ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.9

॥ અથ નવમોઽધ્યાયઃ ॥
સૂત ઉવાચ ॥
તતો ભૃગુઃ ક્ષણં ધ્યાત્વા પુનસ્તં પ્રાહ ભૂપતિમ્ ।
અત્યન્ત વિહ્વલો દુઃખં વીક્ષ્યતત્પૂર્વકર્મજમ્

ભૃગુરુવાચ ॥
ક્વ પાપ નિકરાસ્તેતુ ક્વોપાયાઃ કથિતા મયા ।
તથાપ્યેવં બ્રવીમિત્વામુપાયમઘનાશનમ્

ગણેશસ્ય પુરાણં ત્વં શ્રોષ્યસે યદિસત્વરઃ ।
તદૈવ મોક્ષ્યસેદુઃખસાગરાન્નાત્રસંશયઃ

ઇત્યુક્ત્વા તં ગણેશસ્ય નામાષ્ટશતમુત્તમમ્ ।
જપ્ત્વા જલં મન્ત્રયિત્વા સિષેચ નૃપતિં તદા

સિક્તમાત્રે જલે તેન તન્નાસારં ધ્રતો લઘુઃ ।
કૃષ્ણાસ્યઃ પ્રાપતદ્ભૂમૌ વવૃધે તત્ક્ષણાદસૌ

સપ્તતાલપ્રમાણોભૂદ્વ્યાદિતાસ્યો ભયઙ્કરઃ ।
કરાલજિહ્વોરક્તાક્ષો દીર્ઘબાહુર્જટાધરઃ

મુખાદુરુવમન્નગ્નિં ક્ષણાચ્ચ પૂયશોણિતે ।
નેત્રાણામન્ધતાં કુર્વન્નન્ધકાર ઇવાપરઃ

આલોક્ય દુદ્રુવુઃ સર્વે તદાશ્રમ નિવાસિનઃ ।
દંષ્ટ્રારાવૈર્દશદિશઃ પૂરયન્તં તમદ્ભુતમ્

અપૃચ્છત્તં દ્વિજવરસ્તત્સમક્ષં તુ પૂરુષમ્ ।
વિદ્વાનપીતિકોસિત્વં નામ તે કિં વદસ્વમે

પ્રત્યુવાચ મુનિં તં તુ પરિપૃષ્ટો દ્વિજેનસઃ ।
પ્રાણિમાત્રશરીરસ્થો નામ્નાહં પાપપૂરુષઃ

ત્વન્મત્રજલપાતેન નિઃસૃતો રાજદેહતઃ ।
ક્ષુધાતુરો ભક્ષ્યમીહેદેહિમહ્યં ન ચેત્તદા

ભક્ષયિષ્યે મુનેલોકાન્ સોમકાન્તં તવાગ્રતઃ ।
વદ મે વસતિં રમ્યામિતોનિઃસારિતસ્ય ચ

તતસ્તુ બહિરભ્યેત્ય તમુવાચ મુનિઃ પુનઃ ।
અસ્મિન્ રસાતલે સરલે વિરસે વસ કોટરે

ગલિતાનિ ચ પત્રાણિ ભક્ષયસ્વ મમાજ્ઞયા ।
નોચેત્વાં ભસ્મસાત્કુર્યાં નાનૃતં મે વચોધમ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ તન્મુવાક્યાન્તે શુષ્કં સ વૃક્ષમસ્પૃશત્ ।
ભસ્મસાદભવદ્વૃક્ષોદ્વિજાસ્તત્સ્પર્શમાત્રતઃ

મુનેઃ સંદર્શનાદ્ભીત તસ્મિન્ ભસ્મન્યલીયત ।
તસ્મિન્ વિલિને સ મુનિઃ સોમકાન્તં પુનર્જગૌ

ભૃગુરુવાચ ॥
પુરાણશ્રવણાદ્યત્તે જાતં પુણ્યં નૃપોત્તમ ।
અયં યાવચ્ચ્યૂતતરુરત્રચોતિષ્ઠતે પુનઃ

તાપત્સંપાદયસ્મિંસ્તદ્ભસ્મન્યેવ દિને દિને ।
વિવૃદ્ધેસ્મિંસ્તરૌરાજન્નિષ્પાપસ્ત્વં ભવિષ્યસિ

રાજોવાચ ॥
ગણેશસ્ય પુરાણં યન્નદૃષ્ટં ન ચ વૈ શ્રુતમ્ ।
કુત્ર તલ્લભ્યતે બ્રહ્મન્વ્યાકર્તા તસ્ય વા મુને

