક્ત્વા ગતાઃ સર્વે મુનયો નિજમન્દિરમ્

હરો બાલં વિનિક્ષિપ્ય ગિરિજાશયને શુભે ।
વિસૃજ્ય લોકાનખિલાન્બહિરાયાન્મુદાન્વિતઃ

તતઃ શેષો યયૌ તત્ર ફણાચ્છાયામથાકરોત્ ।
નીરજસ્કાં ધરાં ચક્રુર્મેઘાસ્તત્ર સુખો વવૌ

મારુતો માલતીગન્ધો નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ ।
જગુર્ગન્ધર્વસઙઘાશ્ચ તુષ્ટુવુશ્ચારણા વિભુમ્

તતો મુનિગણાઃ સર્વે મૃન્મૂર્તિ ચક્રુરુત્તમામ્ ।
મણ્ડપં શોભનં કૃત્વા કદલીપુષ્પમણ્ડિતમ્

પુપૂજુઃ પરયા ભક્ત્યા પદ્માસનગતા મુદા ।
ગુણેશેતિ ગુણેશેતિ જેપુઃ સર્વે નિરન્તરમ્

અહોરાત્રોષિતાઃ સર્વે રાત્રૌ ચ જાગરાન્વિતાઃ ।
યથાશક્તિ દ્વિજાન્ભોજ્ય ચક્રુસ્તે પારણં દ્વિજાઃ

એવં દશદિને વિપ્રાન્ભોજયામાસુરાદરાત્ ।
ગૃહે ગૃહે મહોત્સાહાંશ્ચક્રુર્દેવસ્ય તુષ્ટયે

એકાદશે તુ દિવસે સર્વે મુનિગણાઃ શિવમ્ ।
આહૂતા આયયુર્નામ કર્તું શિવસુતસ્ય હ

માનિતાસ્તેન તે સમ્યક્કારયામાસુરુત્તમમ્ ।
સર્વેશત્વાદ્ગુણેશેતિ સર્વવિઘ્નહરં શુભમ્

શિવોઽપિ તાન્મુનીન્પ્રાહ સમ્યઙનામ સમીરિતમ્ ।
સર્વારમ્ભેષુ પૂજ્યોઽયમિતિ તસ્મૈ વરં દદૌ

પૂજિતા મુનયઃ સર્વે દત્ત્વા દાનાનિ સર્વશઃ ।
આજ્ઞાં ગૃહીત્વા શમ્ભોસ્તે સ્વસ્વાશ્રમપદં યયુઃ

અન્તર્ગૃહગતા દેવી પુપૂજે દેવતાઃ સ્વયમ્ ।
તદાદિ સા તિથિઃ ખ્યાતા ગુણેશસ્ય વરપ્રદા

તસ્યાં મહોત્સવઃ કાર્યશ્ચતુર્થ્યાં સ્વશુભાપ્તયે ।
મૃન્મયીં પ્રતિમાં કૃત્વા પૂજયેચ્ચ યથાવિધિ

કૃત્વા મણ્ડપિકાં ચારુમુપોષ્ય જાગૃયાન્નિશિ ।
મોદકાપૂપલડ્ડૂકૈઃ પાયસૈઃ પૂજયેદ્વિભુમ્

અપરસ્મિન્દિને વિપ્રાન્ભોજયેચ્ચ યથાવિધિ ।
એકવિંશતિસંખ્યાકાન્યથાશક્તિ ચ દક્ષિણામ્

દત્ત્વા તેભ્યો નમસ્કૃત્ય પશ્ચાદ્ભોજનમાચરેત્ ।
યો ન પૂજયતે ચાસ્યાં ગણેશં મૃન્મયં નરઃ

સ વિઘ્નૈરભિભૂતઃ સન્નાનારોગૈ પ્રપીડ્યતે।
ન તસ્ય દર્શનં કુર્યાત્પતિતસ્યેવ કર્હિચિત્

જાતે તુ દર્શને તસ્ય ગણેશં નામ સંસ્મરેત્ ।
ચતુર્થ્યા મહિમાનં નો ન શક્યં સુનિરૂપિતુમ્

કર્માણિ તુ ગુણેશસ્ય યથામતિ નિરૂપયે ।
ગુપ્તરૂપાઃ સિન્ધુદૂતાઃ શંકરાલયસંસ્થિતાઃ

તમુદન્તં તુ તે ગત્વા પ્રાવદન્સિન્ધવે તદા ।
સમાસીનાય યોધૈશ્ચ બહુભિર્વેષ્ટિતાય ચ

સ્થાપયિત્વાઽપ્સરોનૃત્યં ગાનં ગન્ધર્વસંભવમ્ ।
દૂતા ઊચુઃ ।
દક્ષિણે દણ્ડકારણ્યે ત્રિસન્ધ્યાક્ષેત્રસંજ્ઞિતે

ગત્વા તત્ર દૃષ્ટવન્તો ભગવન્તં શિવાભિધમ્ ।
અષ્ટાશીતિસહસ્રાણાં મુનીનામાશ્રમાન્બહૂન્

એકસ્મિન્દિવસે બાલં શિવા પ્રાસૂત ષડ્ભુજમ્ ।
લાવણ્યકોશં ત્રૈલોક્યેઽનુપમં મહસોજ્જ્વલમ્

