ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 16

40 સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મનોજ્ઞરુતગમ્ભીરવિકુર્વિતપ્રવેશં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં ભૂયસ્યા માત્રયા પ્રભાવયમાનઃ સંભાવયમાનો વિપુલીકુર્વન્ યેન સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસા રાત્રિદેવતા તેનોપસંક્રાન્તઃ । સો ઽપશ્યત્ સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસાં રાત્રિદેવતાં રત્નદ્રુમાઙ્કુરગર્ભે સિંહાસને સર્વગન્ધરત્નદ્રુમશાખે કૂટાગારે સંનિષણ્ણાં દશરાત્રિદેવતાસહસ્રપરિવારામ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસાયા રાત્રિદેવતાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્યે દેવતે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરિતવ્યમ્, કથં શિક્ષિતવ્યમ્ । તદ્વદસ્વ મે દેવતે, કથં બોધિસત્ત્વા બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરન્તિ, કથં શિક્ષન્તે, કથં ચરિત્વા કથં શિક્ષિત્વા નિર્યાન્તિ સર્વજ્ઞતાયામ્ ॥
એવમુક્તે સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસા રાત્રિદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - મમ કુલપુત્ર અનુભાવેન સહે લોકધાતૌ આદિત્યાસ્તંગમનકાલે પદ્માનિ પ્રફુલ્લાનિ સુગન્ધીભવન્તિ । સર્વે નગરનારીગણાશ્ચોદ્યાનગતા રતિક્રીડાપ્રયુક્તા ગૃહગમનાય મતિમુત્પાદયન્તિ । પથોત્પથગતાઃ સત્ત્વા રાત્રિસ્થાને ચેતનાબહુલાઃ સર્વજગત્પાલનાભિમુખા ભવન્તિ । દરીગહનગુહાશ્રયાઃ સત્ત્વા દરીગહનગુહાસુ પ્રવિશન્તિ । વૃક્ષાલયાશ્રયાઃ સત્ત્વા વૃક્ષાલયાશ્રયાભિમુખા ભવન્તિ । વિલાશ્રયાઃ સત્ત્વા બિલાન્યનુપ્રવિશન્તિ । ગ્રામનગરનિગમજનપદાશ્રયાઃ સત્ત્વા ગ્રામનગરનિગમજનપદાનનુપ્રવિશન્તિ । ઉદકાશ્રયાઃ સત્ત્વા જલમવતરન્તિ । અન્યદિગ્જનપદગતાઃ સત્ત્વાઃ સ્વજનપદદિક્ચેતનામુત્પાદયન્તિ રાત્રૌ સુખસ્પર્શવિહારાય ॥
અપિ તુ ખલુ પુનરહં કુલપુત્ર નરનારીગણાનાં દહરાણાં તરુણાનાં યૌવનમદમત્તાનાં નૃત્યગીતવાદ્યરતિપ્રમત્તાનાં સત્ત્વાનાં કામગુણપ્રમુક્તાનાં જાતિજરામરણમહાન્ધકારભયપ્રતિપક્ષાય કુશલમૂલસંજાનાભિયોગં સંવર્ણયામિ । મત્સરિણઃ સત્ત્વાન્ દાને સંનિયોજયામિ । દુઃશીલાન્ સત્ત્વાન્ શીલે પ્રતિષ્ઠાપયામિ । વ્યાપન્નચિત્તાનાં સત્ત્વાનાં મૈત્રીં સંવર્ણયામિ । ક્ષુભિતચિત્તાન્ સત્ત્વાન્ ક્ષાન્તૌ પ્રતિષ્ઠાપયામિ । કુસીદાન્ સત્ત્વાન્ બોધિસત્ત્વવીર્યારમ્ભે પ્રતિષ્ઠાપયામિ । વિભ્રાન્તચિત્તાન્ સત્ત્વાન્ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયામિ । દુઃપ્રજ્ઞાન્ સત્ત્વાન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં નિયોજયામિ । હીનયાનાધિમુક્તાન્ સત્ત્વાન્ મહાયાન્ પ્રતિષ્ઠાપયામિ । ત્રૈધાતુકાભિનિવિષ્ટાન્ સત્ત્વાન્ ભવગતિનિષ્ઠામણ્ડલચારિણો બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનપારમિતાયાં પ્રતિષ્ઠાપયામિ । આવરણવશગતાન્ સત્ત્વાન્ કર્મક્લેશપ્રપીડિતાન્ પુણ્યજ્ઞાનબલપરિહીણાન્ બોધિસત્ત્વબલપારમિતાયાં પ્રતિષ્ઠાપયામિ । અજ્ઞાનતમોવનદ્ધાન્ સત્ત્વાન્ અહંકારમમકારવિદ્યાન્ધકારપ્રાપ્તાન્ બોધિસત્ત્વજ્ઞાનપારમિતાયાં પ્રતિષ્ઠાપયામિ ॥
અપિ તુ ખલુ પુનરહં કુલપુત્ર વિપુલપ્રીતિસંભવસંતુષ્ટ્યવભાસસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । સુધન આહ - ક એતસ્ય દેવતે વિપુલપ્રીતિસંભવતુષ્ટ્યવભાસસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય ( ગ્વ્ 244 ) વિષયઃ? આહ - તથાગતપુણ્યસત્ત્વંસંગ્રહજ્ઞાનોપાયાવભાસ એષ કુલપુત્ર વિમોક્ષઃ । તત્કસ્ય હેતોઃ? યત્કિંચિત્ કુલપુત્ર સત્ત્વાઃ સુખમનુભવન્તિ, સર્વં તત્તથાગતપુણ્યપ્રભાવેન તથાગતાનુશાસનીપથેન તથાગતવચનપ્રતિપત્ત્યા તથાગતાનુશિક્ષણેન તથાગતાધિષ્ઠાનેન તથાગતજ્ઞાનમાર્ગપ્રતિપત્ત્યા તથાગતભાગકુશલમૂલાવરોપણેન તથાગતધર્મદેશનાનિષ્યન્દેન તથાગતજ્ઞાનસૂર્યાવભાસેન । તથાગતગોત્રશુક્લકર્મમણ્ડલપ્રભયા હિ કુલપુત્ર સત્ત્વાનાં સુખાનિ સંભવન્તિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કુલપુત્ર અહમેતં વિપુલપ્રીતિસંભવસંતુષ્ટ્યવભાસં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષમવતરન્તી ભગવતો વૈરોચનસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસમુદ્રં સમનુસ્મરન્તી અવતરન્તી અવગાહયમાના એવં જાનામિ, એવમનુગચ્છામિ - યથા ભગવતઃ પૂર્વબોધિસત્ત્વભૂમિમધ્યાલમ્બમાનસ્ય સત્ત્વાનહંકારમમકારાભિનિવિષ્ટાનવિદ્યાન્ધકારપ્રાપ્તાન્ દૃષ્ટિગહનકાન્તારપ્રવિષ્ટાંસ્તૃષ્ણાવશંગતાન્ રાગબન્ધનબદ્ધાન્ દોષપ્રતિઘચેતસો મોહાકુલસંતાનાનીર્ષ્યામાત્સર્યપર્યવનદ્ધાન્ ક્લેશસમાકુલચિત્તાન્ મહત્સંસારદુઃખં પ્રત્યનુભવતઃ સંસારદારિદ્ર્યદુઃખપ્રપીડિતાન્ બુદ્ધદર્શનવિમુખાન્ સત્ત્વાન્ દૃષ્ટ્વા મહાકરુણાચિત્તં પ્રાદુરભવત્ । સર્વસત્ત્વાનામર્થં સર્વજગદુપકરણરત્નસંગ્રહપરિગ્રહચિત્તં સર્વસત્ત્વસંસારોપકરણસંભવચિત્તં સર્વવસ્ત્વાગ્રહવિગતચિત્તં સર્વવિષયાલુબ્ધચિત્તં સર્વરતિષ્વનધ્યવસિતચિત્તં સર્વપરિભોગેષ્વગૃદ્ધચિત્તં સર્વદાનેષુ વિપાકાપ્રતિકાઙ્ક્ષણચિત્તં સર્વલોકસંપત્તિષ્વસ્પૃહણાચિત્તં હેતુપ્રત્યયસંમૂઢચિત્તં સુપર્યેષિતયથાવદ્ધર્મનિધ્યપ્તિચિત્તં સર્વસત્ત્વાર્થપ્રતિશરણતાભિનિર્હરણચિત્તં પ્રાદુરભવત્ ॥

