ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 17

41 સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભા રાત્રિદેવતા તેનોપસંક્રાન્તઃ । સો ઽદ્રાક્ષીત્સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાં રાત્રિદેવતાં તસ્મિન્નેવં પર્ષન્મણ્ડલે સર્વજગદ્ભવનપ્રતિભાસમણિરાજગર્ભાસનનિષણ્ણાં ધર્મધાતુનયપ્રતિભાસમણિજાલસંછાદિતશરીરાં સર્વચન્દ્રસૂર્યજ્યોતિર્ગ્રહતારાનક્ષત્રપ્રતિભાસસંદર્શનકાયાં યથાશયસત્ત્વચક્ષુર્વિજ્ઞપ્તિસંદર્શનકાયાં સર્વસત્ત્વકાયસંસ્થાનસદૃશસ્વશરીરવિજ્ઞપનકાયામ્ અનન્તમધ્યવર્ણસમુદ્રોદારવિજ્ઞપ્તિસંદર્શનકાયાં સર્વેર્યાપથવિહારનયસંદર્શનકાયાં સમન્તમુખાભિમુખવિજ્ઞપનકાયાં સર્વદિગભિમુખસત્ત્વપરિપાચનાભિમુખકાયાં સમન્તધર્મમેઘનિગર્જિતવિવિધવિકુર્વિતસર્વદિક્સ્ફરણસર્વજગદભિમુખકાયાં સર્વકાલજગદર્થાભિમુખગગનપ્રલમ્બકાયાં સર્વતથાગતક્રમતલપ્રણિપતિતકાયાં સર્વસત્ત્વકુશલમૂલોપચયસુખપૂર્વંગમકાયાં સર્વતથાગતાભિમુખધર્મમેઘસંપ્રતીચ્છનસંધારણપ્રણિધિસિદ્ધિપરિપૂર્ણચેતોપરાઙ્મુખસ્મૃતિસંધારણકાયામ્ અનન્તમધ્યાવભાસસર્વદિક્સ્ફરણશરીરાં સર્વજગત્તમોવિકિરણધર્મપ્રદીપાલોકસમન્તપ્રમુક્તાવભાસસંદર્શનકાયાં માયાગતધર્મનિર્મલજ્ઞાનશરીરનિદર્શનકાયાં વિગતતમોરજોધર્મશરીરનિદર્શનકાયાં માયાગતધર્મતાનિર્જાતકાયાં ધર્મતાપ્રતિવિબુદ્ધાન્ધકારચિત્તાં સમમુખજ્ઞાનાલોકાવભાસપ્રતિલબ્ધાન્ અત્યન્તનિર્જ્વરનિઃસંતાપમનઃશરીરાં ધર્મકાયાભેદ્યસારવતીધાતુનિર્યાતામ્ અપ્રતિષ્ઠિતતથાગતાધિષ્ઠાનપ્રકૃત્યસંક્લિષ્ટસ્વભાવનિર્મલધર્મતાશરીરવિશુદ્ધકાયામ્ । સ તાં દૃષ્ટ્વા મૂર્ધ્ના પ્રણમ્ય બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાન્ દર્શનનયાનનુસ્મરમાણો ઽન્તરધરણિતલે પ્રણિપત્ય સુચિરમતિનામયામાસ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ તસ્માદ્ધરણિતલાદુત્થાય પ્રાઞ્જલીભૂતઃ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાયા રાત્રિદેવતાયાઃ કાયં નિરીક્ષમાણો દશ સંજ્ઞાવિશુદ્ધીઃ પ્રતિલભતે સ્મ, યાસાં પ્રતિલાભાત્ સર્વકલ્યાણમિત્રસભાગતાં પ્રત્યલભત । કતમા દશ? યદુત - કલ્યાણમિત્રેષુ સ્વચિત્તસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સર્વજ્ઞતાસમારમ્ભવીર્યસર્વાલમ્બનસંવાસાય । સ્વકર્મવિપાકવિશુદ્ધિસ્વભાવસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત કલ્યાણમિત્રારાગણવિપુલકુશલમૂલસમુદાગમારાગણતાયૈ । બોધિસત્ત્વચર્યાલંકારસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સર્વપ્રણિધાનાલંકારચર્યાસંવસનતાયૈ । સર્વબુદ્ધધર્માભિનિષ્પાદનસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સર્વકલ્યાણમિત્રાનુશાસનીપથપ્રતિપત્તયે । સ્પર્શોપપત્તિસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સર્વબુદ્ધવિષયાનુત્તરધર્મવિહારાવભાસસંદર્શનતાયૈ । એકનિર્યાણસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સમન્તભદ્રયાનનિર્યાણપ્રણિધાનચર્યાવિશુદ્ધયે । સર્વજ્ઞપુણ્યસાગરાકરસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સર્વશુક્લધર્મસમાર્જનવિવર્ધનતાયૈ । સુપરિપૂર્ણકુશલધર્મપરિપૂરણસંવર્ધનપરિપાલનસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત બુદ્ધબોધૌ સર્વજ્ઞજ્ઞાનવીર્યવેગસંવર્ધનતાયૈ । સર્વકુશલમૂલપરિપૂરિસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત સર્વસત્ત્વસર્વાભિપ્રાયપરિપૂરણતાયૈ । સર્વાર્થસંસાધકસંજ્ઞાં પ્રત્યલભત કલ્યાણમિત્રેષુ સર્વબોધિસત્ત્વકર્મવશવર્તિતાપ્રતિષ્ઠાપનાય । ઇમા દશ સંજ્ઞાવિશુદ્ધીઃ પ્રતિલભતે સ્મ, યાસાં પ્રતિલાભાત્ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાયા રાત્રિદેવતાયા બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વસભાગતાઃ પ્રત્યલભત । ( ગ્વ્ 266 ) યદુત સ્મૃતિસભાગતાં દશદિક્સર્વતથાગતત્ર્યધ્વાનુસ્મૃતિનયેષુ, મતિસભાગતાં સર્વધર્મસાગરનયાસંભેદવિનિશ્ચિતેષુ, ગતિસભાગતાં સર્વતથાગતધર્મચક્રમણ્ડલગત્યનુગતાસંભેદવિભાગનયકૌશલ્યેષુ, બોધિસભાગતામાકાશસમબુદ્ધ્યા સર્વત્ર્યધ્વનયસાગરાવભાસપ્રતિલાભાય, ઇન્દ્રિયવિશુદ્ધિસભાગતાં સર્વબોધિસત્ત્વેન્દ્રિયસાગરજ્ઞાનાવભાસપ્રતિલાભાય, ચિત્તવિશુદ્ધિસભાગતાં સર્વાકારસત્ત્વસંગ્રહવ્યૂહબોધિસત્ત્વમાર્ગગુણપ્રતિપત્યલંકારમાર્ગપ્રતિપત્તયે, ગોચરસભાગતાં તથાગતજ્ઞાનગોચરાવભાસપ્રતિલાભાય, નયાનુગમસભાગતાં સર્વાકારસર્વજ્ઞતાનયસમુદ્રાવતારપથાવભાસપ્રતિલાભાય, અર્થપ્રતિવેધસભાગતાં સર્વધર્મસ્વભાવજ્ઞાનપ્રતિવેધપ્રતિલાભાય, ધર્મવિહારસભાગતાં
સર્વાવરણપર્વતવિકિરણતાયૈ, રૂપકાયવિશુદ્ધિસભાગતાં યથાશયજગદ્વિમાત્રતાસંદર્શનલક્ષણાનુવ્યઞ્જનવિચિત્રશરીરવિશુદ્ધિપ્રતિલાભાય, બલસભાગતાં બોધિસત્ત્વબલપરિનિષ્પત્તિસર્વજ્ઞતારમ્બણવિવર્ધનતાયૈ, સર્વધર્મનયસમુદ્રેષુ વૈશારદ્યસભાગતાં ચિત્તાશયગગનપરિશુદ્ધયે, વીર્યસભાગતાં સર્વકલ્પબોધિસત્ત્વચર્યાસંવાસાપરિખેદપ્રતિલાભાય, પ્રતિભાનસભાગતાં સર્વધર્માનાવરણજ્ઞાનાલોકપ્રતિલાભાય, અનભિભૂતસભાગતાં સર્વજગદભ્યુદ્ગતાત્મભાવપરિશુદ્ધયે, અદીનાલીનવચનસભાગતાં સર્વપર્ષન્મણ્ડલાભિરાધનપરિશુદ્ધયે, ઘોષસભાગતાં સર્વધર્મનયસમુદ્રરુતગર્જનતાયૈ, સ્વરાઙ્ગવિશુદ્ધિસભાગતાં સર્વજગદ્વચનવિજ્ઞપ્તિવ્યવહારનયસમુદ્રેષુ, ગુણવિશુદ્ધિસભાગતાં તથાગતાનુશાસનીગુણપ્રતિપત્તિવિશુદ્ધિષુ, બુદ્ધધર્મકર્મવંશાવિરોધનસભાગતામનવદ્યકર્મવિપાકવિશુદ્ધયે, ધર્મયજ્ઞભૂમિપ્રતિષ્ઠાપનસભાગતાં સર્વબુદ્ધોત્પાદધર્મચક્રપ્રવર્તનતાયૈ, બ્રહ્મચર્યવિશુદ્ધિસભાગતાં સર્વતથાગતવિષયજ્ઞાનસંવસનતાયૈ, મહામૈત્રીસભાગતાં નાનામૈત્રીનયપ્રતિક્ષણસર્વસત્ત્વસાગરસ્ફરણતાયૈ, મહાકરુણાનયસમુદ્રાવતારસભાગતાં સર્વસત્ત્વધાતુપરિત્રાણધર્મમેઘાભિપ્રવર્ષણતાયૈ, કાયકર્મસભાગતાં સર્વસત્ત્વપરિપાચનોપાયોપચારસભાગતાયૈ, વાક્કર્મવિશુદ્ધિસભાગતાં સર્વધર્મવ્યવહારાભિલાષેષુ, મનસ્કર્મસભાગતાં સર્વસત્ત્વચિત્તેષુ સર્વજ્ઞતારમ્બણોપસંહરણતાયૈ, વિવિધસર્વવ્યૂહપ્રતિમણ્ડનસભાગતાં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રેષુ સર્વતથાગતોપસંક્રમણતાયૈ, ઉપસંક્રમણસભાગતાં સર્વબુદ્ધોત્પાદસમુદ્રેષુ, ધર્મચક્રાધ્યેષણસભાગતાં સર્વતથાગતેષુ, પૂજોપસ્થાનસભાગતાં સર્વતથાગતાશેષકાલસર્વપૂજોપસ્થાનતાયૈ, સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયસભાગતાં સર્વસત્ત્વધાતૌ, આલોકપ્રતિલાભસભાગતાં સર્વસત્ત્વધર્મનયેષુ, સમાધિપ્રતિલાભસભાગતાં સર્વસમાધિનયસમુદ્રેષુ, સમન્તસ્ફરણસભાગતાં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રસમુદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાવિકુર્વિતસ્ફરણતાયૈ, બોધિસત્ત્વવિહારસભાગતાં સર્વબોધિસત્ત્વવિકુર્વિતનયસમુદ્રેષુ, પરિવારસભાગતાં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસંવાસેષુ, પ્રવેશસભાગતાં સર્વલોકધાતુસુસૂક્ષ્મપ્રવેશેષુ, ચિત્તવિભક્તિસભાગતાં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રવૈપુલ્યેષુ,

