ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 7

22 અચલા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સુપ્રભાન્મહાનગરાન્નિષ્ક્રમ્ય મુહૂર્તં માર્ગમનુસૃત્ય મહાપ્રભસ્ય રાજ્ઞો ઽનુશાસનીમનુવિચિન્તયન્, તં મહામૈત્રીધ્વજં બોધિસત્ત્વચર્યાનયમનુસ્મરન્, તં લોકેન્દ્રિયાવર્તમહાસમાધિમુખાલોકં પરિભાવયન્, તામચિન્ત્યાં બોધિસત્ત્વકાયવિશુદ્ધ્યલંકારસિંહાસનવ્યૂહવિમાત્રતામભિનિર્હરમાણઃ, તામચિન્ત્યાં બોધિસત્ત્વપ્રણિધિપુણ્યાધિપતેયબલતામનુબૃંહયન્, તમચિન્ત્યં બોધિસત્ત્વાનાં સત્ત્વપરિપાકજ્ઞાનનયં દૃઢીકુર્વાણઃ, તામચિન્ત્યામસાધારણાં બોધિસત્ત્વપરિભોગમાહાત્મ્યતામનુવિચિન્તયન્, તામચિન્ત્યાં બોધિસત્ત્વાધિમાત્રતાં નિમિત્તીકુર્વન્, તામચિન્ત્યાં બોધિસત્ત્વાનાં સત્ત્વપરિપાકવિશુદ્ધિમનુસ્મરન્, તામચિન્ત્યાં બોધિસત્ત્વપરિવારસંપત્પરિશુદ્ધિમવકલ્પયન્, તમચિન્ત્યં બોધિસત્ત્વાનાં સત્ત્વકાર્યનિધ્યાનાલોકનયમધિમુચ્યમાનઃ પ્રતિલેભે ચિત્તપ્રીતિપ્રસાદવેગં ચિત્તપ્રહર્ષં ચિત્તોત્પ્લવં ચિત્તનન્દીં ચિત્તાનાવિલતાં ચિત્તપ્રભાસ્વરતાં ચિત્તદૃઢતાં ચિત્તવિપુલતાં ચિત્તાપર્યાદનતામ્ । સ એવં કલ્યાણમિત્રાનુસ્મૃતિમનસિકારપ્રયુક્તો ઽશ્રૂણિ પ્રવર્તયન્ અનુવિચિન્તયામાસ - અહો બતેદં કલ્યાણમિત્રદર્શનં સર્વગુણરત્નાકરભૂતં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપરિશોધનપરિપૂરણં સર્વબોધિસત્ત્વસ્મૃતિવિશુદ્ધિકરં સર્વબોધિસત્ત્વધારણીમણ્ડલપરિશોધનં સર્વબોધિસત્ત્વસમાધ્યાલોકસંજનનં સર્વબુદ્ધદર્શનપ્રતિલાભસંભાવનં સર્વબુદ્ધધર્મમેઘસંપ્રવર્ષણં સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધિનયસૂચનમચિન્ત્યપ્રજ્ઞાજ્ઞાનાલોકસંજનનં દૃઢબોધિસત્ત્વેન્દ્રિયાઙ્કુરવિવર્ધનમ્ । પરિત્રાયકા મમ કલ્યાણમિત્રાઃ સર્વદુર્ગતિપ્રપાતગતિભ્યઃ । પ્રણેતારો મમ કલ્યાણમિત્રા ધર્મસમતાનયાનુગમેન । દર્શયિતારો મમ કલ્યાણમિત્રા માર્ગસમવિષતાયાઃ । પરિદીપકાનિ મમ કલ્યાણમિત્રાણિ મહાયાનસ્ય । અવવાદકાનિ મમ કલ્યાણમિત્રાણિ સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાયામ્ । દેશયિતૄણિ મમ કલ્યાણમિત્રાણિ સર્વજ્ઞતાનગરમાર્ગસ્ય । પ્રવેશયિતૄણિ
મમ કલ્યાણમિત્રાણિ સર્વજ્ઞતાપુરમ્ । અવતારકાણિ મમ કલ્યાણમિત્રાણિ ધર્મધાતુનયસાગરે । આલોકકરાણિ મમ કલ્યાણમિત્રાણિ ત્ર્યધ્વજ્ઞેયસાગરનયસ્ય । દર્શયિતૄણિ મમ કલ્યાણમિત્રાણિ સર્વાર્થમણ્ડલગણસ્ય । વિવર્ધયિતારો મમ કલ્યાણમિત્રાઃ સર્વશુક્લધર્માણામ્ ॥
તસ્યૈવં રુદતઃ ક્રન્દતઃ પરિદેવમાનસ્ય ગગતલગતા દેવગણાઃ સદાનુબદ્ધાશ્ચ સંચોદકા બુદ્ધદૂતા બોધિસત્ત્વદેવતા એવમાહુ - કલ્યાણમિત્રાનુશાસનીપ્રતિપન્નસ્ય કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વસ્ય બુદ્ધા ભગવન્તો ઽભિરાધિતચિત્તા ભવન્તિ । કલ્યાણમિત્રવચનાવિલોમસ્થાયિનો બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વજ્ઞતા આસન્નીભવતિ । કલ્યાણમિત્રવચનાવિચિકિત્સકસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય આસન્નીભવન્તિ કલ્યાણમિત્રાણિ । કલ્યાણમિત્રમનસિકારાવિરહિતસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય સર્વાર્થા અભિમુખીભવન્તિ । ગચ્છ કુલપુત્ર, યેન સ્થિરાયાં રાજધાન્યામચલોપાસિકા । તતઃ શ્રોષ્યસિ બોધિસત્ત્વચર્યામ્ । અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તતઃ સમાધિજ્ઞાનાલોકાદ્ વ્યુત્થાય અનુપૂર્વેણ યેન સ્થિરા રાજધાની તેનોપસંક્રમ્ય અચલામુપાસિકાં પરિમાર્ગતિ પરિગવેષતે । તસ્ય ( ગ્વ્ 132 ) મહાજનકાય ઉપદર્શયતિ - એષા કુલપુત્ર અચલોપાસિકા સ્વનિવેશને માતાપિતૃસભાગિની કુમારભૂતા સ્વજ્ઞાતિગણપરિવૃતા મહતો જનકાયસ્ય ધર્મં દેશયતિ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મહાપ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યપરિસ્ફુટચેતા યેન અચલાયા ઉપાસિકાયા નિવેશનં તેનોપજગામ । ઉપેત્ય અચલાયા ઉપાસિકાયા નિવેશનદ્વારે સ્થિતો ઽપશ્યત્ સર્વં તં નિવેશનં સુવર્ણવર્ણયા આભયા સ્ફુટમવભાસિતં કાયચિત્તપ્રહ્લાદિન્યા । સમનન્તરસ્પૃષ્ટસ્ય ચ સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય તયા પ્રભયા, સર્વવેદયિતૈશ્વર્યધ્વજસમાધિપ્રમુખાનિ શાન્તિપ્રદેશસમાધિપ્રમુખાનિ સર્વજગદ્ધિતસમાધિપ્રમુખાનિ સમન્તચક્ષુરુપેક્ષાવતીસમાધિપ્રમુખાનિ તથાગતકોશસમાધિપ્રમુખાનિ પઞ્ચમાત્રાણિ સમાધિમુખશતાન્યવક્રાન્તાનિ સંભૂતાનિ સૂક્ષ્માણિ મૃદૂનિ । તદ્યથાપિ નામ તદ્દિવસાર્ધક્રાન્તસ્ય ગર્ભસ્ય વિજ્ઞાનમ્, એવં તાનિ સમાધિમુખાનિ સૂક્ષ્માણિ મૃદૂન્યાજાતાનિ । તથારૂપં ચ ગન્ધમજિઘ્રત્ યો ન દેવાનાં ન દેવકન્યાનાં ન નાગાનાં ન નાગકન્યાનાં ન યક્ષાણાં ન યક્ષકન્યાનાં ન ગન્ધર્વાણાં ન ગન્ધર્વકન્યાનાં નાસુરાણાં નાસુરકન્યાનાં ન ગરુડાનાં ન ગરૂડકન્યાનાં ન કિન્નરાણાં ન કિન્નરકન્યાનાં ન મહોરગાણાં ન મહોરગકન્યાનાં ન મનુષ્યાણાં ન મનુષ્યકન્યાનામ્ । ન સા સ્ત્રી દશદિશિ લોકે સંવિદ્યતે, યા તસ્યા રૂપેણ સમા, કુતઃ પુનરુત્તરિ । ન સ વર્ણાવભાસો ઽસ્તિ દશદિશિ લોકે સ્થાપયિત્વા તથાગતવર્ણાવભાસમ્, અભિષેકપ્રાપ્તબોધિસત્ત્વવર્ણાવભાસં ચ, યસ્તસ્યા વર્ણાવભાસેન સમઃ, કુતઃ પુનરુત્તરિ । નાસ્તિ તદાત્મભાવારોહપરિણાહસંસ્થાનં દશદિશિ લોકે સ્થાપયિત્વા તથાગતાત્મભાવારોહપરિણાહસંસ્થાનમ્, અભિષેકપ્રાપ્તબોધિસત્ત્વાત્મભાવારોહપરિણાહસંસ્થાનં ચ, યત્તસ્યા આત્મભાવારોહપરિણાહસંસ્થાનેન સમમ્, કુતઃ પુનરુત્તરિ । નાસ્તિ સ પ્રભાવ્યૂહો દશદિશિ લોકે સ્થાપયિત્વા તથાગતપ્રભાવ્યૂહમ્, અભિષેકપ્રાપ્તબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રભાવ્યૂહં ચ, યસ્તસ્યાઃ પ્રભાવ્યૂહેન સમઃ, કુતઃ પુનરુત્તરિ । નાસ્તિ સ ગન્ધો દશદિશિ લોકે દેવભવનેષુ વા નાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યભવનેષુ વા યસ્તસ્યા મુખકોશવિસૃતગન્ધેન સમઃ, કુતઃ પુનરુત્તરિ । નાસ્તિ સ ભવનવ્યૂહપરિભોગો દશદિશિ લોકે સ્થાપયિત્વા તથાગતપરિભોગમ્, અભિષેકપ્રાપ્તબોધિસત્ત્વપરિભોગં ચ, યસ્તસ્યા ભવનવ્યૂહપરિભોગેન સમઃ, કુતઃ પુનરુત્તરિ । નાસ્તિ સા પરિવારસંપત્ દશદિશિ લોકે સ્થાપયિત્વા તથાગતપરિવારસંપદમ્, અભિષેકપ્રાપ્તબોધિસત્ત્વપરિવારસંપદં ચ, યા તસ્યાઃ પરિવારસંપદા સમા, કુતઃ પુનરુત્તરિ । ન સ સત્ત્વઃ સત્ત્વનિકાયે સંવિદ્યતે દશદિશિ
લોકે યઃ સમર્થો ઽચલામુપાસિકાં રાગચિત્તેન પ્રેક્ષિતુમ્ । ન સ સત્ત્વઃ સત્ત્વનિકાયે સંવિદ્યતે દશદિશિ લોકે યઃ અચલાયા ઉપાસિકાયાઃ સહદર્શનેન ક્લેશો ન વ્યુપશમં ગચ્છેત્ । તદ્યથાપિ નામ દશ શતસહસ્રવશવર્તિનો મહાબ્રહ્માણઃ કામાવચરાઃ ક્લેશાન્ન સમુદાચરન્તિ, એવમેવ સહદર્શનેન અચલાયા ઉપાસિકાયાઃ સત્ત્વાનાં ક્લેશા ન સમુદાચરન્તિ । ( ગ્વ્ 133 ) ન સ સત્ત્વઃ સત્ત્વનિકાયે સંવિદ્યતે દશદિશિ લોકે યો અચલાયા ઉપાસિકાયાઃ સહદર્શનેન તૃપ્તિમાપદ્યેત સ્થાપયિત્વા પ્રજ્ઞાતૃપ્તાન્ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ઽચલાયા ઉપાસિકાયા અચિન્ત્યાં કાયાધિપતેયતામ્, અચિન્ત્યં રૂપવર્ણસંસ્થાનારોહપરિણાહમ્, અચિન્ત્યં ચ સર્વક્ષિતિતલનગરમહાપર્વતાપ્રતિહતં રશ્મિજાલવ્યૂહં દૃષ્ટ્વા અચિન્ત્યં સત્ત્વાર્થકરણં ચ સર્વરોમકૂપવિસૃતં ગન્ધમાઘ્રાય અપર્યન્તાં ચ પરિવારસંપદમવલોક્ય અસંહાર્યં ચ ભવનવિમાનવ્યૂહસંપદમુદ્વીક્ષ્ય અપરિમાણાંશ્ચ ગુણસમુદ્રાનવગાહ્ય અચલામુપાસિકામનયા ગાથયા અભ્યષ્ટૌષીત્ -
શીલં સદા યદમલં પરિરક્ષિતં તે ક્ષાન્તિર્યતઃ સુવિપુલા પરિભાવિતા ચ ।
વીર્યં ચ વજ્રમિવ યદ્દૃઢમાસ્થિતં તે તેનોદ્ગતા જગતિ ભાસ્યચલેન્દ્રકલ્પા