દશાહસ્સુ મહોત્સાહૈર્ગતેષુ મુનિપુંગવાઃ ।
ચક્રુર્નામ ગુણેશેતિ તસ્ય બાલસ્ય શંકરઃ

વયં વાદિત્રનિર્ઘોષૈર્બધિરા ઇવ તસ્થિતમ ।
યદિ હન્તું ગમિષ્યામઃ સપ્તકોટિગણાસ્તદા

એકૈકસ્ય બલં ઘોરં પર્વતોન્મૂલનક્ષમમ્ ।
નિહન્યુઃ સહસાઽભ્યેત્ય વૃત્તાન્તં કો નિવેદયેત્

ક ઉવાચ ।
એવ વદત્સુ દૂતેષુ શુશ્રુવે વ્યોમવાક્ તદા ।
ઉત્પન્નઃ ક્વાપિ તે હન્તા સિન્ધો સાવધતાં વ્રજ

સિન્ધુરુવાચ ।
વધ્યતાં વધ્યતાં કોઽયં બ્રૂતે દુષ્ટવચોઽત્ર હ ।
ક ઉવાચ ।
કેચિદુડ્ડીય પતિતા ધાવયિત્વાઽપરે યયુઃ

તાવદ્દૈત્યો મહામૂર્ચ્છાં સંપ્રાપ્તઃ પતિતો ભુવિ ।
ચિન્તામગ્નો મ્લાનમુખો નિરુત્સાહો હતપ્રભઃ

ઉવાચ વિસ્ખલદ્વાચો મુહૂર્તાત્પ્રાપ્ય ચેતનામ્ ।
ત્રૈલોક્યકણ્ટકસ્યાપિ કણ્ટકઃ ક ઉપસ્થિતઃ

કથં હન્યાદ્ગજઃ સિંહં મશકો વાથ વારણમ્ ।
ત્રયસ્ત્રિંશત્કોટિદેવા નિર્જિતાઃ ક્ષણમાત્રતઃ

તસ્ય મે મરણં કસ્માજ્જાયેત વ્યોમવાઙ્મૃષા ।
ઋતાઽસ્તુ વા ગમિષ્યામિ ભક્ષિતું તમહં રિપુમ્

એવમુક્ત્વા ક્ષણાર્ધાત્સ ભદ્રાસનગતોઽભવત્ ।
સર્વે વીરાસ્તતો યાતાઃ શ્રુત્વા વાર્તાં તથાવિધામ્

ત્વમેવ મૃત્યોર્મૃત્યુશ્ચ તત્ર મૃત્યુઃ કથં ભવેત્ ।
ઇત્યૂચુસ્તે ભવેદ્વાપિ તં ક્યં ઘાતયામહે

સ્વર્ગે ભૂમૌ તલે વાપિ ગગને વા વસેદ્યદિ ।
દેહ્યાજ્ઞાં નો ગમિષ્યામો દૈત્યાસ્તાનબ્રવીદથ

સખીનાં સેવકાનાં ચ પીત્વા વાક્યામૃતં પરમ્ ।
પ્રીતોઽહં યાન્તુ શીઘ્રં તુ યત્ર મે સ રિપુર્ભવેત્

અનેકમાયયા હત્વા રિપું મમ નિવેદ્યતામ્ ।
ક ઉવાચ । એવમાજ્ઞાં ગૃહીત્વા તે સંખ્યાતીતા યયુસ્તતઃ

ત્રિસન્ધ્યાક્ષેત્રમાસાદ્ય ગુપ્તરૂપેણ ચાવસન્ ।
ગૌરીસુતં તત્ર કુત્ર માયયા હન્મ ઇત્યુત ૫૪ ( ૩૬૪૮ )
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે દ્વ્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૮૩ પ્રારંભ :-
ક ઉવાચ ।
શુક્લચન્દ્ર ઇવ બ્રહ્મન્વવૃધે સ દિને દિને ।
તતો હિમાલયઃ પ્રાયાચ્છ્રુત્વા ગૌરીસુતં શુભમ્

અલંકારાન્સમાદાય મૂલ્યરત્નસમન્વિતાન્ ।
અજિરે તં નિરીક્ષ્યૈવ ધાવયિત્વા યયૌ સુતા

આલિલિંગ મુદા ગૌરો બહુકાલાગતં ચ તમ્ ।
આનન્દાશ્રૂણિ સાઽમુઞ્ચ્ચત્સોઽપિ સા તં તતોઽવદત્

ગૌર્યુવાચ ।
કથં નિષ્ઠુરતાં યાતો વૃત્તાન્તં મમ કર્હિચિત્ ।
ન ગૃહ્ણાસિ ન વા સ્વીયં પ્રેષયસ્યપિ નિર્દય

હિમવાનુવાચ ।
સત્યં વદસિ ગૌરિ ત્વં કણ્ઠે પ્રાણા મમ સ્થિતાઃ ।
અતસ્ત્વદ્દર્શનાકાંક્ષી પ્રાપ્તોઽહં હરવલ્લભે

વત્સે ધેનુમનો યદ્વત્તદ્વત્ત્વયિ મનો મમ ।
ક ઉવાચ ।
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં સા દદાવાસનં શુભમ્

ઉપવિષ્ટોઽબ્રવીદ્વાક્યં પુનર્ગિરિવરઃ સુતામ્ ।
શ્રુતો નારદવાક્યેન પુત્રસ્તે પરમાદ્ભુતઃ

તતસ્તં દ્રષ્ટુમાયાતઃ સર્વવિઘ્નહરં શુભમ્।
ક ઉવાચ ।
પાર્વતી બાલમાદાય પિતુરંકે ન્યવેશયત્