અનુગમવૈમાત્રતાસભાગતાં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રસમુદ્રાવતારવિમાત્રતાનુગમેષુ, સમન્તનયપ્રસરસ્ફરણસભાગતાં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રવિભક્ત્યનન્તજ્ઞાનવિજ્ઞપ્તિષુ, અભ્યુદ્ગતસભાગતાં સર્વબુદ્ધક્ષેત્રેષુ, અવૈવર્ત્યસભાગતાં સર્વદિક્સ્ફરણસમવસરણાધિષ્ઠાનાવિવર્ત્યતાયૈ, અન્ધકારવિધમનસભાગતાં સર્વબુદ્ધબોધિમણ્ડવિબુધ્યનજ્ઞાનમણ્ડલાવભાસપ્રતિલાભાય, ( ગ્વ્ 267 ) અનુપ્રાપ્તિસભાગતાં સર્વબુદ્ધપર્ષન્મણ્ડલસમુદ્રેષુ, સર્વબુદ્ધક્ષેત્રકાયજાલસ્ફરણસભાગતામનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રતથાગતપૂજોપસ્થાનપ્રયોગેષુ, જ્ઞાનપ્રત્યક્ષસભાગતાં તત્ર ધર્મનયસમુદ્રાનુપ્રબન્ધેષુ, પ્રતિપત્તિસભાગતામનુલોમસર્વધર્મનયનસંમુખપ્રયોગેષુ, એષણસભાગતાં તીવ્રધર્મચ્છન્દારમ્ભવિશુદ્ધયે, વિશુદ્ધિસભાગતાં કાયવાઙ્ભનસ્કર્મબુદ્ધગુણાલંકારસમાદાનેષુ, સુમનઃસભાગતામવિષમકલ્પચિત્તમણ્ડલસર્વધર્મજ્ઞાનમણ્ડલપરિશુદ્ધયે, વીર્યારમ્ભસભાગતાં સર્વકુશલમૂલસંભારસમારમ્ભનિસ્તીરણપ્રયોગેષુ, ચર્યાવ્યૂહસભાગતાં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપરિનિષ્પત્તિષુ, અસઙ્ગવિહારસભાગતાં સર્વધર્મનિમિત્તપ્રતિવેધેષુ, ઉપાયકૌશલ્યનયસભાગતાં તત્ર તત્ર ધર્મવિહારજ્ઞાનવિકુર્વણતાસુ, આયતનવિશુદ્ધિસભાગતાં યથાશયસત્ત્વાવિષમદર્શનસમાદાનેષુ, બોધિસત્ત્વસમાધિમુખપ્રતિલાભસભાગતાં સર્વધર્મવિભાવનાપ્રતિલાભેષુ, અધિષ્ઠાનસભાગતાં સર્વતથાગતવેશેષુ, ભૂમ્યાક્રમણસભાગતાં સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વભૂમિપ્રતિલાભેષુ, પ્રતિષ્ઠાનસભાગતાં સર્વબોધિસત્ત્વવ્યવસ્થાનેષુ, આદેશનસભાગતાં સર્વબુદ્ધવ્યાકરણેષુ, સમાધિસભાગતાં એકક્ષણે સર્વસમાધિસાગરનયેષુ, સમાધિવ્યવસ્થાનસભાગતાં નાનાલક્ષણબુદ્ધકાર્યેષુ, અનુસ્મૃતિસભાગતાં સર્વાનુસ્મૃત્યારમ્બણનયસમુદ્રેષુ, બોધિસત્ત્વચરણસભાગતાં બોધિસત્ત્વકાર્યાપરાન્તકોટીગતકલ્પવ્યવસાયેષુ, પ્રસાદસભાગતામપ્રમેયબુદ્ધજ્ઞાનાધિમુક્તિપ્રીતિવેગસમુદ્રવિવર્ધનતાયૈ, વિવર્ધનસભાગતાં સર્વાવરણપર્વતાનામવિવર્ત્યજ્ઞાનસભાગતાં બુદ્ધજ્ઞાનાનન્તસંભારસંભવાય, ઉપપત્તિસભાગતાં સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયકાલેષુ, વિહારસભાગતાં સર્વજ્ઞતાનયમુખેષુ, વિષયસભાગતાં ધર્મધાતુનયવૃષભિતાવિષયપ્રવેશેષુ, અનાલયસભાગતાં સર્વાલયસમુદ્ધાતિતચિત્તતાયૈ, સર્વધર્મનિર્દેશસભાગતાં ધર્મસમતાજ્ઞાનાવતારેષુ, અભિયોગસભાગતાં સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠાનસ્વશરીરસંપ્રતીચ્છનતાયૈ, અભિજ્ઞાસભાગતાં સર્વલોકજ્ઞાપનપ્રતિપત્તિનયેષુ,
અનભિસંસ્કારર્દ્ધિપ્રતિલાભસભાગતાં સર્વદિક્ક્ષેત્રસાગરાવતારેષુ, ધારણિભૂમિસભાગતાં સર્વધારણીસમુદ્રાવભાસપ્રતિલાભાય, સર્વબુદ્ધધર્મચક્રસંધ્યવતારસભાગતાં સર્વસૂત્રાન્તધર્મપર્યાયેષુ, ગમ્ભીરધર્મપ્રવેશસભાગતાં ગગનતલોપમસર્વધર્મનયાવતારેષુ, અવભાસસભાગતાં સર્વલોકધાતુપ્રસરેષુ, અભિરોચનસભાગતાં યથાશયજગદ્વિજ્ઞપ્તિંસંદર્શનેષુ, પ્રકમ્પનસભાગતાં ક્ષેત્રાધિષ્ઠાનવિકુર્વિતસત્ત્વદર્શનેષુ, અમોઘચરણસભાગતાં દર્શનશ્રવણાનુસ્મૃતિસત્ત્વવિનયેષુ, નિર્યાણસભાગતાં પ્રત્યલભત સર્વપ્રણિધાનસમુદ્રનયપરિનિષ્પત્તિદશબલજ્ઞાનાનુબોધાય । ઇતિ હિ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ પ્રસન્નચિત્તઃ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાં રાત્રિદેવતામવલોકયન્ આસાં દશાનાં સંજ્ઞાવિશુદ્ધીનાં પ્રતિલાભાદેતત્પ્રમુખાન્ બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાન્ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાયા રાત્રિદેવતાયાઃ સભાગતનયાન્ પ્રતિલભતે સ્મ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાયા રાત્રિદેવતાયા બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમદર્શનતયા અવતીર્ણો ઽનન્તમધ્યકલ્યાણમિત્રસંજ્ઞાવિશુદ્ધિપ્રતિલબ્ધો બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમસભાગતાનયાવતીર્ણઃ ( ગ્વ્ 268 ) એકાંસં ચીવરં પ્રાવૃત્ય યેન સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભા રાત્રિદેવતા, તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
યથા સ્વચિત્તે વશિતા મમાસ્તિ છન્દશ્ચ બોધૌ સુદૃઢો ઽનિવર્ત્યઃ ।
ત્વદીયચિત્તે ઽપિ હિ મે તથૈવ સ્વતૈવ દેવ્યદ્ય દૃઢોપજાતા

પાપાન્યશેષાણિ વિશોધિતાનિ શુભો વિપાકો દ્યુતિમાનવાપ્તઃ ।
સુદર્શનાયાસ્તવ દર્શનાન્મે સમાર્જિતાશ્ચાક્ષયશુક્લધર્માઃ

ચિત્તં ગુણૌઘૈઃ સમલંકૃતં મે પૃથગ્વિધૈઃ સત્ત્વહિતપ્રવૃત્તૈઃ ।
સમલંકૃતો યૈશ્ચરિતાસ્મિ ચર્યાં ક્ષેત્રેષુ સર્વેષ્વપરાન્તકલ્પાન્

નિદર્શિતા તે ખલુ સર્વધર્માન્ નિષ્પત્તિરાર્યે મદનુગ્રહાય ।
હિતાય મે ઽનુગ્રહસંજ્ઞયૈવ ધર્માનુશાસ્તિં પરમાં પ્રયચ્છ

વિવર્તિતો દુર્ગતિપાતમાર્ગો સંદર્શિતઃ સ્વર્ગપથો વિશુદ્ધઃ ।
સર્વજ્ઞમાર્ગશ્ચ નિદર્શિતસ્તે યાનાનુયાનઃ સુગતૈરશેષૈઃ

ત્વદન્તિકે મે ઽનુપમાદ્ભુતાદ્ય નિર્યાણસંજ્ઞા પરમોપજાતા ।
આકાશવચ્ચામલમપ્રમાણં સર્વજ્ઞતાધર્મમુખં વિશુદ્ધમ્

સર્વજ્ઞતાશેષશુભાકરત્વસંજ્ઞાદ્ય મે ત્વય્યુદિતાપ્રમેયા ।
પુણ્યાર્ણવા મે ગગનપ્રમાણાઃ પ્રતિક્ષણં ચેતસિ ચોદ્ભવન્તિ

ઉન્નેહિ મે પારમિતાભિરાર્યે પુણ્યૈરચિન્ત્યૈશ્ચ વિવર્ધયસ્વ ।
સંવર્ધિતઃ સર્વગુણૈઃ શુભૈશ્ચ સર્વજ્ઞપટ્ટં નચિરેણ લપ્સ્યે

કલ્યાણમિત્રેષુ હિ મે સદૈવ સર્વજ્ઞતામાર્ગપ્રતિપૂરિસંજ્ઞા ।
અતોનિમિત્તા મમ સર્વશુક્લં સંપૂજિતાશુ પ્રભવિષ્યતીતિ

સર્વે યતો ઽર્થાઃ પ્રભવન્તિ ચાસ્માત્ સિદ્ધશ્ચ કલ્યાણગુણૈરુપેતઃ ।
આરાધ્ય ચૈવેનમનન્તવર્ણં સર્વજ્ઞમાર્ગં જગતાં પ્રવક્ષ્યે

આચાર્યભૂતા મિ ગુણાપ્રમેયે સર્વજ્ઞધર્મેષુ મમ પ્રણેત્રી ।
ન કલ્પકોટીનયુતૈરસંખ્યૈઃ શક્યં મયા તે પ્રતિકર્તુમાર્યે