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽચલામુપાસિકામનયા ગાથયા અભિષ્ટુત્ય એવમાહમયા આર્યે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યા બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યા - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલ્વચલોપાસિકા સ્નિગ્ધયા બોધિસત્ત્વવાચા મનોજ્ઞયા પ્રેમણીયયા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં પ્રતિસંમોદ્ય એવમાહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યેન તે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । અહં કુલપુત્ર દુર્યોધનજ્ઞાનગર્ભસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની, દૃઢસમાદાનબોધિસત્ત્વચર્યામુખે ચ અનુશિક્ષામિ । સર્વધર્મસમતાભૂમિધારણીમુખસ્ય ચ લાભિની, દૃઢસમાદાનબોધિસત્ત્વચર્યામુખે ચ અનુશિક્ષામિ । સર્વધર્મસમતાભૂમિધારણીમુખસ્ય ચ લાભિની, સર્વધર્મતત્ત્વોદ્યોતનં ચ મે પ્રતિભાનજ્ઞાનાલોકમુખમવક્રાન્તમ્, ધર્મપર્યેષ્ટયપરિખેદવ્યૂહં ચ મે સમાધિમુખં પ્રતિલબ્ધમ્ । આહ - ક એતસ્ય આર્યે દુર્યોધનજ્ઞાનગર્ભસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષમુખસ્ય વિષયઃ, દૃઢસમાદાનબોધિસત્ત્વચર્યામુખસ્ય ચ સર્વધર્મસમતાભૂમિધારણમુખસ્ય ચ સર્વધર્મતત્ત્વોદ્યોતનપ્રતિભાનાલોકમુખસ્ય ચ ધર્મપર્યેષ્ટ્યપરિખેદવ્યૂહસમાધિમુખસ્ય ચ વિષયઃ? આહ - દુરધિમોક્ષં કુલપુત્ર ઇદં સ્થાનમ્ । આહ - વદ આર્યે, બુદ્ધાનુભાવેન કલ્યાણમિત્રપરિગ્રહેણ ચ અધિમોક્ષ્યે અવતરિષ્યામિ વિજ્ઞાસ્યામિ વિચારયિષ્યામિ અનુસરિષ્યામિ નિધ્યાસ્યામિ ઉપનિધ્યાસ્યામિ પ્રત્યવેક્ષિષ્યે વિભાવયિષ્યામિ, ન વિરોધયિષ્યામિ, ન વિકલ્પયિષ્યામિ, ન સમારોપયિષ્યામિ, સમીકરિષ્યામિ ॥
અથ ખલુ અચલોપાસિકા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર, અતીતે ઽધ્વનિ વિમલપ્રભે કલ્પે પ્રલમ્બબાહુર્નામ તથાગતો લોકે ઉદપાદિ । અહં ચ રાજ્ઞો વિદ્યુદ્દત્તસ્યૈકા ( ગ્વ્ 134 ) દુહિતા અભૂવમ્ । તયા મે રાત્ર્યાં પ્રશાન્તાયાં પિહિતેષુ રાજપુરદ્વારેષુ, સુપ્તયોર્માતાપિત્રોઃ, સંપ્રસુપ્તેષુ નરનારીગણેષુ, વ્યુપશાન્તેષુ તૂર્યતાલાવચરનિર્ઘોષેષુ, શયિતેષુ સભાગચરિતેષુ પઞ્ચસુ કન્યાશતેષુ, શયનતલગતયા ગગનતલગતાં જ્યોતિર્ગણવતીં રજનીં પ્રેક્ષન્ત્યા ઉપર્યન્તરિક્ષે સ ભગવાન્ પ્રલમ્બબાહુસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ સુમેરુરિવ અચલેન્દ્રાનેકદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગપરિવારો ઽચિન્ત્યાસંખ્યેયબોધિસત્ત્વગણપરિવૃતઃ સર્વદિગપ્રતિહતરશ્મિજાલસ્ફરણકાયો દૃષ્ટઃ । તસ્ય ચ તથાગતસ્ય સર્વરોમવિવરેભ્યસ્તથારૂપો ગન્ધઃ પ્રવાતિ, યેનાસ્મિ પ્રહ્લાદિતકાયચિત્તા પ્રહર્ષિતમાનસા । શયનતલાદુત્થાય દશનખકૃતકરપુટાઞ્જલિર્ધરણિતલપ્રતિષ્ઠિતા તં ભગવન્તં પ્રલમ્બબાહું તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં નમસ્કૃત્વા મૂર્ધ્ના નમસ્ય અવલોકયમાના પર્યન્તં નાધિગચ્છામિ । વામદક્ષિણતઃ પ્રમાણં નોપૈમિ । લક્ષણાનુવ્યઞ્જનસંપદમનુવિચિન્તયમાના તૃપ્તિં નાપ્નોમિ । તસ્યા મમ કુલપુત્ર એતદભવત્ - કીદૃશં કર્મ કૃત્વા ઇયમીદૃશી કાયસંપત્ પ્રતિલભ્યતે? લક્ષણાનુવ્યઞ્જનસંપદા જાયતે? પ્રભાવ્યૂહસંપત્સંભવતિ? પરિવારસંપદભિનિર્વર્તતે? મનોમયભવનપરિભોગસંપત્પ્રાદુર્ભવતિ? પુણ્યસંપદુત્પદ્યતે? જ્ઞાનસંપદ્વિશુદ્ધ્યતે? અચિન્ત્યસમાધિવિકુર્વિતસંપત્સમુદાગચ્છતિ? ધારણીસંપત્પરિનિષ્પદ્યતે? પ્રતિભાનસંપદ્વશીભવતિ?
અથ ખલુ કુલપુત્ર સ ભગવાન્ પ્રલમ્બબાહુસ્તથાગતો મમાધ્યાંશયં વિદિત્વા એવમાહ - દુર્યોધનચિત્તં તે દારિકે ઉત્પાદયિતવ્યં સર્વક્લેશનિર્ઘાતાય । અપરાજિતચિત્તં સર્વાભિનિવેશનિર્વેદાય । અસંકુચિતચિત્તં ગમ્ભીરધર્મનયાનુગમાય । અક્ષોભ્યચિત્તં વિષયાશયસત્ત્વસાગરાવર્તપ્રપાતેષુ । અસંમૂઢચિત્તં સર્વભવગત્યુપપત્ત્યાયતનેષુ । અવિતૃપ્તચિત્તં સર્વબુદ્ધદર્શનાભિલાષાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધયે । અસંતુષ્ટિચિત્તં સર્વતથાગતધર્મમેઘસંપ્રત્યેષણાય । નિધ્યપ્તિચિત્તં સર્વબુદ્ધધર્મનયાલોકાનુગમાય । સંઘારણાચિત્તં સર્વતથાગતધર્મચક્રાણામ્ । અસંપ્રમોહચિત્તમન્તશઃ સંકેતકૃતે, કિમુત તથાગતવદનવિનિર્ગતજ્ઞાને । વિભાજનચિત્તં ચ તે દારિકે ઉત્પાદયિતવ્યં યથાશયસર્વસત્ત્વધર્મરત્નસંવિભજનાય ।

સાહં કુલપુત્ર તસ્ય ભગવતઃ પ્રલમ્બબાહોસ્તથાગસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્યાન્તિકાદિમાનિ એવંરૂપાણિ ધર્મનયાનુશાસનીમુખાનિ શ્રુત્વા સર્વજ્ઞજ્ઞાનમભિકાઙ્ક્ષમાણા દશબલભાવમભિપ્રાર્થયમાના બુદ્ધસરસ્વતીમભિલષન્તી બુદ્ધપ્રભાવ્યૂહં પરિશોધયિતુકામા બુદ્ધશરીરસંપદં પરિનિષ્પાદયિતુકામા બુદ્ધલક્ષણાનુવ્યઞ્જનવિશુદ્ધિમભિકાઙ્ક્ષમાણા બુદ્ધપર્ષન્મણ્ડલસંપદમભિપ્રાર્થયમાના બુદ્ધક્ષેત્રવિશુદ્ધિમભિલષન્તી બુદ્ધેર્યાપથસંપદમભિકાઙ્ક્ષમાણા બુદ્ધાયુઃપ્રમાણસંપદમભિનન્દન્તી સર્વક્લેશસર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાભેદ્યચિત્તમુત્પાદદિતવતી દુર્યોધનવજ્રમિવ સર્વપર્વતાયુધબલૈઃ । નાભિજાનામિ કુલપુત્ર તત ઉપાદાય એતેન ચિત્તોત્પાદેન જમ્બુદ્વીપઃ પરમાણુરજઃસમૈઃ કલ્પૈરપિ કામાન્ પરિભોક્તુમ્, કઃ પુનર્વાદો દ્વયદ્વયસમાપત્ત્યા । નાભિજાનામિ કુલપુત્ર તત ઉપાદાય એકપ્રતિઘચિત્તમુત્પાદયિતું સ્વબાન્ધવેષુ, પ્રાગેવાનપરાધિષુ તદન્યેષુ સત્ત્વેષુ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય એકચિત્તોત્પાદમધ્યાત્મદૃષ્ટિસહગતમુત્પાદયિતુમ્, ( ગ્વ્ 135 ) પ્રાગેવ તદન્યેષૂપકરણેષુ મમકારાભિનિવેશમ્ । નાભિજાનામિ ચિત્તસંમોહં નાન્યત્વસંજ્ઞામવ્યાકૃતચિત્તતાં વા ચ્યુત્યુપપત્તિગર્ભસંવાસેષ્વપિ, પ્રાગેવ સમન્વાહરમાણા । નાભિજાનામિ તાવદ્ભિઃ કલ્પૈરેકબુદ્ધદર્શનમપિ વિસ્મર્તુમ્ । અન્તશઃ સ્વપ્નદર્શનવિજ્ઞપ્તિમપિ, પ્રાગેવ દશબોધિસત્ત્વચક્ષુઃપ્રતિભાસપ્રાપ્તેષુ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય સર્વતથાગતધર્મમેઘાન્ સંપ્રતીચ્છમાના એકધર્મપદવ્યઞ્જનમપિ મનસા વિસ્મર્તુમ્, અન્તશઃ સંજ્ઞાકૃતમપિ, પ્રાગેવ તથાગતવદનકોશવિનિઃસૃતમ્ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય તાવતો ધર્મસાગરાન્ પિબન્તી એકપદમપ્યનિધ્યાતમવિલોકિતમ્, અન્તશો લૌકિકેષુ ધર્મેષુ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય તાવતાં ધર્મનયસાગરાણામેકધર્મનયદ્વારમપિ યત્ર મયા ન સમાધિરભિનિર્હૃતઃ, અન્તશો લૌકિકશિલ્પજ્ઞાનનયેષ્વપિ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય તાવતાં તથાગતાનાં ધર્મચક્રં સંધારયમાણા યથાસંધારિતાદેકપદવ્યઞ્જનમપ્યનુસ્રષ્ટમ્, અન્તશો ઽન્વયજ્ઞાનાનુગમનેનાપિ અન્યત્ર સત્ત્વવિનયવશાત્ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય તાવતાં બુદ્ધદર્શનસમુદ્રાણામેકપ્રણિધાનમપિ યન્મયા ન સર્વસત્ત્વસાગરવિશુદ્ધયે ઽભિનિર્હૃતમ્, અન્તશો નિર્માણબુદ્ધપ્રણિધિવિચારેષ્વપિ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય તાવતાં બુદ્ધસમુદ્રાણાં પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસમુદ્રાદેકબોધિસત્ત્વચર્યામપિ, યા મયા ન સ્વચર્યાપરિશુદ્ધ્યે
ઽભિનિર્હૃતા । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય એકસત્ત્વમપિ ચક્ષુરવભાસમાગતં યો મયાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ન સમાદાપિતઃ । નાભિજાનામિ તત ઉપાદાય એકચિત્તોત્પાદમપિ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધમનસિકારપ્રતિસંયુક્તમભિનિર્હર્તુમ્ । નાભિજાનામિ કુલપુત્ર તત ઉપાદાય જમ્બુદ્વીપપરમાણુરજઃસમૈઃ કલ્પૈરેકપદવ્યઞ્જને ઽપિ સંશયમુત્પાદયિતું દ્વયસંજ્ઞાં વા વિકલ્પસંજ્ઞાં વા નાનાત્વસંજ્ઞાં વા અગ્રહસંજ્ઞાં વા હીનપ્રણીતસંજ્ઞાં વા અનુનયપ્રતિઘસંજ્ઞાં વા ઉત્પાદયિતુમ્ ॥
સાહં કુલપુત્ર તતઃ પશ્ચાદવિરહિતા અભૂવં બુદ્ધોત્પાદૈઃ । અવિરહિતા બુદ્ધૈર્ભગવદ્ભિઃ । અવિરહિતા બોધિસત્ત્વૈઃ । અવિરહિતા ભૂતકલ્યાણમિત્રૈઃ । અવિરહિતા બુદ્ધપ્રણિધાનશ્રવેણ । અવિરહિતા બોધિસત્ત્વચર્યાશ્રવેણ । અવિરહિતા બોધિસત્ત્વપારમિતાનયશ્રવેણ । અવિરહિતા બોધિસત્ત્વભૂમિજ્ઞાનાલોકનયશ્રવેણ । અવિરહિતા બોધિસત્ત્વધારણીસમાધ્યક્ષયકોષનિધાનશ્રવણપ્રતિલાભેન । અવિરહિતા અનન્તમધ્યલોકધાતુજાલપ્રવેશાવતારનયશ્રવેણ । અવિરહિતા અનન્તમધ્યસત્ત્વધાતુસંભવહેતુશ્રવણપ્રતિલાભેન । અવિરહિતા સર્વજગત્ક્લેશજાલમણ્ડલપર્યાદાનજ્ઞાનાલોકેન । અવિરહિતા સર્વસત્ત્વકુશલમૂલસંભવહેતુજ્ઞાનપ્રતિલાભેન । અવિરહિતા સર્વસત્ત્વયથાશયકાયસંદર્શનેન । અવિરહિતા સર્વસત્ત્વાજ્ઞાપનસ્વરમણ્ડલવિશુદ્ધ્યા । એતં ચ મે કુલપુત્ર દુર્યોધનજ્ઞાનગર્ભં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસુખમ્, એતચ્ચ સર્વધર્મપર્યેષ્ટ્યપરિખેદવ્યૂહં સમાધિમુખં સમાપન્નાયાઃ, એતચ્ચ દૃઢસમાદાનબોધિચર્યામુખં પ્રવિચિન્વન્ત્યાઃ । એતચ્ચ સર્વધર્મસમતાભૂમિધારણીમુખમ્ । એતચ્ચ સર્વધર્મતલોદ્યોતનપ્રતિભાવજ્ઞાનાલોકમુખં વ્યવચારયન્ત્યા અચિન્ત્યાનિ પ્રાતિહાર્યાણિ ભવન્તિ । ઇચ્છસિ ત્વં કુલપુત્ર, પ્રત્યક્ષો ભવિતુમ્? આહ - ઇચ્છામ્યાર્યે ॥
અથ ખલુ અચલોપાસિકા યથાનિષણ્ણૈવ દુર્યોધનજ્ઞાનગર્ભબોધિસત્ત્વવિમોક્ષમુખપૂર્વંગમાનિ સર્વધર્મપર્યેષ્ટ્યપરિખેદવ્યૂહસમાધિમુખપૂર્વંગમાનિ અમોઘમણ્ડલવ્યૂહસમાધિમુખપૂર્વંગમાનિ દશબલજ્ઞાનમણ્ડલાભિમુખસમાધિમુખપૂર્વંગમાનિ બુદ્ધવંશાક્ષયકોશસમાધિવિમોક્ષમુખપૂર્વંગમાનિ ચ દશ સમાધિમુખશતસહસ્રાણિ વ્યવલોકયતિ અનુવિચારયતિ અનુસરતિ નિધ્યપયતિ । સમનન્તરસમાપન્નાયાં ચ અચલાયામુપાસિકાયામ્, અપશ્યત્ સુધનઃ શ્રેઇષ્ઠિદારકો દશસુ દિક્ષુ દશબુદ્ધક્ષેત્રાનભિલાપ્યપરમાણુરજઃસમાન્ લોકધાતૂન્ ષડ્વિકારં પ્રકમ્પમાનાન્, પરિશુદ્ધવૈડૂર્યમયાન્ સંસ્થિતાન્ । એકૈકસ્મિંશ્ચ લોકધાતૌ કોટીશતે ચાતુર્મહાદ્વીપકાનાં લોકધાતૂનાં કોટીશતં તથાગતાનામપશ્યત્ । કાંશ્ચિત્તુષિતવરભવનગતાન્, કાંશ્ચિદ્ યાવત્પરિનિર્વાયમાણાનપશ્યત્ યદુત અનાવરણત્વાત્પરિશુદ્ધવૈડૂર્યમયલોકધાતૂનામ્ । એકૈકં ચ તથાગતં સર્વધર્મધાતુસ્ફરણરશ્મિજાલપ્રભામણ્ડલમ્, એકૈકં ચ તથાગતં સુવિભક્તપર્ષન્મણ્ડલસમુદ્રમપશ્યત્ । એકૈસ્ય ચ તથાગતસ્ય સર્વધર્મચક્રોદ્યોતનં સર્વસત્ત્વશ્રોત્રવિજ્ઞપનં સ્વરમણ્ડલમશ્રૌષીત્ ॥

