દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 34

ઇતિ।
460.020. રાજા સુતરાં નિરીક્ષ્ય વિચારયતિ।
460.020. ઇયં કૌશામ્બી નગરી, ઇદં રાજકુલમ્, અયં માકન્દિકઃ પુષ્પદન્તં પ્રાસાદં ભૂર્જાદિના પ્રયોગેણ દહતિ, ઇમાનિ શ્યામાવતીપ્રમુખાનિ પઞ્ચ સ્ત્રીશતાન્યગ્નિના દહ્યમાનાન્યુત્પ્લુત્ય નિપતિતાનીતિ।
460.022. વિચાર્ય કથયતિ--ભોઃ પુરુષ, કિં કથયસિ શ્યામાવતી દગ્ધેતિ? દેવ, નાહં કથયામિ અપિ તુ દેવ એવ કથયતિ।
460.023. ભોઃ પુરુષ, ઉપાયેન મે ત્વયા નિવેદિતમ્, અન્યથા તે મયાસિના નિકૃન્તિતમૂલં શિરઃ કૃત્વા પૃથિવ્યાં નિપાતિતમન્વભવિસ્યદિત્યુત્ક્વા મૂર્ચ્છિતઃ પૃથિવ્યાં નિપતિતઃ।
460.025. તતો જલપરિષેકેણ પ્રત્યાગતપ્રાણઃ કથયતિ--સંનાહયત ભવન્તશ્ચતુરઙ્ગબલકાયમ્।
460.026. કૌશામ્બીં ગચ્છામ ઇતિ।
460.026. અમાત્યૈશ્ચતુરઙ્ગબલકાયં સંનાહિતમ્।
460.027. રાજા કૌશામ્બીં સંપ્રસ્થિતઃ।
460.027. અનુપૂર્વેણ સંપ્રાપ્તઃ।
460.027. તેન પૌરાણાં સકાશાત્ સર્વં શ્રુતમ્।
460.028. તૈરમર્ષિતમ્।
460.028. તમારાગિતમ્।
460.028. તતો યોગન્ધરાયણસ્યાજ્ઞા દત્તા--ગચ્છ માકન્દિકમનુપમયા સહ યન્ત્રગૃહે પ્રક્ષિપ્ય દહ્યતામ્।
460.029. તતો યોગન્ધરાયણેન સુગુપ્તં ભૂમિગૃહે પ્રક્ષિપ્ય સ્થાપિતઃ।
460.030. રાજ્ઞઃ સપ્તમે દિવસે શોકો વિગતઃ।
460.030. સ વિગતશોકઃ।
460.030. સ કથયતિ--યોગન્ધરાયણ, કુત્રાનુપમેતિ? તેન યથાવૃત્તં નિવેદિતમ્।
460.031. રાજા કથયતિ--શોભનમ્।
460.031. માકન્દિકેન શ્યામાવતી પ્રઘાતિતા, ત્વયાપ્યનુપમયા સપરિવારયા સાર્ધં મયા પ્રવ્રજિતવ્યં જાતમિતિ।
460.032. યોગન્ધરાયણઃ કથયતિ--દેવ, ઇત્યર્થમેવ મયા અસૌ ભૂમિગૃહે પ્રક્ષિપ્ય સ્થાપિતા।
460.032. પશ્યામિ તાવદ્યદિ જીવતીતિ।
461.001. <461>તેનાસૌ ભૂમિગૃહાદાનીતા તદવસ્થાનાક્લિષ્ટા અમ્લાનશરીરા।
461.001. રાજા દૃષ્ટ્વા સંલક્ષયતિ--યથેયમમ્લાના, નેઇષા નિરાહારા।
461.002. નૂનમનયા પરપુરુષેણ સાર્ધં પરિચારિતમિતિ વિદિત્વા કથયતિ--અનુપમે, અન્યેન પરિચારિતમિતિ? સા કથયતિ--શાન્તં પાપમ્, નાહમેવંકારિણી।
461.003. કથં જાને? અભિશ્રદ્દધસિ ત્વં ભગવતહ્? અભિશ્રદ્દધે ગૌતમે।
461.004. તત્ત્તદા શ્રમણો ગૌતમઃ, ઇદાનીં ભગવાન્।
461.004. અપિ તુ કિં નવશવાયા અર્થે ભગવન્તં પ્રવક્ષ્યામિ, શ્યામાવત્યા અર્થે પ્રવક્ષ્યામીતિ વિદિત્વા યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
461.006. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ।
461.006. ઉદયનો વત્સરાજો ભગવન્તમિદમવોચત્--કિં ભદન્ત શ્યામાવતીપ્રમુખૈઃ પઞ્ચભિઃ સ્ત્રીશતૈઃ કર્મ કૃતમ્ યેનાગ્નિના દગ્ધાનિ? કુબ્જોત્તરા અનુક્રમેણ નિષ્પલાયિતેતિ।
461.008. ભગવાનાહ--આભિરેવ મહારાટ્ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ લબ્ધસમ્ભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાનિ પૂર્વવદ્યાવત્ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્॥
461.010. ભૂતપૂર્વં મહારાજ વારાણસ્યાં નગર્યા બ્રહ્મદત્તો રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ પૂર્વવદ્યાવદ્ધર્મેણ રાજ્યં કારયતિ।
461.011. અસતિ બુદ્ધાનામુત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોક ઉત્પદ્યન્તે હીનદીનાનુકમ્પકાઃ પ્રાન્તશયનાસનભક્તા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય।
461.012. યાવદન્યતમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો જનપદચારિકાં ચરન્ વારાણસીમનુપ્રાપ્તઃ।
461.013. સો ઽન્યતમસ્મિન્નુદ્યાને કુટિકાયામવસ્થિતઃ।
461.014. રાજા ચ બ્રહ્મદત્તઃ સાન્તઃપુરપરિવારસ્તદુદ્યાનં નિર્ગતઃ।
461.014. તા અન્તઃપુરિકાસ્ ત્રીડાપુષ્કિરિણ્યાં સ્નાત્વા શીતેનાનુબદ્ધાઃ।
461.015. તતો ઽગ્રમાહિષ્યા પ્રેષ્યદારિકોક્તા--દારિકે, શીતેનાતીવ બાધ્યામહે।
461.016. ગચ્છ, એતસ્યાઅં કુટિકાયામગ્નિં પ્રજ્વલયેતિ।
461.016. સા ઉલ્કાં પ્રજ્વલ્ય ગતા।
461.016. પશ્યતિ તં પ્રત્યેકબુદ્ધમ્।
461.017. તયા તસ્યા નિવેદિતમ્--દેવિ, પ્રવ્રજિતો ઽસ્યાં તિષ્ઠતીતિ।
461.017. સા કથયતિ--પ્રવ્રજિતો વા તિષ્ઠતુ, અગ્નિં દત્વા તાં પ્રજ્વલયેતિ।
461.018. તયા ન દત્તમ્।
461.018. તતસ્તયા કુપિતયા સ્વયમેવ દત્તમ્।
461.019. સ પ્રત્યેકબુદ્ધો નિર્ગતઃ।
461.019. આભિઃ સર્વાભિરન્તઃપુરિકાભિરનુમોદિતમ્।
461.019. દેવિ, શોભનં ત્વયા યદગ્નિર્દત્તઃ।
461.020. સર્વા વયં પ્રતપ્તા ઇતિ।
461.020. સ પ્રત્યેકબુદ્ધઃ સંલક્ષયતિ--ક્ષતા એતાસ્તપસ્વિન્ય ઉપહતાશ્ચ।
461.021. મા અત્યન્તક્ષતા એતા ભવિષ્યન્તિ।
461.021. અનુગ્રહમાસાં કરોમીતિ।
461.021. સ તાસામનુકમ્પાર્થં તત એવાકાશમુત્પ્લુત્ય તપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કર્તુમારબ્ધઃ।
461.022. આશુ પૃથગ્જનસ્ય ઋદ્ધિરાવર્જનકરી।
461.023. તા મૂલનિકૃન્તિત ઇવ દ્રુમઃ પાદયોર્ નિપત્ય ક્ષમયિતુમારબ્ધાઃ।
461.023. અવતરાવતર સદ્ભૂતદક્ષિણીય, અસ્માકં કામપઙ્કનિમગ્નાનાં હસ્તોદ્ધારમનુપ્રયચ્છેતિ।
461.024. સ તાસામનુકમ્પાર્થમવતીર્ણઃ।
461.025. તાનિ તસ્મિન્ કારાં કૃત્વા પ્રણિધાનં કાર્તુમારબ્ધાહ્--યદસ્માભિરેવં સદ્ભૂતદક્ષિણીયે ઽપકારઃ કૃતઃ, મા અસ્ય કર્મણો વિપાકમનુભવેમ।
461.026. યત્તુ કારાઃ કૃતાઃ, અનેન વયં કુશલમૂલેનૈવંવિધાનાં ધર્માણાં લાભિન્યો, ભવેમ, પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતઃ શાસ્તારમારગયેમ ઇતિ॥
461.028. કિં મન્યસે મહારાજ તદા સાસૌ રાજ્ઞો બ્રહ્મદત્તસ્યાગ્રમહિષી, એષૈવ સા શ્યામાવતી તેન કાલેન તેન સમયેન।
461.029. યાનિ પઞ્ચ સ્ત્રીશતાનિ, એતાન્યેવ તાનિ પઞ્ચ સ્ત્રીશતાનિ તાનિ તેન કાલેન તેન સમયેન।
461.030. યા સા પ્રેષ્યદારિકા, એષૈવાસૌ કુબ્જોત્તરા તેન કાલેન તેન સમયેન।
461.031. યદાભિઃ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ય કુટિકાં દગ્ધ્વા અનુમોદિતમ્, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન બહૂનિ વર્ષાણિ નરકેષુ પત્કા યાવદેતર્હ્યપિ દૃષ્ટસત્યા અગ્નિના દગ્ધાઃ।
461.032. કુબ્જોત્તરા અનુક્રમેણ <462>નિષ્પલાયિતા।
462.001. યત્પ્રણિધાનં કૃતં મમાન્તિકે સત્યદર્શનં કૃતમ્।
462.001. ઇતિ હિ મહારાજ એકાન્તકૃષ્ણાનાં કર્માણાં પૂર્વવદ્યાવદેવમાભોગઃ કરણીયઃ।
462.002. ઇત્યેવં તે મહારાજ શિક્ષિતવ્યમ્।
462.003. અત્રોદયનો વત્સરાજો ભગવતો ભાષિતમભિનિન્દ્યાનુમોદ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ।
462.005. ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્--કિં ભદન્ત કુબ્જોત્તરયા કર્મ કૃતમ્ યેન કુબ્જા સંવૃત્તા? ભગવાનાહ--કુબ્જોત્તરયૈવ ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ પૂર્વવદ્યાવદ્ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્।
462.008. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો વારાણસ્યાં નગર્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ પૂર્વવદ્યાવદ્ધર્મેણ રાજ્યં કારયતિ।
462.009. નૈમિત્તિકૈર્દ્વાદશવાર્ષિકા અનાવૃષ્ટિરાદિષ્ટા।
462.009. રાજ્ઞા વારાણસ્યામેવં ઘણ્ટાવઘોષણં કારિતમ્--યસ્ય દ્વાદશવાર્ષિકં ભક્તમસ્તિ, તેન સ્થાતવ્યમ્।
462.010. યસ્ય નાસ્તિ તેનાન્યત્ર ગન્તવ્યમિતિ યતઃ કોલેનાગન્તવ્યમિતિ।
462.011. તેન ખલુ સમયેન વારાણસ્યાં સંધાનો નામ ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ આઢ્યો મહાધનો મહાભોગ ઇતિ વિસ્તરઃ પૂર્વવદ્યાવદ્ વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી।

462.013. તેન કોષ્ઠાગારિક આહૂયોક્તહ્--ભોઃ પુરુષ, ભવિષ્યતિ મમ સપરિવારસ્ય દ્વાદશ વર્ષાણિ ભક્તમિતિ? સ કથયતિ--આર્ય, ભવિષ્યતીતિ।
462.014. અસતિ બુદ્ધાનામુત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોક ઉત્પદ્યન્તે પૂર્વવદ્યાવદ્ભોઃ પુરુષ, વિન્યસ્ય પ્રવ્રજિતસહસ્રસ્ય મમ દ્વાદશ વર્ષાણિ ભક્તમિતિ।
462.016. સ કથયતિ--આર્ય, ભબિષ્યતીતિ।
462.016. તેન તેષાં પ્રતિજ્ઞાતમ્।
462.016. દાનશાલા માપિતાઃ।
462.017. પૂર્વવત્તત્ર દિને દિને પ્રત્યેકબુદ્ધસહસ્રં ભુઙ્ક્તે।
462.017. તત્રૈકઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો ગ્લાનઃ।
462.018. સો ઽન્યતમસ્મિન્ દિને નાગચ્છતિ।
462.018. સન્ધાનસ્ય દુહિતા કથયતિ--તાત, એકો ઽદ્ય પ્રવ્રજિતો નાગત ઇતિ।
462.019. સ કથયતિ--પુત્રિ, કીદૃશ ઇતિ।
462.019. સા પૃષ્ઠં વિનામયિત્વા કથયતિ--તાત, ઈદૃશ ઇતિ।
462.020. યદનયા પ્રત્યેકબુદ્ધો વિનાડિતઃ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન કુબ્જા સંવૃત્તા।
462.021. પુનરપિ ભિક્ષવો બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્--કિં ભદન્ત, કુબ્જોત્તરયા કર્મ કૃતમ્ યેન શ્રુતધરાઅ જાતેતિ? ભગવાનાહ--તેન કાલેન તેન સમયેન પ્રત્યેકબુદ્ધાનામ્ યઃ સંઘસ્થવિરઃ સ વાય્વાધિકઃ।
462.023. તસ્ય મુઞ્જાનસ્ય પાત્રં કમ્પતે।
462.023. તસ્ય સંધાનદુહિત્રા હસ્તાત્ કટાનવતાર્ય સ પ્રત્યેકબુદ્ધ ઉક્તહ્--આર્ય, તૈસ્તત્પાત્રં સ્થાપયેતિ।
462.024. તેન તત્ર સ્થાપિતમ્।
462.024. નિષ્કમ્પમવસ્થિતમ્।
462.025. તયા પાદયોર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કૃતમ્।
462.025. યથૈવ તત્પાત્રં નિષ્કમ્પમવસ્થિતમ્, એવમેવ મમાપિ સંતાને યે ધર્માઃ પ્રવિશેયુઃ, તે નિષ્ક્રમ્પં તિષ્ઠન્ત્વતિ।
462.026. યત્તયા પ્રણિધાનં કૃતં તસ્ય કર્મણો વિપાકેન શ્રુતધરા સંવૃતા॥
462.028. પુનરપિ ભિક્ષવો ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્--કિં ભદન્ત કુબ્જોત્તરયા કર્મ કૃતમ્ યેન દાસીસંવૃત્તેતિ? ભગવાનાહ--અનયા ભિક્ષવસ્તત્રૈશ્વર્યમદમત્તયા પરિજનો દાસીવાદેન સમુદાચરિતઃ।
462.030. તસ્ય કર્મવિપાકેન દાસી સંવૃત્તા॥
462.031. પુનરપિ ભિક્ષવો ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્--કિં ભદન્ત અનુપમયા કર્મ યદેષા નિરાહારા ભૂમિગૃહે સ્થાપિતા અમ્લાનગાત્રી ચોત્થિતા।
462.032. ભગવાનાહ--અનુપમયૈવ ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ પૂર્વવદ્યાવત્ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્॥
463.001. <463>ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽન્યતમસ્મિન્ કર્વટકે દ્વે દારિકે અન્યોન્યસંસ્તુતિકે ક્ષત્રિયદારિકા બ્રાહ્મણદારિકા ચ।
463.002. અસ્તિ બુદ્ધાનામુત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોકે ઉત્પદ્યન્તે હીનદીનાનુકમ્પકાઃ પ્રાન્તશયનાસનભક્તા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય।
463.003. યાવદન્યતમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો ઽન્યતમસ્મિઞ્છાન્તે પ્રદેશે રાત્રિં વાસમુપગતઃ।
463.004. અપરસ્મિન્ દિવસે પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પિણ્ડાર્થી પ્રચલિતઃ।
463.004. તં દૃષ્ટ્વા તે દારિકે પ્રસાદિતે, અસ્મૈ પ્રણીતાન્નપૂર્ણં પાત્રં પ્રયચ્છતઃ।
463.005. તત્કર્મણો વિપાલેનાનુપમા જાતા, એકા ઘોષિલસ્ય ગૃહપતેર્દુહિતા જાતા મહાસુન્દરી શ્રીમતી નામ।
463.006. એકસ્મિન્ સમયે રાજ્ઞા દૃષ્ટા પૃષ્ટા ચ--કસ્યેયં કન્યા? માન્ત્રિભિઃ કથિયમ્--ઘોષિલસ્ય ગૃહપતેઃ।
463.007. તતો ઘોષિલો ગૃહપતિઃ સમાહૂયોક્તહ્--ગૃહપતે, તવ દુહિતેયં કન્યા? સ પ્રાહ--મમ દેવ।
463.008. કસ્માન્મમ ન દીયતે? દીયતાં મહ્યમ્।
463.009. સ પ્રાહ--દેવ, દત્તા ભવતુ।
463.009. ઘોષિલેન ગૃહપતિના દત્તા।
463.009. ઉદયનેન વત્સરાજેનાન્તઃપુરં પ્રવેશ્ય મહતા શ્રીસમુદયેન પરિણીતા।
463.010. અપરેણ સમયેન રાજા ઉક્તહ્--દેવ, ભિક્ષુદર્શનમભિકાઙ્ક્ષામીતિ।
463.011. સ કથયતિ--આકાઙ્ક્ષસે કિં તુ ભિક્ષવો રાજકુલં પ્રવિશાન્તિ।
463.012. દેવ, અહં નામ દારકં પ્રવેશિતા।
463.012. સર્વથા યદિ ભિક્ષુદર્શનં ન લભે, અદ્યાગ્રેણ ન ભોક્ષ્યે ન પાસ્ય ઇતિ।
463.013. સા અનાહારતાં પ્રતિપન્ના।
463.013. રાજ્ઞા ઘોષિલો ગૃહપતિરુક્તહ્--ગૃહપતે, ન ત્વં દુહિતરં પ્રત્યવેક્ષસે? દેવ, કિમ્? અનાહારતાં પ્રતિપન્ના।
463.014. કિમર્થમ્? ભિક્ષુદર્શનમાકાઙ્ક્ષતે।
463.015. તદાત્મનો ગૃહે ભક્તં સાધિત્વા કાયામ્(?) ભિક્ષુસંઘમુપનિમન્ત્ર્ય ભોજય, અન્તરેણ ચ દ્વારં છેદયેતિ।
463.016. રાજ્ઞો ઘોષિલસ્ય ચ સંસક્તસીમં ગૃહમ્।
463.016. ઘોષિલેન ગૃહપતિના દ્વારં છિન્નમ્।
463.017. તતો ભૂરિ કર્મ કારયિત્વા યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
463.017. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ।
463.018. એકાન્તનિષણ્ણં ઘોષિલં ગૃહપતિં ભગવાન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શયતિ સમાદાપયતિ સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયતિ।
463.019. અનેકપર્યાયેણ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય તુષ્ણીમ્।
463.020. અથ ઘોષિલો ગૃહપતિરુત્થાયાસનાદ્યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમિદમવોચત્--અધિવાસયતુ મે ભગવાઞ્છ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન મમ નિમન્ત્રિતં સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન।
463.022. પૂર્વવદ્યાવદ્ભગવતો દૂતેન કાલમારોચયતિ--સમયો ભદન્ત, સજ્જં ભક્તમ્ યસ્યેદાનીં ભગવાન્ કાલાં મન્યત ઇતિ।
463.0ભગવાનૌપધિકે સ્થિતઃ।
463.023. શારિપુત્રપ્રમુખો ભિષુસંઘઃ સંપ્રસ્થિતઃ।
463.024. પઞ્ચભિઃ કારણૈર્બુદ્ધા ભગવન્ત ઔપધિકે તિષ્ઠન્તિ--અભિનિર્હૃતં મન્ર્તયતે સ્મ।
463.025. ચતુર્ણામાયુષ્મન્ત આજ્ઞા અકોપ્યા તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય, અરહતો ભિક્ષોઃ ક્ષીણાશ્રવસ્ય ઉપધિવારકસ્ય, રાજ્ઞશ્ચ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધ્નાભિષિક્તસ્ય।
463.026. સ્મૃતિમુપસ્થાપયતિ--પ્રવિશામેતિ।
463.027. સ પ્રવિશ્ય પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ।
463.027. અથ શ્રીમતી દેવી સુખોપનિષણ્ણં શારિપુત્રપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં વિદિત્વા પૂર્વવદ્યાવન્નીચતરમાસનં ગૃહીત્વા પુરસ્તાન્નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય।
463.029. અથાયુષ્માઞ્છારિપુત્રઃ શ્રીમતીં દેવીં ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શયતિ સમાદાપયતિ સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયતિ।
463.030. સા સત્યાનિ ન પશ્યતિ।
463.030. આયુષ્માઞ્છારિપુત્રઃ સંલક્ષયતિ--કિમાસ્યાઃ સન્તિ કાનિચિત્કુશલમૂલાનિ? ન સન્તીતિ પશ્યતિ।
463.031. સન્તિ કસ્યાન્તિકે પ્રતિબદ્ધાનિ? પશ્યત્યાત્મનઃ।
463.032. તસ્ય ધર્મં દેશયતો વિચારયતશ્ચ સૂર્યાસ્તંગમનસમયો <464>જાતઃ।
464.001. ભિક્ષવ ઉત્થાયાસનાત્પ્રક્રાન્તાઃ।
464.001. આયુષ્માઞ્છારિપુત્રઃ સંલક્ષયતિ--કિં ચાપિ ભગવતા નાનુજ્ઞાતમ્, સ્થાનમેતદ્વિદ્યતે યદેતદેવ પ્રત્યક્ષં કૃત્વા અનુજ્ઞાસ્યતીતિ।
464.002. સ વિનેયાપેક્ષયા તત્રૈવાવસ્થિતઃ।
464.003. તેન તસ્યા આશયાનુશયં ધાતું ચ પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા શ્રીમત્યા વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં પૂર્વવદ્યાવત્સર્વં વાદ્યં ત્રિશરણગમભિપ્રસન્નમ્।
464.005. અથાયુષ્માઞ્છારિપુત્રઃ શ્રીમતીં સત્યેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રક્રાન્તો યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
464.006. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ।