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ ઇમા ગાથા ભાષિત્વા સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાં રાત્રિદેવતામેતદવોચત્ - સંદર્શિતસ્ત્વયા દેવતે મમાયમચિન્ત્યો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષવિષયઃ । વદસ્વ મે દેવતે - કો નામાયં વિમોક્ષઃ? કિયચ્ચિરં સંપ્રસ્થિતાસિ દેવતે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ? કિયચ્ચિરેણ વા ત્વમનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંભોત્સ્યસે?
એવમુક્તે સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભા રાત્રિદેવતા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - સર્વસત્ત્વપરિપાકસંચોદનકુશલસંભવો નામ કુલપુત્ર અયં વિમોક્ષઃ । અહં કુલપુત્ર અનેન વિમોક્ષેણ સમન્વાગતા સર્વધર્મસ્વભાવવસમતામનુબુદ્ધ્ય સર્વધર્મપ્રકૃતિમવતીર્ય અનાલયં ધર્મં નિશ્રિત્ય સર્વલોકોચ્ચાલિતા સુવિભક્તરૂપતાં ધર્માણામવતીર્ય અવિસભાગવર્ણા અવૈવર્તવર્ણા અવિકલ્પવર્ણા અનીલવર્ણા અપીતવર્ણા અલોહિતવર્ણા અનવદાતવર્ણા ધર્મતામવતીર્ય અનેકવર્ણવિભક્તિરૂપાત્મભાવા નાનાત્વવર્ણા અવિસભાગા અનાનાત્વા અવૈમાત્ર્યા અવિકલ્પા અનીલા અપીતા અલોહિતા અનવદાતવર્ણા, અનેકવર્ણા અપ્રમેયવર્ણા વિશુદ્ધવર્ણા સર્વવ્યૂહપ્રમુઞ્ચનવર્ણા સમન્તદર્શનવર્ણા સર્વજગત્સદૃશવર્ણા સર્વલોકાભિમુખાતિરેકવર્ણા સમન્તાવભાસપ્રતિભાસવર્ણા અપ્રતિકૂલદર્શનવર્ણા લક્ષણાનુવ્યઞ્જનસુવિશોધિતવર્ણા અનવદ્યચરણપ્રભાસવર્ણા મહાબલવિક્રમસંદર્શનવર્ણા દુરાસદગમ્ભીરવર્ણા સર્વલોકાપર્યાદત્તવર્ણા ક્ષણક્ષણવિચિત્રવર્ણા નાનાવર્ણમેઘસંદર્શનવર્ણા નાનારૂપસંસ્થાનવર્ણા અપ્રમેયવિકુર્વિતસંદર્શનવર્ણા સુરુચિરવચનવર્ણા સર્વસુરૂપચિત્તવર્ણા સર્વસત્ત્વપરિપાકાનુકૂલવર્ણા યથાશયવૈનેયાભિમુખોપનીતકુશલવર્ણા અપ્રતિહતસમન્તપ્રભાસવર્ણા અચ્છાનાવિલવિપ્રસન્નપ્રભાસ્વરવર્ણા અભેદ્યકાયોપચયોપશોભિતવર્ણા ( ગ્વ્ 270 ) અચિન્ત્યધર્મનયપ્રભાવનવર્ણા અભિભૂરનભિભૂતસર્વાભિભવનવર્ણા અતમસ્તિમિરવર્ણા સર્વાન્ધકારવિધમનવર્ણા સર્વશુક્લસુસમાર્જિતવર્ણા મહાત્મગુનસમુદ્રવર્ણા પૂર્વગુરુગૌરવસુસમાર્જિતવર્ણા અધ્યાશયગગનપરિશુદ્ધિવરપ્રવરોત્તમવિશાલવર્ણા અનાચ્છેદ્યાક્ષયગુણસમુદ્રપ્રભાવનવર્ણા સર્વલોકાભિનિશ્રિતાસંભેદવર્ણા અસઙ્ગસર્વદિક્સ્ફરણવર્ણા અનભિલાપ્યક્ષેત્રસમુદ્રચિત્તક્ષણપ્રસરાનેકવિવિધવર્ણસમુદ્રસંદર્શનવર્ણા સર્વસત્ત્વમહાપ્રીતિવેગવિવર્ધનવર્ણા સર્વસત્ત્વસાગરસંગ્રહવર્ણા સર્વરોમવિવરાશેષબુદ્ધગુણસમુદ્રમેઘનિગર્જનવર્ણા સર્વસત્ત્વાશયાધિમુક્તિસાગરવિશોધિતવર્ણા સર્વધર્માર્થવિનિશ્ચયસંદર્શનવર્ણા નાનાવર્ણરશ્મિજાલવભાસવર્ણા ગગનપ્રમાણવિમલપ્રભાવર્ણા વિશુદ્ધમણિરાજવિમલરજઃપ્રભાનિશ્રિતવર્ણા નિર્મલધર્મતાપ્રતિભાસવર્ણા અતુલવર્ણનયસમુદ્રવિચિત્રપ્રતિભાસવર્ણા સમન્તદિગવભાસવર્ણા યથાકાલજગત્સંદર્શનાભિન્નવર્ણા પ્રશમદમદિક્સંભવવર્ણા સર્વક્લેશપ્રશમનવર્ણા સર્વજગત્પુણ્યક્ષેત્રપ્રભાવનવર્ણા સર્વનયપ્રશમનવર્ણા અમોઘજગત્સ્ફરણવર્ણા મહાજ્ઞાનવિક્રમપ્રભાવનવર્ણા અસઙ્ગકાયસમન્તસ્ફરણવર્ણા સમન્તાદ્વરકાયામોઘજગત્સંદર્શનવર્ણા મહામૈત્રીસમુદ્રસમુદાગમવર્ણા મહાપુણ્યસુમેરુસમુદાગમવર્ણા સર્વજગદનિશ્રિતસર્વલોકગતિપ્રતિભાસપ્રાપ્તવર્ણા મહાજ્ઞાનબલવિશોધનવર્ણા સર્વલોકાનુસ્મૃતિસંવસનવર્ણા સર્વરત્નાભવર્ણા વૈરોચનગર્ભનિદર્શનવર્ણા સર્વજગત્પ્રસાદાનુરૂપવર્ણા સર્વજ્ઞતાકારાભિમુખવર્ણા પ્રહસિતનયનજગત્પ્રસાદવર્ણા
સર્વરત્નવ્યૂહાગ્રાવભાસવર્ણા અનાગૃહાભાસસર્વજગત્પરાઙ્મુખવર્ણા અનિયતાભિનિવિષ્ટવર્ણા અધિષ્ઠાનવિકુર્વિતવૃષભિતાસંદર્શનવર્ણા સર્વવિવિધવિકુર્વિતવૃષભિતાસંદર્શનવર્ણા તથાગતકુશલમૂલાવભાસનવર્ણા અનવદ્યસર્વધર્મધાતુનયસાગરપ્રસૃતવર્ણા સર્વબુદ્ધપર્ષન્મણ્ડલોપસંક્રમણપ્રતિભાસપ્રાપ્તવર્ણા વિવિધવર્ણસમુદ્રનિષ્પાદનવર્ણા સુચરિતનિષ્યન્દસંભૂતવર્ણા યથાવૈનાયિકોપનાયિકવર્ણા સર્વલોકાતૃપ્તદર્શનવર્ણા વિચિત્રપ્રભાસ્વરાવભાસનવર્ણા સર્વત્ર્યધ્વવર્ણા સમુદ્રસંદર્શનવર્ણા સર્વવર્ણરશ્મિસમુદ્રપ્રમુઞ્ચનવર્ણા અનભિલાપ્યવર્ણા પ્રભામણ્ડલસમુદ્રનાનાર્થવિમાત્રતાસંદર્શનવર્ણા સર્વગન્ધાવસસર્વજગત્સમતિક્રાન્તવર્ણા એકૈકરોમવિવરાનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃ સમસૂર્યમણ્ડલમેઘસંદર્શનવર્ણા વિમલચન્દ્રમણ્ડલવિગ્રહમેઘાધિષ્ઠાનવર્ણા અનન્તરુચિરપુષ્પસુમેરુમેઘસંપ્રમુઞ્ચનવર્ણા નાનાભિનિર્હારમાલ્યદ્રુમમેઘસર્વાલંકારમાલ્યવર્ષપ્રમુઞ્ચનવર્ણા સર્વરત્નપદ્મમેઘસંદર્શનવર્ણા સર્વગન્ધધૂપપટલવિગ્રહમેઘસર્વધર્મધાતુસ્ફરણવર્ણા પ્રતિચિત્તક્ષણં સર્વચૂર્ણકોશમેઘાનધિષ્ઠાય દશસુ દિક્ષુ સર્વધર્મધાતુનયસાગરાન્ સ્ફરિત્વા દર્શનવૈનેયાનાં સત્ત્વાનાં શ્રવણવૈનેયાનામનુસ્મૃતિવૈનેયાનાં ધર્મચક્રનિર્માણાભિનિર્હારવૈનેયાનાં પ્રત્યુપસ્થિતપરિપાકકાલવૈનેયાનાં રૂપકાયસંદર્શનવૈનેયાનાં પ્રત્યુપાસનવૈનેયાનામનુબોધનવૈનેયાનાં વિવિધવિકુર્વિતપ્રાતિહાર્યસંદર્શનવૈનેયાનામચિન્ત્યવિકુર્વિતપ્રાતિહાર્યવિજ્ઞપ્તિસંદર્શનવૈનેયાનાં સત્ત્વાનામાશયવશેન કાલવશેન અકુશલકર્મવિવર્તનવશેન કુશલકર્મસંભવપ્રતિષ્ઠાપનવશેન પૂર્વમહાપ્રણિધાનાભિનિર્હારવશેન સર્વજ્ઞતાવેગવશેન બોધિસત્ત્વવિમોક્ષવિપુલવિકુર્વિતપ્રતિલાભધર્મવશેન સર્વજગત્પરિત્રાણસ્વભિનિર્હૃતમહાકરુણાબલસંભવવશેન મહામૈત્રીસાગરવિશુદ્ધિસંજનનાશયવશેન પ્રવર્તયામિ તથાગતાધિષ્ઠાનસુપ્રતીચ્છિતત્વાત્ ॥
એવમહં કુલપુત્ર અસ્મિન્ સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયકુશલમૂલસંચોદનબોધિસત્ત્વવિમોક્ષે પ્રતિષ્ઠાય અવિભક્તરૂપધર્મતામવતીર્ય અનન્તમધ્યકાયવર્ણસંસ્થાનતાં સંદર્શયિત્વા એકૈકસ્માચ્ચર્યાકાયાદનન્તમધ્યાન્ વર્ણસમુદ્રાલોકવિજ્ઞપ્ત્યા એકૈકસ્માચ્ચર્યાવર્ણાદનન્તમધ્યાન્ રશ્મિમેઘાનવસૃજ્ય બુદ્ધક્ષેત્રપ્રતિભાસાન્ દર્શયિત્વા એકૈકસ્મિંશ્ચ બુદ્ધક્ષેત્રે અનન્તમધ્યામેકૈકસ્માદ્રેશ્મરનન્તમધ્યાન્ તથાગતોત્પાદાન્ સંદર્શયિત્વા એકૈકસ્ય ચ તથાગતસ્ય અનન્તમધ્યાનિ વિકુર્વિતાનિ સંદર્શયમાના પૂર્વકાણિ કુશલમૂલાનિ સંચોદયામિ । અનવરોપિતાનિ ચ કુશલમૂલન્યવરોપયામિ । અવરોપિતાનિ ચ વિપુલીકરોમિ । વિપુલીકૃતાનિ ચ કુશલમૂલાનિ વિવર્ધયામિ । પ્રતિચિત્તક્ષણં ચ અનન્તમધ્યં સત્ત્વધાતુમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ અવિવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપયામિ ॥