સોઽલંકારૈરલઙ્કૃત્ય મહિમાનં તતોઽબ્રવીત્ ।
સ ઉવાચ ।
અયં બાલો મહામાયઃ કરિષ્યતિ મહીમિમામ્

નિષ્કણ્ટકાં યથા ચન્દ્રઃ શીતલાં સ્વકરૈરિમામ્ ।
અયં દેવગણાન્સર્વાન્સ્વસ્થાને સ્થાપયિષ્યતિ

કરિષ્યત્યઙ્ઘ્રિસેવાં તે શિશોરસ્ય મુનીશ્વરાઃ ।
એતસ્ય સર્વરૂપાણિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

અયમેવ સદા ધ્યેયો બ્રહ્માદીનાં સહસ્રદૃક્ ।
સહસ્રાઙઘ્રિઃ સર્વજગત્કારણાનાં ચ કારણમ્

સહસ્રાસ્યોઽનન્તમૂર્તિઃ સમષ્ટિવ્યષ્ટિરૂપવાન્ ।
ત્રૈલોક્યે નેદૃશો બાલો દૃષ્ટા ક્વાપિ શુભાયવાન્

અહં તન્મયતાં યાતો દૃષ્ટ્વા તત્પાદપંકજમ્ ।
યથાઽમ્ભસિ પયઃ ક્ષિપ્તં યાતિ તન્મયતાં ક્ષણાત્

અસ્ય યત્નં કુરુ શુભે નિધિરેષ પુરાતનઃ ।
ક ઉવાચ ।
મસ્તકે મુકુટં ચાસ્ય સ્વાંગદે ભુજયોરપિ

પંકજં હૃદિ શ્રુત્યોશ્ચ કુણ્ડલે રત્નભૂષિતે ।
કટિસૂત્ર કટૌ ચાંડઘ્ર્યોર્મહાર્હાઃ ક્ષુદ્રઘણ્ટિકાઃ

એવં દત્ત્વા ભૂષણાનિ નામ ચક્રે શુભં ગિરિઃ ।
હેરમ્બેતિ મહાવિઘ્નહરં ભક્તાભયપ્રદમ્

તતો ભુક્ત્વા ગૃહીત્વાજ્ઞાં યયૌ સ્વસ્થાનમાદિરાદ્ર ।
એકસ્મિન્દિવસે બાલશ્ચિક્રીડ નિજમન્દિરે

ગૃધ્રાસુરો ગૃધ્રરૂપી મહાબલપરાક્રમઃ ।
પક્ષવાતેન યસ્યાદ્રિચયશ્ચૂર્ણત્વમીયિવાન્

ગણ્ડશૈલાશ્ચ વૃક્ષાશ્ચ પાદાઘાતેન તસ્ય ચ ।
સપક્ષચ્છાયયા બાલમાચ્છાદ્ય ખેઽભ્રમત્તદા

નયનાનિ ચ સર્વેષાં પક્ષાઘાતરજઃકણૈઃ ।
આચ્છાદયન્મહાશબ્દૈઃ શ્રોત્રે બધિરતામિયેત્

તતશ્ચંચ્વા તુ તં બાલં ગૃહીત્વા ગૃધ્રપુંગવઃ ।
વ્યોમમાર્ગં ગતો દૂરં ગરુડો ભુજગં યથા

બભ્રામ ગગને દુષ્ટોઽજાનન્બાલપરાક્રમમ્ ।
તતોઽપશ્યદ્ગિરિસુતા બાલઃ કુત્ર કુતો ગતઃ

નાપશ્યચ્ચત્વરે તં તુ તતઃ શોકાકુલાઽભવત્ ।
કેન નીતો મમ સુતો દુષ્ટેન ચ દુરાત્મના

ઉપવિષ્ટા તતોઽપશ્યદ્વ્યોમ્નિ ગૃધ્રમુખે સુતમ્।
મૂર્ચ્છિતા પતિતા ભૂમૌ ધાવ ધાવેતિ ચાબ્રવીત્

મમ પ્રાણા ગમિષ્યન્તિ વિના પુત્રં સુરેશ્વર ।
કથં મમોપરિ વ્યોમ પતિતં શંકરઃ કથમ્

નૈષ્ઠુર્યં પરમં પ્રાપ્તો મય્યેવ જગદીશ્વરઃ ।
દ્વાદશાબ્દં તપસ્તપ્તં નિરાહારતયા મયા

કરુણાબ્ધિઃ સ્વપ્રકાશોઽવતીર્ણોઽભૂન્મમાલયમ્ ।
સ ગતો નિધિરૂપો મેઽભાગ્યાયાઃ પાપસંચયાત

ગતે બાલે ગતં સર્વં સુખમાત્યન્તિકં મમ ।
ક ઉવાચ ।
એવં તસ્યાં તુ શોચન્ત્યાં શુશુચુસ્તત્સખીજનાઃ

તતસ્તે તત્સમાધાનં ચક્રુર્જ્ઞાનેન યુક્તિભિઃ ।
અનાદિનિધને બાલે ન શોકં કર્તુમર્હસિ

સ્વપ્રકાશેઽવતીર્ણે તે બહ્વનુષ્ઠાનયોગતઃ ।
કુત્ર વા મૃન્મયી મૂર્તિશ્ચેતનામગમદ્વદ

સ્થિરા ભવ ક્ષણેન ત્વં દ્રક્ષ્યસે સ્વસુતં શુભે ।
અન્તકસ્યાન્તકો બાલ: પુનરેષ્યતિ નિષ્ઠયા