અથ ખલ્વચલોપાસિકા તતઃ સમાધેર્વ્યુત્થાય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહ - દૃષ્ટં તે કુલપુત્ર, શ્રુતં વિજ્ઞાતમ્? આહ - દૃષ્ટમાર્યે, શ્રુતં વિજ્ઞાતમ્ । આહ - એવમહં કુલપુત્ર, દૃઢસમાદાનાયાં બોધિસત્ત્વચર્યાયામનુશિક્ષમાણા સર્વધર્મપર્યેષ્ટ્યપરિખેદવ્યૂહસમાધિસમાપન્ના દુર્યોધનજ્ઞાનગર્ભબોધિસત્ત્વવિમોક્ષમુખપ્રતિષ્ઠિતા સર્વધર્મસમતાભૂમિધારણ્યનુગમેન સર્વધર્મતલોદ્યોતનપ્રતિભાનજ્ઞાનાલોકકૌશલ્યેન સર્વસત્ત્વાન્ સુભાષિતેન સંતોષયામિ । કિં મયા શક્યમચિન્ત્યાપ્રમેયગુણસમન્વાગતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્? યે તે દ્વિજર્ષભા ઇવ ગગનતલે ઽનિકેતચારિણઃ । યે તે મહાગરુડેન્દ્રા ઇવ સત્ત્વસાગરમવગાહન્તે પરિપક્વબોધિસત્ત્વોદ્ધરણતાયૈ । યે તે વણિજ ઇવ સર્વજ્ઞતારત્નદ્વીપે ઽનુવિચરન્તિ દશબલજ્ઞાનરત્નાભિકાઙ્ક્ષિણઃ । યે તે બલવત્કૈવર્તા ઇવ સંસારસાગરે ઽનુવિચરન્તિ રુચિરધર્મચક્રમણ્ડલજાલહસ્તાઃ તૃષ્ણોદ્ભવસત્ત્વપરિપાચનાભ્યુદ્ધરણતાયૈ । યે તે ઽસુરેન્દ્રા ઇવ ત્રિભુવનપુરં સ્ફરિત્વા વિચરન્તિ ક્લેશાસુરસંક્ષોભોદ્વૃત્તસંશમનતાયૈ । યે તે દિનકરમણ્ડલમિવ ધર્મધાતુગગનતલે સમુદાગચ્છન્તિ સત્ત્વતૃષ્ણાસલિલક્લેશપઙ્કોચ્છોષણતાયૈ । યે તે પૂર્ણચન્દ્રમણ્ડલમિવ જ્ઞાનનભસ્યુદાગચ્છન્તિ વિનેયમનઃકુમુદવિબોધનતાયૈ । યે તે ધરણિતલમિવાનુનયપ્રતિઘોન્નામાવનામવિષમે સમા લોકે સંતિષ્ઠન્તે સર્વજગત્કુશલેન્દ્રિયાઙ્કુરપ્રરોહણવિવર્ધનતાયૈ । યે તે મારુત ઇવાસઙ્ગસર્વદિગ્વિચારિણઃ સર્વસત્ત્વક્લેશદૃષ્ટિદ્રુમલતાવનારામોન્મૂલનતાયૈ । યે તે ચક્રવર્તિન ઇવ લોકે વિચરન્તિ ચતુઃસંગ્રહવસ્તુપરિષ્કારોપકરણસર્વજગત્સંગ્રહણતાયૈ । ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે ઽમિતતોસલે જનપદે તોસલં નામ નગરમ્ । તત્ર સર્વગામી નામ પરિવ્રાજકઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુઘનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽચલાયા ઉપાસિકાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અચલામુપાસિકામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય અચલાયા ઉપાસિકાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

23 સર્વગામી ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽચલામુપાસિકામામુખીકૃત્ય અચલાયા ઉપાસિકાયા અનુશાસનીમનુસ્મરન્, યદચલયોપાસિકયા દર્શિતં શ્રાવિતં દેશિતં સંવર્ણિતં યોજિતં વિભક્તં પ્રભાવિતં વિસૃતં તત્સંભાવયન્, અનુસરન્, અનુવિચિન્તયન્ અવતરન્ ભાવયન્ નિગમયન્ નિધ્યાયન્ અવભાસયન્ સમીકુર્વન્ અનુપૂર્વેણ દેશેન દેશં જનપદેન જનપદમનુચંક્રમન્ અનુવિચરન્ યેનામિતતોસલો જનપદસ્તેનોપજગામ । ઉપેત્ય તોસલં નગરં પરિમાર્ગન્ પરિગવેષમાણો ઽનુપૂર્વેણ તોસલં નગરમનુપ્રાપ્તઃ । સૂર્યાસ્તંગમનકાલે સ તોસલં નગરમનુપ્રવિશ્ય મધ્યે નગરશૃઙ્ગાટકસ્ય સ્થિત્વા વીથીમુખેન વીથીમુખં ચત્વરેણ ચત્વરં રથ્યયા રથ્યાં સર્વગામિનં પરિવ્રાજકં પરિગવેષમાણો વ્યવચારયન્ અદ્રાક્ષીદ્રાત્ર્યાં પ્રશાન્તાયાં તોસલસ્ય નગરસ્યોત્તરે દિગ્ભાગે સુલભં નામ પર્વતમ્ । તસ્ય શિખરે વિવિધતૃણગુલ્મૌષધિવનારામરચિતે મહાવભાસપ્રાપ્તં ભાસ્કરમિવોદિતમ્ । તસ્ય તમવભાસં દૃષ્ટ્વા ઉદારપ્રીતિવેગસંજાતસ્ય એતદભવત્ - અસંશયમહમત્ર પર્વતશિખરે કલ્યાણમિત્રં દ્રક્ષ્યામીતિ । સ તસ્માન્નગરાદભિનિષ્ક્રમ્ય યેન સુલભઃ પર્વતઃ, તેનોપેત્ય સુલભં પર્વતમભિરુહ્ય યેન તન્મહાવભાસં પર્વતશિખરં તેનોપસંક્રામન્નદ્રાક્ષીદ્દૂરત એવ સર્વગામિનં પરિવ્રાજકં મહાબ્રહ્માતિરેકવર્ણં શ્રિયા દેદીપ્યમાનં દશભિર્બ્રહ્મસહસ્રૈઃ પરિવૃતં ચંક્રમે ચંક્રમ્યમાણમ્ । સ તસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય તમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । આહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યસ્ત્વમનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંપ્રસ્થિતઃ । અહં કુલપુત્ર સર્વગામી સર્વત્રાનુગતાયાં બોધિસત્ત્વચર્યાયાં સ્થિતઃ સમન્તમુખવ્યવચારણાલોકેન સમાધિમુખેન અભાવપ્રતિષ્ઠિતયા આર્યાનભિસંસ્કારિકયા સમન્તધર્મધાતુતલભેદેન ચ પ્રજ્ઞાપારમિતાજ્ઞાનાલોકમુખેન સમન્વાગતઃ । સો ઽહં કુલપુત્ર સર્વસત્ત્વભાજનલોકવ્યવચારેષુ સર્વસત્ત્વગતિવ્યવચારેષુ સર્વસત્ત્વચ્યુતિમુખેષુ સર્વસત્ત્વોપપત્તિમુખેષુ સર્વભવગતિસંભેદેષુ વિવિધોપપત્ત્યાયતનવિચિત્રે લોકસંનિવેશે વિચિત્રવર્ણસંસ્થાનારોહપરિણાહાનાં સત્ત્વાનાં નાનાવિધોપપત્તિસંયોજનાનાં નાનાપ્રયોગાણાં વિચિત્રાધિમુક્તાનાં યદુત દેવગતિપર્યાપન્નાનાં નાગગતિપર્યાપન્નાનાં યક્ષગતિપર્યાપન્નાનાં ગન્ધર્વગતિપર્યાપન્નાનામસુરગતિપર્યાપન્નાનાં ગરુડગતિપર્યાપન્નાનાં કિન્નરગતિપર્યાપન્નાનાં
મહોરગગતિપર્યાપન્નાનાં નરકગતિપર્યાપન્નાનાં તિર્યગ્યોનિગતિપર્યાપન્નાનાં યમલોકગતિપર્યાપન્નાનાં મનુષ્યગતિપર્યાપન્નાનામનુષ્યગતિપર્યાપન્નાનાં વિવિધદૃષ્ટિગતિનિશ્રિતાનાં શ્રાવકયાનાધિમુક્તાનાં પ્રત્યેકબુદ્ધયાનાધિમુક્તાનાં મહાયાનાધિમુક્તાનાં સત્ત્વાનામર્થં કરોમિ વિવિધૈરુપાયૈર્વિવિધૈર્જ્ઞાનનયપ્રયોગૈઃ । યદુત કેષાંચિત્સત્ત્વાનાં વિવિધલૌકિકશિલ્પશિક્ષણતયા અર્થં કરોમિ સર્વશિલ્પજ્ઞાનભેદવતીધારણ્યાલોકેન । ( ગ્વ્ 138 ) કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં ચતુઃસંગ્રહવસ્તુપ્રયોગેણ અર્થં કરોમિ યદુત સર્વજ્ઞજ્ઞાનોપનયનાય । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં પારમિતાસંવર્ણનતયા અર્થં કરોમિ યદુત સર્વજ્ઞતાપરિણામજ્ઞાનનયાલોકસંજનનતયા । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં બોધિચિત્તસંવર્ણનતયા અર્થં કરોમિ યદુત બોધિબીજાવિપ્રણાશોપસ્તમ્ભસંજનનતયા । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં સર્વાકારબોધિસત્ત્વચર્યાસંવર્ણનતયા અર્થં કરોમિ યદુત સર્વબુદ્ધક્ષેત્રપરિશોધનસર્વસત્ત્વપરિપાકપ્રણિધિસંજનનતાયૈ । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનામુદ્વેગસંજનનતયા અર્થં કરોમિ યદુત દુશ્ચરિતવિપાકનિષ્યન્દનરકગતિદુઃખવેદનાનુભવસંદર્શનતયા । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં મહાપ્રીતિસંજનનતયા અર્થં કરોમિ યદુત સર્વતથાગતાવરોપિતદક્ષિણાનિયતસર્વજ્ઞતાફલપર્યવસાને ઽભ્યુદીરણતયા । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં સર્વતથાગતગુણવર્ણસંપ્રકાશનતયા અર્થં કરોમિ યદુત બુદ્ધગુણશરીરાભિલાષસર્વજ્ઞતાપ્રણિધિસંજનનતાયૈ । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં બુદ્ધમાહાત્મ્યસૂચનયા અર્થં કરોમિ યદુત અવિવર્ત્યાનાભોગાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધબુદ્ધકાર્યાનુષ્ઠાનસક્તબુદ્ધકાયપ્રતિલમ્ભાભિલાષસંજનનતાયૈ । કેષાંચિત્ સત્ત્વાનાં બુદ્ધાધિપતેયતાસંદર્શનતયા અર્થં કરોમિ યદુત અનભિભૂતબુદ્ધાત્મભાવસંપત્પ્રતિલાભાભિલાષસંજનનતાયૈ ।

અપિ તુ ખલુ પુનરહં કુલપુત્ર, ઇહ નગરે તોસલે સર્વરથ્યાસુ સર્વચત્વરેષુ સર્વશૃઙ્ગાટકેષુ સર્વવીથીમુખેષુ સર્વગૃહેષુ સર્વશ્રેણિષુ સર્વકુલેષુ સર્વકુલપરિવર્તેષુ યથાસંનિપતિતાનાં સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાણાં યથાશયાનાં યથાપ્રયોગાણાં યથાધિપતેયાનાં યથાવ્યવચારાણાં તત્સભાગાનિ આત્મભાવારોહપરિણાહસંસ્થાનાનિ અભિનિર્હૃત્ય ધર્મં દેશયામિ । ન ચ તે સત્ત્વા અવબુધ્યન્તે કેનેદં દેશિતમ્, કુતો વાયમિતિ । અન્યત્ર શ્રુત્વા તથત્વાય પ્રતિપદ્યન્તે । યે ઽપીમે કુલપુત્ર જમ્બુદ્વીપે ષણ્ણવતિયો પાષણ્ડા વિવિધદૃષ્ટિગતાભિનિવિષ્ટાઃ, તત્રાપ્યહં સર્વત્રાનુગચ્છામિ વિવિધદૃષ્ટિગતસક્તાનાં સત્ત્વાનાં પરિપાચનતાયૈ । યથા ચ કુલપુત્ર અહમિહ તોસલે નગરે સત્ત્વાનામર્થં કરોમિ, એવં જમ્બુદ્વીપે સર્વગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષુ સત્ત્વાનામર્થં કરોમિ । યથા જમ્બુદ્વીપે, તથા સર્વત્ર ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ, એવં સાહસ્રે દ્વિસાહસ્રે ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ, એવં દશસુ દિક્ષુ, અપરિમાણેષુ લોકધાતુષુ, સર્વસત્ત્વપથેષુ સર્વસત્ત્વપ્રતિષ્ઠાનેષુ સર્વસત્ત્વનિકેતેષુ સર્વસત્ત્વનિલયસંજ્ઞાગતેષુ સર્વસત્ત્વપરિવર્તેષુ સર્વસત્ત્વસમવસરણેષુ સર્વસત્ત્વસમુદ્રેષુ સર્વસત્ત્વવંશેષુ સર્વસત્ત્વદિક્ષુ સર્વસત્ત્વવિદિક્ષુ સર્વસત્ત્વવિધિષુ યથાશયાધિમુક્તાનાં સત્ત્વાનામર્થં કરોમિ । વિવિધૈરુપાયૈ ર્વિવિધૈર્નયૈર્વિવિધૈર્દ્વારૈર્વિવિધાભિર્યુક્તિભિર્વિવિધૈઃ સંપ્રયોગૈઃ વિવિધૈરુપાયનયૈર્વિવિધાભિઃ ક્રિયાભિર્વિવિધરૂપવર્ણસંદર્શનસંપ્રસાદનતયા વિવિધવાક્પથોદીરણતયા સત્ત્વાનામર્થં કરોમિ । એતામહં કુલપુત્ર સર્વગામિનીં સર્વત્રાનુગતાં બોધિસત્ત્વચર્યાં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વજગન્મયશરીરાણાં સ્વકાયસર્વકાયાસંભેદસમાધિપ્રતિલબ્ધાનાં સર્વભવગત્યનુસૃતવિપુલનિર્માણચક્રાણાં સર્વલોકોપપત્તિસ્વશરીરાનુવિચારિણાં સર્વજગન્નયનરોચનરુચિરનિર્માણચક્રપરમાણાં ( ગ્વ્ 139 ) સર્વજગજ્જાતિકુલજન્મોપપત્તિપ્રદર્શકાનાં સર્વકલ્પસંવાસાપ્રતિહતપ્રણિધિચક્રાણામિન્દ્રજાલતલોપમચર્યાવ્યૂહાવભાસપ્રતિલબ્ધાનાં સર્વજગદર્થક્રિયાનુપલેસંવાસપરમાણાં ત્ર્યધ્વજગત્તલસમતાનુગતાનાં નૈરાત્મ્યવતીજ્ઞાનધાતુપ્રતિભાસિતાપર્યન્તમહાકરુણાગર્ભાણાં
સર્વજગત્કુશલાધાનાભિમુખાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે પૃથુરાષ્ટ્રં નામ જનપદઃ । તત્રોત્પલભૂતિર્નામ ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠી પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વાનાં બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સર્વગામિનઃ પરિવ્રાજકસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સર્વગામિનં પરિવ્રાજકમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય સર્વગામિનઃ પરિવ્રાજકસ્યાન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