સ એવં યથાભૂતસર્વધર્મસ્વભાવાવતીર્ણચેતાઃ સર્વસત્ત્વધાતૌ મહામૈત્રીસમતાપ્રતિપન્નઃ સર્વજગન્મહાકરુણામેઘસ્ફરણપ્રયોગઃ સર્વસત્ત્વલોકસંછાદનમહાધર્મચ્છત્રમણ્ડલઃ સર્વસત્ત્વક્લેશપર્વતવિનિર્ભેદનમહાજ્ઞાનવજ્રપ્રહરણઃ સર્વજગત્સુખસંભવતુષ્ટિવેગસંવર્ધિતચેતાઃ સર્વસત્ત્વાત્યન્તસુખાભિનિર્હારપ્રણિધાનચેતા યથાશયાભિપ્રાયસર્વસત્ત્વવસ્ત્વભિપ્રવર્ષણચેતાઃ સર્વસત્ત્વાપરિત્યાગસમપ્રયોગચેતા આર્યધનસર્વસત્ત્વસંતર્પણચેતાઃ પરમદશબલજ્ઞાનરત્નપ્રતિલમ્ભચેતા બોધિસત્ત્વમહાભિજ્ઞાબલાધાનપ્રાપ્તો વિવિધબોધિસત્ત્વમહાવિકુર્વિતમેઘેન ધર્મધાતુપરમાકાશધાતુપર્યવસાનં સર્વસત્ત્વધાતું સ્ફરિત્વા સર્વસત્ત્વાભિમુખસ્થિતઃ સર્વાકારસર્વારમ્બણમહામેઘં પ્રવર્તયન્ સર્વરત્નાભરણમહામેઘવર્ષં ચાભિપ્રવર્ષન્, યદુત સર્વસત્ત્વાનાં યથાનુકૂલપરિભોગાય અનન્તવસ્તુવિમાત્રતાપરિત્યાગમપ્રમેયોપકરણવૈમાત્રચારિત્રં નાનાવિધસર્વદાનસંગ્રહપ્રયોગમનેકવિધવસ્તુ પરિત્યાગસમુદાચારમનભિલાપ્યોપકરણજાતવ્યૂહાભિસંસ્કારં નાનાલક્ષણદાનસંભારવિચિત્રં યથાશયસત્ત્વસંતોષણમનન્તત્યાગવિધિમનુગચ્છન્ યથાશયસત્ત્વસંતર્પણાભિનિર્હારં સર્વવસ્તુત્યાગવિસર્જનમવિચ્છિન્નસર્વજગત્સંસ્કારદુઃખપરિત્રાણપ્રયોગં સર્વસત્ત્વપ્રતિકારાપ્રતિકાઙ્ક્ષી સર્વજગત્સમતાસમુદાગતચેતાઃ સર્વજગચ્ચિત્તરત્નં પરિશોધયમાનઃ સર્વબુદ્ધૈકઘનકુશલમૂલસમુદ્રસંભૂતં સર્વજગદ્યથાશયોપકરણવર્ષંસંગ્રહપ્રયોગં સર્વજગત્સર્વજ્ઞતાપુણ્યસમુદ્રેવગં વિવર્ધયન્ પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયપરંપરાવિશુદ્ધયે ( ગ્વ્ 245 ) ઽભિનિર્હરતિ સ્મ । પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વક્ષેત્રપરંપરાનુપક્લિષ્ટાનુત્તરબુદ્ધક્ષેત્રાલંકારવિશુદ્ધવ્યૂહપ્રતિમણ્ડલપરિપૂરયે પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વધર્મનયસાગરકરણવિશુદ્ધયે પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષાકાશધાતુતલસ્ફરણજ્ઞાનનયપરિપૂરયે પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસત્ત્વાધ્યવતરણજ્ઞાનનયવિશુદ્ધયે પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વજગદ્વિનયજ્ઞાનનયાવભાસપ્રતિલમ્ભાય પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વકાલધર્મચક્રપ્રવર્તનાભિવર્ત્યતાયૈ પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વજ્ઞજ્ઞાનાધિષ્ઠાનકૌશલસંદર્શનસર્વજગદુપકારીભૂતત્વાય પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વલોકધાતુસંખ્યાપ્રચારેષુ સર્વલોકધાતુસમુદ્રાભ્યુદ્ગતેષુ સર્વલોકધાતુસમુદ્રસમવસરણેષુ નાનાલોકધાતુપ્રસરનિર્દેશેષુ નાનાલોકધાતુવંશવ્યવસ્થાનસંધિવ્યૂહેષુ નાનાપ્રતિષ્ઠાનાનેકશરીરનિર્દેશેષુ નાનાવ્યૂહકલ્પવિમાત્રતાનિર્દેશેષુ સંક્લિષ્ટવિશુદ્ધસંક્લિષ્ટૈકાન્તપરિશુદ્ધવિપુલમહદ્ગતાપ્રમાણસંક્ષિપ્તસૂક્ષ્મોદારસમતલવ્યત્યસ્તોર્ધ્વમૂર્ધદિગ્વિદિગ્મુખનાનાદિક્સમુદ્રસમવસરણેષુ નાનામુખનિર્દેશાન્તદ્વારસંસ્થાનવિમાત્રતાવ્યૂહેષુ
સર્વલોકધાતુપ્રસરેષુ બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્ બોધિસત્ત્વન્યામમવક્રમ્ય નાનાબોધિસત્ત્વચર્યાવિકુર્વિતસ્ફરણતાયૈ પ્રતિચિત્તક્ષણમનવશેષસર્વત્ર્યધ્વબુદ્ધકાયપરસત્ત્વચિત્તાશયવિજ્ઞપ્તયે સર્વજગત્સર્વજ્ઞતાપુણ્યસમુદ્રવેગં વિવર્ધયન્નમિનિર્હરન્તિ સ્મ ॥
એવં હિ કુલપુત્ર ભગવાન્ વૈરોચનસ્તથાગતઃ પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્ પુણ્યજ્ઞાનસંભારવિરહિતે લોકસંનિવેશે અકૃતજ્ઞસત્ત્વપરિપૂર્ણે અજ્ઞાનતમોવનદ્ધે અહંકારમમકારાભિનિવિષ્ટે અવિદ્યાન્ધકારતિમિરાવૃતે અયોનિશોવિતર્કપ્રસૃતે દૃષ્ટિગહનકાન્તારપ્રસ્કન્ધે હેતુફલસંમૂઢે કર્મક્લેશવશગતે મહાસંસારકાન્તારદુઃખપાતાલમધ્યપ્રપતિતે વિવિધદારિદ્ર્યદુઃખં પ્રત્યનુભવતિ મહાકરુણાં સંજનય્ય વિપુલાન્ પારમિતાચર્યામેઘાનભિનિર્હૃત્ય કુશલમૂલદૃઢપ્રતિષ્ઠાનં સંવર્ણયન્ સર્વસત્ત્વાનાં સંસારદારિદ્ર્યદુઃખં વિનિવર્તયન્ મહાપુણ્યજ્ઞાનસંભારમભિરોચયન્ હેતુમણ્ડલદિશમભિદ્યોતયન્ કર્મધર્માવિરોધદિશં પ્રભાવયન્ બુદ્ધધર્મમણ્ડલસમુદાગમદિશમવભાસયન્ સર્વસત્ત્વાધિમુક્તિદિશં પ્રભાસયન્ સર્વસત્ત્વક્ષેત્રસંભવદિશં સંદર્શયન્ સર્વતથાગતવંશાનુપચ્છેદદિશમનુબધ્નન્ સર્વબુદ્ધશાસનદિશં સંધારયન્ સર્વાકુશલધર્મદિશં વિનિવર્તયન્ સર્વજ્ઞતાસંભારદિશં સંવર્ણયન્ સર્વસત્ત્વધાતું સ્ફરિત્વા મહાન્તં પારમિતામેઘમભિનિર્હૃત્ય યથાશયસત્ત્વસંતોષણમત્યન્તધર્મસંગ્રહે સત્ત્વાન્ પ્રતિષ્ઠાપયામાસ । સર્વજ્ઞતાસંભારે સમાદાપયતિ સ્મ । મહાબોધિસત્ત્વપારમિતાસ્વવતારયામાસ । સર્વાર્યધનપ્રતિલમ્ભૈરુપસ્તમ્ભયામાસ । સર્વજ્ઞતાપ્રીતિવેગૈઃ કુશલમૂલસમુદ્રાન્ સત્ત્વાનાં વિવર્ધયામાસ । સર્વતથાગતવિકુર્વિતમુખેષુ ચૈનાનવતાર્ય અત્યન્તમુપધિશેષસુખસંગ્રહેણ સંગૃહ્ય તથાગતમાહાત્મ્યાભિમુખાન્ કૃત્વા બોધિસત્ત્વસંગ્રહજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠાપયામાસ ॥
સુધન આહ - કિયચ્ચિરં સંપ્રસ્થિતાસિ દેવતે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ? આહ - દુરભિસંભવં કુલપુત્ર એતત્સ્થાનં દુર્વિજ્ઞેય દુરધિમોચં દુરવતરં દુઃપ્રવ્યાહારં દુરધિગમમ્ । ન શક્યં સદેવકેન લોકેનાવતરિતું સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈશ્ચ, અન્યત્ર તથાગતાધિષ્ઠાનેન ( ગ્વ્ 246 ) કલ્યાણમિત્રપરિગ્રહેણ વિપુલપુણ્યજ્ઞાનસંભારોપસ્તબ્ધચિત્તતયા આશયવિશુદ્ધ્યા અદીનાક્લિષ્ટાવક્રાનુપહતાસંકુચિતાનન્ધકારચિત્તતયા સમન્તાવભાસજ્ઞાનાલોકાવભાસચિત્તતયા સર્વસત્ત્વહિતસુખાધાનપરિણતચિત્તતયા સર્વમારમણ્ડલક્લેશદુર્ધર્ષચિત્તતયા સર્વજ્ઞતાજ્ઞાનપ્રતિલમ્ભાવકાશચિત્તતયા સર્વસંસારસુખાનભિલાષિભિસ્તથાગતસુખાધ્યાલમ્બનૈઃ સર્વસત્ત્વદુઃખદૌર્મનસ્યપ્રશમનપ્રતિપન્નૈસ્તથાગતગુણસમુદ્રાવતારપ્રતિપત્ત્યભિમુખૈઃ સર્વધર્મસ્વભાવનિધ્યપ્તિગગનગોચરૈઃ ઉદારાધિમુક્તિપથવિશુદ્ધૈઃ સંસારસ્રોતોવિમુખૈઃ સર્વતથાગતજ્ઞાનસમુદ્રાભિમુખૈઃ સર્વનગરગમનનિશ્ચિતૈઃ તથાગતવિષયાક્રમણવીર્યૈઃ બુદ્ધભૂમિગતિવિક્રાન્તૈઃ સર્વજ્ઞતાબલપરિનિષ્પત્ત્યભિમુખૈઃ દશબલપ્રતિલમ્ભપર્યવસાનૈઃ સત્ત્વૈઃ શક્યમેતત્સ્થાનમવતરિતુમધિમોક્તુમુદ્ગહીતુમનુસર્તું વિજ્ઞાતુમ્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? તત્તથાગતજ્ઞાનવિષયં હિ કુલપુત્ર એતત્સ્થાનમનાક્રાન્તં સર્વબોધિસત્ત્વૈઃ । પ્રાગેવ અન્યૈઃ સર્વસત્ત્વૈઃ । અથ ચ પુનસ્તથાગતાધિષ્ઠાનેન નિર્દેક્ષ્યામિ આજાનેયાનાં સત્ત્વાનામાશયસમ્યગ્વિશુદ્ધયે, કુશલમૂલચરિતાનાં સત્ત્વાનામધ્યાશયવશિતાયૈ, તવ ચ અધ્યાશયપરિપૃચ્છાવ્યાકરણધર્મતાપ્રવર્તનાપ્રતિલમ્ભાય ॥
અથ ખલુ સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસા રાત્રિદેવતા તસ્યાં વેલાયામેતમેવાર્થં ભૂયસ્યા માત્રયા સંદર્શયમાના ત્ર્યધ્વપ્રાપ્તતથાગતવિષયં વ્યવલોક્ય ઇમા ગાથા અભાષત -
ગમ્ભીરુ બૌદ્ધો વિષયો અનન્તા યં પૃચ્છસિ ત્વં ખલુ બુદ્ધપુત્ર ।
અચિન્તિયક્ષેત્રરજોપમાનૈઃ કલ્પૈર્ન શક્યં સ હિ સર્વ વક્તુમ્

ન લુબ્ધસત્ત્વૈર્ન ચ દુષ્ટચિત્તૈઃ શક્યં ન મોહાન્ધતમોવૃતૈશ્ચ ।
ન મ્રક્ષમાનોપહતાશયૈશ્ચ વિજાનિતું શાન્ત જિનાન ધર્મતા

નૈર્ષ્યાણ માત્સર્યવશાનુગામિભિઃ ન શાઠ્યમાયાકલુષાશયેભિઃ ।
ન ક્લેશકર્માવરણાવૃતૈશ્ચ શક્યો હ્યયં જાનિતુ બુદ્ધગોચર

ન સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતિષ્ઠિતૈઃ ન ચાપિ સત્કાયસમાશ્રિતેભિઃ ।
ન દૃષ્ટિસંજ્ઞાવિપરીતચિત્તૈઃ શક્યા ઇયં જાનિતુ બુદ્ધભૂમિઃ

દુર્જ્ઞેય શાન્તો વિષયો જિનાનાં સ્વભાવતો નિર્મલનિર્વિકલ્પઃ ।
સંસારસક્તૈન ભવાશ્રિતૈશ્ચ શક્યં સમાજ્ઞાતુમયં હિ ધર્મઃ

યે બુદ્ધગોત્રૈર્હિ કુલે ઽભિજાતા સ્વધિષ્ઠિતાઃ સર્વતથાગતૈશ્ચ ।
યે ધર્મરાજ્ઞાં કુલવંશધારિણસ્તેષામૃષીણાં ખલુ ગોચરો ઽયમ્

યે શુક્લધર્માર્ણવતૃપ્તચિત્તાઃ કલ્યાણમિત્રૈઃ સુપરિગૃહીતાઃ ।
મુનેર્બલારમ્બણચિત્તમેઘાઃ ક્ષાન્તિં લભન્તે ત ઇદં નિશામ્ય

યે નિર્મલાધ્યાશયનિર્વિકલ્પા યથાન્તરિક્ષે ખલુ દિગ્વિદિક્ષુ ।
હતાન્ધકારા મતિદીપમેઘઃ તેષામયં ગોચરુ નિર્મલાનામ્

કૃપાશયેનેહ જગત્સમુદ્રાન્ યે સર્વત્ર્યધ્વગતાન્ સ્ફરન્તિ ।
અશેષસત્ત્વાનુગતા ચ મૈત્રી નયે જિનાનાં ત ઇહાવતીર્ણાઃ

અનાગ્રહા યે ખલુ હૃષ્ટચિત્તાઃ સર્વાસ્તિદાનાભિરતાઃ સદૈવ ।
સર્વેષુ સત્ત્વેષુ સમપ્રવૃત્તાસ્તેષામિયં ભૂમિરનાગ્રહાણામ્