સખીજને વદત્યેવં તાવદ્બાલઃ સ્વમુષ્ટિના ।
દધાર ચઞ્ચુ બલવાન્યથા શ્વાસો ન નિર્યયૌ

શ્વાસરોધાદ્ગતાસુઃ સ ગૃધ્રસ્તેન સમન્વિતઃ ।
નિપપાત મહીપૃષ્ઠે વજ્રાહત ઇવાચલઃ

પતમાનો ગૃધ્રદેહો દશયોજન વિસ્તૃતઃ ।
ચૂર્ણયામાસ ગેહાનિ તચ્ચિત્રમભવદ્ભૃશમ્

ચૈત્યવૃક્ષેષુ ભગ્નેષુ યયુઃ પક્ષિગણા દિશઃ ।
તતો દૃષ્ટ્વા તુ તં બાલમવદત્સ સખીગણઃ

અયમક્ષતદેહસ્તુ પતિતો ગિરિજાસુતઃ ।
ક ઉવાચ ।
શ્રુત્વેત્થં વચનં તસ્ય ત્વરિતા બાલમાદદે

ગૌરી નિધાય હૃદયે પરમાનન્દમાપ ચ ।
આશ્ચર્યં પરમં પ્રાપ્ય દદૌ દાનાન્યનેકશઃ

ગતમસ્ય મહારિષ્ટમગ્રે ન સ્યાદિતિ દ્વિજા।
નમસ્કૃત્ય દ્વિજાન્પ્રાયાન્મન્દિરાભ્યન્તરં શિવા

દશયોજનવિસ્તારઃ ક્વાસુરો બલવત્તરઃ ।
ક્વ બાલઃ કોમલતનુર્લઘુરૂપો જઘાન તમ્

એતાવતો બલમિદમગ્રે કિં વા કરિષ્યતિ ।
ઇત્યુવાચ સખીં ગૌરી સ્તનપાનં દદૌ મુદા

અયં લઘુર્ન મન્તવ્યો યથા વહ્નિકણો દહેત્ ।
મહાન્તં કાષ્ઠનિચયં તથાઽનેન હતોઽસુરઃ

તતસ્તદ્દેહખણ્ડાનિ ગણા દૂરે નિચિક્ષિપુઃ ।
શૃણુયાદિદમાખ્યાનં સોઽસુરૈર્નાભિભૂયતે ૪૩ (૩૬૯૧)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે ત્ર્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ

અધ્યાય ૮૪ પ્રારંભ –
ક ઉવાચ ।
માસે દ્વિતીયે ગૌરી તં સાયમભ્યજ્ય બાલકમ્ ।
સ્થાપયામાસ દોલાયાં ગાયતિ સ્મ મુદા બહુ

તાવદાખૂ સમાયાતૌ માયારૂપધરૌ સુતમ્ ।
તૌ ક્ષેમકુશલૌ દૈત્યૌ તદ્વધાકાંક્ષિણાવુભૌ

નખદંષ્ટ્રાયુધૌ ઘોરૌ મન્દિરાભ્યન્તરં ગતૌ ।
યુધ્યન્તૌ પાલનાભ્યાશે સ્ફુરદંગરુહૌ ખલૌ

યયોશ્ચીત્કારશબ્દેન શ્રુતયો બધિરીકૃતાઃ।
પાદાઘાતેન ભૂઃ સર્વા કૃદક્ષેત્રસમા કૃતા

તતો યષ્ટિં ગૃહીત્વા સા ભીષયામાસ તાવુભૌ।
યનપરૌ ચોભાવુપરિષ્ટાદ્ગતૌ તદા

યુધ્યન્તૌ પતિતૌ ઘોરૌ બાલકોપરિ તાવુભૌ ।
ઉરસ્થલાભિઘાતાત્સ બુબુધે બાલકોત્તમઃ

કૃત્વા કર્કશશબ્દં તુ સા બિભાય તદા શિવા।
બાલભાવેન હસ્તૌ સ ચાલયામાસ ભીતિતઃ

તદાઘાતાદુભૌ નષ્ટજીવિતૌ પતિતાવધઃ।
વમન્તૌ રુધિરં વક્ત્રાદ્દૃષ્ટ્વા ભ્રાન્તા શિવાઽભવત્

કિચિજ્જીવિતશેષૌ તૌ બહિર્નીતૌ ગણૈસ્તદા ।
મોક્ષં જગ્મતુરાઘાતાદ્ગણેશકરસંભવાત્

તદ્દેહૌ પતિતૌ ઘોરૌ દશયોજનવિસ્તૃતૌ ।
કોલાહલો મહાનાસીદ્દૃષ્ટ્વા દેહૌ તથા ગતૌ

ગણાનાં ચ સખીનાં ચ પાર્વત્યા સુમહાંસ્તદા।
વિધ્વસ્તા આશ્રમા વૃક્ષાઃ પર્વતા ભુવનાનિ ચ

પતદ્ભ્યાં તચ્છરીરાભ્યાં નિર્જિયાભ્યાં મહાન્ત્યપિ।
છિત્ત્વા છિત્ત્વા તુ તદ્દેહૌ ગણા નિન્યુર્બહિસ્તદા

પાર્વતી ભયવિત્રસ્તા બાલમાદાય સત્વરમ્ ।
પાયયામાસ સ્નેહેન સ્તન્યં બાલકવત્સલા

ઋષિપત્ન્યઃ સમાયાતા પાર્વતીમૂચિરેઽનઘાઃ ।
પુણ્યં મહત્તુ તે ગૌરિ યેન વિઘ્નં વિનશ્યતિ