464.006. એકાન્તે નિષણ્ણ આયુષ્માઞ્છારિપુત્ર એતત્પ્રકરણં ભિક્ષવો ભગવતે વિસ્તરણારોચયતિ।
464.007. ભગવાનાહ--સાધુ સાધુ શારિપુત્ર, સપ્તાનામાજ્ઞા અકોપ્યા--તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય, અર્હતો ભિક્ષોઃ ક્ષીણાશ્રવસ્ય, રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધ્નાભિષિક્તસ્ય, સંઘસ્થવિરસ્ય, ઉપધિવારિકસ્ય, આચાર્યસ્ય, ઉપાધ્યાયસ્ય।
464.010. અથ ભગવાઞ્છિક્ષાકામતયા વર્ણં ભાષિત્વા પૂર્વવદ્યાવત્ પૂર્વિકા પ્રજ્ઞપ્તઃ।
464.011. ઇયં ચાભ્યનુજ્ઞાતા--એવં ચ મે શ્રાવકૈર્વિનયશિક્ષાપદમુપદેષ્ટવ્યમ્।
464.011. યઃ પુનર્ભિક્ષુરનિર્ગતાયાં રજન્યામનુદ્ગતે ઽરુણે અનિર્હૃતેષુ રત્નેષુ રત્નસંમતેષુ વા રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધ્નાભિષિક્તસ્ય ઇન્દ્રકીલં વા ઇદ્રકીલસામન્તં વા સમતિક્રામેદન્યત્ર તદ્રૂપાત્પ્રત્યયાત્ પાપાન્તિકેતિ।
464.013. યઃ પુનર્ભિક્ષુરિત્યુદાયી ઇતિ, સો વા પુનરન્યો ઽપ્યેવંજાતીયહ્ અનિર્ગતાયાં રજન્યામિત્યપ્રભાતાયામ્, અનુદ્ગત ઇત્યનુદિતે અરુણે ઇતિ, અરુણો નીલારુણઃ પીતારુણસ્ તામ્રારુણઃ।
464.016. તત્ર નીલારુણો નીલાભાસઃ, પીતારુણઃ પીતાભાસઃ, તામ્રારુણસ્ તામ્રાભાસઃ।
464.016. ઇહ તુ તામ્રારુણો ઽભિપ્રેતઃ।
464.017. રત્નેષુ વેતિ રત્નાન્યુચ્યન્તે મણયો મુક્તા વૈડૂર્યં પૂર્વવદ્યાવદ્દક્ષિણાવર્તઃ।
464.018. રત્નસંમતેષુ વેતિ રત્નસંમતમુચ્યતે સર્વં સંગ્રામાવચરશસ્ત્રં સર્વં ચ ગન્ધર્વાવચરં ભાણ્ડમ્।
464.019. રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધાભિષિક્તસ્યેતિ વા રાજ્યે સ્ત્ર્યપિ રાજ્યાભિષિકેણાભિષિક્તા ભવતિ, રાજા સા ક્ષત્રિયો મૂર્ધ્નાભિષિક્તઃ।
464.020. ક્ષત્રિયો ઽપિ બ્રાહ્મણો ઽપિ વૈશ્યો ઽપિ શૂદ્રો ઽપિ રાજ્યાભિષેકેણાભિષિક્તો ભવતિ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધ્નાભિષિક્તઃ।
464.021. ઇન્દ્રકીલં વેતિ ત્રય ઇન્દ્રકીલઃ।
464.021. નગરે ઇન્દ્રકીલો રાજકુલે ઇન્દ્રકીલો ઽન્તઃપુર ઇન્દ્રકીલશ્ચ।
464.022. ઇન્દ્રકીલસામન્તં વેતિ તત્સમીપમ્।
464.023. સમતિક્રમેદપિ વિગચ્છેત્।
464.023. અન્યત્ર તદ્રૂપાત્પ્રત્યયાદિતિ તદ્રૂપં પ્રત્યયં સ્થાપયિત્વા।
464.024. પાપાન્તિકેતિ દહતિ પચતિ યાતયતિ પૂર્વવત્।
464.024. તત્રાપત્તિઃ કથં ભવતિ? ભિક્ષુરપ્રભાતે પ્રભાતસંજ્ઞી નગરેન્દ્રકીલં સમતિક્રામતિ, આપદ્યતે દુષ્કૃતામ્।
464.025. અપ્રભાતે વૈમતિકઃ, આપદ્યતે દુષ્કૃતમ્।
464.026. પ્રભાતે અપ્રભાતસંજ્ઞી, અથાપદ્યતે દુષ્કૃતમ્।
464.026. પ્રભાતે વૈમતિકઃ, આપદ્યતે દુષ્કૃતમ્।
464.027. ભિક્ષુરપ્રભાતે અપ્રભાતસંજ્ઞી અન્તઃપુરેન્દ્રકીલમ્ અસ્મતિક્રામતિ આપદ્યતે પાપાન્તિકમ્।
464.028. પ્રભાતે ઽપ્રભાતસંજ્ઞી આપદ્યતે દુષ્કૃતમ્।
464.028. પ્રભાતે વૈમતિકઃ, આપદ્યતે દુષ્કૃતમ્।
464.028. અનાપત્તિહ્--રાજા શબ્દયતિ--દેવ્યઃ કુમારા આમાત્યા અષ્ટાનામન્તરાયાણામન્ત્યતમાન્યતમમુપથિતં ભવતિ રાજા ચૌરમનુષ્યામનુષ્યવ્યાલાગ્ન્યુદકાનામ્।
464.030. અનાપત્તિરાદિકર્મિકસ્યેતિ પૂર્વવત્॥
464.031. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને માકન્દિકાવદાનં સમાપ્તમ્॥
********** અવદાન 37 **********
465.001. દિવ્37 રુદ્રાયણાવદાનમ્।
465.002. બુદ્ધો ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિવાપે।
465.002. દ્વે મહાનગરે પાટલિપુત્રં રોરુકં ચ।
465.003. યદા પાટલિપુત્રં સંવર્તતે, તદા રોરુકં વિવર્તતે।
465.003. રોરુકે મહાનગરે રુદ્રાયણો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ।
465.005. સદાપુષ્પફલવૃક્ષાઃ।
465.005. દેવઃ કાલેન કાલં સમ્યગ્વારિધારામનુપ્રયચ્છતિ।
465.005. અતીવ શસ્યસમ્પત્તિર્ભવતિ।
465.006. તસ્ય ચન્દ્રપ્રભા નામ દેવી, શિખણ્ડી પુત્રઃ કુમારઃ, હિરુભિરુસ્તસ્યાગ્રામાત્યૌ।
465.007. રાજગૃહે રાજા બિમ્બિસારો રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ।
465.008. તસ્ય વૈદેહી મહાદેવી, અજાતશત્રુઃ પુત્રઃ કુમારઃ, વર્ષકારો બ્રાહ્મણો મગધમહામાત્યો ઽગ્રામાત્યઃ।
465.009. સદાપુષ્પફલવૃક્ષાઃ।
465.009. દેવઃ કાલેન કાલં સમ્યગ્વારિધારામનુપ્રયચ્છતિ।
465.010. અતીવ શસ્યસમ્પત્તિર્ભવતિ। રાજગૃહાદ્વણિજઃ પણ્યમાદાય રોરુકમનુપ્રાપ્તાઃ।
465.010. અથ રાજા રુદ્રાયણો ઽમાત્યગણપરિવૃતો ઽમાત્યાનામન્ત્રયતે--ભવન્તઃ, અસ્તિ કસ્યચિદન્યસ્યાપિ રાજ્ઞ એવમવિધા જનપદા ઋદ્ધાશ્ચ સ્ફીતાશ્ચ ક્ષેમાષ્ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યાશ્ચ? સદાપુષ્પફલવૃક્ષાહ્? દેવઃ કાલેન કાલં સમ્યગ્વારિધારામનુપ્રયચ્છતિ? અતીવ શસ્યસમ્પત્તિર્ભવતિ? તે વણિજઃ કથયન્તિ--અસ્તિ દેવ પૂર્વદેશે રાજગૃહં નગરમ્।
465.014. તત્ર રાજા બિમ્બિસારો રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ।
465.015. તસ્યાપિ સદાપુષ્પફલવૃક્ષાઃ।
465.016. દેવઃ કાલેન કાલં સમ્યગ્વારિધારામનુપ્રયચ્છતિ।
465.016. અતીવ શસ્યસમ્પત્તિર્ભવતિ।
465.017. તસ્ય મહશ્રવણાદેવ તસ્યાન્તિકે ઽનુનય ઉત્પન્નઃ।
465.017. સો ઽમાત્યાનામન્ત્રયતે--કિં ભવન્તસ્તસ્ય રાજ્ઞો દુર્લભમ્? તે કથયન્તિ--દેવો રત્નાધિપતિઃ, સ રાજા વસ્ત્રાધિપતિઃ।
465.018. તસ્ય રત્નાનિ દુર્લભાનિ।
465.019. તેન તસ્ય રત્નાનાં પેટાં પૂરયિત્વા પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતં લેખશ્ચ દત્તહ્--પ્રિયવયસ્ય, ત્વં મમાદૃષ્ટસખા।
465.020. યદા તવ કિંચિદ્ રોરુકે નગરે કરણીયં ભવતિ, મમ લેખો દાતવ્યઃ।
465.021. સર્વં તત્ પરિપ્રાપયિષ્યામિ।
465.021. તે તં પ્રાભૃતમાદાય યેન રાજગૃહં તેન પ્રક્રાન્તાઃ।
465.022. અનુપૂર્વેણ રાજગૃહમનુપ્રાપ્તાઃ।
465.022. તૈઃ સા રત્નપેટા રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્યોપનામિતા લેખશ્ચ।
465.022. રાજા બિમ્બિસારો લેખં વાચયિત્વા અમાત્યાનામન્ત્રયતે--કિં ભવન્તસ્તદ્રાજ્ઞો દુર્લભમ્? અમાત્યાઃ કથયન્તિ--દેવો વસ્ત્રાધિપતિઃ, સ રાજા રત્નાધિપતિઃ।
465.024. તસ્ય વસ્ત્રાણિ દુર્લભાનિ।
465.024. તેન તસ્ય મહાર્હાણાં વસ્ત્રાણાં વસ્ત્રાણાં પેટાં પૂરયિત્વા પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતં લેખશ્ચ દત્તહ્--પ્રિયવયસ્ય, ત્વં મમાદૃષ્ટસખા।
465.026. યત્કિંચિત્તવ રાજગૃહે પ્રયોજનં ભવતિ, મમ લેખો દાતવ્યઃ।
465.026. તત્સર્વં પરિપ્રાપયિષ્યામિ।
465.027. તે તં પ્રાભૃતમાદાય યેન રોરુકં તેન પ્રક્રાન્તાઃ।
465.027. અનુપૂર્વેણ રોરુકમનુપ્રાપ્તાઃ।
465.028. તૈઃ સા વસ્ત્રપેટા રાજ્ઞો રુદ્તાયણસ્યોપનામિતા લેખષ્ચ।
465.028. સ દૂતઃ પ્રત્યાગતઃ।
465.028. અથાપરેણ સમયેન રાજા રુદ્રાયણો ઽમાત્યગણપરિવૃતઃ।
465.029. સો ઽમાત્યાનામન્ત્રયતે--ભવન્તઃ, કીદૃશસ્તસ્ય રાજ્ઞો આનાહપરિણાહહ્? તે કથયન્તિ--યાદૃશ એવ દેવસ્ય, અપિ તુ સ રાજા સ્વયં પ્રહર્તા।
465.030 પ્રાતિસીમૈઃ કીદૃશં રજભિઃ સાર્ધં સંગ્રામયતિ? રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો મણિવર્મ પઞ્ચાઙ્ગેપેતોશીતમ્ ઉષ્ણસંસ્પર્શમુષ્ણે શોઓતસંસ્પર્શં દુશ્છેદં દુર્ભેદં વિષઘ્નમવભાસાત્મકં ચ।

465.032. તેન તસ્ય તં પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતમ્ <466>લેખશ્ચ દત્તહ્--પ્રિયવયસ્ય, ઇદં મયા ચ તવ મણિવર્મ પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતં પઞ્ચાઙ્ગોપેતં શીતે ઉષ્ણસંસ્પર્શમુષ્ણે શીતસંસ્પર્શં દુશ્છેદં દુર્ભેદં વિષઘ્નમવભાસાત્મકમ્।
466.002. ન ત્વયૈતત્કસ્યચિદ્દાતવ્યમ્।
466.003. સ દૂતસ્તન્મણિવર્મ આદાય લેખં ચ, યેન રાજગૃહં તેન પ્રક્રાન્તઃ।
466.003. અનુપૂર્વેણ રાજગૃહમનુપ્રાપ્તઃ।
466.004. તેન તન્મણિવર્મ રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્યોપનીતં લેખશ્ચ।
466.004. રાજા બિમ્બિસારસ્તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપન્નઃ।
466.005. તેન રત્નપરીક્ષકા આહૂતાહ્--મૂલ્યમસ્ય કુરુત।
466.005. તે કથયન્તિ--દેવ, એકૈકરત્નમનર્ધો ઽયમ્।
466.006. ધર્મતા ખલુ યસ્ય ન શક્યતે મૂલ્યં કર્તુમ્, તસ્યૈકૈકસ્ય કોટિમૂલ્યં ક્રિયતે।
466.007. રાજા બિમ્બિસારો વ્યથિતઃ કથયતિ--કિં મયા તસ્ય પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતવ્યં ભવિષ્યતિ? સ સંલક્ષયતિ--અયં બુદ્ધો ભગવાન્।
466.008. સ રાજ્ઞઃ સર્વદસ્યાનુત્તરજ્ઞાનજ્ઞો વશિપ્રાપ્તઃ।
466.009. ગચ્છામિ, બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છામિ।
466.009. સ તમાદાય યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
466.009. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણઃ।
466.010. રાજા બિમ્બિસારો ભગવન્તમિદમવોચત્--રોરુકે ભદન્ત નગરે રાજા રુદ્રાયણો નામ પ્રતિવસતિ મમાદૃષ્ટસખા।
466.011. તેન મમ પઞ્ચાઙ્ગોપતમણિવર્મ પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતમ્।
466.012. અહં તસ્ય કિં પ્રાભૃતમનુપ્રષેયામિ? ભગવાનાહ--તથાગતપ્રતિમાં પટે લિખાપયિત્વા પ્રાભૃતમનુપ્રેષય।
466.013. તેન ચિત્રકરા આહૂયોત્કાહ્--તથાગતપ્રતિમાં પેટે ચિત્રયથ।
466.014. દુરાસદા બુદ્ધા ભગવન્તઃ।
466.014. તે ન શક્નુવન્તિ ભગવતો નિમિત્તમુદ્ગ્રહીતુમ્।
466.015. તે કથયન્તિ--યદિ દેવો ભગવન્તમન્તર્ગૃહે ભોજયેત્, એવં સ્વયં સંજ્ઞાપય ભગવતો નિમિત્તમુદ્ગ્રહીતુમ્।
466.016. રાજ્ઞા બિમ્બિસારેણ ભગવાનન્તર્ગૃહે ઉપનિમન્ત્ર્ય ભોજિતઃ।
466.016. અસેચનકદર્શના બુદ્ધા ભગવન્તઃ।
466.017. તે યમેવાવયવં ભગવતઃ પશ્યન્તિ, તમેવ પશ્યન્તો ન તૃપ્તિં ગચ્છન્તિ।
466.018. તે ન શક્નુવન્તિ ભગવતો નિમિત્તમુદ્ગ્રહીતુમ્।
466.019. ભગવાનાહ--મહારાજ, ખેદમાપત્સ્યન્તે, ન શક્યતે તથાગતસ્ય નિમિત્તમુદ્ગ્રહીતુમ્।
466.019. અપિ તુ પટકમાનય।
466.019. તેન પટક આનીતઃ।
466.020. તત્ર ભગવતા છાયા ઉત્સૃષ્ટા, ઉક્તાશ્ચ--રઙ્ગૈઃ પૂરયત।
466.020. તસ્યાધસ્તાચ્છરણગમનશિક્ષાપદાનિ લખિતવ્યાનિ।
466.021. અનુલોમપ્રતિલોમદ્વાદશાઙ્ગઃ પ્રતીત્યસમુત્પાદો લિખિતવ્યઃ।
466.021. ગાથાદ્વયં ચ લિકિતવ્યમ્--
466.023. આરભધ્વં નિષ્ક્રામત યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને।
466.024. ધુનીત મૃત્યુનઃ સૈન્યં નડાગારમિવ કુઞ્જરઃ

466.025. અસ્મિન્ યો ધર્મવિનયે હ્યપ્રમત્તશ્ચરિષ્યતિ।
466.026. પ્રહાય જાતિસંસારં દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ

466.027. યદિ કથયતિ--કિમિદમ્? વક્તવ્યમ્--ઇયમભ્યુપપત્તિરિયં શિક્ષા ઇયં લોકસંવૃતિરિયમત્યુત્સાહતા।
466.028. તૈર્યથાસંદિષ્ટં સર્વમભિલિખિતમ્।
466.028. ભગવતા રાજા બિમ્બિસાર ઉક્તહ્--મહારાજ, રુદ્રાયણસ્ય લેખમનુપ્રયચ્છ--પ્રિયવય્સ્ય, ઇદં તે મયા ત્રૈલોક્યપ્રતિવિશિષ્ટં પ્રાભૃતમનુપ્રેષિતમ્।
466.029. અસ્ય ત્વયા અર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગશોભા કર્તવ્યમ્।
466.030. સ્વયમેવ ચતુરઙ્ગેન બલકાયેન પ્રત્યુદ્ગન્તવ્યમ્।
466.031. વિસ્તીર્ણાવકાશે પ્રદેશે સ્થાપયિત્વા મહતીં પૂજાં સત્કારં કૃત્વોદ્ઘાટયિતવ્યમ્।
466.031. તતસ્તે મહતઃ પુણ્યસ્યાવાપ્તિર્ભવિષ્યતીતિ।
466.032. રાજ્ઞા બિમ્બિસારેણ યથાસંદિષ્ટં લેખો લિખિત્વા સંપ્રેષિતઃ।
466.032. રાજ્ઞો <467>રુદ્રાયણસ્ય લેખ ઉપનામિતઃ।
467.001. તેન વાચિતઃ।
467.001. તસ્યામર્ષઃ।
467.001. સો ઽમાત્યાનાં કથયતિ--ભવન્તઃ, કીદૃશં મમ તેન પ્રભૃતમનુપ્રેષિતમ્ યસ્ય સત્કારઃ કર્તવ્યો ભવિષ્યતિ? સંનાહયત ચતુરઙ્ગબલકાયમ્।
467.003. રાષ્ટ્રાપમર્દનમસ્ય કરિષ્યામઃ।
467.003. અમાત્યાઃ કથયન્તિ--દેવ, મહાત્માસૌ રાજા શ્રૂયતે।
467.004. ન શક્યં તેન યદ્વા તદ્વા પ્રતિપ્રાભૃતમનુપ્રેષયિતુમ્।
467.004. આનુપૂર્વી તાવત્ક્રિયતામ્।
467.005. યદિ દેવસ્ય ન ચિત્તપરિતોષો ભવિષ્યતિ, તત્ર કાલજ્ઞા ભવિષ્યામઃ।
467.005. એવં ક્રિયતામ્।
467.006. તેનાર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગશોભા કૃતા।
467.006. સ્વયમેવ ચતુરઙ્ગબલકાયેન પ્રત્યુદ્ગમ્ય પ્રવેશિતઃ।
467.007. વિસ્તીર્ણાવકાશે પ્રદેશે સ્થાપયિત્વા મહતીં પૂજાં કૃત્વોદ્ધાટિતા।
467.007. મધ્યદેશાદ્વણિજઃ પણ્યમાદાય તત્રાનુપ્રાપ્તઃ।
467.008. તૈર્બુદ્ધપ્રતિમાં દૃષ્ટ્વા એકરવેણ નાદો મુક્તહ્--નમો બુદ્ધાયેતિ।
467.009. તસ્ય બુદ્ધ ઇત્યશ્રુતપૂર્વં ઘોષં શ્રુત્વા સર્વરોમકૂપાણ્યાહૃષ્ટાનિ।
467.009. સ કથયતિ--ક એષ ભવન્તો બુદ્ધો નામ? તે કથયન્તિ--દેવ, શાક્યાનાં કુમાર ઉત્પન્નો ઽસ્તિ હિમવત્પાર્શ્વે નદ્યા ભાગીરથ્યાસ્તીરે કપિલસ્ય ઋષેરાશ્રમપદસ્ય નાતિદૂરે।
467.011. સ બ્રાહમણૈર્ નૈમિત્તિકૈર્વિપશ્ચિકૈર્વ્યાકૃતઃ।
467.012. સચેદ્ગૃહી અગારમધ્યાવસિષ્યતિ, રાજા ભવિષ્યતિ ચક્રવર્તી ચતુરઙ્ગૈર્વિજેતા ધાર્મિકો ધર્મરાજઃ સપ્તરત્નસમન્વાગતઃ।
467.013. તસ્યેમાન્યેવમ્રૂપાણિ સપ્તરત્નાનિ ભવન્તિ, તદ્યથા--ચક્રરત્નં હસ્તિરત્નમશ્વરત્નં મણિરત્નં સ્ત્રીરત્નં ગૃહપતિરત્નં પરિણાયકરત્નમેવ સપ્તમમ્।
467.014. પૂર્ણં ચાસ્ય ભવિષ્યતિ સહસ્રં પુત્રાણાં શૂરાણાં વીરાણાં વરાઙ્ગરૂપિણાં પરસૈન્યપ્રમર્દકાનામ્।
467.015. સ ઇમામેવ સમુદ્રપર્યન્તાં મહાપૃથ્વીંખિલામલણ્ટકામનુત્પીડામદણ્ડેનાશસ્ત્રેણ ધર્મેણ શમેનાભિનિર્જિત્ય અધ્યાવસિષ્યતિ।
467.016. સચેત્ કેશશ્મશ્રૂણ્યવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણ્યાચ્છાદ્ય સમ્યગેવ શ્રદ્ધયા અગારાદનગારિકાં પ્રવ્રજિષ્યતિ, તથાગતો ભવિષ્યત્યર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો વિઘુષ્ટશબ્દો લોકે।
467.018. સ એષ બુદ્ધો નામ।
467.018. તસ્યૈષા પ્રતિભા।
467.019. ઇદં કિમ્? અભ્યુપપત્તિઃ।
467.019. ઇદં કિમ્? શિક્ષાપદમ્।
467.019. ઇદં કિમ્? લોકસ્ય પ્રવૃત્તિનિવૃત્તી।
467.020. ઇદં કિમ્? અત્યુત્સાહના।
467.020. તેન પ્રતીત્યસમુત્પાદો ઽનુલોમપ્રતિલોમઃ સુગૃહીતઃ કૃતઃ॥
467.021. અથ રુદ્રાયણો રાજા સામાત્યઃ પ્રત્યૂષસમયે સર્વાર્થાન્ સર્વકર્માન્તાન્ પ્રતિપ્રસ્રભ્ય નિષણ્ણઃ પર્યઙ્કમાભુજ્ય ઋજુકાયં પ્રણિધાય પ્રતિમુખાં સ્મૃતિમુપસ્થાપ્ય।
467.022. સ ઇમમેવ દ્વાદશાઙ્ગં પ્રતીત્યસમુત્પાદમનુલોમપ્રતિલોમં વ્યવલોકયતિ, યદુત અસ્મિન્ સતીદં ભવતિ, અસ્યોત્પાદાદિદમુત્પદ્યતે યદુત અવિદ્યાપ્રત્યયાઃ સંસ્કારા યાવત્સમુદયો નિરોધશ્ચ ભવતિ।
467.024. તેનેમં દ્વાદશાઙ્ગં પ્રતીત્યસમુત્પાદમનુલોમપ્રતિલોમં વ્યવલોકયતા વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા સ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
467.026. સ દૃષ્ટસત્યો ગાથાં ભાષતે--
467.027. ભૂરત્નેન હિ બુદ્ધેન પ્રજ્ઞાચક્ષુર્વિશોધિતમ્।
467.028. નમસ્તસ્મૈ સુવૈદ્યાય ચિકિત્સા યસ્ય હીદૃશી