24 ઉત્પલભૂતિઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનપેક્ષઃ કાયે જીવિતે ચ, અનપેક્ષઃ સર્વભવભોગપરિગ્રહોપાદાનાભિનિવેશનાપત્તિષુ, અનપેક્ષઃ સર્વસત્ત્વદેશરતિષુ, અનપેક્ષઃ સર્વરૂપશબ્દગન્ધરસસ્પ્રષ્ટવ્યેષુ, અનપેક્ષઃ સર્વપરિવારોપભોગપરિભોગેષુ, અનપેક્ષઃ સર્વરાજ્યૈશ્વર્યાધિપત્યસુખેષુ, સાપેક્ષઃ સર્વસત્ત્વપરિપાચનવિનયપરિશુદ્ધિષુ અનુત્તરબુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધ્યભિનિર્હરણતયા, સાપેક્ષઃ સર્વતથાગતપૂજોપસ્થાનપરિચર્યાવિતૃપ્તતયા, સાપેક્ષઃ સર્વધર્મેષુ સ્વભાવપરિજ્ઞાનાનુગમાય, સાપેક્ષ સર્વબોધિસત્ત્વગુણેષુ સર્વગુણસાગરેષુ પ્રતિપત્ત્યચ્યવનતાયૈ, સાપેક્ષઃ સર્વબોધિસત્ત્વમહાપ્રણિધાનેષુ સર્વકલ્પાનવશેષબોધિસત્ત્વચર્યાસંવાસનતાયૈ, સાપેક્ષઃ સર્વતથાગતપર્ષન્મણ્ડલસમુદ્રાવતારેષુ, સાપેક્ષઃ સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિમુખેષુ એકૈકસમાધિમુખસર્વબોધિસત્ત્વસમાધ્યસંખ્યેયાવતરણવિકુર્વણતાયૈ, સાપેક્ષઃ સર્વધર્મજ્ઞાનાલોકચક્રેષુ સર્વતથાગતધર્મચક્રસંપ્રતીચ્છનાતૃપ્તતાયૈ સર્વકલ્યાણમિત્રાકરાન્ સર્વકલ્યાણમિત્રસંભવને, તાંશ્ચ અન્યાંશ્ચ સર્વબોધિસત્ત્વગુણાન્ સંપશ્યન્ અનુપૂર્વેણ યેન પૃથુરાષ્ટ્રં જનપદસ્તેનોપસંક્રમ્ય ઉત્પલભૂતિં ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનં પરિમાર્ગન્ પરિગવેષમાણો ઽદ્રાક્ષીત્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્યેનોત્પલભૂતિર્ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠી તેનોપજગામ । ઉપેત્ય ઉત્પલભૂતેર્ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનઃ પાદૌ સિરસાભિવન્દ્ય ઉત્પલભૂતિં ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ઉત્પલભૂતેર્ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનઃ પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - અહમાર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સંપ્રસ્થિતઃ સર્વબુદ્ધસમજ્ઞાનમાકાઙ્ક્ષમાણઃ સર્વબુદ્ધપૂર્ણપ્રણિધાનમણ્ડલં પરિપૂરયિતુકામઃ સર્વબુદ્ધરૂપકાયં દ્રષ્ટુકામઃ સર્વબુદ્ધધર્મકાયં પરિનિષ્પાદયિતુકામઃ સર્વબુદ્ધધર્મજ્ઞાનકાયં પરિજ્ઞાતુકામઃ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યામણ્ડલં પરિશોધયિતુકામઃ સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિમણ્ડલમવભાસયિતુકામઃ સર્વબોધિસત્ત્વધારણીમણ્ડલં સંસ્થાપયિતુકામઃ સર્વાવરણમણ્ડલં વિકરિતુકામઃ સર્વક્ષેત્રમણ્ડલમનુવિચરિતુકામઃ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । કથં પ્રતિપદ્યમાનો બોધિસત્ત્વો નિર્યાતિ સર્વજ્ઞતાયામ્? આહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યેન તે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । અહં કુલપુત્ર સર્વગન્ધાન્ પ્રજાનામિ । સર્વગન્ધયોગાન્ સર્વધૂપાન્ સર્વધૂપયોગાન્ પ્રજાનામિ । સર્વાનુલેપનાનિ સર્વાનુલેપનયોગાન્
સર્વચૂર્ણાન્ સર્વચૂર્ણયોગાન્ સર્વગન્ધાનુલેપનચૂર્ણાકરાન્ પ્રજાનામિ । દેવગન્ધાનપિ પ્રજાનામિ । નાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યગન્ધાનપિ પ્રજાનામિ । વિવિધાનપિ ગન્ધાન્ પ્રજાનામિ । વ્યાધિપ્રશમનગન્ધાનપિ, દૌર્મનસ્યાપહારગન્ધાનપિ, લૌકિકપ્રીતિસંજનનગન્ધાનપિ, ક્લેશોજ્જ્વાલનગન્ધાનપિ, ક્લેશપ્રશમનગન્ધાનપિ, વિવિધસંસ્કૃતરતિસુખસંજનનગન્ધાનપિ, સર્વસંસ્કૃતોદ્વેગસંજનનગન્ધાનપિ, મદપ્રમાદાપહારગન્ધાનપિ, બુદ્ધમનસિકારસમુદાચારસંભવગન્ધાનપિ, ધર્મનયાનુગમગન્ધાનપિ, આર્યોપભોગ્યગન્ધાનપિ, સર્વબોધિસત્ત્વગન્ધવિમાત્રતામપિ, સર્વબોધિસત્ત્વભૂમિવ્યવસ્થાનગન્ધાનપિ ( ગ્વ્ 141 ) પ્રજાનામિ । સર્વાંશ્ચ તાનહં ગન્ધાનાકારતો ઽપિ પ્રજાનામિ । સંભવતો ઽપિ ઉત્પાદતો ઽપિ પ્રાદુર્ભાવતો ઽપિ પરિનિષ્પત્તિતો ઽપિ પરિશુદ્ધિતો ઽપિ પરિહારતો ઽપિ પ્રયોગતો ઽપિ પરિભોગતો ઽપિ વિષયતો ઽપિ પ્રભાવતો ઽપિ ધર્મતો ઽપિ મૂલતો ઽપિ પ્રજાનામિ ॥
અસ્તિ કુલપુત્ર મનુષ્યલોકે નાગસંક્ષોભસંભવહસ્તિગર્ભો નામ ગન્ધઃ, યસ્ય તિલમાત્રા ગુલિકા સકલં પૃથુરાષ્ટ્રં જનપદં મહાગન્ધઘનાભ્રજાલસંછન્નં કૃત્વા સપ્તાહં સૂક્ષ્મગન્ધોદકધારાવર્ષમભિપ્રવર્ષતિ । તત્ર યેષાં સત્ત્વાનાં શરીરે વા ચીવરે વા ગન્ધોદકધારા નિપતન્તિ, તે સર્વે સુવર્ણવર્ણકુસુમવિચિત્રિતા ભવન્તિ । યેષુ ચ ભવનવિમાનકૂટાગારેષુ નિપતન્તિ, તે સર્વે સુવર્ણવર્ણકુસુમવિચિત્રિતા ભવન્તિ । યે ઽપિ સત્ત્વાસ્તેષાં ગન્ધમેઘજાલાનાં મારુતસમીરિતાનામન્તર્ભવનગતા ગન્ધં જિઘ્રન્તિ, તે સર્વે સપ્તાહમુદારપ્રીતિપ્રામોદ્યપરિસ્ફુટા ભવન્તિ, અનેકવિધાનિ ચ કાયિકચૈતસિકાનિ સુખસૌમનસ્યાનિ પ્રત્યનુભવન્તિ । ન ચૈષાં શરીરે વ્યાધિરુત્પદ્યતે ધાતુસંક્ષોભજો વા અપરપરિક્રમિકો વા । નાપિ ચૈતસિકં દુઃખદૌર્મનસ્યમુત્પદ્યતે, ન સમુદાચરતિ ભયં વા ત્રાસં વા ચ્છમ્ભિતત્ત્વં વા મનઃસંક્ષોભો વા વ્યાપાદો વા । સર્વે ચ તે સત્ત્વા અન્યોન્યં મૈત્રચિત્તા ભવન્તિ હર્ષપ્રીતિસંજાતાઃ । તેષામહં કુલપુત્ર હર્ષપ્રીતિસંજાતાનામાશયવિશુદ્ધિમારભ્ય તથા ધર્મં દેશયામિ, યથા નિયતા ભવન્તિ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥

અસ્તિ કુલપુત્ર મલયપર્વતસંભવં ગોશીર્ષં નામ ચન્દનમ્, યેનાનુલિપ્તગાત્રો અગ્નિખદાયામપિ પ્રપતિતો ન દહ્યતે । અસ્તિ કુલપુત્ર સાગરકચ્છસંભવો અપરાજિતો નામ ગન્ધઃ, યેનાનુલિપ્તાયા ભેર્યાઃ શઙ્ખસ્ય વા નિર્ઘોષેણ સર્વપરચક્રં પરાજયં ગચ્છતિ । અસ્તિ કુલપુત્ર અનવતપ્તહૃદતીરસંભવં પદ્મગર્ભં નામ કાલાગરુ, યસ્ય તિલમાત્રા ગુલિકા સકલં જમ્બુદ્વીપં ગન્ધેન સ્ફરતિ । યે ચ સત્ત્વાસ્તં ગન્ધં જિઘ્રન્તિ, તે સર્વે પાપવિજુગુપ્સનસંવરચિત્તં પ્રતિલભન્તે । અસ્તિ કુલપુત્ર હિમવત્પર્વતરાજસંભવા અરુણવતી નામ ગન્ધજાતિઃ, યસ્યા ગન્ધમાઘ્રાય સત્ત્વા વિરક્તચિત્તા ભવન્તિ । તેષામહં તથા ધર્મં દેશયામિ, યદ્વિરજોમણ્ડલં નામ સમાધિં પ્રતિલભન્તે । અસ્તિ કુલપુત્ર રાક્ષસલોકસંભવા સાગરગર્ભા નામ ગન્ધજાતિઃ, યા રાજ્ઞશ્ચક્રવર્તિનઃ પરિભોગાયોત્પદ્યતે, યયા ધૂપિતમાત્રયા ચતુરઙ્ગો બલકાયો રાજ્ઞશ્ચક્રવર્તિનો ગગનતલે પ્રતિષ્ઠતે । અસ્તિ કુલપુત્ર, સુધર્મદેવસભાસંભવા શોભનવ્યૂહા નામ ગન્ધજાતિઃ, યયા ધૂપિતમાત્રયા દેવા બુદ્ધગન્ધસ્મૃતિં પ્રતિલભન્તે । અસ્તિ કુલપુત્ર સુયામદેવરાજભવને શુદ્ધકોશાનાં ગન્ધજાતિઃ, યયા ધૂપિતયા સર્વે સુયામદેવપુત્રાઃ સુયામદેવરાજસકાશમુપસંક્રામન્તિ । તેષામુપસંક્રાન્તાનાં સુયામો દેવરાજો ધાર્મીં કથાં કથયતિ । અસ્તિ કુલપુત્ર તુષિતભવને સિન્ધુવારિતા નામ ગન્ધજાતિઃ, યા ધર્માસનનિષણ્ણસ્ય એકજાતિપ્રતિબદ્ધસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય પુરતો ધૂપિતા મહાગન્ધમેઘેન સકલં ધર્મધાતું સ્ફરિત્વા સર્વતથાગતપર્ષન્મણ્ડલેષ્વનેકાકારવ્યૂહં મહાધર્મમેઘવર્ષં પ્રવર્ષતિ । અસ્તિ કુલપુત્ર સુનિર્મિતદેવરાજભવને મનોહરા નામ ગન્ધજાતિઃ, યા સુનિર્મિતદેવરાજભવને પ્રધૂપિતા સપ્તાહમચિન્ત્યધર્મમેઘવર્ષં પ્રવર્ષતિ । એતામહં ( ગ્વ્ 142 ) કુલપુત્ર ગન્ધયુક્તિં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યં નિરામગન્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વકામોચ્ચલિતાનાં ક્લેશમારપાશવિપ્રમુક્તાનાં સર્વભવગતિવ્યતિવૃત્તાનાં જ્ઞાનમાયાગતરૂપવિચારિણાં સર્વલોકાનુપલિપ્તાનામસઙ્ગશીલાનામનાવરણજ્ઞાનમણ્ડલવિશુદ્ધાનામપ્રતિહતજ્ઞાનગોચરવિષયાણાં સર્વાલયનિકેતાનિશ્રિતાનાં સર્વભવાલયનિકેતચારિણાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્, શીલચર્યાવિશુદ્ધિમુખં
વા પરિદીપયિતુમ્, અનવદ્યચરણં વા પ્રભાવયિતુમ્, અવ્યાપાદકાયવાઙ્ભનઃસમુદાચારો વા દેશયિતુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે કૂટાગારં નામ નગરમ્ । તત્ર વૈરો નામ દાશઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારક ઉત્પલભૂતેર્ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ઉત્પલભૂતિં ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય ઉત્પલભૂતેર્ગાન્ધિકશ્રેષ્ઠિનો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