યત્પુનઃ કુલપુત્ર એવં વદસિ - કિયચ્ચિરસંપ્રસ્થિતાસિ દેવતે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ? કિયન્તિ કલ્પશતાન્યુપાદાય બોધિસત્ત્વચારિકાં ચરસિ? ઇત્યેતદપિ તે ઽર્થં નિર્દેક્ષ્યામિ બુદ્ધાનુભાવેન । અકલ્પાવિકલ્પપરિકલ્પવિષયં કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં જ્ઞાનમણ્ડલમ્ । ન તત્ર સંસારદીર્ઘતા વા સંસારહ્રસ્વતા વા પ્રભાવ્યતે પ્રજ્ઞાયતે । કલ્પસંક્લિષ્ટતા વા કલ્પવિશુદ્ધતા વા કલ્પપરીત્તતા વા કલ્પમહદ્ગતતા વા કલ્પબહુત્વં વા કલ્પનાનાત્વં વા કલ્પનાનાકરણં વા કલ્પવિમાત્રતા વા પ્રભાવ્યતે પ્રજ્ઞાયતે વા । તત્કસ્ય હેતોઃ? પ્રકૃતિસ્વભાવપરિશુદ્ધં કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં જ્ઞાનમણ્ડલં સર્વસંજ્ઞાજાલનિર્મુક્તં સર્વાવરણપર્વતસમતિક્રાન્તમાશયે ઉદેતિ । તચ્ચ સર્વસત્ત્વાનાં યથાશયપરિપાકકાલવૈનેયાનામવભાસં કરોતિ । તદ્યથા કુલપુત્ર સૂર્યમણ્ડલે રાત્રિંદિવં સંખ્યા ન વિદ્યતે, ન સંવસતિ । અસ્તંગમિતે સૂર્યમણ્ડલે રાત્રિઃ પ્રજ્ઞાયતે પ્રભાવ્યતે । ઉદાગતે ચ સૂર્યમણ્ડલે દિવસઃ પ્રજ્ઞાયતે પ્રભાવ્યતે । એવમેવ કુલપુત્ર અવિકલ્પે બોધિસત્ત્વજ્ઞાનમણ્ડલે સર્વકલ્પવિકલ્પપરિકલ્પા ન સંવિદ્યન્તે । સર્વસંસારસંવસનસંજ્ઞાગતાનિ સર્વાધ્વાનશ્ચ સંવિદ્યન્તે । અથ ચ પુનર્બોધિસત્ત્વાશયોદિતા વિકલ્પજ્ઞાનમણ્ડલપ્રભેન સર્વસત્ત્વપરિપાકકાલવશેન કલ્પસંવાસસંસારસંજ્ઞાગતગણનાસંખ્યા પ્રભાવ્યતે । અવિકલ્પજ્ઞાનમણ્ડલે પૂર્વાન્તાપરાન્તકલ્પસંવાસસંજ્ઞાગતસંખ્યા પ્રભાવ્યતે । તદ્યથા કુલપુત્ર સૂર્યમણ્ડલં ગગનતલગતં સર્વરત્નપર્વતેષુ સર્વરત્નદ્રુમેષુ સર્વરત્નરાજેષુ સર્વરત્નાકરેષુ સર્વસાગરેષુ સર્વોત્સસરઃસુ સર્વસ્વચ્છજલભાજનેષુ સર્વજગચ્ચિત્તેષુ ચ પ્રતિભાસપ્રાપ્તં વિજ્ઞાયતે । સત્ત્વાનાં ચાભિમુખં સમુદાગચ્છતિ । સર્વરત્નપરમાણુરજઃસુ ચ સૂર્યમણ્ડલં પ્રતિભાસપ્રાપ્તં દૃશ્યતે । ન ચ પુનસ્તત્સૂર્યમણ્ડલં રત્નપર્વતેષુ સંભવતિ, ન રત્નદ્રુમેષુ યાવન્ન પરમાણુરજઃસ્વનુપ્રવિશતિ । ન મણિસ્ફરેષ્વન્તર્ગતં ભવતિ । ન રત્નાકરેષ્વનુગચ્છતિ । ન સાગરેષ્વવતરતિ । ન સર્વોદકભાજનેષ્વનુપ્રવિશતિ । સર્વત્ર ચાન્તર્ગતં દૃશ્યતે । એવમેવ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઉચ્ચલિતો ભવસમુદ્રાદુદ્ગતસ્તથાગતધર્મધાતુગગને ધર્મસ્વભાવગગનગોચરવિહારી શાન્તગગનનિલયઃ સર્વભવગત્યુપપત્તિષુ સંદૃશ્યતે સર્વસત્ત્વસદૃશૈઃ કાયૈઃ સત્ત્વાનાં પરિપાકવિનયમુપાદાય । ન ચ સંસારદોષૈર્લિપ્યતે, ન ચ્યુત્યુપપત્તિદુઃખૈરુપતપ્યતે,
ન ચ કલ્પવિકલ્પૈઃ સંવસતિ, ન ચાસ્ય કલ્પે દીર્ઘસંજ્ઞા ભવતિ ન હ્રસ્વસંજ્ઞા । તત્કસ્ય હેતોઃ? ( ગ્વ્ 272 ) તથા હિ બોધિસત્ત્વો ઽત્યન્તમવિપર્યસ્તસંજ્ઞાચિત્તદૃષ્ટિવિપર્યાસમતિક્રાન્તઃ, સ્વપ્નોપમસર્વલોકયથાભૂતજ્ઞાનદર્શી માયોપમસર્વલોકાવતીર્ણો નિઃસત્ત્વવતીધાતુજ્ઞાનપ્રતિલબ્ધો યથાભૂતધર્મદર્શી સુવિપુલકરુણામણ્ડલમહાપ્રણિધાનવશેન સર્વસત્ત્વાભિમુખઃ સંદૃશ્યતે પરિપાકવિનયમુપાદાય ॥
તદ્યથા કુલપુત્ર મહાનદ્યાદિષુ યાનપાત્રં સતતસમિતં સત્ત્વસંતારણાય પ્રયુક્તમપ્રતિપ્રસ્રબ્ધં ભવતિ, યાવજ્જીવં ન ચાસ્ય અપારિમે તીરે ઽભિનિવેશો ભવતિ ન પારિમે, ન ચોદકમધ્યે સંતિષ્ઠતે, એવમેવ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વો મહાપારમિતાયાનપાત્રબલેન સંસારનદીસ્રોતસઃ સર્વસત્ત્વસંતારણાય પ્રતિપન્નો ભવતિ । ન ચાસ્ય અપારિમે તીરે ઉત્ર્ત્રાસો ભવતિ, ન પારિમે તીરે ક્ષેમસંજ્ઞા । અથ ચ પુનઃ સતતસમિતં સત્ત્વસંતારણાય પ્રતિપન્નો ભવતિ । અપરિમિતસર્વકલ્પવ્યવસિતેન બોધિસત્ત્વચર્યાસંવાસેન ચ કલ્પવિમાત્રતામભિનિવિશતે । ન કલ્પાતિક્રમણદીર્ઘસંજ્ઞાયામભિનિવિષ્ટો બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરતિ ॥
તદ્યથા કુલપુત્ર ધર્મધાતુવિપુલમાકાશધાતુગગનમણ્ડલં સર્વલોકધાતુષુ સંવર્તમાનેષુ વિવર્તમાનેષુ વ્યતિવૃત્તેષુ વા અવિકલ્પં પ્રકૃતિવિશુદ્ધમસંક્લિષ્ટમનાવૃતમખિન્નમદીર્ઘમનવતીર્ણમપરાન્તકાલં સર્વક્ષેત્રાણિ ધારયમાણમ્, એવમેવ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વ આશયજ્ઞાનગગનતલમણ્ડલં મહાપ્રણિધાનવાતમણ્ડલીપરિવૃતં સર્વદુર્ગતિપ્રપાતેભ્યઃ સત્ત્વાન્ સંધારયમાણઃ ન પરિખિદ્યતે, સુગતિપથમુપનયમાનો ન પરિત્રસ્યતિ, સર્વજ્ઞતાપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયમાનો નાવસીદતિ, સર્વક્લેશૈર્નાકુલીભવતિ, સંસારદોષૈર્નોપલિપ્યતે ॥
તદ્યથા કુલપુત્ર માયાગતનિવૃત્તસ્ય પુરુષસ્ય સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગપરિપૂર્ણસ્ય દશ શરીરસ્થા ધર્મા ન સંવિદ્યન્તે । કતમે દશ? યદુત આસરિતં વા નિઃસરિતં વા, શીતં વોષ્ણં વા, ક્ષુધા વા પિપાસા વા, હર્ષો વા મન્યુવૃતભાવો વા, જાતિજરાવ્યાધિમરણં વા પીડા વા ન સંવિદ્યતે । એવમેવ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વસ્ય જ્ઞાનમાયાગતનિર્યાતરૂપસ્યાસંભિન્નધર્મધાતુકાયસ્ય સર્વભવગતિષૂપપન્નસ્ય સર્વસત્ત્વપરિપાકાય સર્વકલ્પાન્ સંવસમાનસ્ય દશ ધર્મા ન સંવિદ્યન્તે । કતમે દશ? યદુત સંસારાભિલાષો વા સંસારભવગત્યુપપત્તિનિર્વેદો વા વિષયરત્યનુનયો વા પ્રતિઘાતચિત્તતા વા ઉપભોક્તુકામતા વા સર્વક્લેશપરિતાપો વા દુઃખવેદનાનુભાવો વા વિષયગત્યુપપત્તિભયં વા ભવાભિલાષો વા અભિનિવેશો વા । અપિ તુ ખલુ કુલપુત્ર નિર્દેક્ષ્યામિ બુદ્ધાનુભાવેન અનાગતાનાં ચ બોધિસત્ત્વાનાં વિપુલબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનબલવિવર્ધનતાયૈ ॥

ભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર અતીતે ઽધ્વનિ લોકધાતુસમુદ્રપરમાણુરજઃસમાનાં પરેણ પરતરેણ યદાસીત્ - તેન કાલેન તેન સમયેન રત્નપ્રભા નામ લોકધાતુઃ । તસ્યાં ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર રત્નપ્રભાયાં લોકધાતૌ સુપ્રભો નામ કલ્પો ઽભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનઃ સુપ્રભે કલ્પે દશ બુદ્ધસહસ્રાણ્યુપપદ્યન્તે સ્મ । તેષાં ખલુ કુલપુત્ર દશાનાં બુદ્ધસહસ્રાણાં પ્રાથમકલ્પિકો ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનપ્રદીપરાજો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્, યેન સર્વપ્રથમમનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિરભિસંબુદ્ધા । સ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર તથાગતો મધ્યે ( ગ્વ્ 273 ) ચાતુર્દ્વીપકસ્ય રતિવ્યૂહાયા રાજધાન્યા નાતિદૂરે ઉપપન્નઃ । તસ્યાઃ ખલુ પુના રતિવ્યૂહાયા રાજધાન્યાઃ પૂર્વેણ સુપ્રભં નામ વનષણ્ડમભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનઃ સુપ્રભે વનષણ્ડે રત્નકુસુમમેઘો નામ બોધિમણ્ડો ઽભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ રત્નકુસુમમેઘે બોધિમણ્ડે વૈરોચનમણિપદ્મગર્ભસિંહાસનં પ્રાદુરભૂત્, યત્ર સ ભગવાન્ ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીરાજસ્તથાગતો નિષદ્ય અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધઃ । તેન ચ સમયેન મનુષ્યાણાં દશ વર્ષસહસ્રાણિ આયુઃ પ્રમાણમભૂત્ । અથ પ્રાણાતિપાતિષુ સર્વેષુ લોકે પ્રાદુર્ભૂતેષુ અદત્તાદાયિષુ કામમિથ્યાચારિષુ મૃષાવાદિષુ પૈશુનિકેષુ પારુષિકેષુ સંભિન્નપ્રલાપિષુ અભિધ્યાલુષુ વ્યાપન્નચિત્તેષુ મિથ્યાદૃષ્ટિષુ, એવં દશસ્વકુશલેષુ કર્મપથેષુ વિપુલીભૂતેષુ સુપ્રતિષ્ઠિતેષુ સ ભગવાન્ ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્તથાગતઃ પરિપૂર્ણં વર્ષસહસ્રં બોધિમણ્ડગતો બોધિસત્ત્વાનાં ધર્મં દેશયામાસ લોકેન્દ્રાણાં ચ પૂર્વજિનકૃતાધિકારાણાં જમ્બુદ્વીપકાનાં ચ મનુષ્યાણાં કુશલમૂલપરિપાચનાય ॥
તેન ચ સમયેન તસ્યાં રતિવ્યૂહાયાં રાજધાન્યાં જયપ્રભો નામ રાજા અભૂત્ । તેન અદત્તાદાયિનાં પુરુષાણાં ચૌરાણાં કિલ્બિષકારિણાં પ્રાણાતિપાતિનાં કામમિથ્યાચારિણાં મૃષાવાદિનાં પૈશુનિકાનાં પારુષિકાણાં સંભિન્નપ્રલાપિનાં અભિધ્યાલૂનાં વ્યાપન્નચિત્તાનાં મિથ્યાદૃષ્ટિકાનામધર્મરાગરક્તાનાં વિષમલોભાભિભૂતાનાં મિથ્યાધર્મપરિગતાનાં કૃતપાપાનાં કૃતરૌદ્રાણામકૃતપુણ્યાનામકૃતભયભીરુત્રાણાનામમાતૃજ્ઞાનામપિતૃજ્ઞાનામશ્રામણ્યાનામબ્રાહ્મણ્યાનામમનાર્યજ્ઞાનામપરાધિનામનેકાનિ શતસહસ્રાણિ ચારકે પ્રક્ષિપ્તાન્યભૂવન્ દમનાર્થાય । રાજ્ઞઃ ખલુ પુનઃ જયપ્રભસ્ય વિજિતાવી નામ પુત્રો ઽભૂદભિરૂપઃ પ્રાસાદિકો દર્શનીયઃ પરમશુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતો ઽષ્ટવિંશતિભિર્મહાપુરુષલક્ષણૈરુપેતઃ । અથ સ સરસ્વતિસંગીતિપ્રાસાદાભિરૂઢો મહાસ્ત્રીગણપરિવારપરિવૃતઃ તેષાં ચારકાવરુદ્ધાનાં સત્ત્વાનાં વિવિધગાઢબન્ધનબદ્ધાનાં ભૈરવમુત્ક્રોશશબ્દમશ્રૌષીત્ । શ્રુત્વા ચ પુનરુદ્વિગ્નઃ સંવિગ્નચિત્તો મહાકરુણાસંજાતઃ તસ્માત્પ્રાસાદાદવતીર્ય તચ્ચારકે પ્રવિશ્ય અદ્રાક્ષીત્તાંશ્ચારકગહનપ્રક્ષિપ્તાન્ સત્ત્વાન્ નાનાહડિનિગડકટકકુણ્ડલશૃઙ્ખલાખલીનબન્ધનબદ્ધાન્ પરસ્પરશરીરવિનિબદ્ધાન્ મહાન્ધકારપ્રક્ષિપ્તાન્ ધૂમતિમિરાવૃતાન્ વિષમવાતોપહતશરીરાન્ ધમનીસંતતગાત્રાન્ ક્ષુત્પિપાસાપરિપીડિતાન્ નગ્નાન્ નિર્વસનાન્ પાંશુરજઃસંમ્રક્ષિતશરીરાંશ્ચ કેશાભિચ્છાદિતકાયાન્ ઉરુનિગડબન્ધનબદ્ધાન્ વિવિધાઃ કારણાઃ કાર્યમાણાન્ દુઃખવેદનામનુભવમાનાનનેકવિધાન્ કારણાન્ પરિદેવવિપ્રલાપાન્ પ્રમુઞ્ચમાનાન્ । સ તાન્ દૃષ્ટ્વા મહત્કારુણ્યમુત્પાદ્ય ઉદારકરુણાશયસંજાતઃ પરહિતાધાનો ઽદ્ભુતચેતાશ્ચારકગહનગતાન્ સત્ત્વાન્ સમાશ્વાસયામાસ બન્ધનવિપ્રમોક્ષાય । સ તેષાં સત્ત્વાનામભયં દત્વા યેન રાજા જયપ્રભસ્તેનોપસંક્રમ્ય એવમાહયત્ખલુ દેવો જાનીયાત્ - મયા બન્ધનાગારબન્ધનગતાનાં સત્ત્વાનાં કારુણ્યાદભયં દત્તમ્ । તે મુચ્યેરન્ । અથ જયપ્રભેણ રાજ્ઞા સર્વાણિ પઞ્ચામાત્યશતાનિ સંનિપાત્ય પરિપૃષ્ટાનિયુષ્માકં કથં ભવતિ? ત આહુઃ - એતે રાજકોશવિલોપિનો રાજ્ઞો વધાય પરાક્રાન્તાઃ । રાજ્ઞો ઽન્તઃપુરે પરાક્રમન્તો ગૃહીતાઃ । વધાર્હા હ્યેતે । વધ એવૈષાં દણ્ડો બન્ધનગતાનાં વા મરણમ્ । યો ઽપ્યેષામનુગ્રહાય પ્રતિપદ્યતે, સો ઽપિ રાજ્ઞો ઽપરાધી ॥
અથ ખલુ સ વિજિતાવી રાજપુત્રો મહાકરુણાપરિપીડિતસ્તાનમાત્યાન્ પ્રોવાચતથાસ્તુ યથા યૂયં વદથ । તદથોત્સૃજતૈનાનપરાધિનઃ પુરુષાન્ । અહમેષામથાર્ય સર્વદુઃખવેદનાઃ સંસોઢુમુત્સહે । યદ્ યુષ્માભિરેષાં કરણીયં તન્મમ કુરુત । અહમેષાં બન્ધનવિપ્રમોક્ષાય વિવિધકારણાપરિગતઃ કાયજીવિતં પરિત્યજામિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? યદ્યહમેતાન્ સત્ત્વાનસ્માદ્બન્ધનાન્ન શક્નોમિ મોચયિતુમ્, તત્કથં શક્યં ત્રૈધાતુકબન્ધનાગારગતાન્ સત્ત્વાંસ્તૃષ્ણાપાશવિનિબદ્ધાન્ અવિદ્યાગહનગતાન્ મોહાન્ધકારપ્રક્ષિપ્તાન્ દારિદ્ર્યદુઃખપ્રપીડિતાન્ ગમ્ભીરગહનદુર્ગતિપ્રતિપન્નાન્ વિસંસ્થિતવિવર્ણશરીરાન્ નિરસ્તસર્વેન્દ્રિયપ્રયોગાન્ વિભ્રાન્તમાનસાન્ અનિઃસરણદર્શિનઃ આલોકવિરહિતાંસ્તાંસ્ત્રૈધાતુકાભિનિવિષ્ટાન્ પુણ્યજ્ઞાનસંભારવિકલાન્ જ્ઞાનાયતનપરિભ્રષ્ટાન્ નાનાક્લેશમલિનચિત્તાન્ દુઃખપઞ્જરપ્રક્ષિપ્તાન્ મારવશગતાન્ જાતિજરારમણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસપ્રપીડિતાન્ પરિમોચયિતુમ્ ॥
અથ ખલુ વિજિતાવી રાજકુમારસ્તાન્ સર્વાન્ બન્ધનગતાન્ સત્ત્વાંસ્તસ્માદ્બન્ધનાગારાત્પરિમોચયતિ સ્મ આત્મપરિત્યાગેન સર્વપરિવારેણ સર્વધનસ્કન્ધેન । સ તાન્ પરિમોચ્ય યત્તેષાં સત્ત્વાનાં દુઃખોપધાનં તદુત્સૃજ્ય ન વિનિવર્તયતે સ્મ । અથ તાનિ પઞ્ચામાત્યશતાન્યૂર્ધ્વબાહૂનિ ઉત્ક્રોશમાનાનિ જયપ્રભં રાજાનમુપસંક્રમ્ય એવમાહુઃ - યત્ખલુ દેવો જાનીયાત્ - વિજિતાવિનઃ કુમારસ્ય ચ્છન્દેનાયં રાજકોશો વિલુપ્યતે । અસ્માકમપિ સર્વેષાં જીવિતે સંશયઃ । યદિ દેવો વિજિતાવિનો રાજકુમારસ્ય નિગ્રહણં ચ કરિષ્યતિ, દેવસ્ય નચિરેણ જીવિતં ન ભવિષ્યતિ ॥