467.029. તેન રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્ય સંદિષ્ટમ્--પ્રિયવયસ્ય, ત્વામાગમ્ય મયોદ્દ્ધૃતો નરકતિર્યક્પ્રેતેભ્યઃ પાદઃ, પ્રતિષ્ઠાપિતો દેવમનુષ્યેષુ।
467.030. ઉચ્છોષિતા રુધિરાશ્રુસમુદ્રાઃ, લઙ્ઘિતા અસ્થિપર્વતાઃ, અનાદિકાલોપચિતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા સ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
467.032. ભિક્ષુદર્શનમાકાઙ્ક્ષામિ।
467.032. તદર્હસિ ભિક્ષું પ્રેષયિતુમ્।
467.032. અથ સ રાજા બિમ્બિસારો યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
468.001. <468>ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણઃ।
468.001. એકાન્તનિષણ્ણો ભગવન્તમિદમવોચત્--રુદ્રાયણેન ભદન્ત રાજ્ઞા સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ।
468.002. તેન મમ સંદિષ્ટમ્--ભિક્ષુદર્શનમાકાઙ્ક્ષામીતિ।
468.003. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--કતમસ્ય ભિક્ષો રુદ્રાયણો રાજા સપરિવારો વિનેયો રૈરુકનિવાસી ચ જનકાયહ્? કાત્યાયનસ્ય ભિક્ષોઃ।
468.004. તત્ર ભ્ગવાનાયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમામન્ત્રયતે--સમન્વાહર કાત્યાયન રૌરુકે નગરે રુદ્રાયણં રાજાનં સપરિવારં રૌરુકનિવાસિનં ચ જનકાયમ્।
468.006. અધિવાસયત્યાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ।
468.006. ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ।
468.007. અથાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તસ્યા એવ રાત્ર્યા અત્યયાત્પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્।
468.008. રાજગૃહં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતપ્રતિક્રાન્તઃ પરિભુક્તં શયનં પ્રતિશામ્ય સમાદાય પાત્રચીવરં પઞ્ચશતપરિવારો યેન રૌરુકં તેન ચારિકાં પ્રક્રાન્તઃ।
468.010. રાજ્ઞા બિમ્બિસારેણ રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો લેખો ઽનુપ્રેષિતઃ।
468.011. પ્રિયવયસ્ય, એષ તે ભિક્ષુર્મયા શાસ્તૃકલ્પો મહાશ્રાવકો ઽનુપ્રેષિતઃ।
468.012. અસ્ય ત્વયાર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગશોભા કર્તવ્યા નગરશોભા ચ।
468.012. સ્વયમેવ ચતુરઙ્ગેન બલકાયેન પ્રત્યુદ્ગન્તવ્યઃ।
468.013. પઞ્ચ વિહારશતાનિ કર્તવ્યાનિ।
468.013. પઞ્ચ મઞ્ચપીઠવૃષિકોચ્ચકબિમ્બોપધાનચતુરસ્રકશતાનિ દાતવ્યાનિ।
468.014. પઞ્ચ પિણ્ડશતાનિ પ્રજ્ઞાપયિતવ્યાનિ।
468.015. અતસ્તે મહતઃ પુણ્યસ્યાવાપ્તિર્ભવિષ્યતિ।
468.015. તેનાર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગશોભા કૃતા, નગરશોભા કૃતા, પઞ્ચ વિહારશતાનિ, યેન એકજનસહસ્રપરિવારેણ ચ સ્વયમેવ પ્રત્યુદ્ગમ્ય મહતા સત્કારેણ રોરુકં નગરં પ્રવેશિતઃ।
468.017. બહિર્ નગરસ્ય પઞ્ચ વિહારશતાનિ કારિતાનિ, પઞ્ચ મઞ્ચપીઠવૃષિકોચ્ચકબિમ્બોપધાનચતુરસ્રકશતાનિ દાપિતાનિ, પઞ્ચ પિણ્ડપાતશતાનિ પ્રજ્ઞપ્તાનિ, વિસ્તીર્ણાવકાશે ચ પૃથિવીપ્રદેશે આસનપ્રજ્ઞપ્તિઃ કારિતા।
468.019. અયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ।
468.020. અનેકાનિ પ્રણિશતસહસ્રાણિ સંનિપતિતાનિ।
468.021. કાનિચિત્કુતૂહલજાતાનિ, કાનિચિત્પૂર્વકૈઃ કુશલમૂલૈઃ સંચોદ્યમાનાનિ।
468.021. તત આયુષ્મતા મહાકાત્યાયનેન તસ્યાઃ પરિષદ આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા અનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્મહાવિશેષો ઽધિગતઃ।
468.023. કૈશ્ચિચ્છ્રોતાપત્તિફલમ્, કૈશ્ચિદ્નાગામિફલમ્, કૈશ્ચિત્પ્રવ્રહ્ય સર્વલ્કેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્, કૈશ્ચિચ્છ્રાવકબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પાદિતાનિ, કૈશ્ચિત્પ્રત્યેકાયાં બોધૌ, કૈશ્ચિદનુત્તરાયાં સમ્યક્સમ્બોધૌ।
468.026. યદ્ભૂયસા સા પરિષદ્બુદ્ધનિંના ધર્મપ્રવણા સંઘપ્રાગ્ભારા વ્યવસ્થાપિતા॥
468.027. રૌરુકે નગરે તિષ્યઃ પુષ્યશ્ચ ગૃહપતી વસતઃ।
468.027. તૌ યેનાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તેનોપસંક્રાન્તૌ।
468.028. ઉપસંક્રમ્ય આયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણૌ।
468.029. તિષ્યપુષ્યૌ ગૃહપતી આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમિદમવોચતામ્--લભેવહિ આર્યમહાકાત્યાયન સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
468.030. ચરેવ આર્યમહાકાત્યાયન ભવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમિતિ।
468.031. તાવયુષ્મતા કાત્યાયનેન પ્રવ્રજિતાવુપસમ્પાદિતૌ, અવવાદો દત્તઃ।
468.031. તાભ્યામ્ યુજ્યમાનાભ્યાં વ્યાયચ્છમાનાભ્યાં ઘટમાનાભ્યામિદમેવ પઞ્ચગણ્ડકં સંસારચક્રં ચલાચલમ્ <469>વિદિત્વા સર્વસંસ્કારગતીઃ શતશઃ શતનપતનવિકિરણવિધ્વંસનધર્મતયા પરાહત્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
469.002. અર્હન્તૌ સંવૃત્તૌ ત્રૈધાતુકવીરાગૌ સમલોષ્ટકાઞ્ચનાવાકાશપાણિસમચિત્તૌ વાસીચન્દનકલ્પૌ વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશૌ વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તૌ ભ્વલાભલોભસત્કારપરાન્મુખૌ।
469.004. સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યૌ માન્યવભિવાદ્યૌ ચ સંવૃત્તૌ।
469.004. તૌ જ્વલનતપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કૃત્વા નિરુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વૃતૌ।
469.006. તયોર્જ્ઞાતૃભિઃ શરીરપૂજાં કૃર્ત્વા દ્વૌ સ્તૂપૌ કારિતૌ--એકસ્તિષ્યસ્ય, દ્વિતીયઃ પુણ્યસ્ય॥
469.007. રુદ્રાયણો રાજા દિને દિને આયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્યાન્તિકાદ્ ધર્મં શ્રુત્વા અન્તઃપુરસ્યારોચયતિ--આર્યો મહાકાત્યાયનો મધુરમધુરં ધર્મં દેશયતિ ક્ષૌદ્રમિવ મધુરં પ્રપ્રીણયતીતિ।
469.009. તાઃ કથયન્તિ--દેવસ્ય સફલો બુદ્ધોત્પાદઃ।
469.009. કથમ્? યેન ત્વં ધર્મં શૃણોષિ।
469.010. યદ્યેવમ્, યૂયં કસ્માઞ્ શૃણુથ? દેવ, વયં હ્રીમન્ત્યઃ।
469.010. કથં વયં તત્ર ગત્વા ધર્મં શૃણુમહ્? યદ્યાર્યો મહાકાત્યાયન ઇહૈવાગત્ય ધર્મં દેશયેત્, એવં વયમપિ શૃણુયામ્ ઇતિ।
469.011. રુદ્રાયણેન રાજ્ઞા આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન ઉક્તહ્--મમ આર્ય સાન્તઃપુરમિચ્છતિ શ્રોતુમ્।
469.012. સ કથયતિ--મહારાજ, ન ભિક્ષવો ઽન્તઃપુરં પ્રવિશ્ય ધર્મં દેશયન્તિ।
469.013. પ્રતિક્ષિપ્તો ભગવતા અન્તઃપુરપ્રવેશઃ।
469.014. આર્ય, અત્ર કો ઽન્તઃપુરસ્ય ધર્મં દેશયતિ? મહારાજ, ભિક્ષુણ્યઃ।
469.014. રુદ્રાયણરાજ્ઞા બિમ્બિસારસ્ય રાજ્ઞો લેખો ઽનુપ્રેષિતહ્--પ્રિયવયસ્ય, અન્તઃપુરમિચ્છતિ ધર્મં શ્રોતુમ્।
469.015. તદર્હસિ કાંચિદ્ભિક્ષુણીં પ્રેષયિતુમ્।
469.016. બિમ્બિસારો રાજા તં લેખં વાચયિત્વા યેન ભગ્વાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
469.016. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ।
469.017. એકાન્તનિષણ્ણો રાજા બિમ્બિસારો ભગવન્તમિદમવોચત્--રુદ્રાયણેન ભગવન્ રાજ્ઞા લેખો ઽનુપ્રેષિતહ્--અન્તઃપુરમિચ્છતિ ધર્મં શ્રોતુમ્।
તદર્હસિ કાંચિદ્ભિક્ષુણીં પ્રેષયિતુમિતિ।
469.019. તદત્ર કથં પ્રતિપત્તવ્યમિતિ? ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--કતરસ્યા ભિક્ષુણ્યા રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો અન્તઃપુરપરિજનો વિનેયો રૌરુકનિવાસી ચ સ્ત્રીજન ઇતિ? પશ્યતિ શૈલાયા ભિક્ષુણ્યાઃ।
469.021. તત્ર ભગવાઞ્છૈલાં ભિક્ષુણીમામન્ત્રયતે--સમન્વાહર શૈલે રૌરુકે નગરે રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો ઽન્તઃપુરજનં રૌરુકનિવાસિનં સ્ત્રીજનમિતિ।
469.022. એવં ભદન્તેતિ શૈલા ભિક્ષુણી ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તા।

469.024. અથ શૈલા ભિક્ષુણી તસ્યા એવ રાત્રેર્ત્યયાત્પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્રકૃત્યા પઞ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાતપ્રતિક્રાન્તા યથાપરિભુક્તં શયનાસનં પ્રતિસમય્ય સમાદાય પાત્રચીવરં પઞ્ચશતપરિવારા યેન રૌરુકં નગરં તેન ચારિકાં પ્રક્રાન્તા।
469.027. બિમ્બિસારેણ ચ રાજ્ઞા રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો લેખો ઽનુપ્રેષિતહ્--પ્રિયવયસ્ય, એષા તે મયા મહાશ્રાવિકા શાસ્ત્રાનુગતા પઞ્ચશતપરિવારા પ્રેષિતા।
469.028. અસ્યાં ત્વયાર્ધરૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગશોભા કર્તવ્યા નગરશોભા ચ।
469.029. સ્વયમેવ ચ ચતુરઙ્ગેન બલકાયેન પ્રત્યુદ્ગન્તવ્યમ્।
469.029. અભ્યન્તરે ચ નગરસ્ય પઞ્ચ વિહારશતાનિ કારયિતવ્યાનિ, પઞ્ચ મઞ્ચપીઠશતાનિ, વૃષિકોચ્ચબિમ્બોપધાનચતુરસ્રકશતાનિ દાતવ્યાનિ, પઞ્ચ પિણ્ડપાતશતાનિ પ્રજ્ઞાપયિતવ્યાનિ।
469.031. અતસ્તે પુણ્યસ્યાવાપ્તિર્ભવિષ્યતીતિ।
469.032. રુદ્રાયણેન રાજ્ઞા લેખં વાચયિત્વા પ્રામોદ્યજાતેનાર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગશોભા કારિતા।
470.001. અનેકજનસહસ્રપરિવારેણ ચ સ્વયમેવ પ્રત્યુદ્ગમ્ય મહતા સત્કારેણ રૌરુકં નગરં પ્રવેશિતા।
470.002. અભ્યન્તરે ચ નગરસ્ય પઞ્ચ વિહારશતાનિ કારિતાનિ, પઞ્ચ મઞ્ચપીઠવૃષિકોષબિમ્બોપધાનચતુરસ્રકશતાનિ દાપિતાનિ, પઞ્ચ પિણ્ડપાતશતાનિ પ્રજ્ઞપ્તાનિ।
470.003. શૈલા ભિક્ષુણી રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો ઽન્તઃપુરં પ્રવિશ્ય દિને દિનૈ ધર્મં દેશયતિ।
470.004. રુદ્રાયણો રાજા વીણાયાં કૃતાવી, ચન્દ્રપ્રભા દેવી નૃત્યે।
470.005. યાવદપરેણ સમયેન રુદ્રાયણો રાજા વીણાં વાદયતિ, ચન્દ્રપ્રભા દેવી નૃત્યતિ।
470.005. તેન તસ્યા નૃત્યન્ત્યા બિનાશલક્ષણં દૃષ્ટમ્।
470.006. સ તામિતશ્ચામુતશ્ચ નિરીક્ષ્ય સંલક્ષયતિ--સપ્તાહસ્યાત્યયાત્કાલં કરિષ્યતિ।
470.007. તસ્ય હસ્તાદ્વીણા સ્રસ્તા, ભૂમૌ નિપતિતા।
470.007. ચન્દ્રપ્રભા દેવી કથયતિ--દેવ, મા મયા દુર્નૃત્યમ્? દેવિ, ન ત્વયા દુનૃત્યમ્।
470.008. અપિ તુ મયા તવ નૃત્યન્ત્યા વિનાશલક્ષણં દૃષ્ટમ્--સપ્તમે દિવસે તવ કાલત્રિયા ભવતીતિ।
470.009. ચન્દ્રપ્રભા દેવી પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ--દેવ યદ્યેવમ્, કૃતોપસ્થાનાહં દેવસ્ય।
470.010. યદિ દેવો ઽનુજાનીયાત્, અહં પ્રવ્રજેયમિતિ।
470.010. સ કથયતિ--ચન્દ્રપ્રભે, સમયતો ઽનુજાનામિ।
470.011. યદિ તાવત્પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કરોષિ, એષ એવ તે દુઃખાન્તઃ।
470.012. અથ સાવશેષસમ્યોજના કાલં કૃત્વા દેવેષૂપપદ્યસે, દેવભૂતયા તે મમોપદર્શયિતવ્યમિતિ।
470.013. સા કથયતિ--દેવ, એવં ભવત્વિતિ।
470.013. સા રુદ્રાયણેન રાજ્ઞા શૈલાયા ભિક્ષુણ્યાઃ સમર્પિતા--આર્યચન્દ્રપ્તભા દેવી આકાઙ્ક્ષતિ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ચુણીભાવમ્।
470.015. તદર્હસિ તાં પ્રવ્રાજયિતુમુપસમ્પાદયિતુમિતિ।
470.015. શૈલા ભિક્ષુણી કથયતિ--એવં ભવતુ, પ્રબ્રાજયામીતિ।
470.016. તયાસૌ પ્રવ્રાજિતા ઉપસમ્પાદિતા ચ।
470.016. સમન્વાહૃત્ય ચાવવાદો દત્તહ્--મરણસંજ્ઞાં ભાવયેતિ।
470.017. ચન્દ્રપ્રભા દેવી મરણસંજ્ઞાં ભાવયિતુમારબ્ધા।
470.017. સા સપ્તમે દિવસે કાલગતા ચાતુર્મહારાજિકેષુ દેવેષૂપપન્ના।
470.018. ધર્મતા ખલુ દેવપુત્રસ્ય વા દેવકન્યાયા વા અચિરોપપન્નસ્ય, ત્રીણિ ચિત્તાન્યુત્પદ્યન્તે--કુતશ્ચ્યુતઃ, કુત્રોપપન્નઃ, કેન કર્મણેતિ।
470.019. ચન્દ્રપ્રભા દેવકન્યા સંલક્ષયતિ--કૃતો ઽહં ચ્યુતા? મનુષ્યેભ્યઃ।
470.020. કુત્રોપપન્ના? ચાતુર્મહારાજિકેષુ દેવેષુ।
470.021. કેન કર્મણા? ભગવતઃ શાસને બ્રાહ્મચર્યં ચરિત્વેતિ।
470.021. તસ્યા એતદભવત્--તદપ્રતિરૂપં સ્યાદ્યદહં પર્યુષિતપરિવાસા ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રમિતુમ્।
470.022. યન્ન્વહમપર્યુષિતપરિવાસૈવ ભગવન્તં દર્શનાયોપસંક્રામેયમિતિ।
470.023. અથ ચન્દ્રપ્રભા દેવકન્યા ચલવિમલકુણ્ડલધરા હારાર્ધહારવિભૂષિતગાત્રી તામેવ રાત્રીં દિવ્યાનામુત્પલકુમુદપુણ્ડરીકમાન્દારવાણામુત્સઙ્ગં પૂરયિત્વા સર્વં વેણુવનં કલન્દકકનિવાપમુદારેણાવભાસેનાવભાસ્ય ભગવન્તં પુષ્પૈરવકીર્ય ભગવતઃ પુરસ્તાન્નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય।
470.026. ભગવતા તસ્યા આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસમ્પ્રતિવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા ચન્દ્રપ્રભયા દેવકન્યયા વિંશતિશિખરસમુદ્ગતંસત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા શ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
470.028. સા દૃષ્ટસત્યા ત્રિરુદાનમુદાનયતિ--ઇદમસ્માકં ભદન્ત, ન માત્રા કૃતં ન પિત્રા કૃતં ન રાજ્ઞા ન દેવતાભિર્ નેષ્ટૈર્ નસ્વજનબન્ધુવર્ગૈર્ ન પૂર્વપ્રેતૈર્ ન શ્રમણબ્રાહ્મણૈર્યદ્ભગવતાસ્માકં કૃતમ્।
470.030. ઉચ્છોષિતા રુધિરાશ્રુસમુદ્રાઃ, લઙ્ઘિતા અસ્થિપર્વતાઃ, પિહિતાન્યપાયદ્વારાણિ, વિવૃતાનિ સ્વર્ગમોક્ષદ્વારાણિ, પ્રતિષ્ટાપિતા દેવમનુષ્યેષુ।
470.032. આહ ચ--
471.001. તવાનુભાવાત્પિહિતઃ સુઘોરો હ્યપાયમાર્ગો બહુદુઃખયુક્તઃ।
471.003. અપાવૃતા સ્વર્ગગતિઃ સુપુણ્યા નિર્વાણમાર્ગશ્ચ મયોપલબ્ધઃ

471.005. ત્વદાશ્રયાદાપ્તમપેતદોષં મમાદ્ય શુદ્ધં સુવિશુદ્ધચક્ષુઃ।
471.007. પ્રાપ્તં ચ શાન્તં પદમાર્યકાન્તં તીર્ણશ્ચ દુઃખાર્ણવપારમસ્મિ

471.009. જગતિ દૈત્યનરામરપૂજિત વિગતજન્મજરામરણામય।
471.011. ભવસહસ્રસુદુર્લભદર્શન સ્ફલમદ્ય મુને તવ દર્શનમ્

471.013. અવનમ્ય તતઃ પ્રલમ્બહારા ચરણૌ દ્વાવભિવન્દ્ય જારહર્ષા।
471.015. પરિગમ્ય પ્રદક્ષિણં જિતારિં સુરલોકાભિમુખી દિવં જગામ