યે ઽક્લિષ્ટચિત્તા નિરવદ્યચર્યા યે ઽત્યન્તકૌકૃત્યવિનીતચિત્તાઃ ।
બુદ્ધાનુશાસ્તિપ્રતિપત્તિયુક્તાસ્તેષામયં ગોચરુ નિર્મલાનામ્

યે ઽક્ષોભ્યચિત્તા હ્યવિકમ્પ્યચિત્તા ધર્મસ્વભાવપ્રતિબદ્ધચિત્તાઃ ।
કર્મોદધિષ્વપ્યવિરુદ્ધચિત્તાઃ તેષાં વિમોક્ષો ઽયમિહાક્ષયાણામ્

યે ઽખિન્નચિત્તા ઽવિનિવર્તચિત્તા પૌરુષ્યવીર્યાધિપતેયયુક્તાઃ ॥
સર્વજ્ઞસંભારિ અનન્તવીર્યાસ્તેષામયં ગોચરુ સુવ્રતાનામ્

પ્રશાન્તચિત્તાશ્ચ સમાહિતાશ્ચ યે ઽત્યન્તશાન્તિં ગત નિર્જ્વરાશ્ચ ।
સર્વજ્ઞધ્યાનાઙ્ગસમુદ્રચારિણસ્તેષાં નયો ઽયં પ્રશમં ગતાનામ્

યે સર્વસઙ્ગૈઃ પરિમુક્તચિત્તા ધર્મસ્વભાવપ્રતિવિદ્ધચિત્તાઃ ।
ગતિં ગતા યે જિનધર્મધાતૌ પ્રજ્ઞાપ્રદીપાન નયેષ તેષામ્

સત્ત્વસ્વભાવપ્રતિવિદ્ધચિત્તા ભવાર્ણવે યે ઽપરિગૃદ્ધચેતસઃ ।
યે સત્ત્વચિત્તપ્રતિભાસચન્દ્રાસ્તેષામયં માર્ગવિદાં વિમોક્ષઃ

ત્ર્યધ્વસ્થિતાનાં જિનસાગરાણાં પ્રણિધાનગોત્રાર્ણવસંભવાનામ્ ।
યે સર્વક્ષેત્રેષ્વપરાન્તચર્યાઃ સમન્તભદ્રાન્ નયેષ તેષામ્

યે ધર્મધાતોર્નયસાગરૈશ્ચ જગત્સમુદ્રાનવતીર્ણ સર્વાન્ ।
સર્વાન્ સસંવર્તવિવર્તકલ્પાંસ્તેષાં વિમોક્ષો ઽયમકલ્પકાનામ્

યે સર્વદિક્ક્ષેત્રરજઃસ્વસંખ્યાન્ પશ્યન્તિ બુદ્ધાન્ દ્રુમરાજમૂલે ।
વિબુદ્ધ્ય બોધિં વિનયન્ત સર્વાન્ અસઙ્ગનેત્રાન નયેષ તેષામ્

ત્વમાગતઃ કલ્પમહાસમુદ્રાત્ કલ્યાણમિત્રાણ્યુપસેવમાનઃ ।
ધર્માર્થિકો ધર્મગવેષ્યખિન્નઃ શ્રુત્વા ચ તં ધારયિતું સમર્થઃ

ત્વદાશયસ્ય પ્રવિશોધનાય મુનેરધિષ્ઠાનબલાદચિન્ત્યાન્ ।
વૈરોચનીયો વિષયો ઽપ્રમેયઃ પ્રવર્તતે મદ્વચનાદસઙ્ગઃ

ભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર અતીતે ઽધ્વનિ લોકધાતુસમુદ્રપરમાણુરજઃસમાનાં કલ્પાનાં પરેણ પરતરં મણિકનકપર્વતશિખરવૈરોચનો નામ લોકધાતુસમુદ્રો ઽભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર મણિકનકપર્વતશિખરવૈરોચનલોકધાતુસમુદ્રે જ્ઞાનપર્વતધર્મધાતુદિક્પ્રતપનતેજોરાજો નામ તથાગતો ઽભૂત્ । તેન ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર જ્ઞાનપર્વતધર્મધાતુદિક્પ્રતપનતેજોરાજોનામ્ના તથાગતેન પૂર્વં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા સ મણિકનકપર્વતશિખરવૈરોચનો લોકધાતુસમુદ્રઃ પરિશોધિતઃ । તસ્મિન્ લોકધાતુસમુદ્રે પૃથિવીપર્વતપરમાણુરજઃસમલોકધાતુપ્રસરનિર્દેશઃ । એકૈકસ્મિંશ્ચ લોકધાતુપ્રસરે લોકધાતુવંશપરમાણુરજઃસમા લોકધાતુનિર્દેશાઃ । એકૈકસ્મિંશ્ચ લોકવંશે લોકધાતુપરમાણુરજઃસમાઃ કલ્પસંખ્યાનિર્દેશાઃ । એકૈકસ્મિંશ્ચ કલ્પે ઽનેકે ઽનન્તરકલ્પનિર્દેશાઃ । એકૈકસ્મિંશ્ચાનન્તરકલ્પે ઽનેકલોકધાતુનાનાકરણનિર્દેશાઃ । તથાગતોત્પાદા વિવિધવિકુર્વિતનિર્દેશાઃ । એકૈકસ્મિંશ્ચ તથાગતોત્પાદે લોકધાતુપરમાણુરજઃસમાઃ સૂત્રાન્તસંપ્રકાશનિર્દેશાઃ । એકૈકસ્મિંશ્ચ સૂત્રાન્તે લોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વવ્યાકરણનિર્દેશાઃ અનન્તમધ્યસત્ત્વવિનયનિર્દેશા નાનાયાનનયૈઃ પ્રવર્તિતા નાનાવિકુર્વિતપ્રાતિહાર્યવિનયતાઃ ॥
તસ્મિન્ ખલુ પુનર્મણિકનકપર્વતશિખરવૈરોચને લોકધાતુસમુદ્રે સમન્તદિગભિમુખદ્વારધ્વજવ્યૂહો નામ મધ્યમો લોકધાતુવંશો ઽભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર સમન્તદિગભિમુખદ્વારધ્વજવ્યૂહે મધ્યમે લોકધાતુવંશે સર્વરત્નવર્ણસમન્તપ્રભાસશ્રીર્નામ લોકધાતુરભૂત્ । સર્વતથાગતબોધિમણ્ડપ્રતિભાસમણિરાજો લોકધાતુસંધિવ્યૂહઃ સર્વરત્નકુસુમસાગરપ્રતિષ્ઠિતઃ સર્વતથાગતનિર્માણનિર્ભાસનિદર્શનમણિરાજશરીરો દેવનગરસંસ્થાનો વિશુદ્ધસંક્લિષ્ટઃ । તસ્મિન્ પુનર્લોકધાતૌ સુમેરુપરમાણુરજઃસમાશ્ચાતુર્દ્વીપકા લોકધાતવો ઽભૂવન્ । તેષાં ચ સુમેરુપરમાણુરજઃસમાનાં ચાતુર્દ્વીપકાનાં સર્વરત્નશિખરધ્વજો નામ મધ્યમશ્ચાતુર્દ્વીપકો ઽભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનઃ સર્વરત્નશિખરધ્વજે ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ અપ્રમેયયોજનશતસહસ્રાયામવિસ્તારાશ્ચત્વારો દ્વીપા અભૂવન્ । એકૈકસ્મિંશ્ચ દ્વીપકે દશ મહાનગરસહસ્રાણ્યભૂવન્ । તસ્મિંશ્ચ ખલુ પુનઃ ચાતુર્દ્વીપકે જમ્બુદ્વીપકસ્ય મધ્યે રત્નસાલવ્યૂહમેઘપ્રદીપા નામ રાજધાન્યભૂદ્દશનગરસહસ્રપરિવારા । તસ્મિન્ ખલુ પુનર્જમ્બુદ્વીપે દશ વર્ષસહસ્રાણિ મનુષ્યાણામાયુષ્પ્રમાણમભૂત્ । તસ્યાં ખલુ પુના રત્નસાલવ્યૂહમેઘપ્રદીપાયાં રાજધાન્યાં સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો નામ રાજાભૂચ્ચક્રવર્તી । રાજ્ઞઃ ખલુ પુનઃ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય પઞ્ચામાત્યશતાન્યભૂવન્ । ષષ્ટિઃ સ્ત્રીસહસ્રાણ્યન્તઃપુરમભૂત્ । સપ્ત પુત્રશતાન્યભૂવન્ સર્વેષાં શૂરાણાં વીરાણાં વરાઙ્ગરૂપિણાં સુદર્શનાનાં મહાતેજસાં મહાબલાનામ્ । તસ્ય ખલુ પુનઃ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞઃ સર્વો જમ્બુદ્વીપ એકચ્છત્રો ઽભૂન્નિહતપરચક્રપ્રત્યર્થિકઃ ॥
તેન ચ સમયેન લોકધાતાવન્તરકલ્પક્ષયે પ્રત્યુપસ્થિતે પઞ્ચસુ કષાયેષુ લોકે પ્રાદુર્ભૂતેષુ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષ્વન્તર્હિતેષુ દશાકુશલકર્મપથવર્તિનઃ સત્ત્વા યદ્ભૂયસા દુર્ગતિગામિનો ઽભૂવન્ । તે દશાકુશલકર્મપથસમાદાનહેતોઃ પરીત્તાયુષો ઽભૂવન્ અલ્પભોગા વિરૂપા વિવર્ણા દુઃસંસ્થિતશરીરા અલ્પસુખસમુદાચારા દુઃખવેદનાસમુદાચારબહુલા અન્યોન્યવિસંવાદવચનશીલા અન્યોન્યભેદપ્રતિપન્નાઃ પરુષવચનસમુદાચારાઃ પ્રકીર્ણવચસો વિષયલોભાભિભૂતાઃ પ્રદુષ્ટમનઃસંકલ્પા વિવિધદૃષ્ટિગહનકાન્તારપ્રવિષ્ટાઃ । તેષામધર્મરાગરક્તાનાં વિષમલોભાભિભૂતાનાં મિથ્યાધર્મપરિગતાનાં ન દેવઃ કાલે વારિધારા ઉદસૃજત્ યેન પૃથિવ્યાં બીજગ્રામાઃ સસ્યગ્રામા વિરોહેયુઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સત્ત્વાઃ શુષ્કેષુ તૃણગુલ્મૌષધિવનોદ્યાનદ્રુમેષુ નાનાવ્યાધિસ્પૃષ્ટા દિગ્વિદિશો વિધાવન્તિ સ્મ અપરાયણાઃ । તે સમાગમ્ય સર્વ એવ યેન રત્નસાલવ્યૂહમેઘપ્રદીપરાજધાની તેનોપસંક્રમ્ય તાં સમન્તાદનુપરિવાર્ય કેચિદૂર્ધ્વબાહવઃ, કેચિત્કૃતાઞ્જલિપુટાઃ, કેચિત્ સંકમ્પિતશરીરાઃ, કેચિદભ્યુદ્ગતાઙ્ગાઃ, કેચિદધોમુખં પ્રપતિતાઃ, કેચિત્સર્વશરીરેણ પ્રણિપતિતાઃ, કેચિદ્ધરણિતલજાનુપ્રતિષ્ઠિતાઃ, કેચિદ્ગગનતલાભિનતબાહવઃ, કેચિન્નગ્ના નિર્વસનાઃ, કેચિદ્વિકૃતવદનનયનાઃ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞો ઽભિમુખં મહાન્તમાર્તસ્વરમુત્ક્રોશમકાર્ષુઃ - ઉપદ્રુતાઃ સ્મ । દેવાપસૃષ્ટાઃ સ્મ । ક્ષુત્પિપાસાદુઃખપ્રપીડિતાઃ સ્મ । વિવિધભયોપતપ્તાઃ સ્મ । ત્રાણવિરહિતાઃ સ્મ । દેવ અશરણા અપરાયણાઃ સ્મ । દુઃખપઞ્જરગતાઃ સ્મ જીવિતોપરોધપ્રાપ્તા મરણાભિમુખાઃ । ઇતિ નાનાવિધાન્ પ્રલાપાન્ પ્રલપન્તો નાનાસ્વરાઙ્ગૈર્નાનાવચનૈર્નાનાવિકૃતવક્ત્રનયના વિવિધસંજ્ઞાવચનવ્યાહારનિમન્ત્રપદૈર્નાનાર્થસૂચકવચનપદૈરુત્ક્રોશમકાર્ષુઃ । યે ચ તસ્યાં રાજધાન્યાં સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાઃ ક્ષુત્પિપાસાપ્રપીડિતા નિરાભરણગાત્રા નગ્નનિર્વસના દુષ્ટવિવર્ણા રૂક્ષપરુષગાત્રા દુઃખિતા દુર્મનસો ઽનાત્તમનસ્કાઃ, તે ચાપિ સત્ત્વા દુઃખાનભિલાષિણો દુઃખભયનિર્વિણ્ણાઃ । તે સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષં રાજાનં મહાજ્ઞાનપુરુષં પ્રતિશરણભૂતં શરણમુપાગતાઃ સર્વસુખપ્રતિલમ્ભસંજ્ઞયા સર્વપ્રિયસમવધાનપ્રતિલમ્ભસંજ્ઞયા જીવિતાશાપરિગતનિધાનપ્રતિલમ્ભસંજ્ઞયા તીર્થસંદર્શનસંજ્ઞયા મહાપથપ્રતિપત્તિસંજ્ઞયા મહાયાનપાત્રસંજ્ઞયા મહાજ્ઞાનરત્નદ્વીપસંજ્ઞયા મહાર્થપ્રતિલમ્ભસંજ્ઞયા સ્વર્ગસર્વરતિસુખપ્રતિલમ્ભસંજ્ઞયા ॥