અથ ખલુ જયપ્રભો રાજા કુપિતો વિજિતાવિનં રાજકુમારં સહ તૈરપરાધિભિઃ પુરુષૈર્વધાયોત્સૃષ્ટવાન્ । તસ્ય માતા જનેત્રી તચ્છ્રુત્વા ઉદ્વિગ્ના સ્ત્રીસહસ્રપરિવૃતા પ્રમુક્તકેશી નિરાભરણગાત્રી સ્વમુખં વ્યાલુપ્ય ઉરસ્તાડયન્તી પાંશ્વવકીર્ણશિરસ્કા ક્રન્દમાના આર્તસ્વરં રુદન્તી રાજાનમુપસંક્રમ્ય સપરિવારા ચરણયોર્નિપત્ય એવં વિજ્ઞાપયામાસ - પ્રમુઞ્ચ દેવ વિજિતાવિનં રાજકુમારમ્ । દેહિ દેવ કુમારસ્ય જીવિતમ્ । અથ રાજા વિજિતાવિનં કુમારં સંમુખં સ્થાપયિત્વા એવમાહં - ઉત્સૃજ કુમાર એતાનપરાધિનો મનુષ્યાન્ । યદિ નોત્સ્રક્ષ્યસિ, તદેષામર્થાય વધમુપગમિષ્યસીતિ । સ વધમભ્યુપગતવાનસંલીનેન ચિત્તેન અસંકુચિતેન સર્વજ્ઞતારમ્બણપ્રયુક્તેન પરહિતપરિણતેન મહાકરુણાપૂર્વંગમેન । તસ્ય જનેત્ર્યા રાજા જયપ્રભો ઽર્ધમાસં યાચિતો દર્શનાય-અર્ધમાસં કુમારો દાનં દદાતુ યસ્ય યેનાર્થઃ । તતો યથાકામં કરણીયઃ । ભવતુ તત્તથેતિ રાજ્ઞાનુજ્ઞતામ્ । અથ તસ્યા રતિવ્યૂહાયા રાજધાન્યા ઉત્તરેણ પૂર્વયજ્ઞવાટપ્રકૃતં સૂર્યપ્રભં નામ મહોદ્યાનમ્ । તત્ર કુમારો ઽભિનિષ્ક્રમ્ય યસ્ય યેનાર્થઃ તસ્ય તત્પ્રાદાત્ । તેન નિરર્ગલં યજ્ઞં યજતા અર્ધમાસં વિવિધા દાનવિધયો દત્તાઃ । અન્નમન્નાર્થિભ્યઃ પાનવસ્ત્રપુષ્પમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરચ્છત્રધ્વજપતાકારત્નાભરણવિવિધવિભૂષણસર્વોપકરણવિષયસ્તદર્થિભ્યો નિસૃષ્ટઃ ॥
તતઃ પશ્ચિમે દિવસે સર્વજનકાયઃ સંનિપતિતઃ । રાજામાત્યસ્ત્રીગણશ્રેષ્ઠિગૃહપતિનૈગમજનપદાઃ ( ગ્વ્ 275 ) સર્વપાષણ્ડાશ્ચ સંનિપતિતાઃ । સ ચ ભગવાન્ ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્તથાગતઃ સત્ત્વપરિપાકવિનયકાલમાગમય્ય તં યજ્ઞવાટમુપસંક્રાન્તો દેવેન્દ્રગણપરિવૃતો નાગેન્દ્રગણપરિવૃતો નાગેન્દ્રસંપૂજિતો યક્ષેન્દ્રકાયાભિનતો ગન્ધર્વેન્દ્રાભિષ્ટુતો ઽસુરેન્દ્રપ્રણતશરીરશ્ચૂડામણિવિભૂષિતપ્રસન્નચિત્તો ગરુડેન્દ્રપૂજાવિધિભિરભિપ્રકીર્ણઃ પ્રીતિમનોભિઃ કિન્નરેન્દૈઃ પરિપૂજિતઃ સ્તુતિસંગીતિસંચોદિતો મહોરગેન્દ્રસંપ્રેક્ષિતાવલોકિતવદનઃ । અદ્રાક્ષીત્ સ મહાજનકાયો વિજિતાવી ચ રાજકુમારસ્તં ભગવન્તં ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજં તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં દૂરત એવાગચ્છન્તં પ્રાસાદિકં દર્શનીયં શાન્તેન્દ્રિયં શાન્તમાનસં ગુપ્તં જિતેન્દ્રિયં નાગમિવ સુદાન્તં હ્રદમિવાચ્છં વિપ્રસન્નમનાવિલં મહતા બુદ્ધવિકુર્વિતપ્રાતિહાર્યેણ મહત્યા બુદ્ધવૃષભિતયા વિરોચયમાનં બુદ્ધાધિપતેયેનાભિભવન્તં બુદ્ધમાહાત્મ્યતયા પ્રભાસયમાનં મહાબુદ્ધલક્ષણાનુવ્યઞ્જનવિભૂષણોપશોભિતકાયં સર્વલોકં બુદ્ધપ્રભામણ્ડલાવભાસેન સ્ફરમાણં બુદ્ધરશ્મિભિરવભાસયમાનં સર્વરોમવિવરેભ્યો ગન્ધરત્નાર્ચિશ્ચક્રાણિ પ્રમુઞ્ચમાનં બુદ્ધક્ષેત્રપ્રકમ્પનેન સર્વલોકં સંકમ્પયમાનં સર્વવ્યૂહમેઘપ્રવર્ષણેન બુદ્ધવિક્રમેણ સર્વસત્ત્વક્લેશપ્રજહનેન બુદ્ધેર્યાપથેન સર્વસત્ત્વપ્રીતિવેગવિવર્ધનેન બુદ્ધદર્શનપ્રભાવેનોપસંક્રમમાણમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ ભગવતો ઽન્તિકે ચિત્તમભિપ્રસાદયામાસુઃ ॥
અથ ખલુ વિજિતાવી રાજકુમારઃ સ ચ મહાન્ જનકાયસ્તં ભગવન્તં ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજં તથાગતં દૂરાદેવ પ્રત્યુદ્ગમ્ય પ્રસન્નચિત્તઃ સર્વશરીરેણ પ્રણિપત્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અનેકવિધયા પૂજયા સંપૂજ્ય એવં વાચમભાષત - એહિ ભગવન્, એહિ સુગત । સમન્વાહૃતાઃ સ્મઃ તથાગતેન, અનુપરિગૃહીતાઃ સ્મઃ સુગતેન । અથ ખલુ વિજિતાવી રાજકુમારસ્તસ્ય ભગવતો ઽગ્રાસનમુપદર્શયન્ એવમાહ - નિષીદતુ ભગવાન્ । ઇદમાસનં પ્રજ્ઞપ્તમ્ । તતો ભગવત ઉપસંક્રામતસ્તદાસનં શુચિગર્ભશરીરકાયિકાભિર્દેવતાભિર્બુદ્ધાનુભાવેન ગન્ધમણિરાજપદ્મગર્ભમધિષ્ઠિતમ્ । ન્યષીદદ્ભગવાન્ ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્તથાગતસ્તત્રાસને, આસનપરિવારેષુ ચ બોધિસત્ત્વાઃ । તસ્ય સહદર્શનેન તસ્યાં પર્ષદિ સર્વેષાં સત્ત્વાનાં સર્વવ્યાધયઃ પ્રશાન્તાઃ, સર્વાવરણનિવરણવિગતાશ્ચાર્યધર્માણાં ભાજનીભૂતાઃ સંસ્થિતાઃ ॥
અથ ખલુ ભગવાન્ ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્તથાગતસ્તાન્ સત્ત્વાન્ ભાજનભૂતાન્ વિદિત્વા અનુપૂર્વેણ કથામકાર્ષીત્ । યદુત હેતુમણ્ડલપ્રભાસં નામ સૂત્રાન્તં સંપ્રકાશયામાસ । સ્વરાઙ્ગસહસ્રસંપ્રયુક્તં ચ વદનાન્તરાત્ સર્વધર્માઙ્ગસંપ્રયુક્તં સર્વજગન્મન્ત્રસાગરનિરુક્તિનિર્નાદનિર્ઘોષં નિશ્ચારયામાસ । અથ તાવદેવ તતઃ પર્ષદો ઽશીતીનાં પ્રાણિનિયુતાનાં વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુરુત્પન્નમ્ । બહુભિશ્ચ પ્રાણિનિયુતૈરશૈક્ષભૂમિરનુપ્રાપ્તા । દશ ચ પ્રાણિસહસ્રાણિ મહાયાને વિનીતાનિ, યદુત સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યામહાપ્રણિધાનપરિપૂરિનયે ઽવતારિતાનિ । એવં તસ્ય ભગવતો મહાબુદ્ધવિકુર્વિતેન ધર્મચક્રં પ્રવર્તયમાનસ્ય દશસુ દિક્ષુ બુદ્ધક્ષેત્રશતસહસ્રપરમાણુરજઃસમાઃ સત્ત્વા મહાયાને વિનયમગમન્ । અનન્તમધ્યાશ્ચ સત્ત્વા દશદિશિ લોકે નાનાબુદ્ધક્ષેત્રપ્રસરસમવસરણેષ્વપાયભૂમિં વિનિવર્તયામાસુઃ । ( ગ્વ્ 276 ) ગણનાસમતિક્રાન્તાશ્ચ સત્ત્વાઃ સ્વર્ગોપપત્તિપથે પ્રતિષ્ઠાપિતા અભૂવન્ । વિજિતાવી ચ રાજકુમાર ઇમં સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયસંચોદનકુશલમૂલસંભવં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રત્યલભત ॥

સ્યાત્ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન વિજિતાવી રાજકુમારો ઽભૂત્, યેન તત્સ્વકાયજીવિતં પરિત્યજ્ય સર્વધનસ્કન્ધપરિવારં પરિત્યજ્ય સર્વમાનુષ્યકં ચ જીવલોકસુખં પરિત્યજ્ય તે બન્ધનગતાઃ સત્ત્વાઃ તસ્માદ્બન્ધનાત્ પરિમોક્ષિતાઃ? સ ચ નિરર્ગલો મહાયજ્ઞો યષ્ટઃ? સ ચ ભગવાન્ ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ આરાગિતઃ? તસ્ય ચ તથાગતસ્ય સહદર્શનેનાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્? એષ ચ સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયસંચોદનકુશલમૂલસંભવો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ? ન ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર એવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અહં સ તેન કાલેન તેન સમયેન વિજિતાવી નામ રાજકુમારો ઽભૂવમ્ । મયા તદ્વિજિતાવીરાજકુમારભૂતેન મહાકરુણાપ્રપીડિતેન સર્વજગદ્ધિતપ્રતિપન્નેન ત્રૈધાતુકાનિશ્રિતેન વિપાકાપ્રતિકાઙ્ક્ષિણા યશસ્કીર્તિનામાનભિનન્દિના આત્માનમનુત્કર્ષયતા પરમપંસયતા સર્વવસ્ત્વનભિનિવિષ્ટેન ભવસંજ્ઞોચ્ચલિતેન ત્રૈધાતુકાનભિનન્દિના લોકવિષયસુખવિમુખેન તથાગતવિષયાવિમુખેન બોધ્યાશયવિશુદ્ધેન અધ્યાશયવજ્રપરિનિષ્પન્નેન સર્વજગન્મહામૈત્રીપ્રયોગેન સર્વજગન્મહાકરુણાદુઃખવ્યુપશમસંપ્રયુક્તેન તથાગતબલાધ્યાશયમધ્યાલમ્બતા બોધિસત્ત્વમાર્ગં પરિશોધયતા મહાયાનવ્યૂહનિર્યાણપથમલંકુર્વતા સર્વજ્ઞતામાર્ગમભિવિલોકયતા ઇમાન્યેવં દુષ્કરાણિ કૃતાનિ । એવં ચિરપ્રતિલબ્ધઃ કુલપુત્ર મયૈષ સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયસંચોદનકુશલમૂલસંભવો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ ॥
તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યાનિ તાનિ તેન સમયેન પઞ્ચામાત્યશતાન્યભૂવન્, યૈઃ સ રાજા જયપ્રભો વિતથં વિજ્ઞાપ્ય મમ વધાયોદ્યોજિતઃ? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । ઇમાનિ તાનિ પઞ્ચ પુરુષશતાનિ યાનિ દેવદત્તેન ભગવતો વધાયોદ્યોજિતાનિ । તાનિ ચ ભગવતા વિનીય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ વ્યાકૃતાનિ - ભવિષ્યત્યનાગતે ઽધ્વનિ સુમેરુપરમાણુરજઃસમૈઃ કલ્પૈઃ એકસ્મિન્ સુપ્રભનામધેયે કલ્પે પઞ્ચ બુદ્ધશતાનિ નાનાબુદ્ધક્ષેત્રગુણવ્યૂહાનિ નાનાજન્મકુલગોત્રસંભવાનિ નાનામાતાપિતૃવ્યપદેશાનિ નાનાજન્મવિકુર્વિતસંદર્શનાનિ નાનાભિનિષ્ક્રમણવિકુર્વિતાનિ નાનાબોધિવૃક્ષપ્રભાસંદર્શનાનિ નાનાબોધિમણ્ડોપસંક્રમણમુખાનિ નાનામારભઙ્ગસંદર્શનાનિ નાનાભિસંબોધિવિકુર્વિતસંદર્શનાનિ નાનાધર્મચક્રપ્રવર્તનનયનામનિરુક્તીનિ નાનાસૂત્રાન્તનયનિર્દેશાનિ નાનાવાક્પથરુતોદાહારાણિ નાનાપર્ષન્મણ્ડલવ્યૂહાનિ નાનાપ્રભામણ્ડલપ્રભાવ્યૂહપ્રમુઞ્ચનાનિ નાનાયુઃપ્રમાણાનિ નાનાશાસનાધિષ્ઠાનાનિ નાનાશાસનવિજ્ઞપ્તીનિ નાનાનામધેયાનિ મહાકરુણાશરીરાણિ, યેષાં પ્રાથમકલ્પિકો મહાકારુણિકો નામ તથાગતો રત્નપ્રભાયાં લોકધાતાવનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંભોત્સ્યતે । તસ્યામેવ લોકધાતૌ દ્વિતીયઃ સર્વજગદ્ધિતપ્રણિધાનચન્દ્રો નામ તથાગત ઉત્પત્સ્યતે । તૃતીયો મહાકરુણાસિંહો ( ગ્વ્ 277 ) નામ તથાગત ઉત્પત્સ્યતે । ચતુર્થઃ સર્વલોકહિતૈષી નામ તથાગત ઉત્પત્સ્યતે । યાવત્સર્વપશ્ચિમો વૈદ્યરાજો નામ તથાગત ઉત્પત્સ્યતે ॥
તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યે તે તેન કાલેન તેન સમયેન અપરાધિનઃ પુરુષા રાજકિલ્બિષકારિણો ઽભૂવન્ યે તે મયા વધ્યઘાતવશગતાઃ સ્વકાયજીવિતં પરિત્યજ્ય તતો બન્ધનાત્ પરિમોક્ષિતાઃ? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । ઇમે તે ક્રકુચ્છન્દપૂર્વગમા ભદ્રકલ્પિકાસ્તથાગતાઃ । તદન્યાનિ ચ દશઃ બોધિસત્ત્વાસંખ્યેયશતસહસ્રાણિ યૈર્ભગવતો ઽનન્તબલવિઘુષ્ટનિર્નાદિતશ્રીસંભવમતેસ્તથાગતસ્ય દર્શનેન અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્, યાન્યેતર્હિ દશસુ દિક્ષુ બોધિચર્યાં ચરન્તિ । ઇમે ચ સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયસંચોદનકુશલમૂલસંભવં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં ભાવયન્તિ વિપુલીકુર્વન્તિ ॥
તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન જયપ્રભો નામ રાજા અભૂત્? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । સત્યકઃ સ મહાવાદી તેન કાલેન તેન સમયેન જયપ્રભો નામ રાજા અભૂત્ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન રાજપરિવારો ઽભૂદન્તઃપુરસ્ત્ર્યાગારદૌવારિકપાર્ષદ્યા વા અનુયાત્રિકા વા? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । ઇમાનિ તાનિ ષષ્ટિર્નિગ્રન્થસહસ્રાણિ, યાનિ સત્યકેન મહાવાદિના ભગવતઃ સકાશમુપનીતાનિ, વાદિધ્વજધારણતયા ભગવતો વાદાયોપસંક્રાન્તાનિ । તાનિ ચ સર્વાણિ ભગવતા વ્યાકૃતાન્યનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । નાનાબુદ્ધક્ષેત્રવ્યૂહૈર્નાનાકલ્પૈર્નાનાનામધેયૈસ્તથાગતાં લોકે ઉત્પત્સ્યન્તે ॥
સ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર વિજિતાવી રાજકુમારો માતાપિતૃભ્યામનુજ્ઞાતસ્તાન્ બન્ધનગતાન્ સત્ત્વાન્ પરિમોચ્ય સ્ફીતાં વસુમતીં ધનકનકરત્નસમૃદ્ધામપહાય પુત્રદારં ચોત્સૃજ્ય તસ્ય ભગવતો ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકે પ્રાવ્રજત્ । પ્રવ્રજિત્વા પઞ્ચ વર્ષસહસ્રાણિ બ્રહ્મચર્યમચરત્ । એતસ્મિન્નન્તરે દશ સમાધિમુખસહસ્રાણિ સંનિષ્પાદયામાસ । દશ ચ ધારણીમુખસહસ્રાણિ પ્રત્યલભત । દશ ચ અભિજ્ઞાનયસહસ્રાણ્યવક્રાન્તાનિ । દશ બોધિસત્ત્વમહાનિધાનસહસ્રાણિ પ્રતિલભતે સ્મ । દશ ચાસ્ય સર્વજ્ઞતાવેગસહસ્રાણ્યાજાતાનિ । દશ ચાનેન ક્ષાન્તિમુખસહસ્રાણિ પરિશોધિતાનિ । દશ ચિત્તનિધ્યપ્તિસહસ્રાણ્યભિનિર્હૃતાનિ । દશ ચ બોધિસત્ત્વબલશરીરાણિ સંવર્ધિતાનિ । દશ ચ બોધિસત્ત્વજ્ઞાનમુખસહસ્રાણ્યવક્રાન્તાનિ । દશ ચાસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાનયસહસ્રાણ્યાજાતાનિ । દશ ચ બુદ્ધસહસ્રદર્શનદિઙ્ભુખસહસ્રાણ્યામુખીભૂતાનિ । દશ ચ અનેન બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનસહસ્રાણ્યભિનિર્હૃતાનિ । સ એવં ધર્મસમન્વાગતઃ પ્રતિચિત્તક્ષણે દશસુ દિક્ષુ દશબુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રાણ્યાક્રામતિ સ્મ । એકૈકસ્યાં ચ લોકધાતૌ ચિત્તક્ષણે ચિત્તક્ષણે દશ બુદ્ધસહસ્રાણિ પૂર્વાન્તાપરાન્તતો ઽનુસ્મરતિ સ્મ । તેષાં ચ તથાગતાનાં દશ બુદ્ધનિર્માણસમુદ્રસહસ્રાણિ દશદિક્પ્રસૃતાન્યવતરન્તિ સ્મ । ચિત્તક્ષણે ચિત્તક્ષણે દશ બુદ્ધક્ષેત્રસહસ્રપર્યાપન્નાન્ સર્વસત્ત્વાનદ્રાક્ષીત્ । નાનાગત્યુપપન્નાંશ્ચ્યવત ( ગ્વ્ 278 ) ઉપપદ્યમાનાન્ હીનાન્ પ્રણીતાન્ સુગતાન્ દુર્ગતાન્ સુવર્ણાન્ દુર્વર્ણાન્ યથાકામોપગતાન્ । તેષાં ચ સત્ત્વાનાં ચ્યુત્યુપપત્તીરવતરતિ સ્મ । ચિત્તપરિવર્તાન્ ચિત્તચરિતાનિ ચિન્તાનન્તર્યતામાશયનાનાત્વમિન્દ્રિયસાગરાનપિ પ્રયોગપ્રસરાનપિ કર્માવસાનમપિ પરિપાકવિનયકાલમપિ અવતરતિ સ્મ ॥