25 વૈરઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ કૂટાગારનગરાભિમુખં માર્ગં પ્રતિપદ્યમાનો ઽનુવિચરન્, માર્ગનિમ્નતાં માર્ગોન્નતતાં માર્ગસમતાં માર્ગવિષમતાં માર્ગસરજસ્કતાં માર્ગવિરજસ્કતાં માર્ગક્ષેમતાં માર્ગગહનતાં માર્ગાનાવરણતાં માર્ગકુટિલતાં માર્ગર્જુકતામનુવિલોક્ય એવં ચિત્તમુત્પાદયામાસ - ઇદં ખલુ મે તસ્ય કલ્યાણમિત્રસ્યોપસંક્રમણં બોધિસત્ત્વમાર્ગપ્રતિપત્તિહેતુભૂતં સત્ત્વાનુગ્રહzઞાનમાર્ગપ્રતિપત્તિહેતુભૂતં ભવિષ્યતિ । પારમિતામાર્ગપ્રતિપત્તિહેતુભૂતં સર્વસત્ત્વાનુગ્રહજ્ઞાનમાર્ગપ્રતિપત્તિહેતુભૂતં ભવિષ્યતિ । સર્વસત્ત્વાનુનયપ્રતિઘોન્નામાવનામપ્રપાતવિનિવૃત્તયે સર્વસત્ત્વવિષમમતિપ્રતિનિવારણતાયૈ સર્વસત્ત્વક્લેશરજઃપ્રશમનાય, સર્વસત્ત્વવિવિધાકુશલદૃષ્ટિસ્થાણુકણ્ટકશર્કરકઠલ્લાપનયનાય, અનાવરણધર્મધાતુપરમતાયૈઃ, અક્ષુણ્ણસર્વજ્ઞતાપુરોપનયનાય હેતુભૂતં ભવિષ્યતિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? કલ્યાણમિત્રાકરાઃ સર્વકુશલધર્માઃ । કલ્યાણમિત્રાધીના સર્વજ્ઞતા । સ એવં ચિન્તામનસિકારપ્રયુક્તો દુરાસદસમુદાચારો ઽનુપૂર્વેણ યેન કૂટાગારં નગરં તેનોપસંક્રમ્ય વૈરં દાશં પરિમાર્ગન્ પરિગવેષમાણો ઽદ્રાક્ષીન્મહાનગરમુખે સાગરાવતારતીરે વૈરં દાશં વણિકૂશતસહસ્રૈરનેકૈશ્ચ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્વિચિત્રાં કથાં શ્રોતુકામૈઃ પરિવૃતં સમુદ્રકથાસંપ્રકાશનતયા બુદ્ધગુણસમુદ્રાન્ સત્ત્વાનામારોચયમાનમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ યેન વૈરો દાશઃ, તેનોપજગામ । ઉપેત્ય વૈરસ્ય દાશસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય વૈરં દાશમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વૈરસ્ય દાશસ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહમયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । આહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યસ્ત્વમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય મહાજ્ઞાનપ્રતિલમ્ભસંભવહેતું પરિપૃચ્છસિ । વિવિધસંસારદુઃખસમુદાચારસંભવહેતું સર્વજ્ઞતાદ્વીપાધિષ્ઠાનગમનસંભવહેતુમ્ અભેદ્યમહાયાનસંભવહેતું શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિપાતભયવિગમમાર્ગપ્રતિપત્તિસંભવહેતું વિવિધશાન્તસમાધિમુખાવર્તનયાધિગમજ્ઞાનમાર્ગસંભવહેતું સર્વત્રગામિનીબોધિસત્ત્વચર્યાવિચારપ્રણિધિરથચક્રાપરાહતમાર્ગસંભવહેતું સર્વતેજઊર્મિવ્યૂહબોધિસત્ત્વચર્યાસ્વભાવનયમાર્ગસંભવવિશુદ્ધિહેતું સર્વધર્મદિઙ્ભુખાપરાન્તમાર્ગસંભવવિશુદ્ધિહેતું સર્વજ્ઞતાસાગરાવતારમાર્ગસંભવવિશુદ્ધિહેતું પરિપૃચ્છસિ । અહં કુલપુત્ર ઇહ
મહાસાગરતીરકૂટાગારે મહાનગરે પ્રતિવસામિ મહાકરુણાધ્વજાં બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિશોધયન્ । સો ઽહં કુલપુત્ર જમ્બુદ્વીપે દરિદ્રાન્ સત્ત્વાનવલોક્ય એષામર્થાય તથા તપસ્તપ્યામિ, યદુત અભિપ્રાયમેષાં પરિપૂરયિષ્યામિ । લોકામિષસંગ્રહં કરિષ્યામિ । ધર્મસંભોગેન ચૈનાન્ સંતોષયિષ્યામિ પુણ્યસંભારમાર્ગમેષામુપદેક્ષ્યામિ । જ્ઞાનસંભારં સંજનયિષ્યામિ । કુશલમૂલબલં સંવર્ધયિષ્યામિ । બોધિચિત્તમુત્પાદયિષ્યામિ । બોધ્યાશયં વિશોદ્યયિષ્યામિ । મહાકરુણાબલમુપસ્તમ્ભયિષ્યામિ । સંસારદુઃખં વ્યુપશમયિષ્યામિ । સંસારચર્યાપરિખેદબલમુપસ્તમ્ભયિષ્યામિ । સત્ત્વસાગરસંગ્રહણે ચૈનાન્નિયોજયિષ્યામિ । ગુણસાગરપ્રતિપત્તિમુખે ચ પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામિ । ( ગ્વ્ 144 ) ધર્મસાગરજ્ઞાનાલોકં ચૈષામુપસંહરિષ્યામિ । સર્વબુદ્ધસાગરં ચૈષામભિમુખમાવર્તયયિષ્યામિ । સર્વજ્ઞતાસાગરે ચૈનાનવતારયિષ્યામિ ॥
એવં ચિન્તામનસિકારપ્રયુક્તો ઽહં કુલપુત્ર ઇહ સાગરતીરકૂટાગારનગરે પ્રવિચરામિ । એવં જગદ્ધિતસુખપ્રયુક્તો ઽહં કુલપુત્ર સર્વમહાસાગરરત્નદ્વીપાન્ પ્રજાનામિ । સર્વરત્નાકરાન્ સર્વરત્નગોત્રાણિ સર્વરત્નમૂલં પ્રજાનામિ । સર્વનાગભવનાનિ સર્વનાગસંક્ષોભાન્ સર્વયક્ષભવનાનિ સર્વયક્ષસંક્ષોભાન્ સર્વરાક્ષસભવનાનિ સર્વરાક્ષસભયપ્રશમનાનિ સર્વભૂતભવનાનિ સર્વભૂતાન્તરાયવ્યુપશમનાનિ પ્રજાનામિ । સર્વાવન્તં સંભવાવર્તપરિવર્જનં મહોર્મિવેશપરિહારમુદકવર્ણવિમાત્રતાં પ્રજાનામિ । ચન્દ્રાદિત્યજ્યોતિર્ગ્રહગણપરિવર્તનં રાત્રિંદિવક્ષણલવમૂહૂર્તં પ્રજાનામિ । ગમનાગમનવિશેષતાં ક્ષેમાક્ષેમતાં યાનપાત્રયન્ત્રક્રિયાદૃઢતાં યાનપરિહારં યાનવાહનં મારુતસંગ્રહણં મારુતોત્પાદનં યાનાવર્તનં યાનપરિવર્તનં યાનસંસ્થાપનં યાનસંપ્રેષણં પ્રજાનામિ । સો ઽહં કુલપુત્ર એવંજ્ઞાનસમન્વાગતઃ સતતં સત્ત્વાર્થકાર્યપ્રયુક્તો વણિગ્ગણં દૃઢેન યાનેન ક્ષેમેણ શિવેનાભયેન યથાપ્રહર્ષં પ્રમોદયન્ ધાર્મ્યા કથયા યથાભિપ્રાયેણ રત્નદ્વીપમુપનયામિ । સર્વરત્નસમૃદ્ધિં ચૈષાં કૃત્વા પુનર્જમ્બૂદ્વીપમુપનયામિ । ન ચ મમ કુલપુત્ર કદાચિત્ કિંચિદ્ યાનપાત્રં વિપન્નપૂર્વમ્ । યેષાં ચ સત્ત્વાનામહં કુલપુત્ર ચક્ષુષામાભાસમાગચ્છામિ, યે ચ સત્ત્વા મમ ધર્મદેશનાં શૃણ્વન્તિ, તેષાં સર્વસંસારસાગરસંસીદનભયાનિ વિગચ્છન્તિ, સર્વજ્ઞતાસાગરાવતારજ્ઞાનં ચામુખીભવતિ । તૃષ્ણાસાગરોચ્છોષણતાયૈ ચ પ્રતિપદ્યન્તે, ત્ર્યધ્વસાગરજ્ઞાનાલોકં ચ પ્રતિલભન્તે । સર્વસત્ત્વદુઃખસાગરક્ષયાય ચાભ્યુત્સહન્તે । સર્વસત્ત્વચિત્તસાગરકાલુષ્યપ્રસાદનતાયૈ ચ પ્રયુજ્યન્તે । સર્વક્ષેત્રસાગરવિશુદ્ધયે વીર્યમારભન્તે । સર્વદિક્સાગરસ્ફરણતાયૈ ચ ન વિનિવર્તન્તે । સર્વજગદિન્દ્રિયસાગરસંભેદં ચ પ્રતિવિધ્યન્તિ । સર્વસત્ત્વચર્યાસાગરં ચાનુવર્તન્તે । યથાશયજગત્સાગરપ્રતિભાસપ્રાપ્તાશ્ચ ભવન્તિ ॥
એતસ્ય અહં કુલપુત્ર મહાકરૂણાધ્વજસ્ય અમોઘદર્શનશ્રવણં સંવાસાનુસ્મૃતિર્નામ નદીનિર્ઘોષસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભી । કિં મયા શક્યં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વસંસારસાગરવિચારિણાં સર્વક્લેશાસાગરાનુપલિપ્તાનાં સર્વદૃષ્ટિગતસાગરસંગ્રહગ્રાહભયવિગતાનાં સર્વધર્મસાગરસ્વભાવજલવિચારિણાં સર્વજગત્સાગરસ્વભાવતલવિચારિણાં સર્વજગત્સાગરસંગ્રહવસ્તુસંગ્રહણજાલાનાં સર્વજ્ઞતાસાગરસંવાસિનાં સર્વસત્ત્વાભિનિવેશસાગરનિર્મથનાનાં સર્વકાલસાગરસંભિન્નવિહારિણાં સર્વજગત્સાગરપરિપાકતત્ત્વાભિજ્ઞાનાં સર્વજગત્સાગરવિનયકાલાનતિક્રાન્તાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે નન્દિહારં નામ નગરમ્ । તત્ર જયોત્તમો નામ શ્રેષ્ઠી પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વૈરસ્ય દાશસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય વૈરં દાશમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય અશ્રુમુખો રુદન્ કલ્યાણમિત્રદર્શનાભિલાષાવિતૃપ્તો વૈરસ્ય દાશસ્યાન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

26 જયોત્તમઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મહામૈત્ર્યપ્રમાણસત્ત્વધાતુસ્ફરણચિત્તો મહાકરુણાસ્નેહાભિષ્યન્દિતસંતાનો વિપુલપુણ્યજ્ઞાનસંભારવ્યૂહોપચિતઃ સર્વક્લેશરજસ્તમોમલપઙ્કાપગતો ધર્મસમતાનુગમો નિમ્નોન્નતસર્વજ્ઞતામાર્ગપ્રસૃતઃ અપરિમાણાકુશલધર્માવતારમુખોદ્ધૃતઃ સર્વાકુશલાભેદ્યદૃઢવીર્યબલપરાક્રમઃ અચિન્ત્યબોધિસત્ત્વસમાધિવિપુલપ્રસ્રબ્ધિમુખસમર્પિતઃ પ્રજ્ઞાભાસ્કરતેજોવભાસવિધૂતનિરવશેષાવિદ્યાન્ધકારઃ સુખશીતલોપાયમારુતેરિતજ્ઞાનકુસુમાવકીર્ણો મહાપ્રણિધાનસમુદ્રનિર્યાણજ્ઞાનનયાનુકૂલઃ અપ્રતિહતધર્મધાતુસ્ફરણજ્ઞાનઃ અક્ષુણ્ણસર્વજ્ઞતાપુરપ્રવેશાભિમુખઃ બોધિસત્ત્વમાર્ગમભિકાઙ્ક્ષમાણો યેન નન્દિહારં નગરં તેનોપસંક્રમ્ય જયોત્તમં શ્રેષ્ઠિનં પરિમાર્ગન્ પરિગવેષમાણો ઽદ્રાક્ષીત્ પૂર્વેણ નદિહારસ્ય નગરસ્ય પર્યન્તે વિચિત્રધ્વજાયામશોકવનિકાયામનેકગૃહપતિસહસ્રપરિવૃતં વિવિધાનિ નગરકાર્યાણિ પરિનિષ્ઠાપયન્તં તદાગમ્ય ચ ધાર્મીં કથાં કથયન્તમ્, સર્વાહંકારસમુદ્યોતાય, સર્વમમકારોત્સર્ગાય, સર્વપરિગ્રહપરિત્યાગાય, સર્વવસ્તુગ્રહણપ્રતિનિસર્ગાય, સર્વાભિનિવેશનિર્દારણાય, સર્વતૃષ્ણાબન્ધનચ્છેદનાય, સર્વદૃષ્ટિગતકપાટનિર્ભેદનાય, સર્વસંશયવિમતિવિચિકિત્સાતિમિરવિધમનાય, માયાશાઠ્યકાલુષ્યાપનયનાય, ઈર્ષ્યામાત્સર્યમલસંશોધનાય, ચિત્તસરઃપ્રસાદનાય, અનાવિલચિત્તતાયાં સત્ત્વપ્રતિષ્ઠાપનતાયૈ, અનાવિલશ્રદ્ધાબલોત્પાદનતયા બુદ્ધદર્શનાભિરોચનતાયૈ, બોધિસત્ત્વબલોદ્ભાવનતયા બુદ્ધધર્મસંપ્રતીચ્છનતાયૈ, બોધિસત્ત્વચર્યાસૂચનતયા બોધિસત્ત્વસમાધિબલજનનતાયૈ, બોધિસત્ત્વપ્રજ્ઞાબલસંદર્શનતયા બોધિસત્ત્વસ્મૃતિબલવિશુદ્ધ્યુત્તારણતાયૈ ધર્મં દેશયમાનં યદુત બોધિચિત્તોત્પાદાભિરોચનાય ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તત્કથાપર્યવસાનમાગમયિત્વા જયોત્તમસ્ય શ્રેષ્ઠિનઃ પાદયોઃ પ્રણિપત્ય સુચિરમભિનામ્ય ધર્મગૌરવપ્રતિલબ્ધેનાશયેન એવં વાચમુદીરયામાસસુધનો ઽસ્મિ, સુધનો ઽસ્મિ આર્ય, બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિમાર્ગામિ । તદ્વદતુ મે આર્યો યથાહં બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષેયમ્ । યથા શિક્ષમાણઃ સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયકાયેષ્વભિમુખો ભવેયમ્ । સર્વબુદ્ધદર્શનં ન વિજહ્યામ્ । સર્વબુદ્ધધર્મં શૃણુયામ્ । સર્વબુદ્ધધર્મમેઘાન્ સંધારયેયમ્ । સર્વબુદ્ધધર્મનયેષુ પ્રતિપદ્યેયમ્ । સર્વલોકધાતુષુ બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરેયમ્ । સર્વકલ્પસંવાસેષુ બોધિસત્ત્વચર્યયા ન પરિખિદ્યેયમ્ । સર્વતથાગતવિકુર્વિતાન્યાજાનીયામ્ । સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠાનાનિ સંપ્રતીચ્છેયમ્ । સર્વતથાગતબલેષુ ચ અવભાસં પ્રતિલબ્ધો ભવેયમ્ ॥
અથ ખલુ જયોત્તમઃ શ્રેષ્ઠી સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેવમાહ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યેન તે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । અહં કુલપુત્ર સર્વગામિનીબોધિસત્ત્વચર્યામુખં પરિશોધયામિ યદુત અભાવપ્રતિષ્ઠિતાનભિસંસ્કારવિપ્રતિલાભબલેન । સો ઽહમિહ સર્વગામિનીબોધિસત્ત્વચર્યાપરિશુદ્ધિમુખે સ્થિત્વા સર્વત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સર્વત્રિદશદેવલોકેષુ સર્વયામભવનેષુ સર્વતુષિતદેવલોકેષુ સર્વનિર્માણરતિદેવલોકેષુ સર્વપરનિર્મિતવશવર્તિદેવલોકેષુ ( ગ્વ્ 146 ) સર્વમારભવનેષુ સર્વકામાધાતુષુ દેવનિકાયાન્તર્ગતેષુ સર્વદેવભવનેષુ સર્વનાગલોકેષુ સર્વનાગભવનેષુ, સર્વયક્ષલોકેષુ સર્વયક્ષભવનેષુ, સર્વરાક્ષસલોકેષુ સર્વરાક્ષસભવનેષુ, સર્વકુમ્ભાણ્ડલોકેષુ સર્વકુમ્ભાણ્ડભવનેષુ, સર્વપ્રેતલોકેષુ સર્વપ્રેતભવનેષુ, સર્વગન્ધર્વલોકેષુ સર્વગન્ધર્વભવનેષુ, સર્વાસુરલોકેષુ સર્વાસુરભવનેષુ, સર્વગરુડલોકેષુ સર્વગરુડભવનેષુ, સર્વકિન્નરલોકેષુ સર્વકિન્નરભવનેષુ, સર્વમહોરગલોકેષુ સર્વમહોરગભવનેષુ, સર્વમનુષ્યલોકેષુ સર્વમનુષ્યભવનેષુ, સર્વગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષુ સર્વકામધાત્વન્તર્ગતાસુ સર્વસત્ત્વગતિષુ ધર્મં દેશયામિ । અધર્મં પ્રતિજહામિ । વિવાદં પ્રશમયામિ । વિગ્રહં વ્યાવર્તયામિ । કલહં વ્યુપશમયામિ । યુદ્ધં નિવારયામિ । રણમુપશમયામિ । વૈરમુપરમયામિ । બન્ધનાનિ ચ્છિનદ્મિ । ચારકાણિ ભિનદ્મિ । ભયાનિ વિનિવર્તયામિ । અકુશલકર્માભિસંસ્કારાન્ સમુચ્છિનદ્મિ । પ્રાણિવધાત્ સત્ત્વાન્ વિનિવારયામિ । અદત્તાદાનાત્ કામમિથ્યાચારાત્ મૃષાવાદાત્ પૈશુન્યાત્ પારૂષ્યાત્ સંભિન્નપ્રલાપાદભિધ્યાયા વ્યાપાદાત્ મિથ્યાદૃષ્ટેઃ સત્ત્વાન્નિવારયામિ । સર્વકાર્યેભ્યઃ સત્ત્વાન્ વિનિવારયામિ । સર્વધર્મકુશલધર્મક્રિયાસ્વનુવર્તયામિ । સર્વસત્ત્વાન્ સર્વશિલ્પાનિ શિક્ષયામિ । લોકહિતાવહાનિ સર્વશાસ્ત્રાણિ દ્યોતયામિ, પ્રકલ્પયામિ, પ્રકાશયામિ, પ્રભાવયામિ લોકપ્રહર્ષણતાયૈ । સત્ત્વપરિપાકાય સર્વપાષણ્ડાનનુવર્તયામિ । ઉત્તરિજ્ઞાનવિશેષસૂચનતાયૈ સર્વદૃષ્ટિગતવિનિવર્તનતાયૈ