471.017. અથ ચન્દ્રપ્રભા દેવકન્યા વણિગિવ લબ્ધલાભઃ, સસ્યસમ્પન્ન ઇવ કર્ષકઃ, શૂર ઇવ વિજિતસંગ્રામઃ, સર્વરોગપરિમુક્ત ઇવાતુરઃ, યયા વિભૂત્યા ભગવત્સકાશામાગતા તયૈવ વિભૂત્યા સ્વર્ભવનં સંપ્રસ્થિતા।
471.019. તસ્યા એતદભવત્--મયા રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞઃ પ્રતિજ્ઞાતમુપદર્શયિષ્યામીતિ।
471.020. અથ ચન્દ્રપ્રભા દેવકન્યા યેન રાજા રુદ્રાયણસ્તેનોપસંક્રાન્તા।
471.020. તેન ખલુ સમયેન રુદ્રાયણો રાજા એકાકી ગૃહસ્યોપરિતલકે શયિતઃ।
471.021. સ તયા ઉદારાવભાસં કૃત્વા અચ્છટાશબ્દેન પ્રતિબોધિતઃ।
471.022. સ મિદ્ધાવસ્થલોચનાપરિસ્ફુટો ઽવિજ્ઞાતઃ કથયતિ--કા ત્વમિતિ? સા કથયતિ--અહં ચન્દ્રપ્રભેતિ।
471.023. રાજા કથયતિ--આગચ્છ, પરિચારયામ ઇતિ।
471.023. સા કથયતિ--દેવ, ચ્યુતાહં કાલગતા ચાતુર્મહારાજિકેષુ દેવેષૂપપન્ના।
471.024. યદીચ્છસિ મયા સાર્ધં સમાગમમ્, ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રજ।
471.025. યદિ તાવદ્દૃષ્ટધર્મા સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કરિષ્યસે, સ એવ તે ઽન્તો દુખસ્ય।
471.026. અથ સાવશેષસમ્યોજનઃ, કાલં કૃત્વા ચાર્તુર્મહારાજિકેષુ દેવેષૂપપત્સ્યસે।
471.026. તત્ર તે મયા સાર્ધં સમાગમો ભવિષ્યતિ।
471.027. ઇત્યુક્ત્વા તત્રૈવાન્તર્હિતા।
471.027. રુદ્રાયણો રાજા કૃત્સ્નાં રાત્રિં પ્રવ્રજ્યામનુવિચિન્તયન્ કાલ્યમેવોત્થાય અમાત્યાનામન્ત્રયતે--પશ્યત ભવન્તઃ, ચન્દ્રપ્રભા દેવી ક્વ તિષ્ઠતીતિ? તે કથયન્તિ--દેવ, કાલગતેતિ।
471.029. રુદ્રાયણઃ સંલક્ષયતિ--ન મમ પ્રતિરૂપં સ્યાદ્યદહં દેવતાચોદિતો ઽહમ્ અગારમધ્યાવસેયમ્।
471.030. સંનિધાની કાલપરિભોગેન વા કામાન્ પરિભુઞ્જીયમ્।
471.031. યન્ન્વહં શિખણ્ડિનં કુમારં રાજ્યે ઽભિષિચ્ય કેશશ્મશ્રૂણ્યવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણ્યાચ્છાદ્ય સમ્યગેવ શ્રદ્ધયા અગારાદનગારિકાં પ્રવ્રજેયમિતિ।
471.032. તેન હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ દ્દુતનાહૂતોક્તૌ <472>ભવન્તૌ, યાદૃશ એવ મમ શિખણ્ડી કુમારઃ પુત્રઃ, તાદૃશ એવ યુવયોઃ।
472.001. સ એષ યુવાભ્યામહિતાન્નિવારયિતવ્યો હિતે ચ સંનિયોજયિતવ્યઃ।
472.002. અહં પ્રવ્રજામિ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે ઇતિ।
472.002. એતૌ સાશ્રુકણ્ઠૌ બ્યવસ્થિતૌ।
472.003. શિખણ્ડ્યપિ કુમારો ઽભિહિતહ્--પુત્ર, યથૈવ ત્વં મમ વચનં શ્રોતવ્યં કર્તવ્યં મન્યસે, તથા અનયોરપિ હિરુભિરુકયોરગ્રામાત્યયોર્વચનં શ્રોતવ્યં કર્તવ્યં મન્યથાઃ।
472.004. અહં પ્રવ્રજામિ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે।
472.005. ઇતિ શ્રુત્વા સો ઽપિ સાશ્રુકણ્ઠો વ્યવસ્થિતઃ।
472.005. તતો રુદ્રાયણેન રાજ્ઞા રૌરુકે નગરે ઘણ્ટાવધોષણં કારિતમ્--શૃણ્વન્તુ ભવન્તો રૌરુકનિવાસિનઃ પૌરા નાનાદેશાભ્યાગતશ્ચ જનકાયઃ।
472.007. અહં કેશશ્મશ્રૂણ્યવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણ્યાચ્છાદ્ય સમ્યગેવ શ્રદ્ધયા અગારાદનગારિકાં પ્રવ્રજિષ્યામિ।
472.008. ભૂયશઃ પુત્રમાહ--પુત્ર, ત્વયા રાજ્યં કારયતા કસ્યચિદપરાધ્યં ન ક્ષન્તવ્યમિતિ।
472.009. અનુરક્તપૌરજનપદો ઽસૌ રાજા।
472.009. શ્રુત્વા સર્વ એવ રૌરુકનિવાસી જનકાયો ઽન્યશ્ચ નાનાદેશાભ્યાગાતઃ સાશ્રુકણ્ઠો વ્યવસ્થિતઃ।
472.010. તતો રુદ્રાયણો રાજા શિખણ્ડિનં કુમારં રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપ્ય બન્ધુજનં ક્ષમાપયિત્વા શ્રમણબ્રાહ્મણકૃપણવનીપકેભ્યો દાનાનિ દત્વા પણ્યાનિ કૃત્વા એકેન પુરુષેણોપસ્થાયકેન રાજગૃહાભિમુખહ્ {સમ્પ્રસ્થિતહ્}।
472.012. તતઃ શિખણ્ડી રાજા સાન્તઃપુરામાત્યપૌરજનપદો ઽન્યશ્ચ નાનાદેશાભ્યાગતો જનકાયઃ પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુબદ્ધઃ।
472.013. સો ઽનેકૈઃ પ્રણિશતસહસ્રૈરનુગમ્યમાનો રૌરુકાન્નગરાન્નિષ્ક્રમ્ય અન્યતમાસ્મિન્નુદ્યાને વિવિધતરુષણ્ડમણ્ડિતે નાનાપુષ્પસલિલસમ્પન્ને હંસક્રોઞ્ચમયૂરશુકસારિકાકોકિલજીવંજીવકનિર્ઘોષિતે મુહૂર્તમાસ્થાય રૌરુકં નગરમવલોક્ય શિખણ્ડિનં રાજાનમામન્ત્રયતે--પુત્ર, મયા ધર્મેણ રાજ્યં કારિતમ્, યેન મે ઇયન્તિ પ્રણિશતસહસ્રાણિ પૃષ્ઠતો ઽનુવદ્ધાનિ।
472.017. તત્ત્વયાપિ ધર્મેણ રાજ્યં કારયિતવ્યમિતિ।
472.017. સો ઽપિ જનકાયઃ સમાશ્વાસ્યોક્તહ્--ભવન્તઃ, એષ યુષ્માકં રાજા સમનુયુક્તો મયા।
472.018. નિવર્તતે, સુખં પ્રતિવત્સ્યથ, ઇત્યુક્ત્વા સંપ્રસ્થિતઃ।
472.019. રાજા શિખણ્ડી સાન્તઃપુરકુમારામાત્યપૌરજનપદો ઽશ્રુપરુયાકુલેક્ષણો મુહૂર્મુહૂર્ નિવર્ત્ય નિરીક્ષમાણો રૌરુકં નગરં પ્રતિનિવૃત્તઃ।
472.020. તતો રુદ્રાયણો રાજા અનુપૂર્વેણ રાજગૃહં નગરમનુપ્રાપ્તઃ।
472.021. તેનોદ્યાને સ્થિત્વા સ પુરુષ ઉક્તહ્--ગચ્છ ભોઃ પુરુષ, રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્ય ગત્વા નિવેદય--રુદ્રાયણો નામ ઉદ્યાને તિષ્ઠતીતિ।
472.022. તેન પુરુષેણ ગત્વા રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્ય નિવેદિતમ્--દેવ, રુદ્રાયણો રાજા ઉદ્યાઅને તિષ્ઠતીતિ, સ રાજા શ્રુત્વા સહસૈવોત્થિતઃ પૌરુષાનામન્ત્રયતે--ભવન્તઃ, મહાસાધનો રાજા અપ્રતિસંવિદિત એવાગતઃ।
472.024. ન યુષ્માકં કેનચિદ્વિજ્ઞાત્ ઇતિ? સ કથયતિ--દેવ, કુતો ઽસ્ય સાધનમ્? આત્મના દ્વિતીય આગત ઇતિ।
472.025. રાજા બિમ્બિસારઃ સંલક્ષયતિ--ન મમ પ્રતિરૂપં સ્યાદ્યદહં રાહાનં ક્ષત્રિયં મૂર્ધ્નામિષિક્તમેવમેવ પ્રવેશયેયમ્।
472.027. મહતા સત્કારેણ પ્રવેશયામીતિ વિદિત્વા માર્ગશોભાં બગરશોભાં ચ કારયિત્વા ચતુરઙ્ગેન બલકાયેન પ્રત્યુદ્ગતઃ।
472.028. કણ્ઠે પરિષ્વજ્ય હસ્તિસ્કન્ધે આરોપ્ય રાજગૃહં મહાનગરં પ્રવેશિતઃ।
472.029. નાનાગન્ધપરિભાવિતેનોદકેન સ્નાપિતઃ।
472.029. રાજાર્હૈવસ્ત્રૈર્ગન્ધમાલ્યવિલેપનૈશ્ચ સમલંકૃત્ય ભોજિતઃ।
472.030. માર્ગશ્રમે પ્રતિવિનોદિતે ઉક્તહ્--પ્રિયવયસ્ય, સ્ફીતં રાજ્યમપાસ્ય અન્તઃપુરં કુમારાનામાત્યાન્ પૌરજનપદાન્ કિમિહાગમનપ્રયોજનમ્? મા કેનચિદ્ભૂમ્યન્તરેણ રાજ્ઞા રાષ્ટ્રાવમર્દનઃ કૃતહ્? કુમારેણ વા કેનચિદ્દુષ્ટામાત્યવિગ્રાહિતેન રાજ્યાભિનન્દિના પરાક્રાન્તમિતિ? સ કથયતિ--વયસ્ય, <473>આકઙ્ક્ષામિ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
473.001. ઇતિ શ્રુત્વા રાજા બિમ્બિસાર આત્તમનાઃ પૂર્વકાયમભ્યુન્નમય્ય દક્ષિણબાહુમાભિપ્રસાર્યોદાનમુદાનયતિ--અહો બુદ્ધઃ, અહો ધર્મઃ, અહો સંઘહ્ અહો ધર્મસ્ય સ્વાખ્યાતતા, યત્રેદાનીમેવંવિધાઃ પુરુષાઃ સ્ફીતં રાજ્યમપહાય સ્ફીતમન્તઃપુરં વિસ્તીર્ણસ્વજનબન્ધુવર્ગં સ્ફીતાનિ ચ કોશકોષ્ઠાગારાણ્યપહાય આકાઙ્ક્ષન્તે સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
473.005. ઇત્યુક્ત્વા રાજાનં રુદ્રાયણં સમાદાય યેન ભગવાંસેત્નોપસંક્રાન્તઃ।
473.006. તેન ખલુ સમયેન ભગવાનનેકશતાયા ભિક્ષુપર્ષદઃ પુરસ્તાન્નિષણ્ણો ધર્મં દેશયતિ।
473.007. અદ્રાક્ષીદ્ભગવાન્ રાજાનં માગધં શ્રેણ્યં બિમ્બિસારં દૂરાદેવ।
473.007. દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ--એષ ભિક્ષવો રાજા બિમ્બિસારઃ સપ્રાભૃત આગચ્છતિ।
473.008. નાસ્તિતથાગતસ્યૈવંવિધઃ પ્રાભૃતો યથા વિનેયપ્રાભૃતઃ।
473.009. ઇત્યુક્ત્વા તૂષ્ણીમવસ્થિતઃ।
473.009. રાજા બિમ્બિસારો ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે નિષણ્ણઃ।

473.010. એકાન્તનિષણ્ણો રાજા બિંવિસારો ભગવન્તમિદમવોચત્--અયં ભદન્ત રાજા રુદ્રાયણ આકાઙ્ક્ષતે સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
473.011. તં ભગવાન્ પ્રવ્રાજયતુ, ઉપસમ્પાદયતુ અનુકમ્પામુપાદાયેતિ।
473.012. સ ભગવતા એહિભિક્ષુકયા આભાષિતહ્--એહિ ભિક્ષો, ચર બ્રાહ્મચર્યમિતિ।
473.013. સ ભગવતો વાચાવસાને એવ મુણ્ડઃ સંવૃત્તઃ સંઘાટીપ્રાવૃતઃ પાત્રકરવ્યગ્રહસ્તો વર્ષશતોપસમ્પન્નસ્ય ભિક્ષોરીર્યાપથેનાવસ્થિતઃ॥
473.015. એહીતિ ચોક્તઃ સ તથાગતેન મુણ્ડશ્ચ સંઘાટિપરિવૃતદેહઃ।
473.017. સદ્યઃ પ્રશાન્તેન્દ્રય એવ તસ્થૌ એવં સ્થિતો બુદ્ધો મનોરથેન

473.019. આયુષ્માન્ રુદ્રાયણઃ પૂર્વાહ્ને નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય રાજગૃહં પિણ્ટાય પ્રાવિક્ષત્।
473.020. સ મહાજનકાયેન દૃષ્ટઃ।
473.020. એષ ચ શબ્દો રાજગૃહે નગરે સમન્તતો વિસૃતહ્--રુદ્રાયણો રાજા ભગવતા પ્રવ્રજિતઃ, સ રાજગૃહં ભિક્ષાર્થી પ્રવિષ્ટઃ।
473.021. ઇતિ શ્રુત્વા અનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ સંનિપતિતાનિ।
473.022. અન્તર્ભવનવિચારિણ્યો ઽપિ યોષિતો વાતાયનગવાક્ષવેદિકાસ્વવસ્થિતા નિરીક્ષિતુમારબ્ધાઃ।
473.023. અમાત્યૈ રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્ય નિવેદિતમ્--દેવ, રુદ્રાયણો રાજા રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટો ઽનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈઃ પરિવૃતસ્તિષ્ઠતીતિ।
473.024. શ્રુત્વા ચ પુના રાજા બિમ્બિસારો યેન રુદ્રાયણો ભિક્ષુસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
473.025. ઉપસંક્રમ્ય રુદ્રાયણં ભિક્ષુમિદમવોચત્--
473.026. ભુક્ત્વા ગ્રામસહસ્રાણિ રૌરુકં ચ નરાધિપ।
473.027. ઉત્સૃષ્ટં પિણ્ડમેષાણઃ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

473.028. ભુક્ત્વા શતપલે પાત્રે સૌવર્ણે રાજતે ઽથ વા।
473.029. ભુઞ્જાનો મૃન્મયે પાત્રે કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

473.030. શાલીનામોદનં ભુક્ત્વા શુચિ માંસોપસેવિતમ્।
473.031. ભુઞ્જાનઃ શુષ્કકુલ્માષાન્ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

474.001. <474>હિત્વા કૌશેયકર્પાસાન્ ક્ષૌમં કૌટુમ્બકાશિકાન્।
474.002. ધારયન્ પાંશુકૂલાનિ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

474.003. કૂટાગારે શાયિત્વા ત્વં નિર્વાતે સ્પર્શિતાગતે॥
474.004. આસીનો વૃક્ષમૂલેષુ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

474.005. પર્યઙ્કે ઽવશયિત્વા ત્વં મૃદુકે તૂલસંનિભે।
474.006. તૃણસંસ્તરે શયાનઃ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

474.007. ભાર્યાં સદૃશિકાં ગૃદ્યામાશ્રવાં વૈ પ્રિયંવદામ્।
474.008. રુદન્તીં વિપ્રહાય ત્વં કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

474.009. યાનૈસ્ત્વં હસ્તિગ્રીવાભિરશ્વૈરપિ રથૈરપિ।
474.010. પદ્ભ્યાં પરિભ્રમન્ ભૂમૌ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

474.011. કોષ્ઠાગારાણિ કોશં ચ બહુવિત્તં પ્રહાય વૈ।
474.012. આકિંચન્યમનુપ્રાપ્તઃ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યસે

ઇતિ।
474.013. રુદ્રાયણઃ પ્રાહ--
474.014. અનૃદ્ધિર્દમયત્યેનં સચેદ્ભવતિ દુર્દમઃ।
474.015. પરભોજનભુઞ્જાનઃ કથં દમયતે યુગમ્

ઇતિ।
474.016. રાજા બિમ્બિસારઃ પ્રાહ--
474.017. કિં નુ ત્વં દુર્મના રાજન્ કિં દીન ઇવ ભાષસે।
474.018. દદામ્યુપાર્ધરાજ્યં તે ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગપરાયણ

474.019. કિં નુ ત્વં દુર્મના રાહન્ કિં દીન ઇવ ભાષસે।
474.020. દદામિ પ્રવરાન્ ભોગાન્ યાન્ કાંશ્ચિન્મનસેચ્છસિ

ઇતિ।
474.021. રુદ્રાયણ પ્રાહ--
474.022. ન રાજન્ કૃપણો લોકે ધર્મકાયેન સંસ્પૃશેત્।
474.023. દેવ ત્રિપથનિરાશી(?) ધ્રુવં તસ્ય વિધીયતે

474.024. યસ્તુ ધર્મવિરાગાર્થમધર્મે નિરતો નૃપઃ।
474.025. સ રાજન્ કૃપણો જ્ઞેયસ્તમસ્તમઃપરાયણઃ

474.026. શૃણુ મે ત્વં મહારાજ ધર્મતા દેશયામ્યહમ્।
474.027. શ્રુત્વા ધર્મં તતો જ્ઞેયો યદિ ત્વં પ્રીતિમેષ્યસિ

474.028. નિર્ગુણસ્ય શરીરસ્ય એક એવ મહાગુણઃ।
474.029. યથા યથા વિધાર્યં તે તત્તથૈવાનુવર્તતે

474.030. દશેમે વર્ષદશાઃ પુરુષસ્યાસુ નિરુચ્યતે।
474.031. ત્રીટા તત્ર રતિઃ કા વા પુત્રપરધનેષુ વા

475.001. <475>પુત્રાદ્વેષિણીયામાહુર્ભાર્યયા કૃતિરુચ્યતે।
475.002. શૌરા ધનં પ્રાર્થયન્તે રાજન્ મુક્તો ઽસ્મિ બન્ધનાત્

475.003. ન ભૈષજ્યાનિ ત્રાયન્તે ન ધનં જ્ઞાતયો ન ચ।
475.004. ન સર્વવિદ્યા ન બલં ન શૌર્યં ત્રાયતે ઽન્તકાત્॥27।
475.005. દેવાપિ સન્તીહ મહાનુભાવાઃ સ્થાનેચ્વિહોચ્ચેષુ ચિરાયુષો ઽપિ।
475.007. આયુઃક્ષયાન્તે ઽપિ તતશ્ચ્યવન્તે મુચ્યેત કો નેહ શરીરભેદાત્

475.009. રાજ્યાનિ કૃત્વાપિ મહાનુભાવા વૃષ્ણ્યન્ધકાઃ કુરવશ્ચ પાણ્ડવાશ્ચ।
475.011. સંપન્નચિત્તા યશસા જ્વલન્તસ્ તે ન શક્તા મરણં નોપગન્તુમ્

475.013. ન સમ્યમેન તપસા ન રાજન્ ન કર્મણા ન રાજન્ ન કર્મણા વીર્યપરાક્રમેણ વા।
475.015. ન વિત્તપૂગૈર્ ન ધનૈરુદારૈઃ શક્યં કદાચિન્મરણાદ્વિમોક્તમ્

475.017. નૈવાન્તરીક્ષે ન સમુદ્રમધ્યે ન પર્વતાનાં વિવરં પ્રવિશ્ય।
475.019. ન વિદ્યતે સ પૃથિવીપ્રદેશો યત્ર સ્થિતં ન પ્રસહેત મૃત્યુઃ

475.021. નૈવાન્તરીક્ષે ન સમુદ્રમધ્યે ન પર્વતાનાં વિવરં પ્રચિશ્ય।
475.023. ન વિદ્યતે સ પૃથિવીપ્રદેશો યત્ર સ્થિતં ન પ્રસહેત કર્મ

475.025. યાનીમાન્યપવિદ્ધાનિ વિક્ષિપ્તાનિ દિશો દિશ।
475.026. કપોતવર્ણાન્યસ્થીનિ તાનિ દૃષ્ટ્વેહ કા રતિઃ

475.027. ઇમાનિ યાન્યુપસ્થાનાનિ અલાબુરિવ સેરભે।
475.028. શઙ્ખવર્ણાનિ શીર્ષાણિ તાનિ દૃષ્ટ્વેહ કા રતિઃ

475.029. યમાતપે છાદયસે શીતે યમુપગૂહસે।
475.030. એવં તે પ્રિયમાત્માનં રાજન્ મૃત્યુર્હનિષ્યતિ

476.001. <476>યાવન્મૃત્યોર્વશં ભુઙ્ક્તે પરિધત્તે દદાતિ વા।
476.002. તદ્ધિ તસ્ય સ્વકં જ્ઞેયમન્યન્નિત્યં વિગચ્છતિ

476.003. અસાધારણમન્યેષામશૌરાહરણં નિધિમ્।
476.004. મર્ત્યો નિદહ્યાદ્દાનેન અન્યેન સુકૃતેન વા

476.005. પુરા હિ ત્વાં વ્યાઘ્ર ઇવ મૃગં નિહત્ય વ્યાધિર્જરા કર્ષતિ અન્તકશ્ચ।
476.007. ન તે મિત્રાણ્યપનેષ્યન્તિ રોગં સંગમ્ય સોદર્યગણાશ્ચ સર્વે

476.009. યદેવ લબ્ધાધિકમસ્ય ભવતિ ધનં ધાન્યં રજતં જાતરૂપમ્।
476.011. દાયાદ્યમેવાનુવિચિન્તયન્તિ પુત્રાઃ સદારા અનુજીવિનશ્ચ

476.013. સચેદૃણં ભ્વતિ પિતુર્મૃતસ્ય પ્રિયાઃ સુતા નાસ્ય વહ્ણિં વિશન્તિ મૃત્યૌ ન વાપ્યશ્રુમુખા રુદન્તિ રાહુઃ પિતા મમ કાર્યતેતિ(?)

