ગણેશપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.15

અધ્યાય ૧૫ પ્રારંભઃ –
ભૃગુરુવાચ ॥
વ્યાસાયાકથયચ્ચાગ્રે બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
સોમકાંત પ્રવક્ષ્યામિ કથાં શૃણુત સાદરમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
તતોઽહં સુમહત્સ્વપ્નં દદર્શ મુનિસત્તમ।
ભ્રમતા ભ્રમતા વ્યોમ જલે દૃષ્ટો વટો મહાન્

મહાવાતાતપાદ્ભિસ્તુ નષ્ટે સ્થાવરજંગમે ।
અવશિષ્ટ: કથમયમેક એવ વટો મહાન્

એવં સંશયમાપન્નસ્તત્ પત્રે બાલકં લઘુમ્ ।
ચતુર્બાહું સમુકુટં કુંડલાભ્યાં વિરાજિતમ્

મણિમુક્તામયં દામ બિભ્રત્કંઠે સુશોભિતમ્ ।
અર્ધચન્દ્ર રક્તવસ્ત્રં કટિસૂત્રં તથૈવ ચ

એકદન્તં નખપુર્ગજાસ્યં તેજસા જ્વલત્ ।
દૃષ્ટ્વૈવં તર્કયામાસ બાલકં કથમત્ર વૈ

પુષ્કરેણ ચ તદ્બાલં જલં મન્મસ્તકેઽક્ષિપત્ ।
તતોઽહમાજહાસોચ્ચૈશ્ચિંતાનંદ સમન્વિતઃ

મય્યા હસતિ બાલઃ સ ઉત્તતાર વટાત્તતઃ ।
સ મમાંકં સમાગત્ય મંજુવાક્યં જગાદ હ

બાલ ઉવાચ ॥
લઘોર્લઘુતરોઽસિ ત્વં વૃથા વૃદ્ધોઽપિ મૂઢધીઃ ।
વિઘ્નૈરભિહતોઽસિ ત્વં સૃષ્ટિચિંતા સમાવૃતઃ

તપશ્ચિંતા પરો નિત્યં બિભ્રમં જલમધ્યગઃ ।
સર્વં ચિંતાહરં તેઽહમુપાયં ચતુરાનન

ઉપાદિશામિ તે મંત્રમેકાક્ષરમિમં મમ ।
પુરશ્ચરણ માર્ગેણ દશલક્ષં જપસ્વ તમ્

તતઃ પ્રત્યક્ષતાં યાસ્યે દાસ્યે સામર્થ્યમુત્તમમ્ ।
દૃષ્ટ્વૈવં સ્વપ્નમાશ્ચર્યં પ્રતિબુદ્ધોઽભવં હ્યહમ્

શુશોચ ચ કદા મે સ્યાદ્દર્શનં પરમેશિતુઃ ।
દૃષ્ટસ્વપ્નોઽભવં મગ્ન આનંદમય સાગરે

તતઃ સ્નાત્વા પરં મંત્રં જજાપ બહુવાસરમ્ ।
એકપાદેન કમલે તિષ્ઠન્ ધ્યાયન્ ગજાનનમ્

જિતેન્દ્રિયો જિતાહારઃ કાષ્ઠપાષાણવત્ સ્થિરઃ ।
દિવ્યવર્ષસહસ્રં સ તપસ્તેપે પરં મહત્

તતો મે મુખતો જ્વાલાઃ પ્રાદુરાસન્ દુરાસદાઃ ।
તાભિઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ પીડામાપુઃ સુદારુણામ્

તતો ગજાનનો દૃષ્ટ્વા તાં નિષ્ઠાં મમ સુદૃઢામ્ ।
તુતોષ પરયા ભક્ત્યા પ્રાદુરાસીત્તતઃ પુરઃ

કોટિ સૂર્ય સમાન શ્રીર્જ્વાલામાલીવ હવ્યભુક્ ।
દહન્નિવ ત્રિલોકીં સ સંહરન્નિવ રોદસી

પરશુકમલધારી દિવ્ય માયા વિભૂષઃ ।
સકલ દુરિતહારી સર્વ સૌન્દર્ય કોશઃ ।
કરિવર મુખ શોભી ભક્તવાંછા પ્રપોષઃ ।
સુર મનુજ મુનીનાં સર્વ વિઘ્નૈક નાશઃ

તેજોરાશિમહં દૃષ્ટ્વા ચકમ્પે વ્યાસ સન્મુને ।
ચિંતામવાપ પરમાં વ્યગ્રચિત્તો જપાચ્ચ્યુતઃ

આચ્છાદિતાનીક્ષણાનિ સ્મૃતિશ્ચ વિલયં ગતા ।
દૃષ્ટ્વેદૃશીમવસ્થાં તાં શીઘ્રં પ્રાહાથ વિઘ્નરાટ્

