દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 25

270.032. ઇત્યુક્તમાત્રે પૂર્વાધિકપ્રશોભિતે નેત્રયુગ્મે પ્રાદુર્બભૂવતુઃ।
270.032. યાવદ્રાજ્ઞા અશોકેન તિષ્યરક્ષિતા અમર્ષિતેન જતુગૃહં પ્રવેશયિત્વા દગ્ધા, તક્ષશિલાશ્ચ પૌરાઃ પ્રઘાતિતાઃ॥
271.001. <271>ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસશયચ્છેત્તારમાયુષ્મન્તં સ્થવિરોપગુપ્તં પૃચ્છન્તિ--કિં કુણાલેન કર્મ કૃતમ્ યસ્ય કર્મણો વિપાકેન નયનાન્યુત્પાટિતાનિ? સ્થવિર ઉવાચ--તેન હ્યાયુષ્મન્તઃ શ્રૂયતામ્--
271.003. ભૂતપૂર્વમતીતે ઽધ્વનિ વારાણસ્યામન્યતમો લુબ્ધકઃ।
271.004. સ હિમવન્તં ગત્વા મૃગાન્ પ્રઘાતયતિ।
271.005. સો ઽપરેણ સમયેન હિમવન્તં ગતઃ।
271.005. તત્ર પાશનિપતિતાન્યેકસ્યાં ગુહાયાં પ્રવિષ્ટાન્યાસાદિતાનિ।
271.006. તેન વાગુરયા સર્વે ગૃહીતાઃ।
271.006. તસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--યદિ પ્રઘાતયિષ્યામિ, માંસઃ ક્લેદંમુપયાસ્યતિ।
271.007. તેન પઞ્ચાનાં મૃગશતાનાં નયનાત્યુત્પાટિતાનિ॥
271.008. કિં મન્યધ્વમાયુષ્મન્તહ્? યો ઽસૌ લુબ્ધકઃ, સ એષ કુણાલઃ।
271.008. યત્તત્રાનેન બહૂનાં મૃગશતાનાં નયનાન્યુત્પાટિતાનિ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન બહૂનિ વર્ષશતસહસ્રાણિ નરકેષુ દુઃખમનુભૂય તતઃ કર્માવશેષેણ પઞ્ચ જન્મશતાનિ તસ્ય નયનાન્યુત્પાટિતાનિ॥
271.011. કિં કર્મ કૃતમ્ યસ્ય કર્મણો વિપાકેનોચ્ચે કુલે ઉપપન્નઃ, પ્રસાદિકશ્ચ સંવૃત્તઃ, સત્યદર્શનં ચ કૃતમ્?
271.013. તેન હ્યાયુચ્મન્તઃ શ્રૂયતામ્--ભૂતપૂર્વમતીતે ઽધ્વનિ ચત્વારિંશદ્વર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં ક્રકુચ્છન્દો નામ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો લોક ઉદપાદિ।
271.014. યદા ક્રકુચ્છન્દઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ સકલં બુદ્ધકાર્યં કૃત્વા નિરુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વૃતઃ, તસ્ય અશોકેન રાજ્ઞા ચતૂરત્નમયં સ્તૂપં કારિતમ્।
271.016. યદા રાજા અશોકઃ કાલગતઃ, અશ્રાદ્ધો રાજા રાજ્યં પ્રતિષ્ઠિતઃ।
271.016. તાનિ રત્નાન્યદત્તાદાયિકૈર્હૃતાનિ।
271.017. પાંશુકાષ્ટં ચાવશિષ્ટમ્।
271.017. અત્ર જનકાયો ગત્વા વિશીર્ણં દૃષ્ટ્વા શોચિતુમારબ્ધઃ।
271.018. તસ્મિંશ્ચ સમયે ઽન્યતમશ્ચ શ્રેષ્ઠિપુત્રઃ।
271.018. તેનોક્રહ્--કિમર્થં રુદ્યત ઇતિ? તૈરભિહિતમ્--ક્રકુચ્છન્દસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય સ્તૂપં ચતૂરત્નમયમાસીત્, સ ઇદાનીં વિશીર્ણ ઇતિ।
271.020. તતસ્તેન ચ તત્ર ક્રકુચ્છન્દસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય કાયપ્રમાણિકા પ્રતિમા બભૂવ વિશીર્ણા, સા અભિસંસ્કૃતા, સમ્યક્પ્રણિધાનં ચ કૃતમ્--યાદૃશઃ ક્રકુચ્છન્દઃ શાસ્તા, ઈદૃશમેવ શાસ્તારમારાગયેયં મા વિરાગયેયમિતિ॥