476.017. આયાન્તુ સત્ત્વાઃ પિતા મમેતિ પ્રકીર્ણકેશાશ્રુમુખા રુદન્તિ।
476.019. જ્યોતિશ્ચાસ્ય પુરતો હરન્તિ હ્યહો બતાયમમરો ભવેદિતિ

476.021. દૂષ્યૈરેનં પ્રાવૃતં નિર્હરન્તિ જ્યોતિઃ સમાદાય {ચ તમ્} દહન્તિ।
476.023. સ દહ્યતે જ્ઞાતિભી રુદ્યમાન એકેન વસ્ત્રેણ વિહાય ભોગમ્

476.025. એકો હ્યયં જાયતે જાયમાનસ્તથા મ્રિયતે મ્રિયમાણો ઽયમેકઃ।
476.027. એકો દુઃખાનનુભવતીહ જન્તુર્ ન વિદ્યતે સંસરતઃ સહાયઃ

476.029. એતચ્ચ દૃષ્ટ્વેહ પરિવ્રજન્તિ કુલાયકાસ્તે ન ભવન્તિ સન્તઃ।
476.031. તે સર્વસંગાનભિસમ્પ્રહાય ન ગર્ભશય્યાં પુનરાવસાન્તિ

ઇતિ।
477.001. <477>અથ બિમ્બિસારો રાજા રુદ્રાયણેન ભિક્ષુણા ઉત્તરોત્તરેણ પ્રતિભાનેન નિરાકૃતસ્તૂષ્ણીં નિષ્પ્રતિભઃ પ્રક્રાન્તઃ॥
477.003. અથ શિખણ્ડી રાજા યાવત્કંચિદ્ધર્મેણ રાજ્યં કારયિત્વા અધર્મેણ રાજ્યં કારયિતુમારબ્ધઃ।
477.004. સ હિરુભિરુકાભ્યામુક્તહ્--દેવ, ધર્મેણ રાજ્યં કારય, મા અધર્મેણ।
477.004. તત્કસ્ય હેતોહ્? પુષ્પફલવૃક્ષસદૃશા દેવ જનપદાઃ।
477.005. તદ્યથા દેવ પુષ્પવૃક્ષાઃ ફલવૃક્ષાશ્ચ કાલેન કાલં સમ્યક્પરિપાલ્યમાના અનુપરતપ્રયોગેણ યથાકાલં પુષ્પાણિ ફલાનિ ચાનુપ્રયચ્છન્તિ, એવમેવ જનપદાઃ પ્રિતિપાલ્યમાના અનુપરતપ્રયોગેણ યથાકાલં કરપ્રત્યાયાનનુપ્રયચ્છન્તીતિ।
477.007. સ તાભ્યાં નિવારિતો યાવત્તાવદ્ધર્મેણ રાજ્યં કારયિત્વા પુનરપ્યધર્મેણ રાજ્યં કારયિતુમારબ્ધઃ।
477.009. સ તાભ્યામ્ યાવત્ ત્રિરપ્યુક્તઃ।
477.009. વિસારિણી કૃ(તૃ?)ષ્ણા।
477.009. નિવાર્યમાણા નાવતિષ્ઠતે।
477.009. રુષિતો ઽમાત્યાનામન્ત્રયતે--યો ભવન્તો રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય મૂર્ધાભિષિક્તસ્ય યાવત્ ત્રિરપ્યાજ્ઞાં પ્રતિવહતિ, તસ્ય કીદૃશો દણ્ડ ઇતિ।
477.011. તત્ર કેચિદ્દુષ્ટામાત્યાઃ કથયન્તિ--દેવ, કિમત્ર જ્ઞાતવ્યમ્? તસ્ય વધો દણ્ડ ઇતિ।
477.012. ગાથે ચ ભાષન્તે--
477.013. અમાત્યસ્ય ચ દુષ્ટસ્ય દન્તસ્ય ચલિતસ્ય ચ।
477.014. ભોજનસ્ય ચ {અજીર્ણસ્ય} નાન્યત્રોદ્ધરણાત્સુખમ્

477.015. અમાત્યં બુદ્ધિસમ્પત્તિપ્રજ્ઞાવિનયકોવિદમ્।
477.016. કોશસ્થં ચ બલસ્થં ચ યો ન હન્યાત્સ ઘાત્યતે

ઇતિ।
477.017. શિખણ્ડી રાજા કથયતિ--ભવન્તઃ, મમૈતૌ પિત્રા સંન્યસ્તૌ।
477.017. નાહમેતૌ પ્રઘાતયામિ।
477.018. કિં ત્વાભ્યાં મમ દર્શનપથે ન સ્થાતવ્યમિતિ।
477.018. તયોર્દ્વારં નિવારિતમ્।
477.018. અન્યૌ દ્વૌ દુષ્ટામાત્યૌ સ્થાપિતૌ।
477.019. તૌ કથયતહ્--દેવ, નાક્રન્દિતા નાલુઞ્ચિતા નાતપ્તા નોત્પીડિતાસ્તિલાસ્તૈલં પ્રયચ્છન્તિ, તદ્વન્નરપતે જનપદા ઇતિ।
477.020. રાજા કથયતિ--યદેતાભ્યાં કૃતમ્, તત્પરં પ્રમાણમિતિ।
477.021. તૌ જનપદાન્ પીડયિતુમારબ્ધૌ।
477.021. યાવદન્યતમો વણિક્ પણ્યમાદાય રૌરુકાન્નગરાદ્ રાજગૃહમનુપ્રાપ્તઃ।
477.022. સ આયુષ્મતા રુદ્રાયણેન દૃષ્ટઃ।
477.023. કચ્ચિચ્છિખણ્ડી ખલુ રૌરુકેષુ સભ્ત્યવર્ગો બલવાનરોગઃ।
477.025. ધર્મેણ વા કારયતિ સ્વરાજ્યં ન ચાસ્ય કશ્ચિત્પરતોપસર્ગઃ

ઇતિ।
477.027. સ કથયતિ--
477.028. તથ્યં શિખણ્ડી ખલુ રૌરુકેષુ સભૃત્યવર્ગો બલવાનરોગઃ।
477.030. ન ચાસ્ય કશ્ચિત્પરતોપસર્ગો અધર્મેણ તુ રાજ્યં કરોતિ નિત્યમ્

478.001. <478>અથાયુષ્માન્ રુદ્રાયણો ઽનુપૂર્વ્યા પ્રષ્ટુમારબ્ધહ્--કસ્તત્રામાત્યપ્રધાનહ્? કસ્ય શિખણ્ડી વશેન જનપદાન્ પીડયતીતિ? સ કથયતિ--દેવ, હિરુભિરુકયોરમાત્યયોર્દ્વારં નિવાર્ય અન્યૌ દુષ્ટામાત્યૌ સ્થાપિતૌ।
478.003. તદ્વશેન શિખણ્ડી જનપદાન્ પીડયતીતિ।
478.003. રુદ્રાયણઃ કથયતિ--ગચ્છ ત્વં ભોઃ પુરુષ, રૌરુકનિવાસિનં જનકાયં સમાશ્ચાસય।
478.004. અહમપિ તત્ર પ્રચારિતે ગમિષ્યામિ।
478.005. અહમેનં શિખણ્ડિનમહિતાન્નિવારયિષ્યામિ, હિતે ચ સંનિયોજયિષ્યામીતિ।
478.006. સ વણિક્ પણ્યં વિસર્જયિત્વા પ્રતિપણ્યમાદાય સંપ્રસ્થિતો ઽનુપૂર્વેણ રૌરુકમનુપ્રાપ્તઃ।
478.007. તેન જ્ઞાતીનાં રહસિ નિવેદિતમ્--ભવન્તઃ, અહં પણ્યમાદાય રાજગૃહં ગતઃ।
478.007. તત્ર મયા વૃદ્ધરાજો દૃષ્ટઃ।
478.008. સ કથયતિ--અહં પ્રચારિતં રૌરુકં ગમિષ્યામિ, શિખણ્ડિનં ચાહિતાન્નિવારયિષ્યામિ, હિતે ચ સંનિયોજયિષ્યામિ યથા જનપદાન્ન પીડયતીતિ।
478.009. તૈરપરેષામારોચિતમ્, તૈરપ્યપરેષામ્।
478.010. એવં કર્ણપરમ્પરયા સ શબ્દસ્તયોર્દુષ્ટામાત્યયોઃ કર્ણં ગતઃ।
478.010. તૌ સંલક્ષયતહ્--યદિ વૃદ્ધરાજા આગમિષ્યતિ, નિયતમસૌ ભૂયો હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ સ્થાપયિષ્યતિ, આવયોશ્ચાનર્થં કારયિષ્યતિ।
478.012. તદુપાયસંવિધાનં ચ કર્તવ્યમ્ યેનાસવન્તર્માર્ગ એવ પ્રઘાત્યત ઇતિ।
478.013. તાભ્યાં રાજ્ઞઃ શિખણ્ડિન આરોચિતમ્--દેવ, શ્રૂયતે વૃદ્ધરાજા આગચ્છતીતિ।
478.013. સ કથયતિ--પ્રવ્રજિતો ઽસૌ।
478.014. કિમર્થં તસ્યાગમનપ્રયોજનમિતિ? તૌ કથયતહ્--દેવ, યેનૈકદિવસમપિ રાજ્યં કારિતમ્, સ વિના રાજ્યેનાભિરંસ્યત ઇતિ કૃત એતત્? પુનરપ્યસૌ રાજ્યં કારયિતુકામ ઇતિ।
478.016. શિખણ્ડી કથયતિ--યદ્યસૌ રાજા ભવિષ્યતિ, અહં સ એવ કુમારઃ।
478.016. કો નુ વિરોધ ઇતિ? તૌ કથયતહ્--દેવ, અપ્રતિરૂપમેતત્।
478.017. કથં નામ કુમારામાત્યપૌરજનપદૈરઞ્જલિસહસ્રૈર્ નમસ્યમાનેન રાજ્યં કારયિત્વા પુનરપિ કુમારવાસેન વસ્તવ્યમ્? વરં દેશપરિત્યાગો ન તુ કુમારવાસેન વાસમ્।
478.019. તદ્યથાપિ નામ પુરુષો હસ્તિગ્રીવાયાં ગત્વા અશ્વપૃષ્ઠેન ગચ્છેત્,અશ્વપૃષ્ઠેન ગત્વા રથેન ગચ્છેત્, રથેન ગત્વા પાદાભ્યામેવ ગચ્છેત્, એવમેવ રાજ્યં કારયિત્વા પુનઃ કુમારવાસેન વાસ ઇતિ।
478.021. સ તાભ્યાં વિપ્રલબ્ધઃ કથયતિ--કિમત્ર યુક્તમ્? કથં પ્રતિપત્તવ્યમિતિ? તૌ કથયતહ્--દેવ, પ્રઘાતયિતવ્યો ઽસૌ।
478.022. યદિ ન પ્રઘાત્યતે, નિયતં દુષ્ટામાત્યવિગ્રાહિતો દેવં પ્રઘાતયતીતિ।
478.023. સ એવમુક્તે હીનદીનવદનો મૂહૂર્તં તૂષ્ણીં સ્થિત્વા બાષ્પોપરુધ્યમાનહૃદયઃ કરુણદીનવિલમ્બિતૈરક્ષરૈઃ સ કથયતિ--ભવન્તૌ, કથં પિતરં પ્રઘાતયામીતિ? તૌ કહ્તયતહ્--ન દેવેન શ્રુતમ્?
478.026. પિતા વા યદિ વા ભ્રાતા પુત્રો વા સ્વાઙ્ગનિઃસૃતઃ।
478.027. પ્રત્યનીકેષુ વર્તેત કર્તવ્યા ભૂમિવર્ધના(?)

ઇતિ।
478.028. પુનરપ્યાહ--
478.029. યસ્ય પુત્રસહસ્રં સ્યાદેકનાવાધિરૂઢકમ્।
478.030. એકશ્ચ તત્ર શત્રુઃ સ્યાત્તદર્થે તાન્નિમજ્જયેત્

ઇતિ।
478.031. અન્યત્રાપ્યુક્તમ્--
478.032. ત્યજેદેકં કુલસ્યાર્થે ગ્રામસ્યાર્થે કુલં ત્યજેત્।
478.033. ગ્રામં જનપદસ્યાર્થે આત્માર્થે પૃથિવીં ત્યજેત્

ઇતિ।
479.001. <479>દેવ, નાત્ર કિંચિત્તપનીયમ્।
479.001. વધાર્હો ઽસૌ પ્રઘાતયિતવ્યઃ।
479.001. યદિ દેવો ઽત્ર વિલમ્બતે, યદ્દેવસ્યાનુરક્તાઃ કુમારામાત્યપૌરજનપદાસ્તે ક્ષોભમાપન્ના નિયતમનર્થં કુર્વન્તીતિ।
479.002. કામાન્ ખલુ પ્રતિસેવમાનસ્ય નાસ્તિ કિંચિત્પાપં કર્માકરણીયમિતિ તેનાધિવાસિતમ્--એવં ક્રિયતામિતિ।
479.004. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ હૃષ્ટતુષ્ટૌ પ્રમુદિતૌ વધકપુરુષાનુત્સાહયતહ્--ભવન્તઃ, ગચ્છત, વૃદ્ધરાજં પ્રઘાતયત।
479.005. ભોગૈર્વઃ સંવિભાગં કરિષ્યામ ઇતિ।
479.005. અનુરક્તપૌરજાનપદઃ સ રાજા।
479.005. ન કશ્ચિદુત્સહતે પ્રઘાતયિતુમ્।
479.006. તાભ્યાં તે હિરણ્યસુવર્ણગ્રામપ્રદાનાદિના પ્રોત્સાહિતા ન પ્રતિપદ્યન્તે।
479.007. તતસ્તાભ્યાં ક્રોધપર્યવસ્થિતાભ્યાં ચારપાલાનામાજ્ઞા દત્તા--ગચ્છન્તુ, ભવન્તહ્ એતાન્ પુરુષાન્ સપુત્રદારાન્ સસુહૃત્સમ્બન્ધિબાન્ધવાંશ્ચારકે બદ્ધ્વા સ્થાપયતેતિ।
479.008. તે શ્રુત્વા ભીતાઃ સંપ્રતિપન્નાઃ કથયન્તિ--દેવ, અલં ક્રોધેન।
479.009. ભૃત્યા વયમાજ્ઞાકરાઃ।
479.009. ગચ્છામ ઇતિ।
479.009. તે તીક્ષ્ણાનસીન્ કક્ષેણાદાય સંપ્રસ્થિતાઃ।
479.010. આયુષ્માનપિ રુદ્રાયણસ્ત્રયાણાં માસાનામત્યયાત્કૃતચીવરો નિષ્ઠિતચીવરઃ સમાદાય પાત્રચીવરમ્ યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
479.011. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તમિદમવોચત્--ઇચ્છામ્યહં ભદન્ત રૌરુકં નગરં જનપદચારિકાં ચરિતુમિતિ।
479.013. ભગવાનાહ--ગચ્છ રુદ્રાયણ, કર્મસ્વકતા તે મનસિકર્તવ્યેતિ।
479.013. અથાયુષ્માન્ રુદ્રાયણો ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ।
479.014. આયુષ્માન્ રુદ્રાયણસ્તસ્યા એવ રાત્રેરત્યયાત્ પૂર્વાહ્ને નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્।
479.015. રાજગૃહં પિણ્ડાય ચરિત્વા કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તપિણ્ડપાત્રઃ પ્રતિક્રાન્તો યથાપરિભુક્તં શયનાસનં પ્રતિસામય્ય સમાદાય પાત્રચીવરં કર્મબલપ્રેરિતમ્--
479.018. દૂરં હિ કર્ષતે કર્મ દૂરાત્કર્મ પ્રકર્ષતે।
479.019. તત્ર પ્રકર્ષતે જન્તુમ્ યત્ર કર્મ વિપચ્યતે

479.020. ઇતિ યેન રૌરુકં તેન ચારિકાં પ્રક્રાન્તઃ।
479.020. અનુપૂર્વેણ ચારિકાં ચરન્નન્તર્માર્ગે ઽન્યતમં કર્વટકં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટઃ।
479.021. સ ચ તસ્માત્ પિણ્ડપાતમટિત્વા નિષ્ક્રામતિ।
479.021. તે ચ વધકપુરુષાઃ સંપ્રાપ્તાઃ।
479.022. સ તૈર્દૃષ્ટઃ।
479.022. તેનાપિ તે પ્રત્યભિજ્ઞાતાઃ।
479.022. સ તૈઃ પુરુષૈઃ સાર્ધમેકસ્મિન્નેવોદ્યાને રાત્રિંદેવા સમુપગતઃ।
479.023. સ તાન્ પ્રષ્ટુમારબ્ધહ્--
479.024. કચ્ચિચ્છિખણ્ડી ખલુ રૌરુકેષુ સભૃત્યવર્ગો બલવાનરોગઃ।
479.026. ધર્મેણ વા કારયતિ સ્વકં રાજ્યં ન ચાસ્ય કચ્ચિત્પરતોપસર્ગઃ

ઇતિ।
479.028. તે કથયન્તિ--
479.029. દેવ, તથ્યં શિખણ્ડી ખલુ રૌરુકેષુ સભૃત્યવર્ગો બકવાનરોગઃ।
479.031. ન ચાસ્ય કશ્ચિત્પરતોપસર્ગહ્ અધર્મરાજ્યં તુ કરોતિ નિત્યમ્

480.001. <480>નરવર યત્તવ સદૃશં કૃતં ત્વયા આર્યપરાભવચિહ્નકરમ્।
480.002. તસ્યાપિ તુ યત્સદૃશં તદદ્ય ઉપલપ્સ્યસે સૌભ્યેતિ

480.003. આયુષ્માન્ રુદ્રાયણઃ કથયતિ--ભવન્તઃ, કિમસૌ મમ તત્ર ગમનં નાભિનન્દતીતિ? તે કથયતિ--દેવ, નાભિનન્દતીતિ।
480.004. સ કથયતિ--ભવન્તઃ, યદેવં ન ગચ્છામિ, પ્રતિનિવર્તામીતિ।
480.005. તે ગાથાં ભાષન્તે--
480.006. ક્વ યાસ્યસિ ત્વં નરવીર ભૂયો ન તે સુતો નન્દતિ જીવિતેન।
480.008. વયં હ્યધન્યા નૃપસમ્પ્રયુક્તા ઇહાભ્યુપેતાસ્તવ ઘાતનાય

ઇતિ॥
480.010. આયુષ્માન્ રુદ્રાયણઃ કથયતિ--ભવન્તઃ, યૂયં નામ મમ વધકપુરુષાહ્? દેવ, વધકપુરુષાઃ।
480.011. સ સંલક્ષયતિ--યત્તદુક્તં ભગવતા કર્મસ્વકતા તે રુદ્રાયણ મનસિકર્તવ્યેતિ, ઇદં તત્।
480.012. સર્વથા ધિક્ સંસારભઙ્ગુરમિતિ વિદિત્વા તેષાં કથયતિ--ભદ્રમુખાઃ, અહમસ્મિ યદર્થં પ્રવજિતઃ, સો ઽર્થો મયા ન સંપ્રાપ્તઃ।
480.013. તિષ્ઠત તાવન્મુહૂર્તમ્ યાવત્ખકાર્યમનુરૂપં ગચ્છામીતિ।
480.014. તે પરસ્પરં સંજલ્પં કૃત્વા કથયન્તિ--દેવ, એવં કુરુ।
480.014. અથાયુષ્માન્ રુદ્રાયણો ઽન્યતમં વૃક્ષમૂલં નિશ્રિત્ય સુપ્તોરગરાજભોગપરિપિણ્ડતં પર્યઙ્કં બદ્ધ્વા શાન્તેનેર્યાપથેનાવસ્થિતઃ।
480.015. ઉક્તં ભગવતા--પઞ્ચાનુશંસા બાહુશ્રુત્યે--સ્કન્ધકુશલો ભવતિ ધાતુકુશલ આયતનકુશલઃ પ્રતીત્યસમુત્પાદકુશલઃ, અપરપ્રતિબદ્ધા ચાસ્ય ભવત્યવવાદાનુશાસનીતિ।
480.017. તેન વીર્યમારભ્ય ઇદમેવ પઞ્ચગણ્ડકં સંસારચક્રં ચલાચલં વિદિત્વા સર્વસંસ્કારગતીઃ શતનપતનવિકિરણવિધ્વંસનધર્મતયા પરાહત્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
480.019. અર્હન્ સંવૃત્તસ્ત્રૈધાતુકવીતરાગઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચન આકાશપાણિતલસમચિત્તો વાસીચન્દનકલ્પો વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશો વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસવિત્પ્રાપ્તો ભવલાભલોભસત્કારપરાન્મુખઃ।
480.021. સેન્દ્રોપૈન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યો માન્યો ઽભિવાદ્યશ્ચ સંવૃત્તઃ।
480.022. અથાયુષ્માન્ રુદ્રાયણો ઽર્હત્ત્વપ્રાપ્તો વિમુક્તિપ્રીતિસુખપ્રતિસંવેદી તસ્યા વેલાયાં ગાથાં ભાષતે--
480.024. મુક્તો ગ્રન્થૈશ્ચ યોગૌશ્ચ શલ્યૈર્ નીવરણૈસ્તથા।
480.025. અદ્યાપ્યુદ્રાયણો ભિક્ષૂ રાજધર્મૈર્ ન મુચ્યતે

ઇતિ।
480.026. ઇત્યુક્ત્વા તાન્ વધકપુરુષાનુવાચ--ભદ્રમુખાઃ, યં મયા પ્રાપ્તવ્યં તત્પ્રાપ્તમ્।
480.026. ઇદાનીમ્ યદર્થમ્ યૂયમાગતાસ્તદર્થં સંપ્રાપયતેતિ।
480.027. તે કથયતિ--દેવ, યદિ શિખણ્ડી રાજા અસ્માન્ પૃચ્છતિ--કિં વૃદ્ધરાજેન મરણસમયે વ્યાકૃતમિતિ, કિમસ્માભિર્વક્તવ્યમ્? ભદ્રમુખાઃ, સ વક્તવ્યહ્--
480.030. બહ્વપુણ્યં પ્રસવસે રાજ્યહેતોઃ પિતુર્વધાત્।
480.031. અહં ચ પરિનિર્વાસ્યે ત્વં ચાવીચિં ગમિષ્યસિ