સર્વબુદ્ધધર્મારોચનતાયૈ યાવદ્બ્રહ્મલોકે ઽપિ સર્વરૂપધાતુકાન્ દેવાનભિભૂય ધર્મં દેશયામિ । યથા ચેહ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ, તથા દશસુ દિક્ષુ દશાનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રકોટીનિયુતશતસહસ્રપરમાણુરજઃસમેષુ લોકધાતુષુ ધર્મં દેશયામિ । બુદ્ધધર્માન્ દેશયામિ । બોધિસત્ત્વધર્માન્ શ્રાવકધર્માન્ પ્રત્યેકબુદ્ધધર્માન્ દેશયામિ । નરકાન્ દેશયામિ । નરકગામિનીં પ્રતિપદં દેશયામિ । નૈરયિકસત્ત્વકારણાં દેશયામિ । તિર્યગ્યોનિં દેશયામિ । તિર્યગ્યોનિગતિસંભેદં તિયગ્યોનિગતિગામિનીં પ્રતિપદં તિર્યગ્યોન્યુપપત્તિદુઃખં દેશયામિ । યમલોકં દેશયામિ, યમલોકગામિનીં પ્રતિપદં યમલોકદુઃખં દેશયામિ । સ્વર્ગલોકં દેશયામિ, સ્વર્ગલોકગામિનીં પ્રતિપદં સ્વર્ગલોકરત્યુપચારપરિભોગં દેશયામિ । મનુષ્યલોકં દેશયામિ, મનુષ્યલોકગતિગામિનીં પ્રતિપદં મનુષ્યલોકસુખદુઃખાનુભવવૈચિત્ર્યં દેશયામિ । ઇતિ હિ કુલપુત્ર લોકધર્મં દેશયામિ । લોકસમુદયં લોકાસ્તંગમનં લોકાદીનવં લોકનિઃસરણમપિ દેશયામિ, યદુત બોધિસત્ત્વમાર્ગસંપ્રકાશનતાયૈ સંસારદોષવિનિવર્તનતાયૈ સર્વજ્ઞતાગુણસંદર્શનતાયૈ ભવગતિસંમોહદુઃખસંપ્રશમનતાયૈ અનાવરણધર્મતારોચનતાયૈ લોકપ્રવૃત્તિક્રિયાપરિદીપનતાયૈ સર્વલોકપ્રવૃત્તિસુખદુઃખસૂચનતાયૈ સર્વજગત્પ્રતિષ્ઠાસંજ્ઞાગતવિભાવનતાયૈ અનાલયતથાગતધર્માભિદ્યોતનતાયૈ સર્વકર્મક્લેશચક્રવ્યાવર્તનતાયૈ તથાગતધર્મચક્રપ્રવર્તનસૂચનતાયૈ ધર્મં દેશયામિ । એતમહં કુલપુત્ર સર્વગામિનીબોધિસત્ત્વચર્યાવિશુદ્ધિમુખમવભાસપ્રતિષ્ઠિતાનભિસંસ્કારવિમલવ્યૂહં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યં સર્વાભિજ્ઞાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વક્ષેત્રતલમાયાગતજ્ઞાનશરીરસ્ફરણાનાં સમન્તચક્ષુર્જ્ઞાનભૂમિપ્રતિલબ્ધાનાં સર્વવાક્પથરુતવિજ્ઞપ્તિપરમશ્રોત્રાણાં ત્ર્યધ્વસ્ફરણધર્મમુખાલોકવશિતાપ્રાપ્તાનાં સર્વધર્મસમવસરણજ્ઞાનવશિતાધિપતિવીરપુરુષાણામચિન્ત્યાપ્રમાણયથાશયસત્ત્વવિજ્ઞપનાસંભિન્નસ્વરમણ્ડલપ્રભૂતરુચિરતનુજિહ્વાનાં ( ગ્વ્ 147 ) નાનાભિપ્રાયસત્ત્વસમુદ્રરુચિરવર્ણસંસ્થાનસર્વબોધિસત્ત્વસમમાયોપમશરીરાણાં
સર્વતથાગતાદ્વયાકલ્પાચિન્ત્યશરીરપરમાણાં સર્વત્ર્યધ્વાનુસૃતજ્ઞાનકાયાનાં ગગનતલવિપુલાપ્રમાણગોચરવિષયાણાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે શ્રોણાપરાન્તેષુ જનપદેષુ કલિઙ્ગવનં નામ નગરમ્ । તત્ર સિંહવિજૃમ્ભિતા નામ ભિક્ષુણી પ્રતિવસતિ । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો જયોત્તમસ્ય શ્રેષ્ઠિનઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય જયોત્તમં શ્રેષ્ઠિનમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય જયોત્તમસ્ય શ્રેષ્ઠિનો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

27 સિંહવિજૃમ્ભિતા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનુપૂર્વેણ યેન શ્રોણાપરાન્તે જનપદે કલિઙ્ગવનં નામ નગરમ્, તેનોપજગામ । ઉપેત્ય સિંહવિજૃમ્ભિતાં નામ ભિક્ષુણીં પર્યેષમાણઃ પ્રતિસત્ત્વં પરિપૃચ્છન્ યતો યતઃ પર્યટતિ, તેન તેનૈવ અનેકાનિ કુમારશતાનિ અનેકાનિ કુમારિકાશતાનિ રથ્યાચત્વરશૃઙ્ગાટકેભ્યઃ સંભૂય અનુબધ્નન્તિ સ્મ । અનેકાનિ ચ પુરુષશતાનિ અનેકાનિ ચ સ્ત્રીશતાન્યરોચયામાસુઃ - એષા કુલપુત્ર સિંહવિજૃમ્ભિતા ભિક્ષુણી ઇહૈવ કલિઙ્ગવને નગરે જયપ્રભાનુપ્રદત્તે સૂર્યપ્રભે મહોદ્યાને પ્રતિવસતિ અપરિમાણાનાં સત્ત્વાનામર્થાય ધર્મં પ્રકાશયમાના ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન તત્સૂર્યપ્રભં મહોદ્યાનં તેનોપસંક્રમ્ય સમન્તાદનુવિચરન્ અનુવિલોકયન્ અદ્રાક્ષીત્તસ્મિન્ મહોદ્યાને ચન્દ્રોદ્ગતાન્ નામ વૃક્ષાન્ કૂટાગારસંછન્નાનર્ચિર્વર્ણાર્ચિર્નિર્ભાસાન્ સમન્તાદ્યોજનમાભયા સ્ફરમાણાન્, સંપ્રચ્છદનામાંશ્ચ પત્રવૃક્ષાન્ છત્રાકારાન્ સંસ્થાનપર્ણચ્છદનાન્ નીલવૈદૂર્યવર્ણપયોદાવભાસાન્, કુસુમકોશનામાંશ્ચ પુષ્પવૃક્ષાન્ હિમવત્પર્વતરાજરમણીયવિચિત્રસંસ્થાનાન્ નાનાવર્ણાક્ષયકુસુમૌઘપ્રવર્ષણાન્ ત્રિદશપુરોપશોભનપારિજાતકકોવિદારસદૃશાન્, સદાપક્વાનનુપમસ્વાદુફલનિચિતનામાંશ્ચ સુફલવૃક્ષાન્ સુવર્ણમેરુશિખરસંસ્થાનાન્ સદાફલસંપન્નાન્, વૈરોચનકોશનામ્નશ્ચ મણિરાજવૃક્ષાનનુપમમણિરત્નરાજસંસ્થાનાન્ દિવ્યરત્નસ્રગ્માલાભરણચિન્તારાજમણિરત્નપ્રમુક્તકોશસમૃદ્ધિધરાન્ અસંખ્યેયવર્ણમણિરત્નાકારાન્, પ્રસાદનનામાંશ્ચ વસ્ત્રવૃક્ષાન્ નાનાવર્ણદિવ્યરત્નવસ્ત્રકોશપ્રમુક્તપ્રલમ્બોપશોભિતાન્, પ્રમોદનનામ્નશ્ચ વાદ્યવૃક્ષાન્ દિવ્યાતિરેકતૂર્યમનોજ્ઞમધુરનિર્ઘોષાન્, સમન્તશુભવ્યૂહનામ્નશ્ચ ગન્ધવૃક્ષાન્ સર્વદિગપ્રતિહતસર્વાકારમનોજ્ઞગન્ધાભિપ્રમોદનાનદ્રાક્ષીત્ । ઉત્સસરસ્તડાગપુષ્કિરિણીશ્ચ સપ્તરત્નેષ્ટકાનિચિતાશ્ચતુર્દિક્ષુ વિભક્તરત્નસોપાનાઃ કાલાનુસારિચન્દનપરિદિગ્ધવિવિધરત્નવેદિકાપરિવૃતાઃ, નીલવૈદૂર્યમણિરાજકૃતતલસંસ્થાનાઃ, જામ્બૂનદકનકવાલિકાસ્તીર્ણતલાઃ, મનોજ્ઞદિવ્યગન્ધાષ્ટાઙ્ગોપેતવારિપરિપૂર્ણાઃ, વિચિત્રવર્ણદિવ્યગન્ધસ્પર્શરત્નોત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકસંછાદિતસલિલાઃ, દિવ્યાતિરેકમનોજ્ઞરૂપનાનાશકુનિગણમધુરનિર્ઘોષનિકૂજિતાઃ, વિવિધદિવ્યરત્નસુરુચિરદ્રુમપઙ્કિપરિક્ષેપોપશોભિતાઃ । સર્વેષુ ચ તેષુ નાનારત્નવૃક્ષમૂલેષુ વિચિત્રમનોજ્ઞરૂપાણિ રત્નસિંહાસનાનિ પ્રજ્ઞપ્તાનિ અચિન્ત્યાનેકવિવિધરત્નવ્યૂહાનિ, નાનાદિવ્યરત્નવસ્ત્રપ્રજ્ઞપ્તોપચારાણિ, સર્વાકારદિવ્યગન્ધધૂપનિર્ધૂપિતાનિ, દિવ્યાતિક્રાન્તરત્નપટ્ટાભિપ્રલમ્બિતવિચિત્રરત્નવિતાનવિતતાનિ, નાનારત્નવિચિત્રજામ્બૂનદકનકજાલસંછન્નાનિ, રત્નકિઙ્કિણીજાલમનોજ્ઞમધુરનિર્ઘોષાણિ,
અનેકદિવ્યરત્નાસનશતસહસ્રપરિવારાણ્યપશ્યત્ । સ ક્વચિદ્રત્નવૃક્ષમૂલે રત્નપદ્મગર્ભસિંહાસનં પ્રજ્ઞપ્તમપશ્યત્ । ક્વચિદ્ગન્ધરાજમણિરત્નપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ક્વચિન્નાગવ્યૂહમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ક્વચિદ્રત્નસિંહસ્કન્ધમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ક્વચિદ્વૈરોચનમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ક્વચિદ્દિગ્વિરોચનમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ( ગ્વ્ 149 ) ક્વચિદિન્દ્રવજ્રમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ક્વચિજ્જગદ્રોચનમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનમ્, ક્વચિદ્રત્નવૃક્ષમૂલે સિતાભમણિરાજપદ્મગર્ભસિંહાસનં પ્રજ્ઞપ્તમપશ્યત્ । સર્વાવચ્ચ તન્મહોદ્યાનં નાનારત્નાકીર્ણતલં મહાસાગરમિવ રત્નદ્વીપાકીર્ણમપશ્યત્ નીલવૈડૂર્યરાજખચિતસર્વરત્નપ્રત્યર્પિતકાચિલિન્દિકસુખસંસ્પર્શભૂમિભાગં ચરણનિક્ષેપોત્ક્ષેપોન્નામાવનામવિગતં વજ્રરત્નરાજમયસુખસંસ્પર્શમનોજ્ઞગન્ધનલિનસંસ્તીર્ણતલં હંસક્રૌઞ્ચમયૂરકુણાલકલવિઙ્કકોકિલજીવંજીવકરુતનિર્નાદમધુરનિર્ઘોષં દિવ્યરત્નચન્દનદ્રુમવનસુરચિતપ્રવિષ્ટવ્યૂહોપશોભિતં વિચિત્રરત્નપુષ્પમેઘરત્નકુસુમાક્ષયધારાભિપ્રવર્ષિતં મિશ્રકાવનપ્રતિવિશિષ્ટં સુરચિતનાનારત્નકૂટાગારાતુલગન્ધરાજસતતપ્રધૂપિતોપચારં સુધર્મદેવસભાપ્રતિવિશિષ્ટવ્યૂહં ઉપરિષ્ટાદ્દિવ્યાતિરેકવિચિત્રરત્નજાલસંછન્નં મુક્તામણિપુષ્પહારકલાપપ્રલમ્બિતોપશોભિતદેશં સમન્તાદ્રત્નકિઙ્કિણીવિચિત્રવિન્યાસોજ્જ્વલિતસુવર્ણજાલપરિષ્કૃતં વિવિધવાદ્યવૃક્ષરત્નતાલકિઙ્કિણીજાલમારુતસમીરિતમધુરમનોજ્ઞશબ્દનિર્ઘોષં વશવર્તિદેવરાજપ્રમુખાપ્સરઃસંગીતિરુતપરમરમણીયનિર્ઘોષં વિચિત્રવર્ણદિવ્યકલ્પદૂષ્યમેઘાભિપ્રવર્ષણવિરાજિતં મહાસાગરમિવાનન્તવર્ણાવભાસમસેચનકદર્શનમચિન્ત્યાસંખ્યેયરત્નવ્યૂહકૂટાગારશતસહસ્રપ્રતિમણ્ડિતં ત્રિદશેન્દ્રપુરમિવ સુદર્શનં સર્વાકારનાનારત્નભક્તિપ્રતિમણ્ડિતં સુપરિણતચ્છત્રવિન્યાસસમન્તશુભદર્શનં મહેન્દ્રલોકમિવ ચિત્રકૂટોપશોભિતં સદાપ્રમુક્તમનોજ્ઞમહાપ્રભાવભાસં જગદ્રોચનમણિરત્નરાજપ્રભાજ્વલિતમિવ
મહાબ્રહ્મવિહારમસંખ્યેયલોકધાત્વધિષ્ઠાનાકાશકોશવિપુલાપ્રમાણાવકાશં તત્સૂર્યપ્રભં મહોદ્યાનમપશ્યત્ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યા મહતા અચિન્ત્યર્દ્ધિપ્રભાવબલાધાનેન ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ ઇમાનેવમપ્રમાણાચિન્ત્યગુણસમુદિતાન્ મહોદ્યાનવ્યૂહાન્ બોધિસત્ત્વકર્મવિપાકપરિનિષ્પન્નાન્ લોકોત્તરવિપુલકુશલમૂલનિર્જાતાનચિન્ત્યબુદ્ધપૂજોપસ્થાનનિષ્યન્દસંભવાન્ સર્વલોકગતાનવશેષકુશલમૂલાસંહાર્યાન્ માયાગતધર્મસ્વભાવનિર્વૃત્તાન્ વિમલવિપુલશુભપુણ્યવિપાકસંભૂતાન્ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યાઃ પૂર્વસુકૃતસુચરિતનિષ્યન્દબલાધાનસંભૂતાનસાધારણાન્ સશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈરસંહાર્યાન્ સર્વતીર્થ્યપરપ્રવાદિભિરનવમર્દ્યાન્ સર્વમારપથસમુદાચારૈરનવલોક્યાન્ સર્વબાલપૃથગ્જનૈઃ સમન્તાદનુવિલોકયન્નદ્રાક્ષીત્ । સર્વેષુ ચ તેષુ નાનારત્નવૃક્ષમૂલગતેષુ મહાસિંહાસનેષુ સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સંનિષણ્ણાં મહાપરિવારપરિવૃતાં પ્રાસાદિકેનાત્મભાવેન પ્રશાન્તેર્યાપથાં શાન્તેન્દ્રિયાં શાન્તમનસં સુગુપ્તાં જિતેન્દ્રિયાં નાગમિવ સુદાન્તાં હ્રદમિવ અચ્છાનાવિલવિપ્રસન્નચિત્તાં ચિન્તામણિરાજમિવ સર્વકામપ્રદાં પદ્મમિવ વારિણાનુપલિપ્તાં લોકધર્મૈઃ, સિંહ ઇવ વિગતભયરોમહર્ષાં વૈશારદ્યવિશુદ્ધ્યા, મહાચલેન્દ્રરાજમિવાપ્રકમ્પાં શીલવિશુદ્ધ્યા, મનોહરગન્ધરાજમિવ જગચ્ચિત્તપ્રહ્લાદનકરીં હિમચન્દનમિવ ક્લેશપરિદાહપ્રશમનકરીં સુદર્શનભૈષજ્યરાજમિવ સર્વજગદ્દુઃખવ્યુપશમનકરીં વરુણપાશમિવામોઘદર્શનાં તથાગતપ્રભામિવ કાયચિત્તપ્રસ્રબ્ધિસુખસંજનનીં મહાબ્રહ્માણમિવ વિગતરાગદોષમોહપર્યુત્થાનામ્ ઉદકપ્રસાદકમણિરત્નરાજમિવ ક્લેશાવિલસત્ત્વચિત્તપ્રહ્લાદનકરીં સુક્ષેત્રમિવ કુશલમૂલવિવર્ધનીમ્ । તેષુ ચાસનપરિવારેષુ વિચિત્રાં પર્ષદં સંનિષણ્ણામદ્રાક્ષીત્ ॥