અશ્રૌષીદ્રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષઃ તસ્ય મહતઃ સમન્તાદ્યાચનકસમૂહસ્ય તં મહાન્તમાર્તસ્વરમુત્ક્રોશનશબ્દમ્ । શ્રુત્વા ચ અસ્ય દશ મહાકરુણામુખાસંખ્યેયશતસહસ્રાણ્યવક્રામન્ । સ મહાકરુણાનયચેતનાનિધ્યપ્તિચિત્તો મુહૂર્તમેકાગ્રતામનુભૂય દશ મહાકરુણોપસંહિતાનિ વચનપદાન્યુદીરયામાસ । કતમાનિ દશ? અહો બત અનાલમ્બનાઃ સત્ત્વા મહાસંસારપ્રપાતપ્રપતિતાઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં સંસારમહાપ્રપાતપ્રપતિતાનાં સત્ત્વાનાં લયનભૂતા ભવિષ્યામઃ તથાગતલયનભૂમિપ્રતિષ્ઠાપનતયા । અહો બત અત્રાણાઃ સત્ત્વા નાનાક્લેશોપદ્રવોપદ્રુતાઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં વિવિધક્લેશભયોપદ્રુતાનાં સત્ત્વાનામત્રાણાનાં ( ગ્વ્ 251 ) ત્રાણભૂતા ભવિષ્યામો ઽનવદ્યકર્માન્તપ્રતિષ્ઠાપનતયા । અહો બત અશરણાઃ સત્ત્વા લોકે જરામરણભયાવિષ્ટાઃ । કતા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયમશરણાનાં સત્ત્વાનાં શરણભૂતા ભવિષ્યામઃ સર્વસંસારભયવિનિવર્તનતયા । અહો બત અપરાયણાઃ સત્ત્વા વિવિધલોકભયોપદ્રુતાઃ । કતા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં વિવિધલોકભયોપદ્રુતાનામપરાયણાનાં સત્ત્વાનાં પરાયણં ભવિષ્યામો ઽત્યન્તયોગક્ષેમે સર્વજ્ઞતામાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપનતયા । અહો બત અવિદ્યાન્ધકારપ્રાપ્તઃ સર્વલોકોવિમતિસંશયતિમિરાવૃતઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયમુલ્કાભૂતા ભવિષ્યામઃ સર્વસત્ત્વાનામવિદ્યાન્ધકારવિધમનતયા । અહો બત આલોકવિરહિતાઃ સત્ત્વાઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં મહાજ્ઞાનાલોકકરા ભવિષ્યામઃ સર્વસત્ત્વાનાં વિતિમિરજ્ઞાનમુખસંદર્શનતયા । અહો બત જ્ઞાનજ્યોતિર્વિરહિતઃ સર્વસત્ત્વધાતુરીર્ષ્યામાત્સર્યમાયાશાઠ્યકાલુષાશયઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયમનુત્તરજ્ઞાનપ્રદ્યોતકરા ભવિષ્યામઃ સર્વસત્ત્વાનામત્યન્તપરિશુદ્ધિપ્રતિપ્રતિષ્ઠાપનતયા । અહો બત નાયકવિરહિતઃ સર્વલોકો મહાસંસારસાગરવિષમસ્રોતઃપ્રપન્નઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં નાયકભૂતા ભવિષ્યામઃ સર્વસત્ત્વાનાં કર્મસમુદ્રનયાવતરણતયા । અહો બત વિનાયકવિરહિતઃ સર્વલોકો દુર્વિનીતઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં વિનાયકભૂતા ભવિષ્યામઃ સર્વસત્ત્વાનાં સર્વાકારપરિપાકવિનયતથાગતાધિષ્ઠાનકાલાનતિક્રમણેન । અહો બત અપરિણાયકઃ સર્વલોકો જાત્યન્ધભૂતઃ । કદા તદ્ભવિષ્યતિ યદ્વયં પરિણાયકભૂતા ભવિષ્યામઃ સર્વંસત્ત્વાનામનાવરણસર્વજ્ઞજ્ઞાનનયાવતરણતયા ॥
સ ઇમાનિ દશ મહાકરુણોપસંહિતાનિ વચનપદાન્યુદીર્ય તસ્યાં રાજધાન્યાં ઘણ્ટાવઘોષણમકાર્ષીત્ । મહાત્યાગદુન્દુભિનિર્ઘોષં ચ અકારયત્ - સર્વજગત્ સંતર્પયિષ્યામઃ, યસ્ય યેનાર્થસ્તસ્મૈ તદનુપ્રદાસ્યામ ઇતિ । તેન સર્વજમ્બુદ્વીપે સર્વરાજધાનીષુ સર્વગ્રામનગરનિગમજનપદપત્તનેષુ સર્વોપકરણકોશા વિવૃતાઃ । સર્વશૃઙ્ગાટકરથ્યાચત્વરેષુ વિવિધોપકરણવિધયઃ સ્થાપિતાઃ । સર્વજગદુપજીવ્યાઃ સુપ્રતિવિહિતાઃ । સર્વકોશકોષ્ઠાગારાણિ વિવૃતાનિ । મહારત્નનિધાનનિચયા નિદર્શિતાઃ । અનેકનાનાવિધરત્નરાશયઃ સ્થાપિતાઃ । અન્નપાનવસ્ત્રયાનપુષ્પમાલ્યગન્ધવિલેપનચૂર્ણનાનાગન્ધવર્ણચીવરરત્નકોશા વિવૃતાઃ । શયનાસનવસનભવનવિમાનગૃહાણ્યલંકૃતાનિ સર્વધનકનકસમૃદ્ધાનિ જ્યોતિર્ધ્વજમાણિરાજવિન્યાસવિધૂતાન્ધકારાણિ । સ તેષાં સત્ત્વાનાં યથાભિલષિતસર્વાભિપ્રાયપરિપૂરણાર્થં તેષુ ગૃહેષુ પ્રત્યેકમાત્મભાવસદૃશમુપાદાય કાયમભિનિર્માય સ્થાપયામાસ । સર્વસત્ત્વસર્વવ્યાધિપ્રશમનાય ચ વૈદ્યભૈષજ્યોપસ્થાયકવિવિધજીવિતોપકરણપ્રત્યયસંપદમુપસ્થાપયામાસ । યથાર્હવિવિધોપકરણપૂર્ણાનિ ચ નાનારત્નવિચિત્રભાજનાન્યુપસ્થાપયામાસ - યદુત વજ્રમણિભાજનાનિ નાનાગન્ધમણિરત્નપરિપૂર્ણાનિ, નાનાગન્ધરત્નભાજનાનિ વિવિધોદારવિચિત્રવર્ણરઙ્ગવસ્ત્રપરિપૂર્ણાનિ, યાનયુગ્યાનિ સુબહૂનિ નાનાકારસંસ્થાનાનિ વિચિત્રરત્નપ્રતિમણ્ડિતાનિ આજાનેયાશ્વગજગોયુક્તાનિ । વિવિધાંશ્ચ રથાન્ રાજાર્હાન્ સર્વરત્નાભરણપરિભોગાંશ્ચ સર્વાસનવિધીંશ્ચ નાનારત્નવિચિત્રાન્ વિવિધવિતાનવિતતાન્ ( ગ્વ્ 252 ) રત્નકિઙ્કિણીજાલાવનદ્ધાન્ ઉચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકોપશોભિતાન્ સર્વજનપદપ્રદેશેષુ સ્થાપયાપાસ । ગ્રામનગરનિગમજનપદપ્રદાનાનિ ચોદ્ધોષયામાસ । નાનાવિધોદ્યાનરમ્યારામતપોવનપરિભોગાનપિ સર્વગૃહકલત્રપુત્રદારકપરિત્યાગાનપિ અનર્ધ્યસર્વરત્નપરિત્યાગાનપિ સ્વહૃદયમજ્જાન્ત્રગુણવૃક્કમેદમાંસરુધિરચ્છવિચર્મકરચરણબાહુકર્ણનાસાનયનજિહ્વાદન્તોષ્ઠશીર્ષપરિત્યાગાનપિ યાવત્સર્વબાહ્યાધ્યાત્મિકસર્વાકારપરિત્યાગાનપ્યુદ્ધોષયામાસ ॥
સ તમેવંરૂપમુપકરણપરિત્યાગવિધિં પ્રત્યુપસ્થાપ્ય મહાયજ્ઞવાટં કારયામાસ, યસ્તસ્યા રત્નસાલવ્યૂહમેઘપ્રદીપાયા રાજધાન્યાઃ પૂર્વેણ મણિશિખરતેજોનામ્નો નગરદ્વારસ્ય પુરતઃ સમવિપુલાયામઃ પરમવિસ્તીર્ણધરણીતલપ્રવેશો નિમ્નોન્નતવિશુદ્ધસમતલો ઽપગતશ્વભ્રપ્રપાતઃ સર્વસ્થાણુકણ્ટકાપગતઃ ઉત્સન્નશર્કરાકઠલ્લઃ સર્વરત્નધાતુસંચયઃ સર્વરત્નમયમણિરત્નરાજસંસ્તીર્ણતલઃ અનેકમણિરત્નવ્યુહોપશોભિતો નાનારત્નકુસુમાભિકીર્ણઃ સર્વચૂર્ણસુગન્ધરાજસમાકુલઃ સર્વગન્ધધૂપપરિધૂપિતો રત્નાર્ચિઃપ્રદીપઃ તેજઃશ્રીસર્વગન્ધધૂપપટલમેઘગગનસંછાદિતાલંકારઃ સર્વરત્નદ્રુમપઙ્ક્તિસુવિભક્તોપશોભિતો નાનાભવનવિમાનકૂટાગારસમલંકૃતઃ ઉચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકો નાનારત્નપટ્ટપ્રલમ્બવિદ્યોતિતો વિવિધરત્નકુસુમજાલસંછન્નઃ સર્વગન્ધરાજરત્નજાલચ્છત્રમણ્ડલઃ સુવર્ણજાલરત્નઘણ્ટાનિર્ઘોષો નાનારત્નવિરાજિતવિતાનવિતતઃ સર્વગન્ધરાજચૂર્ણવિકીર્ણઃ સર્વરત્નકુસુમપ્રકીર્ણાભિરામઃ તૂર્યકોટીનિયુતશતસહસ્રમનોજ્ઞરુતઘોષનિર્નાદિતઃ સર્વરત્નવિચિત્રાલંકારવ્યૂહસુપરિશુદ્ધો બોધિસત્ત્વકર્મવિપાકાભિનિર્વૃત્તઃ । તસ્ય મધ્યે મહાસિંહાસનમભિનિર્વૃત્તં દશરત્નનિચિતવિચિત્રભૂમિતલસંસ્થાનં દશરત્નનાનાવેદિકાપરિવારવિરાજિતં દશમણિદ્રુમશાખાવેદિકાન્તરસુવિભક્તોપશોભિતવ્યૂહમ્ અભેદ્યવજ્રચક્રધરણીતલસુપ્રતિષ્ઠિતપાદં સર્વરત્નબિમ્બવિગ્રહસંધારિતાસનચક્રમ્, અનેકરત્નમયનિર્યૂહશતાલંકૃતં નાનારત્નભક્તિવિચિત્રવ્યૂહપ્રતિમણ્ડિતં સમન્તસુવિભક્તરત્નધ્વજસમુચ્છ્રિતં નાનારત્નપતાકાપ્રલમ્બિતવિચિત્રવ્યૂહં રત્નકિઙ્કિણીજાલપરિષ્કૃતં નાનાદિવ્યમણિવિચિત્રહેમજાલવિતતં વિવિધરત્નકુસુમજાલમહામણિરાજજાલવિચિત્રવસ્ત્રરત્નજાલયથાર્હસંછાદિતોપશોભિતવ્યૂહં અનેકગન્ધમણિવિગ્રહપાણિમણ્ડલગન્ધમેઘપ્રમુક્તમચિન્ત્યવર્ણગન્ધમણિરાજવિસ્તૃતમનોજ્ઞનાનાસંસ્થાનસર્વગન્ધપટલમેઘપ્રમુક્તં સર્વદિવ્યગન્ધધૂપપ્રધૂપિતોપચારં દિવ્યાતિરેકસુખસંસ્પર્શાનેકવર્ણમણિરત્નવસ્ત્રપ્રજ્ઞપ્તમનેકદિવ્યતૂર્યસંગીતિશતસહસ્રં સમન્તાત્ સંપ્રવાદિતમનોજ્ઞમધુરનિર્ઘોષં