સ ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર વિજિતાવી રાજકુમારસ્તતશ્ચ્યુત્વા તત્રૈવ જમ્બુદ્વીપે રતિવ્યૂહાયાં રાજધાન્યાં તસ્મિન્નેવ રાજકુલે ઉપપદ્ય ચક્રવર્તિરાજ્યૈશ્ચર્યં પ્રત્યલભત । તેન ચક્રવર્તિરાજભૂતેન તસ્ય ભગવતો ધર્મચક્રનિર્ઘોષગગનમેઘપ્રદીપરાજસ્ય તથાગતસ્ય પરિનિર્વૃતસ્યાનન્તરં ધર્મગગનાભ્યુદ્ગતશ્રીરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તત્રૈવ બોધિમણ્ડે શક્રભૂતેન દેવેન્દ્રગર્ભો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તત્રૈવ લોકધાતૌ સુયામદેવરાજભૂતેન ધરણીશ્રીપર્વતતેજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ લોકધાતૌ સંતુષિતદેવરાજભૂતેન ધર્મચક્રપ્રભનિર્ઘોષરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ લોકધાતૌ સુનિર્મિતદેવરાજભૂતેન ગગનકાન્તરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ લોકધાતૌ વશવર્તિદેવરાજભૂતેનાનવમર્દબલકેતુર્નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ લોકધાતાવસુરેન્દ્રભૂતેન સર્વધર્મનિગર્જિતરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ લોકધાતૌ બ્રહ્મેન્દ્રભૂતેન ધર્મચક્રનિર્માણસમન્તપ્રતિભાસનિર્ઘોષો નામ તથાગત આરાગિતઃ । ઇતિ હિ કુલપુત્ર એતાંસ્તથાગતાન્ પ્રમુખાન્ કૃત્વા તસ્યામેવ રત્નપ્રભાયાં લોકધાતૌ તસ્મિન્નેવ સુપ્રભે કલ્પે દશ બુદ્ધસહસ્રાણ્યુદપદ્યન્ત । સર્વે ચ તે તથાગતા વિજિતાવિના રાજકુમારેણારાગિતાઃ । તસ્ય ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર સુપ્રભસ્ય મહાકલ્પસ્યાનન્તરં સુરશ્મિર્નામ કલ્પો ઽભૂત્ । તસ્મિંશ્ચ સુરશ્મિકલ્પે દશ બુદ્ધસહસ્રાણ્યુપપદ્યન્ત । અહં ચ તસ્મિન્ કલ્પે મહામતિર્નામ રાજા અભૂવમ્ । તેન મે રાજભૂતેન લક્ષણશ્રીપર્વતો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે ગૃહપતિભૂતેન સંવૃતસ્કન્ધો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે અમાત્યભૂતેન વિમલવત્સો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે ઽસુરેન્દ્રભૂતેન વેશધારી નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે વૃક્ષદેવતાભૂતેન લક્ષણસુમેરુર્નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે સાર્થવાહભૂતેન વિમલબાહુર્નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે નગરદેવતાભૂતેન્ સિંહવિક્રાન્તગામી નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે વૈશ્રવણભૂતેન દેવેન્દ્રચૂડો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે ગન્ધર્વરાજભૂતેન ધર્મોદ્ગતકીર્તિનામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં તસ્મિન્નેવ કલ્પે કુમ્ભાણ્ડેન્દ્રભૂતેન અવભાસમકુટી નામ તથાગત આરાગિતઃ ॥
ઇતિ હિ કુલપુત્ર મયૈતાન્ દશ તથાગતાન્ પ્રમુખાન્ કૃત્વા તત્ર સુરશ્મિકલ્પે ષષ્ટિર્બુદ્ધકોટ્ય આરાગિતાઃ । નાનોપપત્તિકાયિકયા સર્વે ચ મે તથાગતાઃ પૂજિતાઃ । એકૈકં ( ગ્વ્ 279 ) ચ તથાગતમુપસંક્રામન્ત્યા અનન્તમધ્યઃ સત્ત્વધાતુરનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પરિપાચિતઃ । એકૈકં ચ તથાગતમુપસંક્રામન્ત્યા નાનાસમાધિમુખાનિ પ્રતિલબ્ધાનિ । નાનાધારણીમુખાનિ નાનાભિનિર્હારનયા નાનાપ્રતિસંવિન્નયાભિનિર્હારા નાનાસર્વજ્ઞતાનયાનુગમા નાનાધર્માલોકમુખપ્રતિલાભનયા નાનાજ્ઞાનનયાનુગમવિચારા નાનાદિક્સમુદ્રપ્રવેશાવભાસા નાનાક્ષેત્રસમુદ્રાવતારપ્રવેશાવભાસા નાનાતથાગતદર્શનસમુદ્રવિજ્ઞપ્ત્યવભાસાઃ પ્રતિલબ્ધાઃ, અવક્રાન્તા વિશુદ્ધાઃ સંવર્ધિતાઃ પ્રસૃતાઃ પ્રતિસૃતાઃ । યથા ચ તત્ર સુરશ્મિકલ્પે તથાગતા આરાગિતાઃ, તથા સર્વત્રલોકધાતુસમુદ્રપરમાણુરજઃસમેષુ કલ્પેષુ યે કેચિત્તથાગતા ઉપપદ્યન્તે, યે ઽપિ તદન્યેભ્યો લોકધાતુભ્ય આગત્ય તથાગતા ધર્મં દેશયમાસુઃ, તેષાં મયા સર્વેષાં તથાગતાનામન્તિકાદ્ધર્મદેશના શ્રુતા, શ્રુત્વા ચ સંધારિતા । સર્વે ચ મયા તે તથાગતા આરાગિતા અભિરાધિતાઃ । તેષાં ચ મે બુદ્ધાનાં ભગવતાં શાસનં સંધારિતમ્ । સર્વેષાં ચ મે તેષાં તથાગતાનામન્તિકાદેષ સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયસંચોદનકુશલમૂલસંભવો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધો નાનાપ્રતિલાભનયનાનાવિમોક્ષનયમુખૈઃ ॥
અથ ખલુ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભા રાત્રિદેવતા તસ્યાં વેલાયામેતં વિમોક્ષનયં પરિદીપયન્તી સંદર્શયમાના સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં ગાથાભિરધ્યભાષત -
અચિન્ત્યમેતં પરમં વિમોક્ષં માં પૃચ્છસિ ત્વં ખલુ યત્પ્રપીતઃ ।
વિનિર્દિશત્યાઃ સુગતાનુભવાચ્છૃણુષ્વ તન્મે નિખિલં યથાવત્

કલ્પાનનન્તાન્ વિપુલાનચિન્ત્યાન્ ક્ષેત્રાર્ણવાંશ્ચાપ્રતિમાનસંખ્યાન્ ।
સર્વાનતિક્રમ્ય બભૂવ રમ્યા રત્નપ્રભા યા ખલુ લોકધાતુઃ

તસ્યામભૂત્સુપ્રભનામધેયઃ કલ્પો ઽમિતાનાં પ્રભવો જિનાનામ્ ।
આરાગિતાસ્તે ખલુ મે મુનીન્દ્રા વિમોક્ષમેતં પરિભાવયન્ત્યા