સ ક્વચિદાસનપરિવારે મહેશ્વરદેવપુત્રપ્રમુખાનાં શુદ્ધાવાસકાયિકાનાં દેવપુત્રાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમક્ષયવિમોક્ષસંભેદં નામ ધર્મમુખં પ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે રુચિરબ્રહ્મપ્રમુખાનાં બ્રહ્મકાયિકાનાં દેવપુત્રાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સમન્તતલભેદં નામ સ્વરમણ્ડલવિશુદ્ધિં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે વશવર્તિદેવરાજપ્રમુખાનાં પરનિર્મિતવશવર્તિદેવરાજપ્રમુખાનાં પરનિર્મિતવશવર્તિનાં દેવપુત્રાણાં સદેવકન્યાપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં બોધિસત્ત્વાશયવિશુદ્ધિવશિતાવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે સુનિર્મિતદેવરાજપ્રમુખાનાં નિર્માણરતીનાં દેવપુત્રાણાં સદેવકન્યાપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સર્વધર્મશુભવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે સંતુષિતદેવરાજપ્રમુખાનાં તુષિતકાયિકાનાં દેવપુત્રાણાં સદેવકન્યાપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સ્વચિત્તકોશાવર્તં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે સુયામદેવરાજપ્રમુખાનાં દેવપુત્રાણાં સદેવકન્યાપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમનન્તવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે શક્રદેવરાજપ્રમુખાનાં ત્રાયસ્ત્રિંશકાયિકાનાં દેવપુત્રાણાં સદેવકન્યાપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમુદ્વેગમુખં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે સાગરનાગરાજપ્રમુખાનાં શતરશ્મિનન્દોપનન્દમનસ્યૈરાવતાનવતપ્તપ્રભૃતીનાં નાગરાજ્ઞાં સનાગકન્યાનાં નાગકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં બુદ્ધવિષયપ્રભાવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે વૈશ્રવણમહારાજપ્રમુખાનાં યક્ષેન્દ્રાણાં સયક્ષકન્યાયક્ષકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં જગત્પરિત્રાણકોશં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે ધૃતરાષ્ટ્રગન્ધર્વરાજપ્રમુખાનાં ગન્ધર્વાણાં સગન્ધર્વકન્યાગન્ધર્વકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમક્ષયપ્રહર્ષણં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે રાહ્વસુરેન્દ્રપ્રમુખાનામસુરેન્દ્રાણાં સાસુરકન્યાસુરકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં ધર્મધાતુજ્ઞાનયવેગવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે મહાવેગધારિગરુડેન્દ્રપ્રમુખાનાં ગરુડેન્દ્રાણાં સગરુડકન્યાગરૂડકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં ભવસાગરસંત્રાસવિષયં
નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે દ્રુમકિન્નરરાજપ્રમુખાનાં કિન્નરેન્દ્રાણાં સકિન્નરકન્યાકિન્નરકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં બુદ્ધચર્યાવભાસં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે ભૃકુટીમુખમહોરગેન્દ્રપ્રમુખાનાં મહોરગેન્દ્રાણાં સમહોરગકન્યામહોરગકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં બુદ્ધપ્રીતિસંભવં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે ઽનેકેષાં સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાશતસહસ્રાણાં ( ગ્વ્ 151 ) સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં જ્ઞાનવિશેષગમનં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે નિત્યૌજોહરદ્રુમરાજરાક્ષસેન્દ્રપ્રમુખાનાં રાક્ષસેન્દ્રાણાં સરાક્ષસકન્યારાક્ષસકુમારપરિવારાણાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં કૃપાસંભવં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે શ્રાવકયાનાધિમુક્તાનાં સત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં જ્ઞાનવિશેષપ્રભાવં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનાપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે પ્રત્યેકબુદ્ધયાનાધિમુક્તાનાં સત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમુદારબુદ્ધગુણાવભાસં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે મહાયાનાધિમુક્તાનાં સત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સમન્તમુખં નામ સમાધિજ્ઞાનાલોકમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે પ્રથમચિત્તોત્પાદિકાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સર્વબુદ્ધપ્રણિધિકૂટં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે દ્વિતીયભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં વિરજોમણ્ડલં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે તૃતીયભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં પ્રશાન્તવ્યૂહં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે ચતુર્થીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સર્વજ્ઞતાવેગવિષયસંભવં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે પઞ્ચમીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં ચિત્તલતાકુસુમગર્ભં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનમપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે

ષષ્ઠીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં વૈરોચનગર્ભં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે સપ્તમીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં સમન્તભૂમ્યલંકારં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે અષ્ટમીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં ધર્મધાતુપઞ્જરસુવિભક્તશરીરવિષયં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે નવમીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમનિલમ્ભબલનિલયવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે દશમીભૂમિપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સંનિષણ્ણાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમનાવરણમણ્ડલં નામ સમાધિમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ક્વચિદાસનપરિવારે સંનિષણ્ણસ્ય વજ્રપાણિપર્ષન્મણ્ડલસ્ય સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં જ્ઞાનવજ્રનારાયણવ્યૂહં નામ ધર્મમુખં સંપ્રકાશયમાનામપશ્યત્ । ઇતિ હિ યાવત્યઃ સર્વોપપત્ત્યાયતનસંભેદેષુ સત્ત્વપ્રજ્ઞપ્તયઃ સત્ત્વગતયઃ, તાસુ યે સત્ત્વાઃ પરિપક્વા વૈનયિકા ભાજનીભૂતાઃ, તેષાં તસ્મિન્ મહોદ્યાને સમવસૃત્ય પ્રત્યેકમાસનપરિવારસંનિષણ્ણાનાં નાનાશયાનાં નાનાધિમુક્તાનાં નિયતાશયાનાં ઘનરસશ્રદ્ધાનાં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીં ( ગ્વ્ 152 ) તથા તથા ધર્મં દેશયમાનામપશ્યત્, યત્સર્વે નિયતા ભવન્ત્યનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । તત્કસ્ય હેતોઃ? યથાપિ તત્સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યાઃ સમન્તચક્ષુરુપેક્ષાવતીપ્રમુખાનિ સર્વબુદ્ધધર્મનિર્દેશપ્રમુખાનિ ધર્મધાતુતલપ્રભેદપ્રમુખાનિ સર્વાવરણમણ્ડલવિકિરણપ્રમુખાનિ સર્વજગત્કુશલચિત્તસંભવપ્રમુખાનિ વિશેષવતિવ્યૂહપ્રમુખાનિ અસઙ્ગનયગર્ભપ્રમુખાનિ ધર્મધાતુમણ્ડલપ્રમુખાનિ ચિત્તકોશપ્રમુખાનિ સમન્તરુચિતાભિનિર્હારગર્ભપ્રમુખાનિ દશપ્રજ્ઞાપારમિતામુખાસંખ્યેયશતસહસ્રાણ્યવક્રાન્તાનિ । યે ચ તત્સૂર્યપ્રભં મહોદ્યાનં બોધિસત્ત્વાસ્તદન્યે વા સત્ત્વાઃ પ્રવિશન્તિ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યા દર્શનાય ધર્મશ્રવણાય, સર્વે તે સિંહવિજૃમ્ભિતાયા
ભિક્ષુણ્યાઃ પ્રથમં કુશલમૂલધર્મસમુદાનેષુ નિયોજિતા યાવદનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેરવિવર્ત્યાઃ કૃતાઃ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યા ઇમામેવંરૂપામુદ્યાનસંપદં વિહારસંપદં ચંક્રમસંપદં પરિભોગસંપદં શય્યાસનસંપદં પર્ષન્મણ્ડલસંપદમાધિપતેયસંપદમૃદ્ધિવિકુર્વિતસંપદં સરસ્વતીવ્યૂહસંપદં દૃષ્ટ્વા અચિન્ત્યં ચ ધર્મનયં શ્રુત્વા વિપુલધર્મમેઘાભિષ્યન્દિતચિત્તઃ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યા અભિમુખમાશયવિશુદ્ધિસંપદં સંપ્રણીતો ઽનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકરિષ્યામીતિ । અથ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યાઃ સર્વં તન્મહોદ્યાનં સપર્ષન્મણ્ડલવ્યૂહમુદારેણાવભાસેન સ્ફુટમવભાસિતમ્ । અનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્વા એવં સંજાનાતિ - પ્રદક્ષિણીકુર્વંશ્ચ સમન્તાદભિમુખં સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમદ્રાક્ષીત્ । સ પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્યે, અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યા બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યા - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
સા અવોચત્ - અહં કુલપુત્ર સર્વમન્યનાસમુદ્ધાતિતસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । આહ - ક એતસ્ય આર્યે સર્વમન્યનાસમુદ્ધાતિતસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય વિષયઃ? આહ - એષ કુલપુત્ર ત્ર્યધ્વગતવ્યૂહૈકચિત્તક્ષણકોટિવિજ્ઞપ્તિસ્વભાવો જ્ઞાનાલોકઃ । આહ - ક એતસ્ય આર્યે જ્ઞાનાલોકસ્ય વિષયઃ? આહ - એતન્મમ કુલપુત્ર જ્ઞાનાલોકમુખમાયૂહત્યા નિર્યૂહત્યાઃ સર્વધર્મોપપન્નો નામ સમાધિરાજાયતે, યસ્ય સમાધેઃ સહપ્રતિલાભેન મનોમયૈઃ કાયૈઃ સર્વાસુ દશસુ દિક્ષુ સર્વલોકધાતુષ્વેકજાતિપ્રતિબદ્ધાનાં તુષિતભવનગતાનાં સર્વબોધિસત્ત્વાનામેકૈકસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય અનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃ સમૈરાત્મભાવૈરનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાભિઃ પૂજાવિમાત્રાભિઃ પૂજાપ્રયોગાયોપસંક્રમામિ, યદુત દેવૈન્દ્રકાયૈર્નાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યેન્દ્રકાયૈઃ પુષ્પમેઘપરિગૃહીતૈર્ગન્ધમેઘપરિગૃહીતૈર્ધૂપમેઘપરિગૃહીતૈર્માલ્યમેઘપરિગૃહીતૈર્વિલેપનમેઘપરિગૃહીતૈશ્ચૂર્ણમેઘપરિગૃહીતૈર્વસ્ત્રમેઘપરિગૃહીતૈશ્છત્રમેઘપરિગૃહીતૈર્ધ્વજમેઘપરિગૃહીતૈઃ પતાકામેઘપરિગૃહીતૈ રત્નાભરણમેઘપરિગૃહીતૈ રત્નજાલવ્યૂહમેઘપરિગૃહીતૈ રત્નવિતાનવ્યૂહમેઘપરિગૃહીતૈ રત્નપ્રદીપવ્યૂહમેઘપરિગૃહીતૈ રત્નાસનવ્યૂહમેઘપરિગૃહીતૈઃ પૂજાપ્રયોગાય ( ગ્વ્ 153 ) ઉપસંક્રમામિ । યથા તુષિતભવનગતાનામેકજાતિપ્રતિબદ્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં પૂજાપ્રયોગાયોપસંક્રમામિ, એવં કુક્ષિગતાનાં જાયમાનાનામન્તઃપુરમધ્યગતાનામભિનિષ્ક્રમતાં બોધિમણ્ડમુપસંક્રમતાં બોધિમણ્ડવરગતાનામનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધાનાં સર્વતથાગતાનાં સર્વધર્મચક્રંપ્રવર્તયતામેવં દેવભવનગતાનાં નાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યભવનગતાનાં યાવત્સર્વજગચ્ચિત્તાશયાન્ સંતોષયિત્વા પરિનિર્વાયમાણામેવંરૂપૈર્મનોમયૈરાત્મભાવૈરેવંરૂપાં પૂજાં કુર્વાણાનાં સર્વતથાગતાનામુપસંક્રમામિ । યે ચ સત્ત્વા મમેદં બુદ્ધપૂજોપસ્થાનકર્મ પ્રજાનન્તિ, તે સર્વે નિયતા ભવન્તિ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । યે ચ સત્ત્વા મામુપસંક્રામન્તિ, તેષામહં સર્વેષામેતામેવ પ્રજ્ઞાપારમિતાવવાદાનુશાસનીં દદામિ । અહં કુલપુત્ર જ્ઞાનચક્ષુષા સર્વસત્ત્વાન્ પશ્યામિ । ન ચ સત્ત્વસંજ્ઞામુત્પાદયામિ, ન મન્યે । સર્વજગન્મન્ત્રસંજ્ઞામુદ્રાં શૃણોમિ, ન ચ મન્યે સર્વવાક્પથાનભિનિવિષ્ટત્વાત્ । સર્વતથાગતાન્ પશ્યામિ, ન ચ મન્યે ધર્મશરીરપરિજ્ઞાનત્વાત્ । સર્વતથાગતધર્મચક્રાણિ ચ સંઘારયામિ, ન ચ મન્યે ધર્મસ્વભાવાનુબુદ્ધત્વાત્ । પ્રતિચિત્તક્ષણં