ઇતિ।
481.001. <481>ઇદં ચાપરં વક્તવ્યહ્--દ્વે આનન્તર્યે કર્મણી કૃતે--યચ્ચ પિતા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ, યચ્ચાર્હન્ ભિક્ષુઃ ક્ષીણાશ્રવઃ।
481.002. તે ઽવીચૌ મહાનરકે વસ્તવ્યમ્।
481.002. અત્યયમત્યયતો દેશય, અપ્યેતત્કર્મ તનુત્વં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગચ્છેદિતિ।
481.003. પુનરાયુષ્માન્ રુદ્રાયણઃ સંલક્ષયતિ--ઋદ્ધ્યા ગચ્છામિ।
481.004. મમાસૌ સત્ત્વો નરકપરાયણો ભવિષ્યતીતિ।
481.004. યમ્ યમ્ ઋદ્ધ્યુપાયં પ્રારભતે, તસ્ય ધર્મવિનષ્ટત્વાદ્ ઋકરો ઽપિ ન પ્રતિભાતિ પ્રાગેવ ઋદ્ધિઃ।
481.005. તતસ્તેષામેકેન પુરુષેણ નિર્ઘૃણહૃદયેન ત્યક્તપરલોકેન કક્ષાદસિં નિષ્કૃષ્ય ઉત્કૃત્તમૂલં શિરઃ કૃત્વા પૃથિવ્યાં નિપાતિતઃ॥
481.008. અથ ભવવાન્ સ્મિતમકાર્ષીત્।
481.008. ધર્મતા ખલુ યસ્મિન્ સમયે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સ્મિતં પ્રાવિષ્કુર્વન્તિ, તસ્મિન્ સમયે નીલપીતકોહિતાવદાતા અર્ચિષો મુખાન્નિશ્ચાર્ય કાશ્ચિદધસ્તાદ્ગચ્છન્તિ, કાશ્ચિદુપરિષ્ટાદ્ગચ્છન્તિ।
481.010. યા અધસ્તાદ્ગચ્છન્તિ, તાઃ સંજીવં કાલસૂત્રં સંઘાતં રૌરવં મહારૌરવં તપનં પ્રતાપનમવીચિમર્બુદં નિરર્બુદમટટં હહવં હુહુવમુત્પલં પદ્મન્ મહાપદ્મં નરકં ગત્વા યે ઉષ્ણનરકાસ્તેષુ શીતીભૂત્વા નિપતન્તિ, યે શીતનરકાસ્તેષૂષ્પીભૂત્વા નિપતન્તિ।
481.013. તેન તેષાં સત્ત્વાનાં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યન્તે।
481.013. તેષામેવં ભવતિ--કિં નુ વયં ભવન્ત ઇતશ્ચ્યુતાઃ, આહોસ્વિદન્યત્રોપપન્ના ઇતિ।
481.014. તેષાં પ્રસાદસંજનનાર્થં ભગવાન્નિર્મિતં વિસર્જયતિ।
481.015. તેષાં નિર્મિતં દૃષ્ટ્વૈવં ભવતિ--ન હ્યેવ વયં ભવન્ત ઇતશ્ચ્યુતાઃ, નાપ્યન્યત્રોપપન્નાઃ।
481.016. અપિ ત્વયમપૂર્વદર્શનઃ સત્ત્વઃ।
481.016. અસ્યાનુભાવેનાસ્માકં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રબ્ધા ઇતિ।
481.016. તે નિર્મિતે ચિત્તમભિપ્રસાદ્ય તં નરકનિવેદનીયં કર્મ ક્ષપયિત્વા દેવમનુષ્યેષુ પ્રતિસંધિં ગૃહ્ણન્તિ યત્ર સત્યાનાં ભાજનભૂતા ભવન્તિ।
481.018. યા ઉપરિષ્ટાદ્ગચ્છન્તિ, તાશ્ચાતુર્મહારાજિકાંસ્ત્રાયસ્ત્રિંશાન્ યામાંસ્તુષિતાન્નિર્માણરતીન્ પરિનિર્મિતવશવર્તિનો બ્રહ્મકાયિકાન્ બ્રહ્મપુરોહિતાન્ બ્રહ્મપાર્ષદ્યાન્ મહબ્રહ્મણઃ પરીત્તાભાનપ્રમાણાભાનાભાસ્વરાન્ પરીત્તશુભાનપ્રમાણશુભાઞ્છુભકૃત્સ્નાનનભ્રકાન્ પુણ્યપ્રસવાન્ બૃહત્ફલાનબૃહાનતપાન્ સુદૃશાન્ સુદર્શનાનકનિષ્ઠાન્ દેવાન્ ગત્વા અનિત્યં દુઃખં શૂન્યમનાત્મેત્યુદ્ધોષયન્તિ।
481.022. ગાથાદ્વયં ચ ભાષન્તે--
481.023. આરભધ્વં નિષ્ક્રામત યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને।
481.024. ધુનીત મૃત્યુનઃ સૌન્યં નડાગારમિવ કુઞ્જરઃ

481.025. યો હ્યસ્મિન્ ધર્મવિનયે અપ્રમત્તશ્ચરિષ્યતિ।
481.026. પ્રહાય જાતિસંસારં દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ

481.027. અથ તા અર્ચિષસ્ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકઘાતુમન્વાહિણ્ડ્ય ભગવન્તમેવ પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુગચ્છન્તિ।
481.028. તદ્યદિ ભગવાનતીતં કર્મ વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, ભગવતઃ પૃષ્ઠતો ઽન્તર્ધીયન્તે।
481.029. અનાગતં ચેત્ પુરસ્તાત્।
481.029. નરકોપપત્તિં ચેત્ પાદતલે।
481.029. તિર્યગુપપત્તિં ચેત્ પાર્ષ્ણ્યામ્।
481.030. પ્રેતોપપત્તિં ચેત્ પાદાઙ્ગુષ્ઠે।
481.030. મનુષ્યોપપત્તિં ચેજ્જાનુનોઃ।
481.030. બલચક્રવર્તિરાજ્યં ચેદ્વામે કરતલે।
481.031. ચક્રવર્તિરાજ્યં ચેદ્દક્ષિણે કરતલે।
481.031. દેવોપપત્તિં ચેન્નાભ્યામ્।
481.031. શ્રાવકબોધિં ચેદાસ્યે।
481.032. પ્રત્યેકાં બોધિં ચેદૂર્ણાયામ્।
481.032. યદ્યનુત્તરાં સમ્યક્સમ્બોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ <482>ઉષ્ણીષે ઽન્તર્ધીયન્તે।
482.001. અથ તા અર્ચિષો ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતઃ પાદતલે ઽન્તર્હિતાઃ।
482.002. અથાયુષ્માનાનન્દઃ કૃતકરપુટો ભગવન્તં પપ્રચ્છ--
482.003. નાનાવિધો રઙ્ગસહસ્રચિત્રો વક્ત્રાન્તરાન્નિષ્કસિતઃ કલાપઃ।
482.005. અવભાસિતા યેન દિશઃ સમન્તાદ્દિવાકરેણોદયતા યથૈવ

482.007. ગાથાં ચ ભાષતે--
482.008. વિગતોદ્ભવા દૈન્યમદપ્રહીણા બુદ્ધાજગત્યુત્તમહેતુભૂતાઃ।
482.010. નાકરણં શઙ્ખમૃણાલગૌરં સ્મિતમુપદર્શયન્તિ જિવા જિતારયઃ

482.013. તત્કાલં સ્વયમધિગમ્ય ધીર બુદ્દ્યા શ્રોતૃર્ણાં શ્રમણ જિનેન્દ્ર કાઙ્ક્ષિતાનામ્।
482.014. ધીરભિર્મુનિવૃષ વાગ્મિરુત્તમાભિરુત્પન્નં વ્યપનય સંશયં શુભાભિઃ

482.016. નાકસ્માલ્લવણજલાદ્રિતાજધૈર્યાઃ સંબુદ્ધાઃ સ્મિતમુપદર્શયન્તિ નાથાઃ।
482.018. યસ્યાર્થે સ્મિતમુપદર્શયન્તિ ધીરાસ્તં શ્રોતું સમભિલષન્તિ તે જનૌઘાઃ

ઇતિ।
482.020. ભગવાનાહ--એવમેતદાનન્દ, એવમેતદ્।
482.020. નાહેત્વપ્રત્યયમાનન્દ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધાઃ સ્મિતં પ્રાવિષ્કુર્વન્તિ।
482.021. અપિ ત્વાનન્દ,
482.022. મુક્તો ગ્રન્થૈશ્ચ યોગૈશ્ચ શલ્યૈર્ નીવરણૈસ્તથા।
482.023. અથાપિ રુદ્રાયણો ભિક્ષુર્જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ

482.024. રુદ્રાયણ આનન્દ અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તો જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ।
482.024. શ્રુત્વા આયુષ્માનાન્દઃ સાશ્રુકણ્ઠો વ્યવસ્થિતઃ।
482.025. અથ તે વધકપુરુષા આયુષ્મતો રુદ્રાયણસ્ય પાત્રચીવરં ખિક્ખિતં ચાદાય રૌરુકમનુપ્રાપ્તાઃ।
482.026. તૈસ્તયોર્દુષ્ટમાત્યયોર્ નિવેદિતમ્--વૃદ્ધરાજઃ પ્રઘાતિત ઇતિ।
482.026. તૌ શ્રુત્વા પ્રીતિપ્રામોદ્યજાતૌ યેન શિખણ્ડી રાજા તેનોપસંક્રાન્તૌ।
482.027. કથયતહ્--દેવ, દિષ્ટ્યા વર્ધસે।
482.028. ઇદાનીં દેવસ્યાકણ્ટકં રાજ્યમ્।
482.028. કથં કૃત્વા? યો દેવસ્ય શત્રુઃ, સ પ્રઘાતિતઃ।
482.029. કો નામ શત્રુહ્? દેવ, વૃદ્ધરાજઃ।
482.029. કથં જ્ઞાયતે ઽસૌ? પ્રઘાતિત ઇતિ? તાભ્યાં તે વધકપુરુષા દર્શિતાહ્--દેવ, ઇમે તે બધકપુરુષા યૌરસૌ પ્રઘાતિતઃ।
482.030. શોખણ્ડના રાજ્ઞા તે પૃષ્ટાહ્--ભવન્તઃ, કિયદ્વૃદ્ધરાજસ્ય બલમ્।
482.031. દેવ, કુતસ્તસ્ય બલમ્? ઇદં પાત્રચીવરં ખિક્ખિરં ચેતિ।
482.031. શિખણ્ડી <483>રાજા મૂર્ચ્છિતઃ પૃથિવ્યાં નિપતિતો જલપરિષેકપ્રત્યાગતપ્રાણઃ કથયતિ--ભવન્તઃ, કિં વૃદ્ધરાજેન મરણકાલે વ્યાકૃતમ્? દેવ, વૃદ્ધરાજઃ પ્રાણવિયોગઃ કથયતિ--
483.003. બહ્વપુણ્યં પ્રસવસે રાજ્યહેતોઃ પિતુર્વધાત્।
483.004. અહં ચ પરિનિર્વાસ્યે ત્વં ચાવીચિં ગમિષ્યસે

ઇતિ।
483.005. ઇદં ચાપરં વક્તવ્યહ્--દ્વે ત્વયા આનન્તર્યે કર્મણી કૃતે--યચ્ચ પિતા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ, યચ્ચાર્હન્ ભિક્ષુઃ ક્ષીણાશ્રવશ્ચ।
483.006. ચિરં તે ઽવીચૌ મહાનરકે વસ્તવ્યમ્।
483.006. અત્યયમત્યયતો દેશય।
483.007. અપ્યેવૈતત્કર્મ તનુત્વં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગચ્છેદિતિ।
483.007. મનઃશોકશલ્યેનાભ્યાહતો હરિતલૂન ઉવ ન:ઓ મ્લાયિતુમારબ્ધઃ।
483.008. તેન હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યાવાહૂતોક્તૌભવન્તૌ, ન યુવાભ્યામહમીદૃશકર્મ કુર્વાણો નિવારિત ઇતિ? તૌ કથયતહ્--વયં દેવેનાદર્શનપથે વ્યવસ્થાપિતાઃ।
483.010. કથં નિવારયામ ઇતિ? તેન તૌ દુષ્ટામાત્યૌ અદર્શનપથે વ્યવસ્થાપિતૌ।
483.011. ભૂયો હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ સ્થાપિતૌ।
483.011. તાભ્યામપિ દુષ્ટામાત્યાભ્યાં પ્રચ્છન્નં તિષ્યપુષ્યસ્તૂપયોર્દ્વે બલે કૃત્વા દ્વૌ બિડાલપોતકૌ સ્થાપિતૌ।
483.012. તયોર્દિને દિને માંસપેશીર્દત્ત્વા શિક્ષયતહ્--તિષ્યપુષ્યૌ,યેન સત્યેન સત્યવચનેન યુવાભ્યાં માયયા લોકં વઞ્ચયિત્વા શ્રદ્ધાદેયં વિનિપાત્ય પ્રત્યવરાયાં બિડાલયોનાવુપપન્નૌ, તેન સત્યેન સત્યવચનેન માંસપેશીં કૃત્વા સ્વકસ્વકં સ્તૂપં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્વકસ્વકં બલં પ્રવિશતામિતિ।
483.015. તૌ યદા સુશિક્ષિતૌ સંવૃત્તૌ, તદા તાભ્યાં દુષ્ટામાત્યાભ્યાં રુદ્રાયણસ્ય રાજ્ઞો દેવી ઉક્તા--દેવિ, પુત્રસ્તે કૃશાલુકો દુર્બલકો મ્લાનો ઽપ્રાપ્તકાયઃ।
483.017. કિમધ્યુપેક્ષસ ઇતિ? સા કથયતિ--કિમહં કરોમીતિ? યુવાભ્યામેવાસાવીદૃશકર્મ કારિત ઇતિ।
483.018. તૌ કથયતિ--દેવિ, યત્ર ઘ{અઃ પતિતઃ, કિં તત્ર રજ્જુરપિ પાતયિતવ્યા? સા કથયતિ--સત્યમેતત્પિતુર્વધમ્।
483.019. તદહં તસ્ય પ્રતિવિનોદયામિ ઇતિ।
483.020. સા કથયતિ--યદ્યેવમ્, શોભનમ્।
483.021. સા તસ્ય સકાશં ગત્વા કથયતિ--પુત્ર, કસ્માત્વમુત્પાણ્ડૂત્પાડુઃ કૃશાલુકો દુર્બલકો મ્લાનો ઽપ્રાપ્તકાય ઇતિ? સ કથયતિ--અમ્બ, ત્વમપ્યેવં કથયસિ--કસ્માત્ત્વમુત્પાડૂત્પાણ્ડુઃ કૃશાલુકો દુર્બકો મ્લાનો ઽપ્રાપ્તકાય ઇતિ, કથમહં નોત્પાણ્ડૂત્પાણ્ડુકો ભવામિ કૃશાલુકો દુબલકો મ્લાનો ઽપ્રાપ્તકાય ઇતિ, યેન મયા દુષ્ટામાત્યવિગ્રાહિતેન દ્વે આનન્તર્યે કર્મણી કૃતે--યચ્ચ પિતા જીવિતાદ્વ્યપરોપિતો યચ્ચાર્હન્ ભિક્ષુઃ ક્ષીણાશ્રવહ્? ચિરમવીચૌ મહાનરકે વસ્તવ્યમિતિ।
483.026. સા કથયતિ--પુત્ર, અભયં તાવત્પ્રયચ્છ, યત્સત્યં તત્કથયામીતિ।
483.026. સ કથયતિ--દત્તં ભવતુ।
483.027. સા કથયતિ--યથાભૂતં પુત્ર, નાસૌ તવ પિતા, કિં તુ મયા ઋતુસ્નાતયા અન્યેન પુરુષેણ સાર્થં પરિચરિતમ્, તતસ્ત્વં જાત ઇતિ।
483.028. સ સંલક્ષયતિ--પિતૃવધસ્તાવન્ન જાતઃ।
483.029. ઇતિ વિદિત્વા કથયતિ--અમ્બ, યદ્યેવં પિતૃવધો નાસ્તિ, અથદ્વધો ઽસ્તિ।
483.029. સ કથં નિસ્તાર્ય ઇતિ? સા કથયતિ--પુત્ર, જ્ઞાનકોચિદાઃ પ્રષ્ટવ્યાઃ।
483.030. તે એતદેકાન્તીકરિષ્યન્તીતિ ઉક્ત્વા પ્રક્રાન્તા।
483.031. તયા તૌ દુષ્ટામાત્યૌ આહૂયોક્તૌ--મયા અસ્ય પિતૃવધો વિનોદિતઃ।
483.031. યુવામિદાનીમર્હદ્વધં પ્રતિવિનોદયતામિતિ।
483.032. શિખણ્ડિના રાજ્ઞા અમાત્યાનામાજ્ઞા દત્તા, સર્વામાત્યાન્ <484>સંનિપાતયત યે ચ કેચિજ્જ્ઞાનકોવિદા ઇતિ।
484.001. તૈઃ સર્વામાત્યાઃ સંનિપાતિતાઃ, યે ચ કેચિજ્જ્ઞાનકોવિદાઃ।
484.002. તાવપિ સુષ્ટામાત્યૌ તત્રૈવ સંનિપતિતૌ।
484.002. સર્વ એવ જાજોપજીવી લોકો ઽનુકૂલં વક્તુમારબ્ધઃ।
484.003. તત્ર કેચિત્કથયન્તિ--દેવ, કેનાસૌ દૃષ્ટો ઽર્હત્ત્વમ્ ઇતિ? અપરે કથયન્તિ--દેવ, અર્હન્તઃ સર્વજ્ઞાનકલ્પા આકાશગામિન ઇતિ।
484.004. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--દેવ, કિમત્ર શોકઃ ક્રિયતે? સ કથયતિ--યુવામપ્યેવં કથયથ--કિમર્થં શોકઃ ક્રિયતે ઇતિ, નનુ યુવાભ્યામેવાહમર્હદ્વધં કાતિતઃ।
484.006. દેવ, ન સન્ત્યર્હન્તઃ।
484.006. કુતો ઽર્હદ્વધહ્? સ કથયતિ--મયા પ્રત્યક્ષદૃષ્ટૌ તિષ્યપુષ્યૌ અર્હન્તૌ જ્વલનતપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કૃત્વા નિરુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ નિર્વાતૌ।
484.008. યુવામેવં કથયથ--ન સન્ત્યર્હનતઃ, કુતો ઽર્હદ્વધ ઇતિ? તૌ કથયતહ્--વયં દેવસ્ય પ્રત્યક્ષીકુર્મો યથા માયયા લોકં વઞ્ચયિત્વા શ્રદ્ધાદેયં વિનિપાત્ય પ્રત્યવરાયાં બિડાલયોનાવુપપન્નૌ અદ્યત્વે ઽપિ સ્તૂપે તિષ્ઠત ઇતિ।
484.010. રાજા અમાત્યાનામન્ત્રયતે--ભવન્તઃ, યદ્યેવમાગચ્છત ગચ્છામઃ, પશ્યામઃ કિં ભૂતમભૂતં વેતિ।
484.011. એષ ચ શબ્દો રૌરુકે નગરે સમન્તતો વિસૃતઃ।
484.012. તતસ્તે સર્વે જનપદનિવાસિનો લોકાસ્તદ્દ્રષ્ટું નિષ્ક્રાન્તાઃ।
484.012. તતસ્તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--યથા તિષ્યપુષ્યૌ યેન સત્યેન સત્યવચનેન યુવાં માયયા લોકં વઞ્ચયિત્વા શ્રદ્ધાદેયં વિનિપાત્ય પ્રત્યવરાયાં બિડાલયોનાવુપપન્નૌ સ્વકસ્વકે સ્તૂપે તિષ્ઠતઃ।
484.014. અનેન સત્યેન સત્યવચનેન ઇમાં માંસપેશીમાદાય સ્વકસ્વકં સ્તૂપં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્વકસ્વકં બિલં પ્રવિશતામિતિ।
484.015. તાવેવમુક્તૌ સ્વકસ્વકાત્ સ્તૂપાન્નિર્ગતૌ।
484.016. તાવેવાનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્દૃષ્ટૌ।
484.016. તૌ માંસપેશીમાદાય સ્વકસ્વકસ્તૂપં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સ્વકસ્વકબિલં પ્રવિષ્ટૌ।
484.017. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયત--દૃષ્ટં દેવેનેતિ? સ કથયતિ--દૃષ્ટમ્।
484.018. દેવ, ન સન્તિ લોકે ઽર્હન્તઃ।
484.018. કેવલં ત્વયં જનપ્રવાદ ઇતિ।
484.018. તસ્ય યાસૌ દૃષ્ટિહ્--સન્તિ લોકે ઽર્હન્ત ઇતિ, સા પ્રતિવિગતા।
484.019. તત્ર યે ઽશ્રદ્ધાસ્તેષામસદ્દર્શનમુત્પન્નમ્, યે મધ્યસ્થાસ્તેષાં કાઙ્ક્ષા, યે શ્રદ્ધાસ્તેષામદ્ભુતં સંવૃત્તમ્।
484.020. અનુભાવોદગ્રા અવિશારદાઃ।
484.020. શિખણ્ડી રાજા સંલક્ષયતિ--યદિ ન સન્ત્યેવ લોકે ઽર્હન્તઃ, કિમર્હ્તમાર્યકાશ્યપસ્ય કાત્યાયનસ્ય પઞ્ચશતપરિવારસ્ય શૌલાયા ભિક્ષુણ્યાઃ પ્લઞ્ચશતપરિવારાયાઃ પિણ્ડકમનુપ્રયચ્છામીતિ? તેન ભિક્ષૂણાં ભિક્ષુણીનાં ચ પિણ્ડપાતઃ સમુચ્છિન્નઃ।
484.023. ભિક્ષવો ભિક્ષુણ્યશ્ચ રૌરુકાત્પ્રક્રાન્તાઃ।
484.023. અથાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ શૌલા ચ ભિક્ષુણી વિનયાપેક્ષયા તત્રૈવાવસ્થતૌ।
484.024. યાવદપરેણ સમયેન રાજા શિખણ્ડી રૌરુકાન્નગરાન્નિર્ગચ્છતિ।
484.025. આયુષ્માંશ્ચ મહાકાત્યાયનો રૌરુકં નગરં પિણ્ડાય પ્રવિશતિ।
484.026. સ રાજાનં દૃષ્ટ્વૈકાન્તે ઽપક્રમ્યાવસ્થિતહ્--મા અયમપ્રસાદં પ્રવેદયિષ્યતીતિ।
484.027. સ રાજ્ઞા શિખણ્ડિના એકાન્તે ઽવસ્થિતો દૃષ્ટઃ।
484.027. દૃષ્ટ્વા ચ પુનરામન્ત્રયતે--ભવન્તઃ, કિમર્થમયમાર્યો મહાકાત્યાયનો માં દૃષ્ટ્વા એકાન્તે ઽપક્રમ્યાવસ્થિત ઇતિ।
484.028. તસ્ય પૃષ્ઠતો હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ ગચ્છતઃ।
484.029. તૌ કથયતહ્--દેવ, આર્યો મહાકાત્યાયનઃ સંલક્ષયતિ--દેવઃ કૃતકૌતુકમઙ્ગલો ગચ્છતિ, મા અપ્રસાદં વેદયિષ્યતિ, દુઃખં ચરદ્ગચ્છતિ, કર્મ ક્રિયતે, પાત્રચીવરાણિ પાંશુના અવતરિષ્યતીતિ।
484.031. રાજા તૂષ્ણીમવસ્થિત ઇતિ।
484.031. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો રૌરુકં નગરં પિણ્ડાય ચરિત્વા નિર્ગચ્છતિ, રાજા ચ શિખણ્ડી પ્રવિશતિ।