યસ્યાં રતિવ્યૂહસનામિકાભૂદ્વિસ્તીર્ણચિત્રા વરરાજધાની ।
સુવિશુદ્ધચિત્તા વિષમપ્રયોગાઃ સત્ત્વા હિ યસ્યામભવંસ્તદાનીમ્

જયપ્રભો ઽસ્યાં નૃપતિર્બભૂવ ધર્મેણ યસ્તાનનુશાસ્તિ સત્ત્વાન્ ।
પુત્રો ઽસ્ય નામ્ના વિજિતાવિરાસીત્ પ્રાસાદિકો લક્ષણચિત્રિતાઙ્ગઃ

વધાય સૃષ્ટાનિ નૃપેણ તેન તદા સહસ્રાણ્યપરાધિનાં હિ ।
દૃષ્ટ્વા કુમારઃ કૃપયા પરીતસ્તાન્ વિપ્રમોક્ષાય નૃપં યયાચે

શ્રુત્વા નૃપો ઽમાત્યગણં તદાનીમાહૂય તેષાં નિખિલં તદાહ ।
તે પ્રોચુરેનં પ્રણિપત્ય સર્વે ત્વદ્ધાતનાયૈષ નૃપ પ્રયોગઃ

વિગ્રાહિતસ્તૈર્નૃપતિસ્તદૈવં વધાય તં પુત્રમથોત્સસર્જ ।
અદીનવક્ત્રઃ સ્વવધાનપેક્ષો વધ્યાનત્યજન્ન સ રાજસૂનુઃ

શ્રુત્વા વધોત્સૃષ્ટમથાસ્ય માતા સાન્તઃપુરાર્તા નૃપતિં યયાચે ।
મુઞ્ચાર્ધમાસં નૃપતે કુમારં દાતું પ્રદાનાન્યખિલાનિ લોકે

દત્તાભ્યનુજ્ઞશ્ચ નૃપેણ તેન પ્રાદાત્સ દાનાનિ યથોચિતાનિ ।
રાત્રિંદિવં દાનમથાર્ધમાસં દત્વા દિશાભ્યઃ સમુપાગતાનામ્

પાષણ્ડિનાં યસ્ય યદીપ્સિતં તત્ તસ્મૈ દદાતિ સ્મ વધાય સજ્જઃ ।
મુક્તાર્તનાદાથ વિનિર્જગામ સા રાજધાન્યા જનતા સમગ્રા

સદ્ધર્મઘોષામ્બરદીપરાજો બોધિદ્રુમસ્થઃ સુગતસ્તદાનીમ્ ।
પક્વાનિ જ્ઞાત્વા જગદિન્દ્રિયાણિ તં યજ્ઞવાટં કૃપયા જગામ

ઉપેત્ય તસ્યાં પરિષદ્યથાસૌ તથાગતવ્યૂહવિકુર્વિતેન
ધર્મપ્રદીપામ્બુદધર્મઘોષસૂત્રાન્તરાજં સુગતો બભાષે

અનન્તમધ્યાં જનતાં વિનીય સ વ્યાકરોતિ સ્મ તદાગ્રબોધૌ ।
સંપ્રસ્થિતો ઽસૌ વિજિતાવ્યુદગ્રો રાજાત્મજશ્ચૈવ વરાગ્રબોધૌ

આરાગ્ય બુદ્ધં વિપુલં ચ તસ્મૈ વિધાય પૂજાં મુદિતો બભાષે ।
દ્વીપો ભવેયં જગતાં વિનેતા ત્રાણં શરણ્યશ્ચ પરાયણં ચ

સ પ્રાવ્રજત્તસ્ય મુનેઃ સમીપે સંબોધિમાર્ગં પરિમાર્ગમાણઃ ।
ધર્મસ્વભાવં સુપરીક્ષમાણો યત્ર સ્થિતઃ કલ્પશતાનિ ચીર્ણઃ

દુઃખાર્ણવત્વે પતિતામનાથાં કૃપાયમાણો જનતામશેષામ્ ।
સંબોધિમાર્ગં પરિભાવયિત્વા લભતે તદાનીં સ વિમોક્ષમેતમ્

યે તત્ર કલ્પે સુગતા બભૂવુરારાગ્ય તાનપ્યખિલાન્ પ્રસન્નઃ ।
પૂજાં ચ તેષામકરોદુદારાં સંધારયામાસ ચ ધર્મચક્રમ્

તદુત્તરે કલ્પમહાર્ણવેષુ ક્ષેત્રાર્ણવાણુપ્રતિમેષ્વશેષાઃ ।
યે ચોદયાત્યન્તજિનાસ્તદાનીમારાગયામાસ સ તાન્ પ્રપૂજ્ય

અહં સ આસં વિજિતાવિનામા દૃષ્ટ્વા નરાંશ્ચારકબન્ધનસ્થાન્ ।
તદ્વિપ્રમોક્ષાય વિસૃજ્ય દેહં લબ્ધો મમાયં હિ તદા વિમોક્ષઃ

યો ભાવિતઃ કલ્પમહાસમુદ્રાન્ ક્ષેત્રોદધીનાં પરમાણુસંખ્યાન્ ।
પ્રતિક્ષણં ચૈવ વિવર્ધિતો ઽભૂદનન્તમધ્યૈરસમૈર્નયેભિઃ

દૃષ્ટાશ્ચ મે કેચન યે મુનીન્દ્રાઃ પ્રાપ્તશ્ચ યં મે નિખિલેષ્વવાપ્તઃ ।
મુખૈર્નયાનામપરાપરં ચ સંદર્શિતો ઽયં મમ તદ્વિમોક્ષઃ

તેષામચિન્ત્યે હિ વિમોક્ષતત્ત્વે સંશિક્ષિતાહં બહુકલ્પકોટીઃ ।
પ્રતિષ્ઠિતા યત્ર જિનૈર્વિમુક્તાન્ સદ્ધર્મમેઘાન્ યુગપત્પિબન્તી

ક્ષેત્રાણિ સર્વાણ્યપિ સર્વદિક્ષુ સ્ફરન્તિ કાયેન અસજ્જમાનાઃ ।
પ્રતિક્ષણં ક્ષેત્રપથેષ્વચિન્ત્યાંસ્ત્ર્યધ્વાભિધાનાન્ પ્રવિશન્તિ વંશાન્

અશેષતસ્ત્રયધ્વજિનાર્ણવાનામેકૈકશશ્ચાભિમુખા ભવન્તિ ।
વિદર્શયન્ત્યેવ ચ તે જિનેષુ સ્વકાયમેઘાન્ પ્રતિબિમ્બભૂતાઃ

સર્વાસુ દિક્ષ્વપ્યુપસંક્રમન્તો વિભાન્તિ તે સર્વતથાગતાનામ્ ।
વ્યૂહાનશેષાનભિવર્ષમાણાઃ પૂજાં પ્રકુર્વન્તિ ચ તે જિનાનામ્

પૃચ્છન્ત્યથો બુદ્ધસમુદ્રસંખ્યાન્ પ્રશ્નોદધીંસ્તે વિપુલાનનન્તાન્ ।
સંધારયન્ત્યપ્યમિતાન્ જિનાનાં તે ધર્મમેઘાનભિવર્ષમાણાન્

સર્વાસ્વશેષાસુ ચ દિક્ષુ યાન્તિ ચક્ષુષ્પથે તે જિનમણ્ડલેષુ ।
અનેકરૂપાસનસંનિષણ્ણા નાનાવિકુર્વામુપદર્શયન્તઃ

અનન્તવર્ણૈરપિ ચાત્મભાવૈઃ સહસ્રશઃ સર્વદિશઃ સ્ફરન્તિ ।
અનન્તમધ્યાનિ વિદર્શયન્તિ રૂપાણિ ચાપ્યેકસમુચ્છ્રયં તે

એકૈકતો રોમમુખાદસંખ્યાન્ મુઞ્ચન્તિ તે રશ્મિમહાસમુદ્રાન્ ।
ક્લેશાગ્નિદાહં શમયન્તિ ચૈવ સર્વપ્રજાનાં વિવિધૈરુપાયૈઃ

યત્ર સ્થિતા નિર્મિતકાયમેઘાનેકૈકરોમ્ણઃ પ્રવિમુઞ્ચમાનાઃ ।
તૈરદ્ભુતૈઃ સર્વદિશઃ સ્ફરિત્વા ધર્મામ્બુવર્ષૈર્વિનયન્તિ સત્ત્વાન્

નયપ્રવેશો ઽયમચિન્ત્યરૂપઃ સમાશ્રયઃ સર્વજિનાત્મજાનામ્ ।
યત્ર પ્રતિષ્ઠાય ચરન્તિ ચર્યાં ક્ષેત્રેષુ સર્વેષ્વપરાન્તકલ્પાન્

યથાશયં ધર્મમુદીરયન્તઃ તે દૃષ્ટિજાલાદ્વિનિવર્તયન્તિ ।
સ્વર્ગાપવર્ગૈર્વિનિવેશ્ય સત્ત્વાન્ સર્વજ્ઞભૂમિં પ્રવિદર્શયન્તિ

લોકોપપત્તિષ્વખિલાસ્વચિન્ત્યૈરનન્તવર્ણૈરપિ ચાત્મભાવૈઃ ।
યથાશયં ધર્મમુદાહરન્તિ તે સર્વસત્ત્વપ્રતિભાસરૂપાઃ

એતાંસ્તથાન્યાનપિ ચાપ્રમેયાન્ ક્ષેત્રાર્ણવાણુપ્રતિમાનચિન્ત્યાન્ ।
અચ્છમ્ભિ તે વર્ણમહાસમુદ્રાન્ વિમોક્ષમેતં પ્રતિલભ્ય શાન્તમ્

એતમહં કુલપુત્ર સર્વસત્ત્વપરિપાકયથાશયસંચોદનકુશલમૂલસંભવં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યં સર્વલોકગતિસમતિક્રાન્તાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વલોકોપપત્તિપ્રતિભાસપ્રાપ્તાનાં ( ગ્વ્ 284 ) સર્વજ્ઞજ્ઞાનાવરણપર્વતવિકિરણપ્રયુક્તાનાં સર્વધર્મસ્વભાવલક્ષણપ્રતિવિદ્ધાનાં સર્વક્લેશાવરણાન્ધકારવિધમનપ્રયુક્તાનાં સર્વધર્મપ્રવિચારણાભિનિર્હારકુશલમૂલાનાં નિરાત્મધર્મજ્ઞાનપ્રત્યક્ષાણાં સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધાનામદ્વયધર્મધાતુનયસુપ્રતિબિદ્ધાનાં સર્વવાક્પથનયસાગરાનુપ્રસૃતબુદ્ધીનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણસમુદ્રાન્ વા અવતર્તું જ્ઞાનવિક્રમો પરિજ્ઞાતું ચિન્તાવસ્થાનં વા પ્રજ્ઞાતું સમાધિવશિતા વાધિગન્તું વિમોક્ષવિકુર્વિતં વા સમાજ્ઞાતુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ જમ્બુદ્વીપે લુમ્બિનીવને સુતેજોમણ્ડલરતિશ્રીર્નામ લુમ્બિનીવનદેવતા પ્રતિવસતિ । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વા જાતા ભવન્તિ તથાગતકુલે? કથમાલોકકરા ભવન્તિ લોકાનામ્? કથમપરાન્તકોટીગતાન્ કલ્પાન્ બોધિસત્ત્વસંચારિકાં ચરન્તો ન પરિખિદ્યન્તે?
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાયા રાત્રિદેવતાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાં રાત્રિદેવતામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્વ્ય વન્દિત્વા નમસ્કૃત્ય પ્રાઞ્જલીકૃતો ઽવલોકયમાનઃ સર્વજગદ્રક્ષાપ્રણિધાનવીર્યપ્રભાયા રાત્રિદેવતાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