નાનારત્નસોપાનપઙ્ક્તિપતાકાસુવિભક્તવેદિકાપ્રતિમણ્ડિતવ્યૂહમનેકમણિરત્નપ્રત્યર્પિતવિવિધવિકુર્વિતમણિબિમ્બવિગ્રહવિદ્યોતિતપ્રભાસમ્ યત્ર સ રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષઃ સંનિષણ્ણો ઽભૂત્ અભિરૂપઃ પ્રાસાદિકો દર્શનીયઃ પરમશુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતો વિશુદ્ધમહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધો વૈરોચનમણિરત્નનિર્ભાસકેશમકુટઃ અભેદ્યનારાયણવજ્રસંહનનકાયો ગૂઢદૃઢપાર્શ્વનિબદ્ધસંધિઃ સર્વાઙ્ગપરિપૂર્ણઃ સમન્તભદ્રઃ સમન્તપ્રાસાદિકઃ સમન્તશોભનઃ સર્વાકારવરોપેતો મહાધર્મરાજકરોદિતઃ સર્વપરિષ્કારવશિતાપ્રતિલબ્ધો ધર્મવશિતાસુવિશુદ્ધઃ સ્વચિત્તવશવર્તી અપ્રતિહતવચનમણ્ડલઃ અકોપ્યજ્ઞાનસમન્વિતઃ ( ગ્વ્ 253 ) સુપ્રતિષ્ઠાપિતધર્મંસમ્યક્પ્રયોગો ઽનન્તગુણવર્ણનિર્દેશઃ । તસ્ય ખલુ પુનઃ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞો મહાસિંહાસનનિષણ્ણસ્યોપરિ મૂર્ધસંધાવન્તરિક્ષે મહાચ્છત્રમણ્ડલં પ્રાદુર્બભૂવ વિચિત્રોદ્વિદ્ધમણિરત્નદણ્ડં મહામહામણિકોશગર્ભંસર્વરત્નશલાકાશતસહસ્રસમ્યગ્વિતતમનેકાર્ચિઃશ્રીતેજોજ્જ્વલિતવ્યૂહં જામ્બૂનદકનકપ્રભાસ્વરવિશુદ્ધચ્છદનં નાનારત્નભક્તિચિત્રહેમજાલાત્યન્તવ્યૂહચ્છદનોપેતં વિવિધમુક્તાહારાભિપ્રલમ્બિતં સમન્તાન્નાનારત્નજાલસંછાદિતં રત્નકિઙ્કિણીજાલસુવર્ણમણિઘણ્ટારત્નસૂત્રદામોપનિબદ્ધાભિપ્રલમ્બિતં મહામણિરત્નહારસમન્તાભિપ્રલમ્બિતવ્યૂહં દિવ્યમધુરમનોજ્ઞપ્રમુક્તશબ્દોપચારં સર્વસત્ત્વકુશલકર્મપથસંચોદનઘણ્ટાવિસૃતનિર્ઘોષમ્ । સ ખલુ રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો રત્નવાલવ્યજનૈઃ સંવીજ્યમાનઃ શક્રદેવેન્દ્રાતિરેકેણ તેજસા જ્વાલયન્નુપશોભતે સ્મ । તસ્ય સમનન્તરનિષણ્ણસ્ય તસ્મિન્ સિંહાસને સર્વો જનકાયો ઽભિમુખઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિતો ઽભૂત્તમેવ રાજાનં નમસ્યન્ ॥
અથ ખલુ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞો ઽસંખ્યેયેષુ પ્રાણિકોટીનિયુતશતસહસ્રેષુ સંનિપતિતેષુ નાનાયાચનકેષુ નાનાવસ્તુપરિગ્રાહકેષુ નાનોપકરણાધિમુક્તેષુ નાનાજાતિષુ નાનાગતિપર્યાપન્નેષુ નાનાભિલાષચિત્તેષુ નાનાશયાભિપ્રાયેષુ નાનાદિક્સંનિપતિતેષુ નાનાવિષયપરિભોગોપચારેષુ નાનાપરિભોગાભિલાષિતચેતનેષુ નાનાભિપ્રાયકલ્પેષુ નાનામનુષ્યનિકાયેષુ નાનાકુલોપપત્યુપપન્નેષુ નાનાજનપદસમાગતેષુ નાનનિરુક્તિવચનમન્ત્રસંસ્કારેષુ નાનાસ્વરમણ્ડલપ્રમોચકેષુ નાનવસ્તુવ્યઞ્જનેષુ નાનાવચનપદાન્યુદીરયત્સુ, તમેકં મહાપુણ્યસુમેરુમુલ્લોકયમાનેષુ અયમેવૈકો મહાજ્ઞાનપુરુષ ઇતિ નિશ્ચિતચેતનેષુ, મહાપુણ્યોપસ્તબ્ધો મહાપુરુષચન્દ્રો મહાત્યાગાશયપ્રતિલબ્ધ ઇત્યુન્મુખેષુ, બોધિસત્ત્વપ્રણિધિચેતનાનિપતિતેષુ બોધિસત્ત્વપ્રણિધિચેતનાનિર્મિતેષુ તં મહાન્તં યાચનકસંનિપાતં દૃષ્ટ્વા તેષાં યાચનકાનામન્તિકે ઽભૂચ્ચિત્તપ્રેમ ચિત્તપ્રીતિઃ ચિત્તપ્રસાદઃ । કલ્યાણમિત્રદર્શનસંજ્ઞા સુવિપુલા મહાકરુણવેગાઃ સંબભૂવુઃ । અપરાન્તકલ્પસર્વયાચનકસંતર્પણાવિવર્ત્યવીર્યવેગાઃ પ્રાદુરભવન્ । સર્વજગત્સમપ્રયોગપરિત્યાગચિત્તસ્ફરણમેઘાઃ સમભવન્ ॥
સ ખલુ પુનઃ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો રાજા તેષાં યાચનકાનાં સહદર્શનેન આત્તમનસ્કતરો ઽભૂત્ ન ત્રિસાહસ્રચક્રવર્તિરાજ્યપ્રતિલમ્ભેન અસીમાપ્રાપ્તકલ્પપર્યવસાનેન, ન શક્રત્વાધિપત્યાસનપ્રતિલમ્ભેન બહુકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રપર્યવસાનેન, ન સુયામદેવરાજાધિપત્યાસનપ્રતિલમ્ભેન બહુકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રપર્યવસાનેન, ન સંતુષિતદેવરાજાધિપત્યાસનપ્રતિલમ્ભેન બહુકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રપર્યવસાનેન, ન સુનિર્મિતદેવરાજૈશ્વર્યાધિપત્યાસનપ્રતિલમ્ભેન અપ્રમેયકલ્પાવસાનેન, ન વશવર્તિદેવરાજાધિપત્યાસનપ્રતિલમ્ભેન, સુમુખાપ્સરમનોહરદેવકન્યોપસ્થાનેન અચિન્ત્યકલ્પપર્યવસાનેન, ન બ્રહ્માસનેનાનભિલાપ્યકલ્પબ્રહ્મવિહારસુખાવસાનેન, ન આભાસ્વરદેવસુખેન અનન્તકલ્પાવસાનેન, ન શુભકૃત્સ્નદેવસુખેન અતુલ્યકલ્પાક્ષીણેન, ન શુદ્ધાવાસદેવશાન્તવિમોક્ષસુખવિહારેણ અપર્યન્તકલ્પાવસાનેન । તદ્યથા કુલપુત્ર પુરુષસ્યૈકાન્તતૃષ્ણાચરિતસ્ય મતાપિતૃભ્રાતૃભગિનીમિત્રમાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતપુત્રદુહિતૃભાર્યાચિરકાલવિપ્રયુક્તસ્ય ( ગ્વ્ 254 ) અટવીકાન્તારવિપ્રનષ્ટસ્ય તદ્દર્શનકામસ્ય તેષાં સમવધાનેન મહતી પ્રીતિરધ્યવસાનમુત્પદ્યતે તદ્દર્શનાવિતૃપ્તતયા, એવમેવ કુલપુત્ર રાજ્ઞઃ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય તેષાં યાચનકાનાં સહદર્શનેન મહાપ્રીતિવેગાઃ સંજાતાઃ । ચિત્તતુષ્ટિસુખમવક્રાન્તમ્ । મહાંશ્ચિત્તોદગ્રતાવેગઃ પ્રાદુર્ભૂતઃ । મહાપ્રાભોદ્યહર્ષવેગઃ સંભૂતઃ । બુદ્ધબોધાદુદારશ્રદ્ધાધિમુક્તિવેગબલં સંવર્ધિતમ્ । મૂલજાતા શ્રદ્ધા સર્વજ્ઞતાયાં વિવર્ધિતા । સર્વબુદ્ધધર્માધ્યાશયવિશુદ્ધિબલમભિવિવર્ધિતમ્ । બોધિસત્ત્વેન્દ્રિયકર્મણ્યતા સંભૂતા । ચિત્તહર્ષપરિપૂર્ણમહાપ્રસાદવેગ ઉદપદ્યત । વિપુલચિત્તૌદ્બિલ્યવેગેન કલ્યાણમિત્રેન્દ્રિયાશયતા મૃદુભૂતા । તત્કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ તસ્ય સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞઃ સર્વજ્ઞતારમ્બણપ્રયુક્તકસ્ય સર્વજ્ઞતાધર્મતાપ્રતિશરણસ્ય સર્વજ્ઞતામાર્ગદ્વારાભિમુખસ્ય સર્વજગત્સંતર્પણમનસિકારપ્રયુક્તસ્ય સર્વબુદ્ધગુણસમુદ્રાનવતારપ્રતિપત્ત્યભિમુખસ્ય સર્વમારકર્મક્લેશાવરણપર્વતવિકિરણપ્રયુક્તસ્ય સર્વતથાગતાનુશાસનીપ્રદક્ષિણગ્રાહિતાવસ્થિતસ્ય સર્વકુશલમૂલસમુદ્રસમન્તમુખસમાર્જનાભિયોગગર્ભસ્ય સર્વાભિનિવેશોચ્ચલિતસંતાનસ્ય સર્વલોકવિષયાનભિનિવિષ્ટસ્ય સર્વધર્મસ્વભાવગગનગોચરસ્ય તેષુ સર્વયાચનકેષ્વેકપુત્રકસંજ્ઞા ઉદપદ્યત,