485.001. <485>આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તથૈવ એકાન્તે ઽપક્રમ્યાવસ્થિતઃ।
485.001. શિખણ્ડી રાજા કથયતિ--ભવન્તઃ, પૂર્વમપ્યયમાર્યો મહાકાત્યાયનો માં દૃષ્ટ્વા એકાન્તે ઽપક્રમ્યાવસ્થિતઃ, સામ્પ્રતિમપિ।
485.003. કો ઽત્ર હેતુરિતિ? તસ્ય પૃષ્ઠતસ્તૌ દુષ્ટામાત્યૌ ગચ્છતઃ।
485.003. તૌ કથયતહ્--દેવ, એષ કથયતિ--મા અહમસ્ય પિતૃમારકસ્ય રજસા પ્રવ્રજ્યામીતિ।
485.004. અપરીક્ષકો ઽસૌ।
485.004. શ્રુત્વા પર્યવસ્થિતઃ।
485.005. સ કથયતિ--ભવન્તઃ, યસ્યાહં પ્રિયઃ, સો ઽસ્ય મુણ્ડકસ્ય શ્રમણકસ્યોપર્યેકૈકં પાંશુમુસ્ટિં ક્ષિપત્વિતિ।
485.006. સર્વેણ જનકાયેનૈકૈકા પાંશુમુષ્ટિઃ ક્ષિપ્તા।
485.006. મહાસાધનો ઽસૌ રાજા।
485.006. એકૈકયા પાંશુમુષ્ટ્યા આયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્યોપરિ મહાન્ પાંશુરાશિર્વ્યવસ્થિતઃ।
485.007. સો ઽપિ ઋદ્ધ્યા પર્ણિકાં કુટિમભિનિર્માયાવસ્હિતઃ।
485.008. સ ગોપાલકૈઃ પશુપાલકૈશ્ચાવષ્ટભ્યમાનો દૃષ્ટઃ।
458.008. તે બુદ્ધ્યાયમાનાહ્(?) પરિવાર્યાવસ્થિતાઃ।
485.009. હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ પૃષ્ઠતો ઽનુહિણ્ડ્ય તં પ્રદેશમનુપ્રાપ્તૌ।
485.010. તૌ પૃચ્છતહ્--ભવન્તઃ, કિમિદમિતિ? તે કથયન્તિ--તેન કલિરાજેન પિતૃમારકેણ આર્યો મહાકાત્યાયનો ઽદુષ્યનયકારી પાંશુના અવષ્ટબ્ધ ઇતિ।
485.011. તૌ સાશ્રુકણ્ઠૌ રુદન્મુખૌ ગોપાલકપશુપાલકૈઃ સાર્ધં પાંશૂનપનેતુમારબ્ધૌ।
485.011. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો નિર્ગતઃ।
485.012. તૌ પાદયોર્ નિપત્ય પૃચ્છતહ્--આર્ય, કિમિદમિતિ? સ કથયતિ--કિમન્યદ્ભવિષ્યતીતિ? તૌ કથયતહ્--આર્ય, યદિદં શિખણ્ડિના મહાકાત્યાયને જનકાયસહાયેન કર્મ કૃતમ્।
485.014. અસ્ય કો ભવિષ્યતીતિ।
485.015. ઇતઃ સપ્તમે દિવસે રૌરુકં નગરં પાંશુના અવષ્ટપ્સ્યતે।
485.015. આર્ય, કા આવુપૂર્વી ભવિષ્યતીતિ? આયુષ્મન્તૌ, પ્રથમે દિવસે મહાવાયુરાગત્ય રૌરુકં નગરમપગતપાષાણશર્કરકપાલં વ્યવસ્થાપયિષ્યતિ।
485.017. દ્વિતીયે દિવસે પુષ્પવર્ષં પતિષ્યતિ।
485.017. તૃતીયે વસ્ત્રવર્ષમ્, ચતુર્થે હિરણ્યવર્ષમ્, પઞ્ચમે સુવર્ણવર્ષમ્, પશ્ચાદ્યૈ રૌરુકસામાન્તનિવાસિભિઃ સામવાયિકં કર્મ કૃતમ્, તે રૌરુકં નગરં પ્રેવક્ષ્યન્તિ।
485.019. તેષુ પ્રવિષ્ટેષુ ષષ્ઠે દિવસે રત્વવર્ષં પતિષ્યતિ, સપ્તમે દિવસે પાંશુવર્ષમિતિ।
485.019. તૌ કથયતહ્--આર્ય, કિમાવામસ્ય કર્મણો ભાવિનૌ? ભદ્રમુખૌ, ન યુવામસ્ય કર્મણો ભાગિનૌ।
485.021. આર્ય, યદેવં કથમસ્માભિરસ્માન્નગરાન્નિષ્ક્રમિતવ્યમિતિ? સ કથયતિ--યુવામ્ યાવચ્ચ ગૃહમ્ યાવચ્ચ નદી અત્રાન્તરે સુરુઙ્ગાં ખાનયિત્વા ગૃહસમીપે નાવં સ્થાપયિત્વા તિષ્ઠત।
485.023. યદા રત્નવર્ષં પતેત્, તદા રત્નાનાં નાવં પૂરયિત્વા નિષ્પલાયિતવ્યમિતિ।
485.023. તૌ તસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય રૌરુકં પ્રવિષ્ટૌ।
485.024. રાજ્ઞઃ સકાશં પ્રવિષ્ટૌ કથયતહ્--કિં દેવેનાર્યો મહાકાત્યાયનઃ કિંચિદુક્તઃ પાંશુનાવષ્ટબ્ધહ્? સ કથયતિ--ભવન્તઃ, જીવત્યસૌ? દેવ, જીવતિ।
485.025. કિં કથયતિ--દેવ, એવં કથયતિ--ઇતઃ સપ્તમે દિવસે રૌરુકં નગરં પાંશુના અવષ્ટપ્સ્યત ઇતિ।
485.026. કાનુપૂર્વી? કથયતિ--દેવ, સ એવં કથયતિ, પ્રથમે તાવદ્દિવસે મહવાયુરાગત્ય રૌરુકં નગરમપગતપાષાણશર્કરકપાલં વ્યવસ્થાપયિષ્યતિ, દ્વિતીયે દિવસે પુષ્પવર્ષં પતિષ્યતિ, તૃતીયે દિવસે વસ્ત્રવર્ષમ્, ચતુર્થે હિરણ્યવર્ષમ્, પઞ્ચમે સુવર્ણવર્ષમ્, પશ્ચાદ્યૈ રૌરુકસામન્તકનિવાસિભિઃ સામવાયિકં કર્મ કૃતં તે રૌરુકં નગરં પ્રવેક્ષ્યન્તિ, તેષુ પ્રવિષ્ટેષુ ષષ્ઠે દિવસે રત્નવર્ષં પતિષ્યતિ, સપ્તમે દિવસે પાંશુવર્ષમિતિ।
485.031. તૌ કથયતહ્--આર્ય, કિમાવામપ્યસ્ય કર્મણો ભાગિનૌ? ભદ્રમુખૌ, ન યુવામસ્ય કર્મણો ભાગિનૌ।
485.032. આર્ય, યદ્યેવં કથમસ્માન્નાગ્રાન્નિષ્ક્રમિતવ્યમિતિ? સ કથયતિ--<486>યુવામ્ યાવચ્ચ ગૃહમ્ યાવચ્ચ નદી અત્રાન્તરે સુરુઙ્ગાં ખાનયિત્વા ગૃહસમીપે નાવં સ્થાપયિત્વા તિષ્ઠત।
486.002. યદા રત્નવર્ષં પતેત્, તદા રત્નાનાં નાવં પૂરયિત્વા નિષ્પલયિતવ્યમિતિ।
486.002. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--સમુચ્છિન્નપિણ્ડપાતઃ પાંશુવર્ષેણાવષ્ટબધઃ સ કિમન્યદ્વદતુ? ઈદૃશં વા વદતે, દેવતો વા પાપનરમિતિ(?)।
486.004. રાજા શિખણ્ડી સંલક્ષયતિ--સ્યાદેવમિતિ।
486.004. હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ મુખં વિભણ્ડ્ય હસ્તાન્ સંપરિવર્ત્ય પ્રક્રાન્તૌ।
486.005. તત્ર હિતુકસ્ય શ્યામાકો દારકઃ પુત્રઃ।
486.006. ભિરુકસ્ય શ્યામાવતી નામ દારિકા દુહિતા।
486.006. હિતુકેન શ્યામાકો દારક આયુષ્મતે મહાકાત્યાયનાય દત્તહ્--આર્ય, યદ્યસ્ય કાનિચિત્કુશલમૂલાનિ સ્યુઃ, પ્રવ્રાજયેથાઃ।
486.007. નો ચેત્ તવૈવાયમુપસ્થાયક ઇતિ।
486.008. ભિરુકેનાપિ શ્યામાવતી દારિકા શૈલાયા ભિક્ષુણ્યા દત્તા--આર્યે, યદ્યસ્યાઃ કાનિચિત્ કુશલમૂલાનિ સ્યુઃ, પ્રવ્રાજયેથાઃ।
486.009. નો ચેત્ કૌશામ્બ્યાં ઘોષિલો નામ ગૃહપતિર્મમ વયસ્યસ્તસ્ય સમર્પયિષ્યસીતિ।
486.010. તયાધિવાસિતમ્।
486.010. અથ શૈલા ભિક્ષુણી શ્યામાવતીમાદાય ઋદ્ધ્યા રૌરુકાન્નગરાત્ પ્રક્રાન્તા।
486.011. તદા કૌશામ્બ્યાં ઘોષિલસ્ય ગૃહપતેર્દત્તા।
486.012. યથા ચ સંદિષ્ટં સમાખ્યાતમ્।
486.012. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તત્રૈવાવસ્થિતઃ।
486.012. હિરુભિરુકાભ્યામગ્રામાત્યાભ્યામ્ યાવચ્ચ ગૃહમ્ યાવચ્ચ નદી અત્રાન્તરે સુરુઙ્ગાં ખાનયિત્વા ગૃહસમીપે ચ નૌઃ સ્થાપિતા।
486.014. યાવદન્યતમસ્મિન્ દિવસે મહાવાયુરાગતઃ, યેન તં રૌરુકં નગરમપગતપાષાણશર્કરકપાલં વ્યવસ્થાપિતમ્।
486.015. દ્વિતીયે દિવસે પુષ્પવર્ષં પતિતમ્।
486.015. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--દેવ, શ્રૂયતે રાજ્ઞો માન્ધાતુઃ સપ્તાહં હિરણ્યવર્ષં પતિતમિતિ।
486.016. દેવસ્યેદં પુષ્પવર્ષં પતિતમ્, નચિરાદ્વસ્ત્રવર્ષં પતિષ્યતિ।
486.017. તૃતીયે દિવસે વસ્ત્રવર્ષં પતિઅમ્।
486.017. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--દેવસ્યેદં વસ્ત્રવર્ષં પતિતમ્, નચિરાદ્વિરાદ્ધિરણ્યવર્ષં પતિષ્યતીતિ।
486.018. ચતુર્થે દિવસે હિરણ્યવર્ષં પતિતમ્।
486.019. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--દેવસ્યેદં હિરણ્યવર્ષં પતિતમ્, નચિરાદેવ સુવર્ણવર્ષં પતિષ્યતીતિ।
486.020. પઞ્ચમે દિવસે સુવર્ણવર્ષં પતિતમ્।
486.020. તૌ દુષ્ટામાત્યૌ કથયતહ્--દેવસ્યેદં સુવર્ષં પ્તતિતમ્, નચિરાદેવ રત્નવર્ષં પતિષ્યતીતિ।
486.021. યૌ રૌરુકસામન્તકનિવાસિભિઃ સામવાયિકં કર્મ કૃતમ્, તે રૌરુકં નગરં પ્રવિષ્ટાઃ।
486.022. તેષુ પ્રવિષ્ટેષુ ષષ્ઠે દિવસે રત્નવર્ષં પતિતમ્।
486.022. હિરુભિરુકાવગ્રામાત્યૌ રત્નાનાં નાવં પૂરયિત્વા નિષ્પલાયિતૌ।
486.023. તત્ર હિરુકેણાન્યતમસ્મિન્ પ્રદેશે હિરુકં નામ નગરં માપિતમ્।
486.024. તસ્ય હિરુકં હિરુકમિતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા।
486.024. ભિરુકેણાન્યતમસ્મિન્ પ્રદેશે ભિરુકં નામ નગરં માપિતમ્।
486.025. તસ્યાપિ ભિરુકચ્છં ભિરુકચ્છમિતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા।
486.025. સપ્તમે દિવસે પાંશુવર્ષં પતિતુમારબ્ધમ્।
486.026. અમનુષ્યકૈર્દ્વારાણ્યવષ્ટબ્ધાનિ।

486.026. શ્યામાકઃ કથયતિ--આર્ય, કિમેષ ઉચ્ચશબ્દો મહાશબ્દ ઇતિ।
486.027. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ કથયતિ--પુત્ર, વાતાયનેન કાશિકાં નિષ્કાસયેતિ।
486.028. તેન વાતાયનેન કાશિકા નિષ્કાસિતા।
486.028. પાંશુભિરનવીકૃતા।
486.028. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ સંલક્ષયતિ--સાવશેષાગોચર ઇતિ।
486.029. યાવદ્ભૂયો નિષ્કાસિતા, પૂર્ણા ચૂડિકાબદ્ધા સંવૃત્તા।
486.030. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ સંલક્ષયતિ--અગોચરીભૂતમ્।
486.030. ઇદાનીં ગચ્છમીતિ।
486.030. અથ યા રૌરુકનિવાસિની દેવતા સા યેનાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તેનોપસંક્રાન્તા।
486.031. ઉપસંક્રમ્ય પાદાભિવન્દનં કૃત્વા કથયતિ--આર્ય, અહમપ્યાગછામિ।
486.032. આર્યસ્યોપસ્થાનં કરિષ્યામીતિ।
487.001. <487>તેનાધિવાસિતમ્।
487.001. આય્ષ્મતા મહાકાત્યાયનેન શ્યામાક ઉક્તહ્--પુત્ર, ગૃહાણ ચીવરકર્ણિકમ્।
487.002. ગચ્છામ ઇતિ।
487.002. તેન ચીવરકર્ણિકો ગૃહીતઃ।
487.002. સ ઋદ્ધ્યા ઉપરિવિહાયસા શ્યામાકં દારકમાદાય સંપ્રસ્થિતઃ।
487.003. રૌરુકનિવાસિન્યપિ દેવતા સ્વર્દ્ધ્યા તસ્ય પૃષ્ઠતો ઽનુબદ્ધા।
487.004. રૌરુકમપિ નગરં પાંશુનાવષ્ટબદ્ધમ્।
487.004. તે ઽનુપૂર્વેણ ખરં મમ કર્વટકમનુપ્રાપ્તાઃ।
487.004. તેન તત્ર ખલાભિધાને ઽવસ્થિતાઃ।
487.005. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનઃ શ્યામાકં દારકં ખલભિધાને સ્થાપયિત્વા પિન્ણ્ડપાત્રં પ્રવિષ્ટઃ।
487.006. દેવતાનુભાવાત્તસ્મિન્ ખલાભિધાને ધાન્યં વર્ધિતુમારબ્ધમ્।
487.007. યસ્તત્ર પુરુષો ઽવસ્થિતઃ, સ તં દારકં દૃષ્ટ્વા તસ્ય સકાશમુપસંક્રમ્ય કથયતિ--ભો દારક, તવ પ્રભાવાત્ખલાભિધાને ધાન્યં વર્ધત ઇતિ।
487.008. સ કથયતિ--ન મમ પ્રભાવાત્ ખલભિધાને ધાન્યં વર્ધત ઇતિ, અપિ તુ રૌરુકનિવાસિની દેવતા ઇહાગતા અમુષ્મિન્ પ્રદેશે તિષ્ઠતિ, તસ્યાઃ પ્રભાવાત્ ખલાભિધાને ધાન્યં વર્ધત ઇતિ।
487.010. સ તસ્યાઃ સકાશં ગત્વા પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ--દેવતે, તાડકં કુઞ્ચિકાં ચ તાવદ્ધારય, યાવદ્ગ્રામમ્ {ગત્વા} આગચ્છામિ।
487.011. ન ચ ત્વયા માં મુક્ત્વા અન્યસ્ય કસ્યચિદ્દાતવ્યમિતિ।
487.012. તેનાપિ કર્વટકં ગત્વા કર્વટકનિવાસી જનકાયઃ સંનિપાતિતઃ।
487.013. ઉક્તશ્ચ--ભવન્તઃ, રૌરુકનિવાસિની દેવતા ઇહાગતા ખલાભિધાને તિષ્ઠતિ।
487.014. તત્પ્રભાવાત્ ખલભિધાને ધાન્યં વર્ધતે।
487.014. તસ્યા હસ્તે મયા તાડકં કુઞ્ચિકા ચ દત્તા।
487.015. {ઉક્તમ્} ચ--દેવતે, તાડકં કુઞ્ચિકાં ચ તાવદ્ધારય યાવદ્ ગ્રામં ગત્વા આગચ્છામિ।
487.016. ન ચ ત્વયા માં મુક્ત્વા અન્યસ્ય કસ્યચિદ્દાતવ્યમિતિ।
487.016. તદધિષ્ઠાનં વિજ્ઞાપયામિ--યદિ મમ પુત્રં શ્રેષ્ઠિનમભિષિઞ્ચથ, અહમાત્માનં જીવિતાદ્વ્યપરોપયામીતિ।
487.017. દેવતા અસ્માદધિષ્ઠાનાન્ન ક્વચિદ્ગમિષ્યતિ, યુષ્માકં ભોગાભિવૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ, સર્વાશ્ચ ઈતયો વ્યુપશમં ગમિષ્યન્તીતિ।
487.019. તૌસ્તસ્ય પુત્રઃ શ્રેષ્ઠી તેનાત્મા જીવિતાદ્વ્યપરોપિતઃ।
487.019. તતઃ સર્વં તદધિષ્ઠાનં ગન્ધપુષ્પોશોભિતં છત્રધ્વજપતાકાશોભિતં ચ બલિમાદાય યેન દેવતા તેનોપસંક્રાન્તાઃ।
487.021. ઉપસંક્રમ્ય પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ--દેવતે, અધિષ્ઠા ભવ, ઇહૈવ તિષ્ઠેતિ।
487.022. નાસ્તિ મમેહાવસ્થાનમ્।
487.022. આર્યસ્યાહં મહાકાત્યાયનસ્યોપસ્થાયિકેતિ।
487.022. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયન ઇતિ કથયતિ--દેવતે, સમન્વાહર અસ્ય યસ્ય સકાશાત્ તાડકઃ કુઞ્ચિકા ચ ગૃહીતેતિ।
487.024. સા સમન્વાહર્તું પ્રવૃત્તા પશ્યતિ, યાવત્કાલગતઃ।
487.024. તયાસાવધિષ્ઠાનનિવાસી જનકાયો ઽભિહિતહ્--ભવન્તઃ, સમયતો ઽહં તિષ્ઠામિ।
487.025. તૌર્યાદૃશમેવ તસ્યા દેવતાયાઃ સ્થણ્ડિલં કારિતં તાદૃશમેવાયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્ય।
487.027. તસ્યા દેવતાયા યો ઽધિષ્ઠાને પ્રદીપઃ પ્રજ્ઞપ્તઃ, તમસૌ ગૃહીત્વા આયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્ય સ્થણ્ડિલે સ્થાપયતિ।
487.028. સા અન્યતમેન પુરુષેણ પ્રાકારકણ્ટકે સ્થિતેન પ્રદીપં ગૃહીત્વા ગચ્છન્તી દૃષ્ટા।
487.029. સ સંલક્ષયતિ--એષા દેવતા આર્યસ્ય મહાકાત્યાયનસ્યાભિસાતિકા ગચ્છતીતિ।
487.030. તયા તસ્ય ચિત્તમુપલક્ષિતમ્।
487.030. સા રુષિતા--પાપચિત્તસમુદાચારો ઽયં કર્વટકનિવાસી જનકાયઃ।
487.031. આર્યસ્ય મહાકાત્યાયનસ્ય નિરામગન્ધસ્યાતૃપ્તપુણ્યસ્યાપવાદમનુપ્રયચ્છતીતિ।
487.032. તસ્માત્તસ્મિન્ કર્વટકે મારિરુત્સૃષ્ટા।
487.032. મહાજનમરકો જાતઃ।
487.032. મૃતજને <488>નિષ્કાસ્યમાને મઞ્ચકામઞ્ચકે સડ્ત્કુમારબ્ધાઃ।
488.001. અધિષ્ઠાનનિવાસિના જનકાયેન નૈમિત્તિકા આહૂય પૃષ્ટાહ્--કિમેતદિતિ? તે કથયન્તિ દેવતાપ્રકોપ ઇતિ।
488.002. તે તાં ક્ષમયિતુમારબ્ધાઃ।
488.002. સાકથયતિ--યૂયમાર્યસ્ય મહાકાત્યાયનસ્ય નિરામગન્ધસ્યાસત્કારમનુપ્રયચ્છથેતિ? તે ભૂયઃ કથયન્તિ--ક્ષમખ દેવતે, ન કશ્ચિદસત્કારં કરિષ્યતીતિ।
488.004. સા કથયતિ--યદિ યૂયમ્ યાદૃશમેવાર્યસ્ય મહાકાત્યાયનસ્યેતિ।
488.005. તે કથયન્તિ--દેવતે ક્ષમખ, પ્રતિવિશિષ્ટતરં કુર્મ ઇતિ।
488.006. તયા તેષાં ક્ષાન્તમ્।
488.006. તૈરપ્યાયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્ય પ્રતિવિશિષ્ટતરઃ સત્કારઃ કૃતઃ।
488.006. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તત્ર વર્ષોષિતઃ શ્યામાકં દારકમાદાય દેવતામુપામન્ત્ર્ય સંપ્રસ્થિતઃ।
488.007. સા કથયતિ--આર્ય, મમ કિચિચ્ચિહ્નમનુપ્રયચ્છ, યત્રાહં કારાં કૃત્વા તિષ્ઠામીતિ।
488.008. તેન તસ્યાં કાશિકા દત્તા।
488.009. તયાત્ર પ્રક્ષિપ્ય સ્તૂપઃ પ્રતિષ્ઠાપિતો મહશ્ચ પ્રસ્થાપિતહ્--કાશીમહ કાશીમહ ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા।
488.010. અદ્યાપિ ચૈત્યવન્દકા ભિક્ષવો વન્દન્તે।
488.010. શ્યામાકો દારકશ્ચીવરકર્ણિકે લગ્નઃ પ્રલમ્બમાનો ગોપાલકપશુપાલકૈર્દૃષ્ટઃ।
488.011. તૈર્લમ્બતે લમ્બત ઇતિ ઉચ્ચૈર્ નાદો મુક્તઃ।
488.011. તસ્મિઞ્ જનપદે મનુષ્યાણાં લમ્બકપાલ ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા।
488.012. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો ઽન્યતમં કર્વટકમનુપ્રાપ્તઃ।
488.013. તત્ર શ્યામાકં દારકં વૃક્ષમૂલે સ્થાપયિત્વા પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટઃ।
488.013. તસ્મિંશ્ચ કર્વટકે ઽપુત્રો રાજા કાલગતઃ।
488.014. પૌરજાનપદાઃ સંનિપત્ય કથયન્તિ--ભવન્તઃ, કં રાજાનમભિષિઞ્ચામ ઇતિ? તત્રૈકે કથયન્તિ--યઃ પુણ્યમહેશાખ્ય ઇતિ।
488.015. અપરે કથયન્તિ--કથમસૌ પ્રજ્ઞાયત ઇતિ? અન્યે કથયન્તિ--પરીક્ષકાઃ પ્રયુજ્યન્તામિતિ।
488.016. તૈઃ પરીક્ષકાઃ પ્રયુક્તાઃ।
488.016. તે ઇતશ્ચામુતશ્ચ પર્યાટિતુમારબ્ધાઃ।
488.017. તૈરસૌ વૃક્ષસ્યાધસ્તાન્મિદ્ધમવક્રાન્તો દૃષ્ટઃ।
488.017. તે તસ્ય નિમિત્તમુદ્ગૃહીતુમારબ્ધા યાવત્પશ્યન્તિ।
488.018. અન્યેષાં વૃક્ષાણાં છાયા પ્રાચીનપ્રવણા પ્રાચીનપ્રાગ્ભારા।
488.018. તસ્ય વૃક્ષસ્ય ચ્છાયા અસ્ય શ્યામાકસ્ય દારક્સ્ય કાયં ન વિજહાતીતિ।
488.019. દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ સંજલ્પિતુમારબ્ધાહ્--ભવન્તઃ, અયં પુણ્યમહેશાખ્યઃ સત્ત્વઃ, એતમભિષિઞ્ચામ ઇતિ।
488.020. સ તૈઃ પ્રબોધ્યોક્તહ્--દારક, રાજ્યં પ્રતીચ્છેતિ।
488.021. સ કથયતિ--નાહં રાજ્યેનાર્થી।