દ્વિમાસિકેન બાલેન હતૌ દુષ્ટૌ મહાસુરૌ।
અગ્રે ત્રિભુવનેઽનેન સદૃશો ન ભવિષ્યતિ

માતા રાક્ષસભૂરત્ર યત્નઃ કાર્યઃ શિશાવિહ ।
નેષ્યન્તિ રાક્ષસા ગુપ્તા અસુરા માયિનઃ પરે

ક ઉવાચ ।
એવમુક્ત્વા ગતા દેવ્યો ગણાસ્તાં તુ સમૂચિરે ।
અયં તુ તે શિવે બાલો હનિષ્યતિ દિને દિને

અસ્માભિસ્તુ કિયત્કાલં બહિઃકાર્યા હતાસુરાઃ ।
તતસ્તુ મુનયો જગ્મૂ રક્ષાં ચક્રુરથાર્ભકે

દદૌ દાનાનિ તેભ્યઃ સા વિસસર્જ પ્રણમ્ય તાન્ ।
તતસ્તૃતીયે માસે તુ સ્વસ્વકાર્યરતે જને ।
મધ્યાહ્ને પાર્વતી બાલં ગૃહીત્વા મંચકેઽસ્વપત્

તત્પરીચારિકાઃ સુપ્તા કાશ્ચિત્કાર્યાન્તરે સ્થિતાઃ ।
ચક્રુઃ કાશ્ચિદ્દ્વારિ વાર્તામેતસ્મિન્નન્તરેઽસુરઃ

કૂરાખ્યશ્ચોતુવેષણ વિવેશ ગિરિજાલયમ્ ।
વંચયિત્વા લોકદૃષ્ટિં શ્વેવ દુષ્ટો મહાબલઃ

સ નિરીક્ષ્ય શિવાં સુપ્તાં જહૃષે મનસા તદા ।
યાવન્નિદ્રાતિ ગિરિજા તાવન્નેષ્યે શિશું ત્વહમ્

લાઘવાન્મંચકારૂઢો બાલમાદાય મસ્તકે ।
મંચકાધઃ પપાતાશુ ચુક્રોશ બાલકસ્તદા

તતઃ પ્રબુદ્ધા ગિરિજા બિડાલાસ્યગતં શિશુમ્ ।
નિરીક્ષ્ય ધાવ ધાવેતિ પ્રાક્રોશદ્ભયવિહ્વલા

નિમીલ્ય નયને મૂર્ચ્છામગાદ્દુઃખેન ભીતિતઃ ।
કણ્ઠે દશતિ યાવત્સ તાવદ્બાલો દધાર તમ્

કર્ણયોરુભયોર્દોર્ભ્યાં સ્વભાવાત્પાદતાડનાત્ ।
ન્યપાતયચ્છિરોદેશે મંચકાધો મહાસુરમ્

સ ભિન્નહૃદયોઽધાવદ્બહિર્ગત્વા પપાત હ।
મહાવાતેન વૃક્ષાત્તુ પક્વં કિંચિત્ફલં યથા

દુર્ગન્ધં રુધિરં તસ્ય પતિતં ધરણીતલે ।
આચ્છાદયન્નાસિકાં સા ગિરિજા શોકવિહ્વલા

આદાય તસ્મૈ પ્રાદાત્સા સ્તનપાનં શિશોસ્તદા ।
આગતા બાલશબ્દેન સર્વાસ્તાઃ પરિચારિકાઃ

સ્પૃશન્તિ સ્મ તદાંગાનિ પ્રત્યેકં કૌતુકાન્વિતાઃ ।
અજરામરતામસ્ય નિશ્ચિત્ય મનસા તુ તાઃ

સ તુ દીર્ઘો બિડાલોઽભૂત્તદા દ્વાદશયોજનમ્ ।
કિયત્યશ્ચૂર્ણિતાઃ સખ્યઃ કિયત્યઃ પરિચારિકાઃ

ગણાશ્ચૈવ સમાયાતા ઓતું દૃષ્ટ્વા તથાવિધમ્।
આશ્ચર્યં પરમં ચક્રુર્બાલકસ્ય પરાક્રમે

ક્વ દૈત્યો માયિકો દુષ્ટઃ ક્વ બાલચરણાહતિઃ ।
ઇન્દ્રાદીનામવધ્યા યે હન્યન્તેઽનેન લીલયા

ઇત્યુક્ત્વાજ્ઞાં ગૃહીત્વા તે ગણા યાતા નિજં પદમ્ ।
કેચિચ્ચ બલિનો દૈત્યમાકૃષ્ય તત્યજુર્બહિઃ

કટિદેશે ગૃહીત્વૈનં સાઽવિશન્નિજમન્દિરમ્ ।
તતશ્ચુતર્થે માસે તુ મુનિપત્ન્યઃ સમાગતાઃ

નાનાસૌભાગ્યદ્રવ્યાણિ ગૃહીત્વોત્તરગે રવૌ ।
અબાલાશ્ચ સબાલાશ્ચ પાર્વત્યામંદિરં શુભમ્

તાસામાસનસત્કારાન્દદૌ દાક્ષાયણી તદા ।
નમસ્કરોતિ તા નારીઃ કટૌ બાલં પ્રગૃહય ચ

પરસ્પરં સમર્ચન્ત્યાં હરિદ્રાકુંકુમાદિભિઃ ।
ભૂમૌ સંસ્થાપ્ય બાલાનિ ગતિમન્ત્યગતીનિ ચ