માતાપિતૃસંજ્ઞા દક્ષિણીયસંજ્ઞા કલ્યાણમિત્રસંજ્ઞા દુર્લભસંજ્ઞા દુષ્કરકારકસંજ્ઞા બહુકરસંજ્ઞાપરમોપકારકસંજ્ઞા બોધિમાર્ગોપસ્તમ્ભસંજ્ઞા આચાર્યસંજ્ઞા શાસ્તૃસંજ્ઞા ઉદપદ્યત । સ તાન્ સર્વયાચનકાન્ યથાગતાન્ યથાસંપ્રાપ્તાન્ યથાકાલસંનિપતિતાન્ યથાદિગ્દેશસ્થિતાન્ યથાવસ્તુયાચનકાન્ યથારુચીન્ યથાભિપ્રાયાન્ યથાભિકાઙ્ક્ષિણો યથાભિલાષિણો યથાવસ્તુપર્યેષકાન્ સંતર્પયામાસ અપ્રતિહતેન મહામૈત્રીમણ્ડલેન યાચનકજનાપરાઙ્ભુખતયા મહાત્યાગરશ્મિના સર્વસત્ત્વસમપ્રયોગેન ત્યાગમુખેન । સો ઽન્નમન્નાર્થિકેભ્યઃ પ્રાદાત્ । પાનં પાનાર્થિકેભ્યો વસ્ત્રં વસ્ત્રાર્થિકેભ્યઃ પુષ્પાણિ પુષ્પાર્થિકેભ્યઃ પ્રાદાત્ । એવં ગન્ધધૂપમાલ્યવિલેપનચૂર્ણ ચીવરચ્છત્રધ્વજપતાકારત્નાભરણાસનશયનભવનવિમાનવિહારારામોદ્યાનતપોવનાનિ હયગજરથપત્તિવાહનયુગ્યયાનાન્યપિ હિરણ્યસુવર્ણમણિમુક્તાવૈડૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાલજાતરૂપરજતાન્યપિ પ્રાદાત્ । સ્વગૃહવિમાનાન્તઃપુરપરિવારાનપિ, સર્વકોશાનપિ વિવૃત્ય વિભજ્ય અર્થિકેભ્યઃ પ્રાદાત્ યસ્ય યેનાર્થઃ સ તં ગૃહ્ણાતુ ઇતિ । જનપદાનપિ જનપદાર્થિકેભ્યઃ પ્રાદાત્ । ગ્રામાનપિ ગ્રામાર્થિભ્યો નગરાણ્યપિ નગરાર્થિભ્યઃ પ્રાદાત્ । સ તાન્ સર્વયાચનકાન્ સર્વાસ્તિપરિત્યાગતયા સર્વસત્ત્વેષુ સમપ્રતિપન્નઃ સર્વવસ્તુપરિત્યાગૈરભિચ્છાદયામાસ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન રત્નપ્રભા નામ શ્રેષ્ઠિદારિકા ષષ્ટિકન્યાપરિવારા તસ્મિન્નેવ મહાયજ્ઞવાટે સંનિપતિતાભૂત્, અભિરૂપા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા પરમશુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતા, સુવર્ણવર્ણચ્છવિરભિનીલકેશ્યભિનીલનેત્રા મનોજ્ઞગન્ધા બ્રહ્મસ્વરા સુવસ્ત્રા સ્વલંકૃતા સ્મૃતિમતિગતિહ્રીધૃત્યપત્રાપ્યેર્યાચર્યાસંપન્ના, ગુરુષુ સગૌરવા, પરમસંપ્રજન્યચારિણી ગમ્ભીરચેષ્ટા મેઘાસંપન્ના ધર્માણાં ગ્રહણચારણપ્રતિબોધિષુ પૂર્વસુકૃતકુશલમૂલા ધર્માભિષ્યન્દિતપ્રસન્નસંતાના ( ગ્વ્ 255 ) વિશુદ્ધકલ્યાણાશયા ઉદારાધિમુક્તિગગનગોચપરહિતપરિણતચિત્તા બુદ્ધદર્શનદિગભિમુખા સર્વજ્ઞજ્ઞાનાભિલાષિણી । સા ખલુ રત્નપ્રભા શ્રેષ્ઠિદારિકા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞો મહાસિંહાસનસ્ય પ્રદક્ષિણેન નાતિદૂરે સ્થિતાભૂત્ પ્રાઞ્જલિસ્તં રાજાનં નમસ્યન્તી, ન ચ કિંચિદ્ગૃહ્ણાતિ । એકાન્તસ્થિતા ચૈવં ચિત્તમુત્પાદયામાસ - સુલબ્ધા મે લાભા, યદહમેવંરૂપસ્ય કલ્યાણમિત્રસ્ય દર્શનસમવધાનપ્રતિલાભિનીતિ । સા તસ્ય સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞો ઽન્તિકેકલ્યાણમિત્રસંજ્ઞામનુકમ્પકસંજ્ઞામનુગ્રાહકસંજ્ઞાં બુદ્ધસંજ્ઞામુત્પાદ્ય માયાશાઠ્યાપગતેન ચિત્તેન પરમોદારપ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યવેગપ્રતિલબ્ધા સ્વાન્યાભરણાનિ કાયાદવમુચ્ય યેન રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષઃ, તેનાભિમુખમક્ષૈપ્સીત્ । તાનિ તસ્ય સિંહાસનવેદિકામધ્યે અધઃ પૃથિવીમણ્ડલે પ્રતિષ્ઠિતાન્યભૂવન્ । સા તાન્યાભરણાનિ પ્રવિકીર્ય એવં પ્રણિધિમુત્પાદયામાસ - યથૈષ રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો ઽનાથાનાં સત્ત્વાનામન્ધકારપ્રાપ્તાનાં પ્રતિશરણભૂતઃ, તથાહમપ્યનાગતે ઽધ્વનિ ભવેયમ્ । યામેષ ધર્મતાં જાનાતિ, તામહમતિ જાનીયામ્ । યેન યાનેનૈષ નિર્યાસ્યતિ, તેનાહમપિ નિર્યાયામ્ । યસ્મિન્નેવ માર્ગપ્રતિપન્નઃ, તત્રાહમપિ પ્રતિપદ્યેયમ્ । યથાયમસેચનકો રૂપેણાક્ષયભોગો ઽનન્તપરિચારો દુર્ઘર્ષો ઽપરાજિતો ઽનવમૃદ્યઃ, તથાહમપિ ભવેયમ્ । યત્ર યત્ર ચાસ્યોપપત્તિર્ભવેત્, અહમપિ તત્ર તત્રોપપદ્યેયમિતિ ॥
તામેવંચિત્તમનસિકારપ્રયુક્તામાજ્ઞાય રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો ઽવલોક્ય એવમાહ - ગૃહાણ દારિકે, યેન તે ઽર્થઃ । અહં ખલુ દારિકે સર્વાસ્તિપરિત્યાગી સર્વસત્ત્વસંતર્પણાય પ્રતિપન્નઃ । સા ખલુ સમન્વાહૃતા તેન રાજ્ઞા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષેણેતિ ભૂયસ્યા માત્રયા પ્રસાદં પ્રત્યલભત । સા પ્રસન્નચિત્તા ઉદારવિપુલકુશલમૂલવેગસંજાતા રાજાનં સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષં તસ્યાં વેલાયામાભિર્ગાથાભિરધ્યભાષત -
પૂર્વે ઇયં સાલવિયૂહમેઘા અનોપપન્ને ત્વયિ રાજસિંહ ।
નિરાભિરમ્યા હતતેજ આસીત્ પ્રેતાલયો વા યથ ભીષણીયા

પ્રાણાતિપાતી મનુજા અભૂવન્ અદત્તઆદાયિ અસંયતાશ્ચ ।
મૃષામભાષન્ પરુષાં ચ વાચં પિશુનામબદ્ધાં ગિરમપ્યવોચન્

પરવાક્યચિત્તેષુ અભિધ્યચેતસો વ્યાપન્નચિત્તાઃ પરપુદ્ગલેષુ ।
દૃષ્ટિગતૈર્નિશ્રિતપાપગોચરા મિથ્યાપ્રયોગેન પતન્તિ દુર્ગતિમ્

અધર્મચારીણ નરાણ ચૈવ અવિદ્યમોહાન્ધતમોવૃતાનામ્ ।
દૃષ્ટીવિપત્ત્યા વિપરીતદર્શિનાં બહુભિર્વર્ષેભિર્ન દેવુ વર્ષતિ

અવર્ષિ દેવે ચ વિનષ્ટબીજાઃ સસ્યા ન રોહન્તિ ન ચૈવ વૃક્ષાઃ ।
સરસ્તડાગા નદિસ્રોત શુષ્કાસ્તૃષ્ણોષધીઃ સર્વવનસ્પતીશ્ચ

નદ્યો વિશુષ્કા અભવન્નશેષા ઉદ્યાન સર્વે અટવીપ્રકાશાઃ ।
શ્વેતાસ્થિપૂર્ણા પૃથિવી બભૂવ તવાનુત્પાદે સુવિશુદ્ધનેત્રા

યદા હિ તે યાચકસંધિસંભુતે સંતર્પિતા યાચનકાસ્તુ સર્વે ।
ઉત્પદ્ય મેઘેન તદા ચતુર્દિશં સંતર્પિતા નિમ્નસ્થલા ચ સર્વે

ભૂયો ન ચોરા ન ભટા ન ધૂર્તા ન હન્યતે કશ્ચન ચાપિ વધ્યતે ।
ન ચાપ્યનાથા મરણં વ્રજન્તિ નાથો ભવાન્ સર્વજગત્યનાથે

પ્રાણાતિપાતાભિરતા મનુષ્યા હત્વા પરાંસ્તદ્રુધિરં પિબન્તિ ।
ખાદન્તિ માંસાનિ પરસ્પરં યે તે ત્વત્પ્રદાનૈર્ભુત મૈત્રચિત્તાઃ

એકઃ શતાન્તો હિ સહસ્રસંખ્યાઙ્ગના તદા ચીવરસંવૃતાભૂત્ ।
સંછાદ્ય કાયં તૃણપર્ણચીવરૈઃ પ્રેતાઃ ક્ષુધાર્તા ઇવ તે ઽવિશંસ્તદા

પ્રાદુર્બભૌ શાલિરનુપ્તકૃષ્ટઃ કલ્પદ્રુમાશ્ચૈવ વિમુક્તકોશાઃ ।
દૃશ્યન્તિ નાર્યસ્તુ નરાશ્ચ પણ્ડિતા જાતો યદા ત્વં જગતો ઽસ્ય નાથઃ

માસાર્ધમાસસ્ય કૃતેન પૂર્વમકારિષુઃ સંનિધિમુત્પથસ્થાઃ ।
સ્વલંકૃતાસ્ત્વદ્ય મહાર્હવસ્ત્રાઃ ક્રીડન્તિ દેવા ઇવ નન્દનસ્થાઃ