488.021. અહમાર્યસ્ય મહાકાત્યાયનસ્યોપસ્થાપક ઇતિ।
488.022. આયુષ્મતા મહાકાત્યાયનેન શ્રુતમ્।
488.022. સમન્વાહર્તું પ્રવૃત્તઃ।
488.022. કિમસ્ય દારકસ્ય રાજ્ઞઃ સંવર્તનીયાનિ કર્માણિ ન વેતિ।
488.023. પશ્યતિ, સન્તિ।
488.023. સ કથયતિ--પુત્ર, પ્રતીચ્છ રાજ્યમ્, કિં તુ ધર્મેણ તે કારયિતવ્યમિતિ।
488.024. તેન તં પ્રતીષ્ટમ્।
488.024. સ તૈ રાજ્યે ઽભિષિક્રઃ।
488.024. શ્યામાકેન દારકેણ તસ્મિન્ રાજ્યં કારિતમિતિ।
488.025. શ્યામાકરાજ્યં શ્યામાકરાજ્યમિતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા॥
488.026. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો વોક્કાણમનુપ્રાપ્તઃ।
488.026. વોક્કાણે આયુષ્મતો મહાકાત્યાયનસ્ય માતા ઉપપન્ના।
488.027. સા આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનં દૃષ્ટ્વા કથયતિ--દૃષ્ટ્વા ચિરસ્ય બર પુત્રકં પશ્યામિ, ચિરસ્ય બત પુત્રકં પશ્યામીતિ।
488.028. સ્તનાભ્યાં ચાસ્યાઃ ક્ષીરધારાઃ પ્રસૃતાઃ।
488.028. આયુષ્મતા મહાકાત્યાયનેન અમ્બ અમ્બેતિ સમાશ્વાસિતા।
488.029. તયા આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો ભોજિતઃ।
488.029. તસ્યા આયુષ્મતા મહાકાત્યાયનેનાશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસમ્પ્રતિવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા સ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
488.032. સા દૃષ્ટસત્યા ત્રિરુદાનમુદાનયતિ સ્મ--ઇદમસ્માકં ભદનત ન માત્રા <489>કૃતં ન પિત્રા ન રાજ્ઞા ન દેવતાભિર્ નેષ્ટેન સ્વજનબન્ધુવર્ગેણ ન પૂર્વપ્રેતૈર્ ન શ્રમણબ્રાહ્મણૈર્યદ્ભવતા અસ્માકં કૃતમ્।
489.002. સ્મુચ્છોષિતા રુધિરાશ્રુસમુદ્રાઃ, લઙ્ઘિતા અસ્થિપર્વતાઃ, પિહિતાન્યપાયદ્વારાણિ, વિવૃતાનિ સ્વર્ગમોક્ષદ્વારાણિ, પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ સ્મો દેવમૌષ્યેષુ।
489.003. આહ ચ--
489.004. યત્કર્તવ્યં સુપુત્રેણ માનુર્દુષ્કરકારિણા।
489.005. તત્કૃતં ભવતા મહ્યં ચિત્તં મોક્ષપરાયણમ્

489.006. દુર્ગતિભ્યઃ સમુદ્ધૃત્ય સ્વર્ગે ચ તે અહમ્।
489.007. સ્થાપિતા પુત્ર યત્નેન સાધુ તે દુષ્કૃતં કૃતમ્

489.008. અથાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનસ્તાં ભદ્રકન્યાં સત્યેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય કથયતિ--અમ્બ, અવલોકિતા ભવ, ગચ્છામીતિ।
489.009. સા કથયતિ--પુત્ર, યદ્યેવં મમ કિંચિદનુપ્રયચ્છ, યત્રાહં પૂજાં કૃત્વા તિષ્ઠામીતિ।
489.010. તેન તસ્યા યષ્ટિર્દત્તા।
489.010. તયા સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સા તસ્મિન્ પ્રતિમારોપિતા।
489.011. યષ્ટિસ્તૂપ ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા।
489.011. અદ્યાપિ ચૈત્યવન્દકા ભિક્ષવો વન્દન્તે॥
489.012. અથાયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો મધ્યદેશમાગન્તુકામઃ સિન્ધુમનુપ્રાપ્તઃ।
489.012. અથ યા ઉત્તરાપથનિવાસિની દેવતા, સા આયુષ્મન્તં મહાકાત્યાયનમિદમવોચત્--આર્ય, મમાપિ કિંચિચ્ચિહ્નમનુપ્રયચ્છ, યત્રાહં પૂજાં કૃત્વા તિષ્ઠામીતિ।
489.014. સ સંલક્ષયતિ--ઉક્તં ભગવતા મધ્યદેશે પુલે ન ધારયિતવ્યે ઇતિ।
489.015. તદેતે અનુપ્રયચ્છામીતિ।
489.015. તેન તસ્યૈતે દત્તે।
489.015. તયા સ્થણ્ડિલે કારયિત્વા તે પ્રતિષ્ઠાપિતે ઇતશ્ચરસન્તિસંજ્ઞા સંવૃત્તા।
489.016. આયુષ્માન્ મહાકાત્યાયનો ઽનુપૂર્વેણ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તઃ।
489.017. ભિક્ષુભિર્દૃષ્ટ ઉક્તશ્ચ--સ્વાગતં સ્વાગતમાયુષ્મન્।
489.017. કિચ્ચિત્કુશલચર્યેતિ? સ કથયતિ--આયુષ્મન્તઃ, કિંચિત્ સુખચર્યા કિંચિદ્દુઃખચર્યેતિ।
489.018. ભિક્ષવઃ કથયન્તિ--કિં સુખચર્યા કિં દુઃખચર્યેતિ? સ કથયતિ--યત્સત્ત્વકાર્યં કૃતમ્, ઇયં સુખચર્યા।
489.019. યદ્ રાજા શિખણ્ડી રૌરુકનિવાસી ચ જનકાય અહં ચ પાંશુનાવચ્ટબ્ધઃ, હિરુભિરુકૌ ચાગ્રામાત્યૌ કૃચ્છ્રેણ પલાયિતૌ, ઇયં દુઃખચર્યેતિ।
489.021. અથ પાથાભિક્ષવો ઽવધ્યાયન્તઃ કથયન્તિ--પિતૃમારકો ઽસૌ।
489.022. તેનાયુષ્માન્ રુદ્રાયણો ઽર્હત્ત્વં પ્રાપ્તઃ।
489.022. અદુષ્યનયકારી પ્રઘતિત ઇતિ।
489.022. ઇદં તસ્ય પુષ્પમાત્રમ્।
489.023. અન્યત્ફલં ભવિષ્યતીતિ॥
489.024. ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્--કિં ભદન્ત આયુષ્મતા રુદ્રાયણેન કર્મ કૃતમ્ યેનાઢ્યે મહાધને મહાભોગે કુલે પ્રત્યાજાતહ્? ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્? અર્હત્ત્વપ્રાપ્તશ્ચ શસ્ત્રેણ પ્રઘાતિત ઇતિ? ભગવાનાહ--રુદ્રાયણેન ભિક્ષુણા કર્માણિ કૃતાન્યુપચિત્તાનિ લબ્ધસમ્ભારાણિ પરિણતપ્રત્યયાન્યોઘવત્પ્રત્યુપસ્થિતાન્યવશ્યમ્ભાવીનિ।
489.028. રુદ્રાયણેન કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ।
489.028. કો ઽન્યઃ પ્રત્યનુભવિષ્યતિ? ન ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ બાહ્યે પૃથિવીધાતૌ વિપચ્યન્તે, નાબ્ધાતૌ, ન તેજોધાતૌ, ન વાયુધાતૌ, અપિ તૂપાત્તેષ્વેવ સ્કન્ધધાત્વાયતનેષુ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ વિપચ્યન્તે શુભાન્યશુભાનિ ચ।
490.001. <490>ન પ્રણશ્યન્તિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈરપિ।
490.002. સામગરીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્

ઇતિ।
490.003. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતિ^ધ્વનિ અસ્તિ બુદ્ધાનાં ભગવતામુત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોલ ઉત્પદ્યન્તે હીનદીનાનુકમ્પકાઃ પ્રાન્તશયનાસનભક્તાઃ ખઙ્ગવિષાણકલ્પા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય।
490.005. યાવદન્યતમસ્મિન્ કર્વટકે લબ્ધુઃ પ્રતિવસતિ।
490.005. તસ્ય કર્વટકસ્ય ચ નાતિદૂરે ઉદપાનં પ્રભૂતાનાં મૃગાણામાવાસઃ।
490.006. તત્રાસૌ લુબ્ધકઃ પ્રતિદિનં પ્રભૂતાન્ કૂટાન્ પાશાલેપાંશ્ચ પ્રતિક્ષિપતિ પ્રભૂતાનાં મૃગાનામુત્સાદાય વિનાશાય અનયેન વ્યસનાય।
490.007. તસ્ય ચામોઘાસ્તે કૂટાઃ પાશાલેપાશ્ચ।
490.008. યાવદન્યતરઃ પ્રત્યેકબુદ્ધો જનપદચારિકાઅં ચરંસ્તં કર્વટકમનુપ્રાપ્તો દેવતાયતને રાતિંદિવા સમુપાગતઃ।
490.009. સ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય તં કર્વટકમનુપ્રાપ્તઃ।
490.009. તન્ કર્વટકં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્।
490.010. તતઃ પિણ્ડપાતમટિત્વા સંલક્ષયતિ--ઇદં દેવાયતનં દિવા આકીર્ણમ્।
490.011. બહિઃ કર્વટકસ્ય શાન્તે સ્થાને પિણ્ડપાતં વેલાં કરોમીતિ।
490.011. સ કર્વટકાન્નિષ્ક્રમ્યેદં શાન્તમિદં શાન્તમિતિ યેન તદુદપાનં તેનોપસંક્રાન્તઃ।
490.012. ઉપસંક્રમ્ય પાત્રસ્નાવણમેકાન્ત ઉપનિક્ષિપ્ય પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય હસ્તૌ નિર્માદ્ય પાનીયં પરિસ્રાવ્ય શીર્ણપર્ણકાનિ સમુદાનીય નિષદ્ય ભક્તકેત્યં કૃત્વા હસ્તૌ નિર્માદ્ય મુખં પાત્રં ચ પાત્રપરિસ્રાવણમ્ યથાસ્થાને સ્થાપ્ય પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય અન્યતમવૃક્ષમૂલં નિશ્રિત્ય સુપ્તોરગરાજભોગપરિપિણ્ડીકૃતં પર્યઙ્કં બદ્ધ્વા શાન્તેનેર્યાપથેન નિષણ્ણઃ।
490.016. તસ્મિન્ દિવસે માનુષગન્ધેનૈકમૃગો ઽપિ ન ગ્રહણાનુગતઃ।
490.016. અથ સ લુબ્ધકઃ કાલ્યમેવોત્થાય યેન તદુદપાનં તેનોપસંક્રાન્તઃ।
490.017. સ તાન્ કૂટાન્ પાશાંશ્ચ પ્રત્યેવેક્ષિતુમારબ્ધઃ।
490.018. એકમૃગમપિ નાદ્રક્ષીત્।
490.018. તસ્યૈતદભવત્--મમામી કૂટાઃ પાશાલેપાશ્ચાવન્ધ્યાઃ।
490.018. કિમત્ર કારણમ્ યેનાદ્ય એકમૃગો ઽપિ ન બદ્ધ ઇતિ?।
490.019. તદુદપાનં સામન્તકેન પર્યટિતુમારબ્ધઃ।
490.019. પશ્યતિ મનુષ્યપદમ્।
490.020. સ તેન પદાનુસારેણ ગતઃ।
490.020. પશ્યતિ તં પ્રત્યેકબુદ્ધં શાન્તેનેર્યાપથેન નિષણ્ણમ્।
490.021. સ સંલક્ષયતિ--એતે પ્રવ્રજિતાઃ શાન્તાત્માન ઈદૃશેષુ સ્થાનેષ્વભિરમન્તે।
490.021. યદ્યદ્યાહમસ્ય જીવિતાપચ્છેદં ન કરોમિ, નિયતમેષ મમ વૃત્તિસમુચ્છેદં કરોતિ।
490.022. સર્વથા પ્રઘાત્યો ઽયમિતિ।
490.023. તેનાસૌ નિર્ઘૃણહૃદયેન ત્યક્તપરલોકેન કરાકારસદૃશં ધનુરાકર્ણં પૂરયિત્વા સવિષેણ શરેણ મર્મણિ તાડિતઃ।
490.024. સ મહાત્મા પ્રત્યેકબુદ્ધઃ સંલક્ષયતિ--મા અયં તપસ્વી લુબ્ધો ઽત્યન્તક્ષતશ્ચ ભવિષ્યતિ, ઉપહતશ્ચ।
490.025. હસ્તોદ્ધારમસ્ય દદામીતિ।
490.025. સ વિતતપક્ષ ઇવ હંસરાજ ઉપરિવિહાયસમભ્યુદ્ગમ્ય જ્વલનતપનવર્ષણવિદ્યોતનપ્રાતિહાર્યાણિ કર્તુમારબ્ધઃ।
490.026. આશુ પૃથગ્જનસ્ય ઋદ્ધિરાવર્જનકરી।
490.027. સ મૂલનિકૃત્ત ઇવ દ્રુમઃ પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ--અવતરાવતર સદ્ભૂતદક્ષિણીય, મમ ક્લેશપઙ્કનિમગ્નસ્ય હસ્તોદ્ધારમનુપ્રયચ્છેતિ।
490.028. સ તસ્યાનુકમ્પાર્થમવતીર્ણઃ।
490.028. તતસ્તેન વિશલ્યી કૃતઃ।
490.029. ઉપનાહો દત્તઃ।
490.029. ઉક્તશ્ચ--આર્ય, નિવેશનં ગચ્છમઃ।
490.029. યદ્યત્ર સુવર્ણપણો ઽપિ દાતવ્યઃ, અહં પરિપ્રાપયામીતિ।
490.030. સ સંલક્ષયતિ--યન્મયા અનેન પૂતિકાયેન પ્રાપ્તવ્યં તદિદાનીં શાન્તં નિરુપધિશેષં નિર્વાણધાતું પ્રવિશામીતિ।
490.031. સ તસ્યૈવ પુરસ્તાત્પુનર્ગગનતલમભ્યુદ્ગમ્ય વિચિત્રાણિ પ્રતિહાર્યાણિ વિદર્શ્ય નિરુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વૃતઃ।
490.032. ધનવાનસૌ <491>લબ્ધઃ।
491.001. તેન સર્વગન્ધકાષ્ઠૈશ્ચિતાં ચિત્વા ધ્માપિતઃ।
491.001. સા ચિતા ક્ષીરેણ નિર્વાપિતા।
491.001. તાન્યસ્થીનિ નવે કુમ્ભે પ્રક્ષિપ્ય શારીરસ્તૂપઃ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ।
491.002. છત્રધ્વજપતાકાશ્ચારોપિતાઃ।
491.002. ગન્ધૈર્માલ્યૈર્ધૂપશ્ચ કુમ્ભે કૃત્વા પાદયોર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કૃતમ્--યન્મયૈવંવિધે સદ્ભૂતદક્ષિણીયે ઽપકારો કૃતઃ, મા અહમસ્ય કર્મનો ભાગી સ્યામ્।
491.004. યત્તુ કારા કૃતા, અનેનાહં કુશલમૂલેનાઢ્યે મહાધને મહાભોગે કુલે જાયેયમ્, એવંવિધાનાં ચ ગુણાનાં લાભી સ્યામ્, પ્રતિવિશિષ્ટતરં ચાતુઃ શાસ્તારમારાગયેયં ન વિરાગયોયમિતિ॥
491.007. કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ તેન કાલેન તેન સમયેન લુબ્ધકઃ, એષ એવાસૌ રુદ્રાયણો ભિક્ષુઃ।
491.008. યદનેન પ્રત્યેકબુદ્ધઃ સવિષેણ શરેણ મર્મણિ તાડિતઃ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન બહૂનિ વર્ષશતાનિ બહૂનિ વર્ષસહસ્રાણિ નરકેષુ પક્તઃ, તસ્મિન્નપિ ચોદપાને સવિષેણ શરેણ મર્મણિ તાડિતઃ, તેનૈવ ચ કર્માવશેષેણૈતર્હ્યપ્યર્હત્ત્વપ્રાપ્તઃ શસ્ત્રેણ પ્રઘાતિતઃ॥
491.011. પુનરપિ ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્--કિં ભદન્ત શિખણ્ડિના રૌરુકનિવાસિના જનકાયેનાયુચ્મતા મહાકાત્યાયનેન ચ કર્મ કૃતમ્ યેન પાંશુનાવષ્ટબ્ધાઃ, હિરુભિરુકૌ ત્વગ્રામાત્યૌ નિષ્પલયિતાવિતિ? ભગવાનાહ--એભિરેવ ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ લબ્ધસમ્ભારાણિ પ્રરિણતપ્રત્યયાન્યોઘવત્પ્રત્યુપસ્થિતાન્યવશ્યમ્ભાવીનિ।
491.014. એભિઃ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ।
491.015. કે ઽન્યઃ પ્રત્યનુભવિષ્યતિ? ન બ્ઃક્ષવઃ કર્મણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ બાહ્યે પૃથિવીધાતૌ વિપચ્યન્તે, નાબ્ધાતૌ, ન તેજોધાતૌ, ન વાયુધાતૌ, અપિ તૂપાત્તેષ્વેવ સ્કન્ધધાત્વાઅયતનેષુ કર્મણિ કૃતાનિ વિપચ્યન્તે શુભાન્યશુભાનિ ચ।
491.018. ન પ્રણશ્યન્તિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈરપિ।
491.019. સમગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્