પાર્વતીયસ્તતસ્તેષુ ક્રીડતે સ્માપિ બાલકઃ ।
તેન સર્વે શુશુભિરે શશિનોડુગણો યથા

દૃષ્ટ્વા તા મુનિપત્ન્યસ્તમૂચુર્ગિરિસુતામિતિ ।
ધન્યાઽસિ ગૌરિ પુત્રેણ શિવદત્તેન ભાસ્વતા

તવ બાલસ્ય સાન્નિધ્યાદ્ભાસન્તે નોઽપિ બાલકાઃ ।
નિધિસંગેન હેમત્વં લોહેનાપિ સમાપ્યતે

એવં કૌતુકયુક્તાસ્તા આનર્ચુશ્ચ પરસ્પરમ્ ।
હરિદ્રાભિઃ કુંકમેક્ષુખણ્ડચન્દનગૃંજકૈઃ

તિલૈર્ગુડૈસ્તાલપત્રૈર્નાનાપરિમલૈરપિ ।
કાશ્ચિદંગે હરિદ્રાં ચ મુખેષુ ચ લિલિમ્પિરે

એતસ્મિનન્તરે દૈત્યો નામ્ના બાલાસુરો મહાન્ ।
બાલરૂપી સમવયાસ્તન્મધ્યે ક્રીડિતું યયૌ

ચિક્રીડ પાર્વતીયેન યુધ્યન્નિવ વિનોદતઃ ।
યથાસિંહેન ક્રોષ્ટા તુ મહિષો વા ગજેન ચ

કણ્ઠેન કણ્ઠં સંઘૃષ્ય પેતતુર્ભુવિ દારુણૌ।
મસ્તકે ચરણાભ્યાં સોઽહનદ્દુષ્ટો ગજાનનમ્

કચાદાનાય હસ્તાભ્યાં વિચકર્ષ બલાદમુમ્ ।
સ્વયં ચ ગર્જતે દુષ્ટો વૃદ્ધઃ ક્રોષ્ટા યથા નિશિ

દૃષ્ટ્વા તથાવિધૌ તૌ સા ગિરિજા પ્રાહ તાઃ સ્ત્રિયઃ ।
કસ્યર્ષેર્દૃઢબાલોઽયં તાડયિત્વા શિશું મમ

ક્રન્દતેઽસૌ ખર ઇવ પ્રહરે પ્રહરે ખલઃ ।
અર્ભકાણાં સ્વભાવોઽયમિત્યુપેક્ષિતવત્યસૌ

તૌ તુ ભૂમિગતૌ બાલૌ લુણ્ઠતઃ સ્માનુવત્સલૌ ।
ધૃત્વા પરસ્પરં કેશાનાકર્ષન્તં ચ સર્વશઃ

હસન્તૌ હાસયન્તૌ ચ બાલકાંશ્ચ મુનિસ્ત્રિયઃ ।
જાનન્નપિ મહાદૈત્યં ખેલતિ સ્મ વિનાયકઃ

તતો બાલાસુરો દુષ્ટો હસ્તાભ્યાં બલવત્તરમ્ ।
જીવગ્રાહં કણ્ઠદેશે દધાર ગણનાયકમ્

તથા તં સોઽપિ જગ્રાહ રુદ્ધશ્વાસોઽસુરોઽભવત્ ।
વિહ્વલં દૈત્યપુત્રં તં દૃષ્ટ્વા દુશ્ચિત્તતાં સ્ત્રિયઃ

યયુશ્ચ ચક્રુશુર્બાલો નિહતોઽનેન નિશ્ચિતમ્ ।
ધાવમાના યયુઃ કાશ્ચિન્નાશકન્મોચિતું હિ તૌ

સ્ત્રિયશ્ચ પુરુષાઃ સર્વે તતસ્તામમ્બિકાં શુભામ્ ।
ઊચુર્વિમોચયૈનં ત્વં મુનિપુત્રો મરિષ્યતિ

તતઃ સા પાર્વતી બાલં મુંચ મુંચેતિ સાઽબ્રવીત ।
અસ્મિન્મૃતે શપિષ્યન્તિ મુનયો નસ્તપોન્વિતાઃ

જીવદાનાત્પરં પુણ્યં નાસ્તિ બ્રહ્માણ્ડગોલકે ।
ગમિષ્યતિ મહાશક્તિસ્તવ તેષાં તુ શાપતઃ

ક ઉવાચ ।
એવં યાવત્પ્રાર્થયતે ગિરિજા તાવદેવ હિ ।
નેત્રદ્વારેણ તત્પ્રાણા ગતા બુદ્બુદવત્ક્ષણાત્

દદૃશુસ્તં તતઃ સર્વે દશયોજનમાયતમ્ ।
કરાલવક્ત્રં પતિતં ચૂર્ણયિત્વા મહાદ્રુમાન્

તતઃ સ્ત્રિયો યયુર્ભીતા બાલમાદાય સત્વરાઃ ।
વૃકવૃન્દં હિ દૃષ્ટ્વૈવ ધેનવોઽજા યથા ભયાત્

ગિરિજાપિ સ્વકં ગૃહય ભ્રામયિત્વા સુતં મુદમ્ ।
દત્ત્વા સ્તનં કારયિત્વા શાન્તિકં દ્વિજપુંગવૈઃ