કામેષુ મિથ્યાવિષમપ્રવૃત્તા અધર્મરાગેણ નરા હિ રક્તાઃ ।
નાર્યઃ કુમાર્યઃ સ્વપરાભિગુપ્તા વિષં શયન્તિ સ્મ પુરા પ્રસજ્ય

વરાપ્સરોવર્ણસમાનરૂપા દૃષ્ટ્વા સુવસ્ત્રાઃ સમલંકૃતાશ્ચ ।
પરસ્ત્રિયશ્ચન્દનલિપ્તગાત્ર્યઃ તુષ્ટાઃ સ્વદારૈસ્તુષિતા ઇવાદ્ય

મૃષાં ચ રૂક્ષાં પિશુનામબદ્ધાં પુરા ગિરં શાઠ્યવશાદવોચન્ ।
ચતુર્વિધાં વાચમિમાં પ્રહાય ધર્મં ચરન્ત્યદ્ય કુદૃષ્ટિમુક્તાઃ

ન તૂર્યનિર્નાદરુતં મનોજ્ઞં ન દિવ્યસંગીતિરુતાન્યમૂનિ ।
સબ્રહ્મઘોષાઃ કલવિઙ્કઘોષા રુતસ્ય તુભ્યં પદવીં સ્પૃશન્તિ

છત્રં હિ તે તિષ્ઠતિ મૂર્ધસંધૌ રત્નૈશ્ચિતં કાઞ્ચનજાલછત્રમ્ ।
વૈડૂર્યદણ્ડં શિરિગર્ભકોશં સમન્તતઃ સન્મણિકણ્ઠજાલમ્

ઘણ્ટાસમુત્થાભિરુતાન્યશેષાન્ સર્વસ્વરાઙ્ગાન્યભિભૂય લોકે ।
બુદ્ધસ્વરાઙ્ગૈઃ સદૃશં ચરન્તો સદ્ધર્મનિર્નાદરુતં પ્રશાન્તમ્

યે શ્રુત્વ સત્ત્વાઃ શમયન્તિ ક્લેશાન્ અશેષદિક્ક્ષેત્રપરંપરાસુ ।
કલ્પાર્ણવાનાં સુગતોદધીનાં ધીમત્સમુદ્રસ્ય ચ નામચક્રમ્

પૂર્વાન્તતઃ ક્ષેત્રપરંપરાભિરનન્તરં યસ્ય ચ નામધેયમ્ ।
તવાનુભાવેન ચ દિક્ષ્વશેષં સદ્ધર્મચક્રાણિ રવન્તિ ઘણ્ટાઃ

ઘણ્ટાસ્વરં સ્તેમમસજ્જમાના જમ્બુધ્વજં વ્યાપ્ય રણત્યશેષમ્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રદેવેન્દ્રજગત્પતીનાં સ્વકસ્વકં કર્મવિધીન્ બ્રુવાણઃ

શ્રુત્વા ચ તે ઘણ્ટરુતાં નૃદેવાઃ સ્વકસ્વકાં કર્મનિધાનકોશાન્ ।
વિવર્જ્ય પાપં શુભમાચરન્તિ સર્વે પ્રતિષ્ઠન્તિ ચ બુદ્ધબોધૌ

જ્યોતિઃપ્રભસ્તે નૃપતિઃ પિતાભૂત્ પદ્મપ્રભા તન્મહિષી ચ માતા ।
અભ્યુત્સદે પઞ્ચકષાયકાલે ક ધર્મરાજ્યં પ્રતિલબ્ધવાન્ સઃ

ઉદ્યાનમસ્મૈ વિપુલં બભૂવ સુપુષ્પિતવ્યૂહમણિપ્રદીપમ્ ।
તત્પઞ્ચભિઃ પુષ્કિરિણીશતૈશ્ચ સંશોભિતં વૃક્ષશતૈર્વૃતાનામ્

પ્રત્યેકમાસામભવદ્વિમાનં સ્થૂણાસહસ્રોચ્છ્રિત ચારુતીરે ।
સવેદિકાવ્યૂહસહસ્રચિત્રં જાલાર્ધચન્દ્રોજ્જ્વલિતં સમન્તાત્

વવર્ષ દેવો ન યદા બહૂનિ વર્ષાણ્યધર્મે બલવત્યપૂર્ણે ।
જલં તદા પુષ્કિરિણીષ્વશેષા દ્રુમાઃ સપત્રચ્છવયશ્ચ શુષ્કાઃ

જનિષ્યમાણે ત્વયિ સપ્તરાત્રાદાસન્નિમિત્તાનિ તદાદ્ભુતાનિ ।
નિઃસંશયા યાનિ નિરીક્ષ્ય સત્ત્વાસ્ત્રાતા હિ નઃ સંભવિતેત્યવોચન્

સુમધ્યરાત્રેષ્વથ ષડ્વિકારં સંકમ્પિતાભૂન્નૃપ ભૂતધાત્રી ।
અનિન્દિતાયામપિ પુષ્કિરિણ્યાં મધ્યે ઽવભાસો ઽર્કસમો બભૂવ

અષ્ટાઙ્ગસદ્વારિભૃતાન્યભૂવન્ પઞ્ચાપ્યથો પુષ્કિરિણીશતાનિ ।
સુજાતશાખાસ્તરવો બભૂવુઃ સુતેજસઃ પુષ્પફલૈરુપેતાઃ

તાઃ પુષ્કિરિણ્યઃ સલિલાભિપૂર્ણા અતર્પયંસ્તદ્વનમપ્યશેષમ્ ।
સ્રોતોભિરસ્માત્સરિતઃ પ્રવૃત્તૈઃ જમ્બુધ્વજો ઽભૂત્સલિલપ્રપૂર્ણઃ

દ્રુમૌષધીસસ્યતૃણાન્યરોહન્ વૃક્ષા બભૂવુઃ ફલપુષ્પનદ્ધાઃ ।
બીજાનિ યાવન્તિ ચ ભૂતધાત્ર્યાં સર્વાણ્યરોહન્ત જલાપ્લુતાનિ

જલાપ્લુતો યઃ પૃથિવીપ્રદેશઃ સર્વઃ સમો ઽસાવભવત્તદાનીમ્ ।
નિમ્નોન્નતાશ્ચૈવ મહીપ્રદેશાઃ સર્વે સમા એવ તદા બભૂવુઃ

શ્વભ્રપ્રપાતા વિષમાશ્ચ દેશાઃ સમાસ્તદાનીમભવન્ ક્ષણેન ।
અન્તર્દધુઃ કણ્ટકશર્કરાદ્યાઃ સુરત્નગોત્રાણિ સમુદ્બભૂવુઃ

આસન્નુદગ્રા નરનારિસંઘાઃ તૃષાર્દિતાશ્ચૈવ પપુર્જલાનિ ।
ઉદાનયામાસુરુદાનમેવં સુખાનુભાવો ઽયમહો ઽદ્ય કસ્ય

જ્યોતિઃપ્રભો ભૂમિપતિઃ સપુત્રો દારૈઃ સહામાત્યગણૈસ્તદાનીમ્ ।
કોટીસહસ્રૈશ્ચ વૃતો જનાનાં ઉદ્યાનયાત્રાં પ્રયયાવુદગ્રામ્

અનિન્દિતા પુષ્કિરિણી સુરભ્યા યા મધ્યમા ગન્ધજલાભિપૂર્ણા ।
તસ્યાં સ્થિતો ઽભૂન્નૃપતિઃ સદારઃ પ્રાસાદમારુહ્ય સુધર્મતીર્થમ્

સપ્તભ્યભૂદ્યા રજની જલસ્ય સમુદ્ભવાં તત્ર સમેવ રાત્રે ।
પુનઃ સશૈલા સવિમાનમાલા ચચાલ સર્વા ધરણી તથૈવ

અનિન્દિતાયાશ્ચ સહસ્રપત્રં મધ્યાન્મહામ્ભોરુહમુદ્બભૂવ ।
સહસ્રસૂર્યદ્યુતિમેઘજાલ સૌમેરુમૂર્ધપ્રભયા સ્ફરિત્વા

તદ્વજ્રદણ્ડં શુભસત્ત્વગર્ભં મણીન્દ્રપત્રં વિપુલં વિશુદ્ધમ્ ।
મહાર્હજામ્બૂનદકર્ણિકં ચ સુગન્ધરાજોજ્જ્વલકેસરાઢ્યમ્

તત્કર્ણિકાયામસિ નાથ જાતઃ પર્યઙ્કબદ્ધેન સમુચ્છ્રયેણ ।
વિરોચસે લક્ષણચિત્રિતાઙ્ગઃ શતૈઃ સુરાણામભિપૂજ્યમાનઃ

પ્રાસાદપૃષ્ઠાદવતીર્ય રાજા ત્વાં સંપ્રગૃહ્યાત્તમનાઃ કરાભ્યામ્ ।
દેવ્યૈ દદૌ વાચમુવાચ ચૈવં સુતસ્તવાયં ભવ તુષ્ટચિત્તા

પ્રાદુર્બભૂવૈવ નિધાનકોટ્યઃ પ્રમુક્તકોશાસ્તરવો બભૂવુઃ ।
તૂર્યૈશ્ચ નિર્નાદિતમન્તરિક્ષમભૂત્પ્રસૂતે ત્વયિ લોકનાથે

જમ્બુધ્વજે યે ખલુ સર્વસત્ત્વાસ્ત્વદુન્મુખાસ્તે ઽપ્યભવન્ પ્રતીતાઃ ।
અહો ઽસ્યનાથસ્યજનસ્ય નાથ ઇત્યબ્રુવન્ પ્રાઞ્જલયશ્ચ ભૂત્વા

પ્રભા શરીરાત્તવ નિશ્ચરિત્વા પ્રભાસયામાસ મહીં સમન્તાત્ ।
તમોન્ધકારં જગતાં ચ હત્વા વ્યાધીનશેષાન્ શમયાંબભૂવ

યે યક્ષકુમ્ભાણ્ડપિશાચસંઘા વિહેઠકાસ્તે ચ સદાપજગ્મુઃ ।
આશીવિષા નાપ્યચરંસ્તદાની મહાવિષાઃ સત્ત્વવધપ્રવૃત્તાઃ

અલાભનિન્દે અયશો ઽથ દુઃખં યા ઈતયો વ્યાધિરુપદ્રવાશ્ચ ।
શમં સમાસાદ્ય હિતં જગામ લોકે પ્રમોદસ્તુ સમુદ્બભૂવ

પરસ્પરં માતૃસમાનસંજ્ઞી મૈત્રાત્મકં સર્વજગત્તદાસીત્ ।
અવૈરચિત્તં વિનિહિંસકશ્ચ સર્વજ્ઞમાર્ગપ્રતિપત્તિમચ્ચ

વિવર્તિતા દુર્ગતિ ધર્મરાજ્ઞા અપાવૃતઃ સ્વર્ગમહાપથશ્ચ ।
સર્વજ્ઞતાવર્ત્મનિદર્શનં ચ કૃતસ્ત્વયાર્થો જગતો વિશાલઃ

લાભઃ પરો નસ્તવ દર્શનેન દાતુર્મહામ્ભોનિધિસંનિભસ્ય ।
અનાથનાથો જગતિ પ્રસૂતઃ ચિરપ્રનષ્ટે ઽદ્ભુતનાયકસ્ત્વમ્