ગણેશ ઉવાચ ॥
ન ભયં કુરુ લોકેશ સ એવાહં સમાગતઃ ।
યેન તે મન્ત્ર આદેશિ સ્વપ્ન એકાક્ષરઃ શુભઃ

તેન સિદ્ધિરનુપ્રાપ્તા વરં દાતું સમાગતઃ ।
સૌમ્યભાવપ્રપન્નોઽસ્મિ વરં વરય સુવ્રત

દાસ્યામિ તે પ્રસન્નોઽહં યદ્યત્તે હૃદિ વર્તતે ।
મયિ પ્રસન્ને સર્વં તદ્ ભવિતા નાત્ર સંશયઃ

મુનિરુવાચ ॥
ઇત્થં નિશમ્ય ગણનાથ વચો વિશુદ્ધં બ્રહ્મા જહર્ષ પરમપ્રસમીક્ષમાણઃ ।
નત્વા ચરાચરગુરૂં સકલૈઃ શિરોભિઃ પ્રાહ પ્રસન્નહૃદયઃ સફલં જનુર્મે

બ્રહ્મોવાચ ॥
યો વેદાનાં સશાસ્ત્રાણાં જ્ઞાનિનાં યોગિનામપિ ।
સર્વોપનિષદાં ચૈવ ગોચરો ન કદાચન

સ પુણ્યનિચયૈર્મેઽદ્ય યાતઃ પ્રત્યક્ષતાં વિભુઃ ।
અનાદિ નિધનોઽનંતોઽપ્રમેયો નિર્ગુણોઽપિ ચ

યદિ પ્રસન્નો દેવેશ વિઘ્નેશ કરુણાકર ।
તવ ભક્તિં દૃઢાં દેહિ યયા દુઃખ ન નઃ સ્પૃશેત્

ઇદાનીં દેહિ સામર્થ્યં નાના નિર્માણને મમ ।
વિઘ્નાનિ ચ શમં યાન્તુ યદિ તુષ્ટોઽસિ મે પ્રભો

સ્મૃતમાત્રઃ સદા મે ત્વં સર્વં કાર્યં સમાપય ।
અન્તે મુક્તિં સ્થિરાં દેહિ જ્ઞાનં ચ વિમલં મમ

ગજાનન ઉવાચ ॥
એવમસ્તુ કુરુષ્વ ત્વં સૃષ્ટિં નાનાવિધાં બહુમ ।
માં સ્મૃત્વા સર્વ વિઘ્નાનિ નાશં યાસ્યન્તિ સર્વતઃ

દૃઢા ભક્તિઃ શુભં જ્ઞાનં મત્પ્રસાદા દ્ભવિષ્યતિ ।
નિઃશંકં કુરુ કાર્યાણિ સર્વાણિ ચતુરાનન

મુનિરૂવાચ ॥
એવં લબ્ધવરો બ્રહ્મા પૂજયામાસ તં વિભુમ્ ।
યદ્યચ્ચિતે ઽચિંતયત્ સ તત્તદેવોપતિષ્ઠતે

પૂજાર્થં દેવદેવસ્ય ગણેશસ્ય પ્રસાદતઃ ।
દક્ષિણાવસરે દ્વે તુ કન્યકે સમુપસ્થિતે

ચારુપ્રસન્ન નયન વદનૈઃ સુવિરાજતે।
અનેક રત્નખચિત નાનાલંકાર શોભિતે

દિવ્યગન્ધયુતે દિવ્ય વસ્ત્ર માલા વિભૂષતે ।
તે તસ્મૈ દક્ષિણાર્થં સ કલ્પયામાસ પદ્મભૂઃ

રંભાગર્ભેણ નીરાજ્યં દિવ્યપુષ્પાંજલિં દદૌ ।
સહસ્રનામભિઃ સ્તુત્વા પ્રદક્ષિણમથાકરોત

નમસ્ય પ્રાર્થયામાસ દીનાનાં શંકરો ભવ ।
એવં સંપૂજિતસ્તેન બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના

તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ વિઘ્નહર્તા ગજાનનઃ ।
સિદ્ધિબુદ્ધી ગૃહીત્વા તે અન્તર્ધાનમગાદ્વિભુઃ

કસ્તતઃ કારયામાસ સૃષ્ટિં પૂર્વવદાયતામ્ ।
આજ્ઞયા પરમેશસ્ય પ્રસાદાચ્ચ પ્રસન્નધીઃ

(૫૫૦)
ઇતિ શ્રીગણેશપુરાણ ઉપાસનાખંડે ગજાનનપૂજાનિરૂપણંનામ પંચદશોઽધ્યાયઃ