દદૌ દાનાનિ તેભ્યઃ સા જગૃહે આશિષો બહુ ।
ન જાને આસુરીં માયાં કિયન્તો યાન્તિ નાશિતુમ્

તતસ્તે વિલયં યાન્તિ મમ બાલાન્મહાખલાઃ ।
ઈશ્વરે સાનુકૂલે કઃ પીડિતું ક્ષમતે જનમ્

ક ઉવાચ ।
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં મુનિપત્ન્યો યયુશ્ચ તે ।
ગણાસ્તં દૂરતઃ ક્ષિપ્ત્વા સ્નાત્વા સ્વં ધામ લેભિરે ૬૪ (૩૭૫૫)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે બાલાસુરવધો નામ ચતુરશીતિતમોઽધ્યાયઃ

ક ઉવાચ ।
શ્રુત્વા મુનિમુખાત્પુત્રં ગિરિજાયા મહાબલમ્ ।
પંચમે માસિ સંપ્રાપ્તે મરોચિર્વીક્ષિતું યયૌ

ભૂત- ભવ્યભવિષ્યજ્ઞઃ સમલોષ્ઠાશ્મકાંચનઃ ।
વેદશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વજ્ઞો ન્યસ્તસ્વપરવિભ્રમઃ

સંહારે રક્ષણે સૃષ્ટૌ મનસા જગતઃ ક્ષમઃ ।
તં દૃષ્ટ્વા પાદયોસ્તસ્ય પતિતા સખિભિઃ સહ

ઉપવેશ્યાસને પાદૌ ક્ષાલયામાસ ભક્તિતઃ ।
તજ્જલં પાવનં પીત્વા સિષેચાન્તર્ગુહં મદા

ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ પુપૂજેશ્વરભાવના ।
ઉવાચ પાર્વતી તુષ્ટા લભ્યં દૃષ્ટં પદં હિ તે

મુનિરુવાચ ।
અહમાત્મમના દેવિ ન વ્રજામિ હિ કુત્રચિત્ ।
અકસ્માદ્ધ્યાનવિષયસ્તવ પુત્રો બભૂવ મે

તસ્ય તે દર્શનાકાંક્ષી શિબસ્યાપ્યહમાગતઃ ।
ક ઉવાચ ।
એવમાકર્ણ્ય સા વાક્યં તસ્યર્ષેસ્તનયં સ્વકમ્

અતિપ્રીતિમના ગૌરી તસ્યાંકે સંન્યવેશત્ ।
ઊચે સા તં મહાભાગ્યં ફલિતં દર્શનાત્તવ

પુણ્યં ચ પરમં પ્રાપ્તં શુભમગ્રે ભવિષ્યતિ ।
મુનિરુવાચ ।
ગૌરિ તેઽયં સુતો બ્રહ્મસ્વરૂપો ભાસતે મમ

ષટ્ચક્રભેદનરતા યોગનિષ્ઠા મહર્ષયઃ ।
વાયુભક્ષ્યા ઉપાસન્તે યં તે સોઽયં તવાત્મજઃ

ગુણત્રયબિભેદેન ત્રિતનુસ્ત્રિક્રિયાકરઃ ।
યત્સત્તયાથ શેષોઽપિ વહતે મસ્તકે ભુવમ

અણુરૂપઃ સ્થૂલરૂપઃ સપ્તવિંશતિતત્ત્વકૃત્ ।
ચેતનાચેતનં વિશ્વં યદ્રૂપં સર્વકર્મકૃત્

યુગે દશભુજઃ પૂર્વે સિંહારૂઢો વિનાયકઃ ।
દ્વિતીયે ષડ્ભુજો બર્હિવાહનઃ શશિસન્નિભઃ

મયૂરેશ ઇતિ ખ્યાતો નાનાદૈત્યનિબર્હણઃ ।
તૃતીયે તુ યુગે દેવો રક્તવર્ણશ્ચતુર્ભુજઃ

ગજાનન ઇતિ ખ્યાતો ધૂમ્રવર્ણઃ કલૌ યુગે।
ધૂમકેતુરિતિ ખ્યાતો દ્વિભુજઃ સર્વદૈત્યહા

એતસ્ય રક્ષણં ગૌરિ દૈત્યેભ્યઃ કુરુ સર્વદા ।
ગૌર્યુવાચ ।
એષોઽતિચપલો બાલો દૈત્યાન્હન્તિ બહૂનપિ

અગ્રે કિં કર્મ કર્તેતિ ન જાને મુનિસત્તમ ।
દૈત્યા નાનાવિધા દુષ્ટાઃ સાધુદેવદ્રુહઃ ખલાઃ ।
અતોઽસ્ય કણ્ઠે કિંચિત્ત્વં રક્ષાર્થં બદ્ધુમર્હસિ

મુનિરુવાચ ।
ધ્યાયેત્સિંહગતં વિનાયકમમું દિગ્બાહુમાદ્યે યુગે
ત્રેતાયાં તુ મયૂરવાહનમમું ષડ્બાહુકં સિદ્ધિદમ્ ।
દ્વાપારે તુ ગજાનનં યુગભુજં રક્તાંકરાગં વિભું
તુર્યેતુ દ્વિભુજં સિતાંગરુચિરં સર્વાર્થદં સર્વદા

વિનાયકઃ શિખાં પાતુ પરમાત્મા પરાત્પરઃ ।
અતિસુન્દરકાયસ્તુ મસ્તકં સુમહોત્કટ:

લલાટં કાશ્યપઃ પાતુ ભ્રૂયુગં તુ મહોદરઃ ।
નયને ભાલચન્દ્રસ્તુ ગજાસ્યત્વોષ્ઠપલ્લવૌ

જિહ્વાં પાતુ ગણક્રીડશ્ચિબુકં ગિરિજાસુતઃ ।
વાચં વિનાયકઃ પાતુ દન્તાન્રક્ષતુ દુર્મુખઃ

શ્રવણૌ પાશપાણિસ્તુ નાસિકાં ચિન્તિતાર્થદઃ ।
ગણેશસ્તુ મુખં કણ્ઠં પાતુ દેવો ગણંજયઃ

સ્કન્ધૌ પાતુ ગજસ્કન્ધઃ સ્તનૌ વિઘ્નવિનાશનઃ ।
હૃદયં ગણનાથસ્તુ હેરમ્બો જઠરં મહાન્

ધરાધરઃ પાતુ પાર્શ્વં પૃષ્ઠં વિઘ્નહરઃ શુભઃ ।
લિંગં ગુહ્યં સદાઽપાતુ વક્રતુણ્ડો મહાબલઃ

ગણક્રીડો જાનુજંઘે ઊરૂમંગલમૂર્તિમાન્ ।
એકદન્તો મહાબુદ્ધિઃ પાદૌ ગુલ્ફૌ સદાઽવતુ

ક્ષિપ્રપ્રસાદનો બાહૂ પાણી આશાપ્રપૂરકઃ ।
અંગુલીશ્ચ નખાન્પાતુ પદ્મહસ્તોઽરિનાશનઃ

સર્વાગાંનિ મયૂરેશો વિશ્વવ્યાપી સદાઽવતુ ।
અનુક્તમપિ યત્સ્થાનં ધૂમ્રકેતુઃ સદાઽવતુ

આમોદસ્ત્વગ્રતઃ પાતુ પ્રમોદઃ પૃષ્ઠતોઽવતુ ।
પ્રાચ્યાં રક્ષતુ બુદ્ધીશ આગ્નેય્યાં સિદ્ધિદાયકઃ

દક્ષિણસ્યામુમાપુત્રો નૈરૃત્યાં તુ ગણેશ્વરઃ ।
પ્રતીચ્યાં વિઘ્નહર્તાઽવ્યાદ્વાયવ્યાં ગજકર્ણકઃ

કૌબેર્યાં નિધિપઃ પાયાદીશાન્યામીશનન્દનઃ ।
દિવાઽવ્યાદેકદન્તસ્તુ રાત્રૌ સન્ધ્યાસુ વિઘ્નહૃત

રાક્ષસાસુરવેતાલગ્રહભૂતપિશાચતઃ ।
પાશાંકુશધરઃ પાતુ રજઃ સત્ત્વં તમઃ સ્મૃતિમ્

જ્ઞાનં ધર્મ ચ લક્ષ્મીં ચ લજ્જાં કીર્તિં દયાં કુલમ્ ।
વપુર્ધનં ચ ધાન્યં ચ ગૃહાં દારાન્સુતાન્સખીન

સર્વાયુધધરઃ પૌત્રાન્મયૂરેશોઽવતાત્સદા ।
કપિલોઽજાવિકં પાતુ ગવાશ્વં વિકટોઽવતુ

ભૂર્જપત્રે લિખિત્વેદં યઃ કણ્ઠે ધારયેત્સુધીઃ ।
ન ભયં જાયતે તસ્ય યક્ષરક્ષઃ પિશાચતઃ

ત્રિસન્ધ્યં જપતે યસ્તુ વજ્રસારતનુર્ભવેત્ ।
યાત્રાકાલે પઠેદ્યસ્તુ નિર્વિઘ્નેન ફલં લભેત્

યુદ્ધકાલે પઠેદ્યસ્તુ વિજયં પ્રાપ્નુયાદ્ધ્રુવમ્ ।
મારણોચ્ચાટનાકર્ષસ્તમ્ભમોહનકર્મણિ

સપ્તવારં પઠેદ્યસ્તુ દિનનામેકવિંશતિમ્ ।
તત્તત્ફલમવાપ્નોતિ સાધકો નાત્ર સંશયઃ

એકવિંશતિવારં ચ પઠેત્તાવદ્દિનાનિ યઃ ।
કારાગૃહગતં સદ્યો રાજ્ઞા વધ્યં ચ મોચયેત્

રાજદર્શનેવેલાયાં પઠેદેતત્ ત્રિવારતઃ ।
સ રાજાનં વશં નીત્વા પ્રકૃતિં ચ સભાં જયેત્

ઇદં ગણેશકવચં મુદ્ગલેન સમીરિતમ્।
કશ્યપાય ચ તેનાથ માણ્ડવ્યાય મહર્ષયે

મહ્યં સ પ્રાહ કૃપયા કવચં સર્વસિદ્ધિદમ્ ।
ન દેયં ભક્તિહીનાય દેયં શ્રદ્ધાવતે શુભં।
સર્વરક્ષાકરં સર્વમનઃકામપ્રપૂરકમ્

અનેનાસ્ય કૃતા રક્ષા ન બાધાઽસ્ય ભવેત્ક્વચિત્ ।
રક્ષસાસુરવેતાલદૈત્યદાનવસંભવા ૪૨ (૩૭૯૭)
ઇતિ શ્રી ગણેશપુરાણે ક્રીડાખણ્ડે ગણેશકવચં નામ પંચાશીતિતમોધ્યાયયઃ