સર્વધર્મધાતું સ્ફરામિ, ન ચ મન્યે માયાગતધર્મતાવબુદ્ધત્વાત્ । એતમહં કુલપુત્ર સર્વમન્યનાસમુદ્ધાતિતં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યં બોધિસત્ત્વાનામનન્તમધ્યધર્મધાત્વવતીર્ણાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્, યે તે સર્વધર્મમન્યનાવિહારિણશ્ચ એકપર્યઙ્કેન ચ સર્વધર્મધાતું સ્ફરન્તિ । યે તે સ્વકાયાન્તર્ગતાનિ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાણિ સંદર્શયન્તિ, એકક્ષણેન ચ સર્વતથાગતાનુપસંક્રામન્તિ । યેષામાત્મભાવે સર્વબુદ્ધવિકુર્વિતાનિ પ્રવર્તન્તે । યે એકરોમ્ના બહ્વનભિલાપ્યાનભિલાપ્યાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણ્યભૂત્ક્ષિપન્તિ । યે તે સ્વરોમવિવરે ઽનભિલાપ્યાનભિલાપ્યલોકધાતુસંવર્તવિવર્તકલ્પાનાદર્શયન્તિ । યે એકક્ષણેનાનભિલાપ્યાનભિલાપ્યકલ્પસંવાસસમતાં સમવસરન્તિ । યે એકક્ષણેન અનભિલાપ્યાનભિલાપ્યાન્ કલ્પાન્ સંસરન્તિ ।
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે દુર્ગે જનપદે રત્નવ્યૂહં નામ નગરમ્ । તત્ર વસુમિત્રા નામ ભાગવતી પ્રતિવસતિ । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સિંહવિજૃમ્ભિતાં ભિક્ષુણીમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય સિંહવિજૃમ્ભિતાયા ભિક્ષુણ્યા અન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

28 વસુમિત્રા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તયા મહાપ્રજ્ઞાવિદ્યુતાવભાસિતચિત્તઃ, તં સર્વજ્ઞજ્ઞાનાલોકં નિધ્યાયન્, તં ધર્મતાસ્વભાવબલાવભાસં સમનુપશ્યમાનઃ, સર્વસત્ત્વરુતવિજ્ઞપ્તિકોશં ધારણીનયં દૃઢીકુર્વન્, તં સર્વતથાગતધર્મચક્રસંધારણં ધારણીનયં વિપુલીકુર્વન્, તં સર્વજગચ્છરણં મહાકરુણાબલમુપસ્તમ્ભયન્, તં સર્વધર્મનયાલોકમુખસમુત્થાનં સર્વજ્ઞતાવેગં પ્રત્યવેક્ષમાણઃ, તાં વિપુલધર્મધાતુમણ્ડલસ્ફરણપ્રણિધિપરિશુદ્ધિમનુવર્તમાનઃ, તં સર્વધર્મદિગવભાસજ્ઞાનાલોકમુત્તાપયમાનઃ, તત્સર્વધર્મદશદિગ્લોકધાતુવ્યૂહસ્ફરણમભિજ્ઞાનબલં નિર્હરન્, તં સર્વબોધિસત્ત્વકર્મસ્મૃત્યુપાદાનારમ્ભનિસ્તીરણપ્રણિધિં પરિપૂરયન્ અનુપૂર્વેણ યેન દુર્ગે જનપદે રત્નવ્યૂહં નગરં તેનોપસંક્રાન્તો વસુમિત્રાં ભાગવતીં પરિમાર્ગન્ । તત્ર યે પુરુષા વસુમિત્રાયા ભાગવત્યા ગુણાનભિજ્ઞા જ્ઞાનગોચરાવિધિજ્ઞાશ્ચ, તેષામેતદભવત્ - કિમસ્ય એવં શાન્તદાન્તેન્દ્રિયસ્ય એવં સંપ્રજાનસ્ય એવમભ્રાન્તસ્ય એવમવિક્ષિપ્તમાનસસ્ય એવં યુગમાત્રપ્રેક્ષિણઃ એવં વેદનાભિરપર્યાદત્તચિત્તસ્ય એવમનિમિત્તગ્રાહિણઃ સર્વરૂપગતેષુ ઉત્ક્ષિપ્તચક્ષુષઃ એવમવ્યગ્રમાનસસ્ય ગમ્ભીરચેષ્ટસ્યાભિરૂપસ્ય સાગરકલ્પસ્ય અક્ષોભ્યાનબલીનચિત્તસ્ય વસુમિત્રયા ભાગવત્યા કાર્યમ્? ન હીદૃશા રાગરતા ભવન્તિ, ન વિપર્યસ્તચિત્તાઃ । નેદૃશાનામશુભસંજ્ઞા સમુદાચરતિ । નેદૃશાઃ કામદાસા ભવન્તિ । નેદૃશાઃ સ્ત્રીવશગા ભવન્તિ । નેદૃશા મારગોચરે ચરન્તિ । નેદૃશા મારવિષયં નિષેવન્તે । નેદૃશાઃ કામપઙ્કે સંસીદન્તિ । નેદૃશા મારપાશૈર્બધ્યન્તે । નાકાર્યકારિણો ભવન્તિ । યે પુનર્વસુમિત્રાયા ભાગવત્યા ગુણવિશેષાભિજ્ઞા જ્ઞાનગોચરપ્રત્યક્ષા વા, તે એવમાહુઃ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, સુલબ્ધાસ્તે લાભાઃ, યસ્ત્વં વસુમિત્રાં ભાગવતીં પરિપ્રષ્ટવ્યાં મન્યસે । નિયમેન ત્વં બુદ્ધત્વં પ્રાર્થયસે । નિયમેન ત્વં સર્વસત્ત્વપ્રતિશરણમાત્માનં કર્તુકામઃ । નિયમેન ત્વં સર્વસત્ત્વાનાં રાગશલ્યમુદ્ધર્તુકામઃ । નિયમેન ત્વં શુભસંજ્ઞાં વિકરિતુકામઃ । એષા કુલપુત્ર વસુમિત્રા ભાગવતી નગરશૃઙ્ગાટકસ્યોત્તરેણ સ્વગૃહે તિષ્ઠતિ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારક ઇદં વચનમુપશ્રુત્ય તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો યેન વસુમિત્રાયા ભાગવત્યા નિવેશનમ્, તેનોપસંક્રમ્ય તદ્ગૃહમદ્રાક્ષીદ્વિપુલં ચ વિસ્તીર્ણં ચ દશરત્નપ્રાકારપરિક્ષિપ્તં દશરત્નતાલપઙ્ક્તિપરિવૃત્તમ્ । દશભિઃ પરિખાભિર્ગન્ધોદકાભિર્દિવ્યરત્નોત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકસંછાદિતસલિલાભિઃ અષ્ટાઙ્ગોપેતવારિપરિપૂર્ણાભિઃ કનકવાલિકાસંસ્તીર્ણતલાભિઃ મનોહરગન્ધલુલિતસુગન્ધીકૃતોદકાભિઃ અનેકરત્નપ્રાકારોપશોભિતાભિઃ સમન્તાદનુપરિક્ષિપ્તમ્, સર્વરત્નમયભવનવિમાનકૂટાગારસુવિભક્તોદ્વિદ્ધનિર્યૂહતોરણગવાક્ષજાલાર્ધચન્દ્રસિંહપઞ્જરવિચિત્રજ્યોતિર્ધ્વજમણિરત્નોજ્જ્વલિતતેજસમ્, અસંખ્યેયવિવિધરત્નપ્રાકારોપશોભિતં વૈડૂર્યખચિતરત્નહારસંસ્કૃતતલં સર્વદિવ્યસુભગન્ધવાસિતોપચારં મહાકાલાગરુધૂપધૂપિતસુગન્ધં સર્વાનુલેપનવિલિપ્તોપચારં સર્વરત્નખોટકરચિતપ્રાકારં વિવિધરત્નપ્રત્યર્પિતજામ્બૂનદજાલસંછાદિતકૂટં ( ગ્વ્ 155 ) કનકઘણ્ટાજાલશતસહસ્રવાતેરિતપ્રમુક્તમધુરમનોજ્ઞનિર્ઘોષં સર્વરત્નપુષ્પમેઘપ્રસૃતપ્રકીર્ણરત્નકુસુમાલંકારં સર્વરત્નવિચિત્રધ્વજોપશોભિતદ્વારં નાનામણિરત્નપ્રભાજ્વાલાલોકાપર્યન્તનિર્દેશં પ્રભૂતમણિવિચિત્રદ્રુમશાખાવજ્રશિલાપ્રકટનિધિશતસહસ્રનિચયાક્ષયકોશં દશમહોદ્યાનપ્રતિમણ્ડિતમ્ । સ તત્રાપશ્યદ્વસુમિત્રાં ભાગવતીમભિરૂપાં પ્રાસાદિકાં દર્શનીયાં પરમયા શુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતાં સુવર્ણવર્ણચ્છવિમભિનીલકેશીં સુવિભક્તસમાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગશરીરાં સર્વકામધાતુકદેવમનુષ્યાતિક્રાન્તવર્ણરૂપસંસ્થાનશોભાં બ્રહ્માતિરેકસ્વરાં સર્વસત્ત્વરુતમન્ત્રવિધિજ્ઞાં સર્વસ્વરવ્યૂહોપેતકાન્તસ્વરાં ચક્રાક્ષરવ્યૂહવિમોક્ષકૌશલ્યાનુગતાં સર્વશિલ્પશાસ્ત્રકૌશલનિર્યાતાં ધર્મજ્ઞાનમાયાકૌશલસુશિક્ષિતાં સર્વાકારબોધિસત્ત્વોપાયનયપ્રતિલબ્ધાં વિચિત્રરત્નાભરણવિભૂષિતાં મનોજ્ઞકાયાં સર્વરત્નમયપ્રભાસ્વરજાલસંછાદિતશરીરામ્ અસંખ્યેયદિવ્યમણિરત્નાભરણવ્યૂહપ્રતિમણ્ડિતોજ્જ્વલદેહાં ચિન્તારાજમહામણિરત્નાબદ્ધમકુટાં
વજ્રરત્નવિચિત્રસિંહકાન્તમણિરત્નોપશોભિતમધ્યવૈડૂર્યમણિહારાવસક્તકણ્ઠામભિન્નકુશલમૂલચર્યાસભાગૈકપ્રણિધાનમનાપમહાપરિવારામક્ષયપુણ્યજ્ઞાનમહાનિધાનકોશામ્ । તયા ચ સર્વં તદ્ગૃહં સર્વરત્નભવનવિમાનવ્યૂહં સ્વશરીરનિર્યાતયા પ્રેમણીયયા કાયપ્રહ્લાદસુખસંજનન્યા ચિત્તૌદ્બિલ્યપ્રીતિકરણ્યા ઉદારયા પ્રભયા સ્ફુટભવભાસિતમપશ્યત્ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વસુમિત્રાયા ભાગવત્યાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્યે, અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યા બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યા - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । સા અવોચત્ - મયા કુલપુત્ર વિરાગ કોટીગતો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ । સાહં કુલપુત્ર દેવાનામપ્સરોરૂપવર્ણસંસ્થાનારોહપરિણાહાતિરેકપ્રભાસ્વરવિશુદ્ધ્યા યથાશયાધિમુક્તાનામાભાસમાગચ્છામિ । એવં નાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યાણાં કન્યારૂપવર્ણસંસ્થાનારોહપરિણાહાતિરેકપ્રભાસ્વરવિશુદ્ધા યથાશયાધિમુક્તાનામાભાસમાગચ્છામિ । યે ચ સત્ત્વા મામુપસંક્રામન્તિ રાગપર્યવસ્થિતચેતસઃ, તેષામહં કુલપુત્ર સર્વેષાં રાગવિરાગતાયૈ ધર્મં દેશયામિ । તે ચ તં ધર્મં શ્રુત્વા રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, અસઙ્ગવિષયં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિન્મમ સહદર્શનેન રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, પ્રામોદ્યરતિં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિદાલપનમાત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, અસઙ્ગસ્વરકોશં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિત્પાણિગ્રહમાત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાનુગમનપ્રતિષ્ઠાનં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિદેકાવાસમાત્રકેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, વિસંયોગાલોકં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિત્પ્રેક્ષિતમાત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, પ્રશાન્તાકારવ્યૂહં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિદ્વિજૃમ્ભિતમાત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, પરપ્રવાદિવિક્ષોભણં ચ નામ બોધિસત્ત્વાસમાધિં પ્રતિલભન્તે । ( ગ્વ્ 156 ) કેચિન્નિમીલનમત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, બુદ્ધવિષયાલોકં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । કેચિદાલિઙ્ગનમાત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, સર્વજગત્સંગ્રહાપરિત્યાગગર્ભં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે
। કેચિત્પરિચુમ્બનમાત્રેણ રાગવિરાગતામનુપ્રાપ્નુવન્તિ, સર્વજગત્પુણ્યકોશસંસ્પર્શનં ચ નામ બોધિસત્ત્વસમાધિં પ્રતિલભન્તે । યે કેચિત્સત્ત્વા મમાન્તિકમુપસંક્રામન્તિ, સર્વાંસ્તાનહમત્રૈવ વિરાગકોટીગતે અસઙ્ગસર્વજ્ઞતાભૂમ્યભિમુખે બોધિસત્ત્વવિમોક્ષે પ્રતિષ્ઠાપયામિ ॥
આહ - કુત્ર ત્વયા આર્યે કુશલમૂલમવરોપિતમ્, કીદૃશં ચ કર્મોપચિતમ્, યસ્યાસ્તવેયમીદૃશી સંપત્? આહ - સ્મરામિ કુલપુત્ર, અતીતે ઽધ્વનિ અત્યુચ્ચગામી નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોકે ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્ । તસ્ય કુલપુત્ર અત્યુચ્ચગામિનસ્તથાગતસ્ય સત્ત્વાનામનુકમ્પાર્થં સુમુખાં નામ રાજધાનીં પ્રવિશતઃ ઇન્દ્રકીલમાક્રામતઃ સર્વં તન્નગરં પ્રાકમ્પત । વિપુલવિસ્તીર્ણં ચ અનેકરત્નમયં સંસ્થિતમભૂત્ અનેકરત્નપ્રભાવ્યૂહં વિવિધરત્નપુષ્પાભિકીર્ણં નાનાદિવ્યતૂર્યપ્રમુક્તનિર્ઘોષમ્ । ઉદારાપ્રમેયદેવકાયમેઘપ્રચ્છન્નં ચ અન્તરીક્ષં સંસ્થિતમભૂત્ । અહં ચ કુલપુત્ર તેન સમયેન સુમતિર્નામ શ્રેષ્ઠિભાર્યા અભૂવમ્ । તતો મે બુદ્ધપ્રાતિહાર્યસંચોદિતયા સ્વામિના સાર્ધં પ્રધાવિત્વા તસ્ય તથાગતસ્ય વીથીમુખમુપસંક્રાન્તસ્ય ઉદારપ્રસાદજાતયા એકા રત્નકાકણિઃ પ્રતિપાદિતા । તદા ચ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તસ્ય ભગવતો ઽત્યુચ્ચગામિનસ્તથાગતસ્યોપસ્થાનકો ઽભૂત્ । તેનાહમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતા । એતમહં કુલપુત્ર વિરાગકોટીગતં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યમનન્તોપાયજ્ઞાનકૌશલપ્રતિષ્ઠિતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં વિપુલાક્ષયપુણ્યકોશાનામપરાજિતજ્ઞાનવિષયાણાં ચર્યાં જ્ઞાતુમ્, ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ દક્ષિણાપથે શુભપારંગમં નામ નગરમ્ । તત્ર વેષ્ઠિલો નામ ગૃહપતિશ્ચન્દનપીઠં તથાગતચૈત્યં પૂજયતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો વસુમિત્રાયા ભાગવત્યાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય વસુમિત્રાં ભાગવતીમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય વસુમિત્રાયા ભાગવત્યા અન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