મુનિરુવાચ ॥
બ્રહ્મણા કથિતં પૂર્વં વેદવ્યાસાય ધીમતે ।
વ્યાસાચ્ચ વિદિતં મહ્યં પુરાણં પાપનાશનમ્

અહં ચ તે પ્રવક્ષ્યામિ તીર્થેસ્નાનં સમાચર ।
શ્રોષ્યે પુરાણમિતિ ચ સઙ્કલ્પં કુરુ સુવ્રત

સૂત ઉવાચ ॥
ભૃગુણાનોદિતઃ સ્નાત્વા ભૃગુતીર્થેતિ વિશ્રુતે ।
સોમકાન્તોમુદાયુક્તસ્તતઃ સઙ્કલ્પમાચરત્

ગણેશસ્ય પુરાણં યત્તચ્છ્રોષ્યેદ્યપ્રભૃત્યહમ્ ।
સઙ્કલ્પમાત્રે તુ કૃતે બભૌ રાજા નિરામયઃ

ભૃગુપ્રસાદાન્નીરક્તઃ કૃમિક્ષતવિસર્જિતઃ ।
ગૃહીત્વા તં ભૃગુરગાદ્વિસ્મિતં હર્ષિતં નૃપમ્

ઉપવિશ્યાસનેસ્વીયે દાપયત્તસ્યચાસનમ્ ।
ઉપવિષ્ટો બભાષે તં દિવ્યકાન્તિર્નૃપોત્તમઃ

રાજોવાચ ॥
ભવત્પ્રસાદાત્સકલા ગરિષ્ઠા સઙ્કલ્પ માત્રેણ ગતા વ્યથા મે ।
આશ્ચર્યભૂતં સકલં વદસ્વ પુરાણમેતદ્ દ્વિરદાનનસ્ય

ભૃગુરુવાચ ॥
શ્રૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા તત્પુરાણં વદામ્યહમ્ ।
અનન્તપુણ્યનિચયૈર્યસ્ય શ્રવણગોચરા

મતિરુત્પદ્યતે પુંસાં નાન્યથા પાપકારિણામ્ ।
યસ્યાકર્ણનમાત્રેણ સપ્તજન્માર્જિતાન્યપિ

લઘુશુષ્કાર્દ્રસ્થૂલાનિ પાપાનિ ચ મહાન્ત્યપિ ।
તત્ક્ષણાદ્વિલયં યાન્તિ ગણેશસ્ય પ્રસાદતઃ

અવ્યયસ્યા પ્રમેયસ્ય નિર્ગુણસ્ય નિરાકૃતેઃ ।
મનોવાગનિરૂપ્યસ્ય કેવલાનન્દરૂપિણઃ

યસ્ય સ્વરૂપં નવિદુર્બ્રહ્મેશાનાદયઃ સુરાઃ ।
સહસ્ર વદનો યસ્ય મહિમાનં ન ચક્ષમઃ

યાવદ્વિશેષવિદપિ પ્રવક્તું રાજસત્તમ ।
મયા યથા શ્રુતં પૂર્વં તત્પુરાણં સુપુણ્યદમ્

અતીન્દ્રિયજ્ઞાનવતો વ્યાસાચ્ચામિતતેજસઃ ।
યજ્ઞવિધ્વંસશોકાર્તો દક્ષઃ સુશ્રાવમુદ્ગલાત્

યસ્ય ભક્તિર્દૃઢા રાજન્ ગણેશે સર્વસિદ્ધિદે ।
સ એતચ્છૃણુયાન્નિત્યં ન વાચ્યં તાંદૃશેતરે

યદિ સર્વેપિ કુર્વીરન્ વિઘ્નરાજસ્ય સેવનમ્ ।
ક્વ તદા વિઘ્નનિચયા વિચરેયુર્યથાસુખમ્

દુખાન્યનુભવેયુઃ કેનાનાવિરહજાન્યુત ।
ચકારેદં પુરા વ્યાસો ભૂતભવ્યભવિષ્યવિત્

વેદાર્થજ્ઞાનરહિતાન્ વેદાધ્યયનવર્જિતાન્ ।
વર્ણાશ્રમાચારશૂન્યાન્ જાતિસંકરકારિણઃ

કલૌ વિલોક્ય તુ જનાન્ કુટિલાન્ પાપકારિણઃ ।
અષ્ટાદશ પુરાણાનિ કૃતવાન્ ધર્મગુપ્તયે

તાવન્ત્યુપપુરાણાનિ તતોર્થાન્ બુબુધુર્જનાઃ ।
તત એવ ગણેશસ્ય રૂપં જાનન્ત્યમીજનાઃ

॥ ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણે ઉપાસનાખણ્ડે રાજોપદેશકથનં નામ નવમોઽધ્યાયઃ