અથ ખલુ રત્નપ્રભા શ્રેષ્ઠિદારિકા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષં રાજાનમાભિર્ગાથાભિરભિષ્ટુત્ય સંવર્ણ્ય સંપ્રશસ્ય અનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પ્રણિપત્ય એકાન્તે પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિતાભૂન્નમસ્યન્તી । અથ ખલુ રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો રત્નપ્રભાં શ્રેષ્ઠિદારિકામવલોક્ય એવમાહ - સાધુ સાધુ દારિકે, યા ત્વં પરસત્ત્વગુણવિશેષજ્ઞાનાભિજ્ઞામવતીર્ણા । દુર્લભાસ્તે દારિકે સત્ત્વાઃ સર્વલોકે, યે પરસત્ત્વગુણાનધિમુચ્યન્તે । ન શક્યં દારિકે તમોવૃતૈરકૃતજ્ઞસત્ત્વૈઃ બુદ્ધિવિપન્નૈઃ ક્ષુભિતચિત્તૈર્લુલિતસંતાનૈસ્તમશ્ચેતોભિઃ પ્રકૃતિવિનષ્ટાશયૈઃ પ્રતિપત્તિચ્યુતૈઃ પરસત્ત્વગુણવિશેષાનભિજ્ઞૈર્બોધિસત્ત્વગુણા અવતારિતું તથાગતગુણા વા કલ્પયિતું સર્વગુણજ્ઞાનવિશેષાભિજ્ઞા વા અનુપ્રાપ્તુમ્ । અસંશયં ત્વં દારિકે બોધૌ ( ગ્વ્ 262 ) સંપ્રસ્થિતા, યા ત્વમેવંરૂપાન્ બોધિસત્ત્વગુણાનવતરસિ । ઉદારસત્ત્વાભિજ્ઞતયા જમ્બુદ્વીપે ઽમોઘો ઽસ્માકં સત્ત્વસંગ્રહવિક્રમો યેષાં નો વિજિતે ત્વમેવંરૂપજ્ઞાનસમન્વાગતા ઉત્પન્ના । અથ ખલુ રાજા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો ઽનર્ધં મહામણિરત્નં જ્યોતિઃપ્રભમણિરત્નવિચિત્રં ચ અનર્ઘં વસ્ત્રરત્નં સ્વેન પાણિના આદાય રત્નપ્રભાયાઃ શ્રેષ્ઠિદારિકાયાઃ પ્રાદાત્ । તત્પરિવારસ્ય ચ સર્વાસાં દારિકાણાં પ્રત્યેકં નાનાવસ્ત્રરત્નાનિ પ્રાદાત્, એવં ચાવોચત્ - પ્રતિગૃહાણ દારિકે ત્વમિદ વસ્ત્રરત્નમ્, પરિગૃહ્યાત્મના પરિભુઙ્ક્ષ્વ । અથ ખલુ રત્નપ્રભા શ્રેષ્ઠિદારિકા સપરિવારા ઉભાભ્યાં જાનુભ્યાં ધરણિતલે પ્રણિપત્ય તદ્વસ્ત્રરત્નં પાણિભ્યાં પરિગૃહ્ય મૂર્ધ્નિ કૃત્વા પ્રત્યવસૃત્ય તદ્વસ્ત્રરત્નં પ્રાવૃતવતી । તત્પરિવારાશ્ચ સર્વા દારિકાઃ પ્રત્યેકં સ્વાનિ વસ્ત્રરત્નાનિ પ્રાવૃતવત્યઃ । સા તદ્વસ્ત્રરત્નં પ્રાવૃત્ય રાજાનં સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષં પ્રદક્ષિણમકરોત્ સાર્ધં સ્વેન દારિકાપરિવારેણ । તાસાં સર્વાસાં તેષુ વસ્ત્રરત્નેષુ સર્વનક્ષત્રજ્યોતિર્બિમ્બાનિ વિદ્યોતમાનાન્યદર્શન્ । તાં જનકાયો દૃષ્ટ્વા એવમાહ - શોભનસ્તવાયં દારિકે કન્યાપરિવારઃ । રાત્રિદેવતેવ જ્યોતિર્ગણપ્રતિમણ્ડિતા ત્વમાભિઃ પરિવૃતા અતીવ ભ્રાજસે ॥
અથ ખલુ સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસા રાત્રિદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન રાજાભૂત્ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો નામ? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અયં સ ભગવાન્ વૈરોચનસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્તેન કાલેન તેન સમયેન રાજા અભૂત્ સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષો નામ । સ્યાત્ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર - અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન પદ્મપ્રભા નામ દેવ્યભૂદ્રાજ્ઞો જ્યોતિષ્પ્રભસ્ય ભાર્યા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞો માતા? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । ઇયં સા માયાદેવી તેન કાલેન પદ્મપ્રભા નામ રાજભાર્યા અભૂત્, યયા સ ઉપપાદુકઃ કુમારઃ ઉત્સઙ્ગે પ્રતિગૃહીતઃ । સ્યાત્ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર એવં - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન જ્યોતિષ્પ્રભો નામ રાજા અભૂત્સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષસ્ય રાજ્ઞઃ પિતા? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । શુદ્ધોદનઃ સ રાજા તેન કાલેન જ્યોતિષ્પ્રભો નામ રાજા અભૂત્ । સ્યાત્ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર એવમ્ - અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન રત્નપ્રભા નામ શ્રેષ્ઠિદારિકા અભૂત્ । ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અહં સા તેન કાલેન તેન સમયેન રત્નપ્રભા નામ શ્રેષ્ઠિદારિકા અભૂવમ્ । સ્યાત્ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર એવમ્ - અન્યે તેન કાલેન તેન સમયેન સત્ત્વા અભૂવન્, યે તત્ર જમ્બુદ્વીપે ઉપપન્નાઃ રાજ્ઞા સર્વધર્મનિર્નાદચ્છત્રમણ્ડલનિર્ઘોષેણ ચતુર્ભિઃ સંગ્રહવસ્તુભિઃ સંગૃહીતાઃ? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । ઇમે તે બોધિસત્ત્વાઃ સર્વે ઇહૈવ ભગવતઃ પર્ષન્મણ્ડલસમવસૃતા યે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ અવૈવર્ત્યાયાં બોધિસત્ત્વભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ । કેચિત્પ્રથમાયાં ભૂમૌ, કેચિદ્ દ્વિતીયાયાં કેચિતૃતીયાયાં કેચિચ્ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ કેચિત્પઞ્ચમ્યાં કેચિત્ષઠ્યાં કેચિત્સપ્તમ્યાં કેચિદષ્ટભ્યાં કેચિન્નવમ્યાં કેચિદ્દશમ્યાં બોધિસત્ત્વભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ । યે નાનાપ્રણિધાનવિમાત્રતાભિર્નાનાસર્વજ્ઞતાપ્રસ્થાનૈર્નાનાસંભારૈર્નાનાસમુદ્રાગમૈર્નાનાનિર્યાણૈર્નાનામાર્ગવ્યૂહશુદ્ધિભિર્નાનાવિકુર્વિતવૃષભિતાભિર્વિવિધમાર્ગવ્યૂહૈઃ ( ગ્વ્ 263 ) સમુદાગતા નાનાવિમોક્ષવિહારૈરિહ પર્ષન્મણ્ડલે નાનાધર્મવિમાનવિહારાનાવસન્તો વિહરન્તિ ॥
અથ ખલુ સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસા રાત્રિદેવતા તસ્યાં વેલાયામેતમેવ વિપુલપ્રીતિસંભવનિધાનસંતુષ્ટ્યવભાસં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં ભૂયસ્યા માત્રયા સંદર્શયમાના સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં ગાથાભિરધ્યભાષત -
ચક્ષુર્મમા જિનસુતા વિપુલં યેનો વિલોકયમિ સર્વદિશઃ ।
ક્ષેત્રોદધીન્ બહુવિધાન્ વિપુલાન્ સત્ત્વાર્ણવાનપિ ચ સંસરતઃ

સર્વેષુ ક્ષેત્રપ્રસરેષુ જિનાન્ બોધિદ્રુમાસનગતાન્ વિરજાન્ ।
વ્યાપ્યર્દ્ધિભિર્દશ દિશઃ સતતં ધર્મોક્તિભિર્વિનયતો જનતામ્

શ્રોત્રાર્ણવઃ સુપરિશુદ્ધુ મમા યેન શૃણોમ્યપરિશેષરુતમ્ ।
ધર્માનશેષસુગતાભિહિતાન્ સર્વાન્ શૃણોમિ ભૃશમાત્તમનાઃ

જ્ઞાનં મમાદ્વયમસઙ્ગતં પરસત્ત્વચિત્તવિષયપ્રસૃતમ્ ।
ચિત્તોદધિઃ સુવિપુલા જગતશ્ચિત્તક્ષણાદવતરામ્યખિલામ્

પૂર્વાન્ત મે સ્મૃતિસમાધિબલાત્ કલ્પોદધીનહમવૈષ્યમિ તાન્ ।
જાત્યન્તરાર્ણવશતાનિ બહૂન્યહમાત્મનશ્ચ જગતામપિ ચ

ક્ષેતાર્ણવૈકપરમાણુસમાન્ કલ્પાન્ ક્ષણેન ચ વિદામ્યખિલાન્ ।
સત્ત્વાન્ ગતિષ્વપિ ચ સંસરતો બુદ્ધાન્ વિકુર્વિતગણૈશ્ચ સહ

તચ્ચ સ્મરામિ ખલુ લોકવિદાં તેષાં યથા પ્રથમકઃ પ્રણિધિઃ ।
પ્રસ્થાનસંભવનયૈર્વિપુલૈઃ સમુદાગતાશ્ચરિમુપેત્ય ચ યાઃ

અભિષેકભૂમિગમનાનિ ચ યાન્યસમાધિતોત્તમગુણૌઘવતામ્ ।
બોધૈશ્ચ બુધ્યનનયાન્ વિપુલાંશ્ચિત્તક્ષણાદવતરામ્યખિલાન્

યૈર્યૈરુપાયવિષયૈઃ સુગતાઃ પ્રાવર્તયન્ જગતિ ચક્રવરમ્ ।
યા નિર્વૃતીપરિમાણગુણા ધર્મસ્થિતેરપિ ચ યો નિયમઃ

યે યાનસાગરનયા વિમલા યે ચૈવ સત્ત્વવિનયા વિપુલાઃ ।
સંદર્શિતા જગતિ તાનમિતૈર્નાનાનયૈરવતરામિ પૃથક્

પ્રીતેર્નિધાનપ્રભુતુષ્ટિધનાધ્યાલોક એષ હિ વિમોક્ષનયઃ ।
મમ ભાવિતો વિપુલ કલ્પશતાન્યેતં ત્વમપ્યવતરાશુ નયમ્

એતમહં કુલપુત્ર વિપુલપ્રીતિસંભવનિધાનસંતુષ્ટ્યવભાસં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યં સર્વતથાગતપાદમૂલેષુ સર્વજ્ઞતાપ્રસ્થાનપ્રણિધિસમુદ્રાવતીર્ણાનાં સર્વતથાગતપૂર્વપ્રણિધાનસાગરાભિનિર્હારપ્રણિધિપરિપૂર્ણાનામેકબોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણસર્વબોધિસત્ત્વભૂમિસાગરાક્રમણવિક્રાન્તજ્ઞાનાનાં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસમુદ્રૈકૈકચર્યાસમવસરણપ્રણિધાનચર્યાપરિશુદ્ધાનામેકૈકસ્મિન્ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષે સર્વબોધિસત્ત્વવિમોક્ષસાગરસમવસરણવિહારવશવર્તિનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ બોધિમણ્ડે સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભા નામ રાત્રિદેવતા ભગવતઃ સકાશમુપસંક્રાન્તા । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સત્ત્વાઃ પરિપાચયિતવ્યાઃ, કથં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાણિ પરિશોધિતવ્યાનિ, કથં સર્વતથાગતા આરાધયિતવ્યા અત્યન્તતારાધનતયા, કથં બોધિસત્ત્વેન સર્વબુદ્ધધર્મેષુ પ્રયોક્તવ્યાઃ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસાયા રાત્રિદેવતાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસાં રાત્રિદેવતામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય સર્વવૃક્ષપ્રફુલ્લનસુખસંવાસાયા રાત્રિદેવતાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