271.023. કિં મન્યધ્વમાયુષ્મન્તહ્? યો ઽસૌ શ્રેષ્ઠિપુત્રઃ, સ એષ કુણાલઃ।
271.023. યત્રાનેન ક્રકુચ્છન્દસ્ય સ્તૂપમભિસંસ્કૃતમ્, તસ્ય કર્મણો વિપાકેનોચ્ચકુલે ઉપપન્નઃ।
271.024. યત્પ્રતિમા અભિસંસ્કૃતા, તેન કર્મણો વિપાકેન કુણાકઃ પ્રાસાદિકઃ સમૃત્તઃ।
271.025. યત્ પ્રણિધાનં કૃતમ્, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન કુણાલેન શાક્યમુનિઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્તાદૃશ એવ શાસ્તા સમારાગિતો ન વિરાગિતઃ, સત્યદર્શનં ચ કૃતમ્॥
271.028. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને કુણાલાવદાનં સપ્તવિંશતિમં સમાપ્તમ્॥
********** અવદાન 28 **********
272.001. દિવ્28 વીતશોકાવદાનમ્।
272.002. યદા રાજ્ઞા અશોકેન ભગવચ્છાસને શ્રદ્ધા પ્રતિલબ્ધા, તેન ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપિતં પઞ્ચવાર્ષિકં ચ કૃતમ્।
272.003. ત્રીણિ શતસહસ્તાણિ ભિક્ષૂણાં ભોજિતાનિ યત્રૈકો ઽર્હતાં દ્વૌ શૈક્ષાણાં પૃથગ્જનકલ્યાણકાનાં ચ।
272.004. (સ)સમુદ્રાયાં પૃથિવ્યાં જનકાયા યદ્ભૂયસા ભગવચ્છાસને ઽભિપ્રસન્નાઃ।
272.005. તસ્ય ભ્રાતા વીતશોકો નામ તીર્થ્યાભિપ્રસન્નઃ।
272.005. સ તીર્થ્યૈર્વિગ્રાહિતહ્--નાસ્તિ શ્રમણશાક્યપુત્રીયાણાં મોક્ષ ઇતિ।
272.006. એતે હિ સુખાભિરતાઃ પરિખેદભીરવશ્ચેતિ।
272.007. યાવદ્રાજ્ઞા અશોકેનોચ્યતે--વીતશોક, મા ત્વમનાયતને ઽપ્રસાદમુત્પાદય, અપિ તુ બુદ્ધધર્મસંઘે પ્રસાદમુત્પાદય।
272.008. એષ આયતનગતઃ પ્રસાદ ઇતિ।
272.008. અથ રાજા અશોકો ઽપરેણ સમયેન મૃગવધાય નિર્ગતઃ।
272.009. તત્ર વીતશોકેનારણ્યે ઋષિર્દૃષ્ટઃ પઞ્ચાતપેનાવસ્થિતઃ।
272.010. સ ચ કષ્ટતપઃ સારસંજ્ઞી।
272.010. તેનાભિગમ્ય પાદાભિવન્દનં કૃત્વા સ ઋષિઃ પૃષ્ટહ્--ભગવન્, કિયચ્ચિત્રં તે ઇહારણ્યે પ્રતિવસતહ્? સ ઉવાચ--દ્વાદશ વર્ષાણીતિ।
272.011. વીતશોકઃ કથયતિ--કસ્તવાહારહ્? સ ઋષિરુવાચ--ફલમૂલાનિ।
272.012. કિં પ્રાવરણમ્? દર્ભચીવરાણિ।
272.012. કા શય્યા? તૃણસંસ્તરણમ્।
272.013. વીતશોક ઉવાચ--ભગવન્, કિં દુઃખં બાધતે? ઋષિરુવાચ--ઇમે મૃગા ઋતુકાલે સંવસન્તિ।
272.014. યદા મૃગાનાં સંવાસો દૃષ્ટો ભવતિ, તસ્મિન્ સમયે રાગેણ પરિદહ્યામિ।
272.015. વીતશોક ઉવાચ--અસ્ય કષ્ટેન તપસા રાગો ઽદ્યાપિ ન બાધ્યતે, પ્રાગેવ શ્રમણાઃ શાક્યપુત્રીયાઃ સ્વાસ્તીર્ણાસનશયનોપસેવિનઃ।
272.016. કુત એષાં રાગપ્રહાણં ભવિષ્યતિ? આહ ચ--
272.017. કષ્ટે ઽસ્મિન્ વિજને વને નિવસતાં વાય્વમ્બુમૂલાશિનાં રાગો નૈવ જિતો યદીહ ઋષિણા કાલપ્રકર્ષેણ હિ।
272.019. ભુક્તવાન્નં સધૃતં પ્રભૂતપિશિતં દધ્યુત્તમાલંકૃતં શાક્યેષ્વિન્દ્રિયનિગ્રહો યદિ ભવેદ્વિન્ધ્યઃ પ્લવેત્સાગરે

272.021. સર્વથા વઞ્જિતો રાજા અશોકો યચ્છ્રમણેષુ શાક્યપુત્રીયેષુ કારાં કરોતિ।
272.021. એતચ્ચ વચનં શ્રુત્વા રાજા ઉપાયજ્ઞો ઽમાત્યાનુવાચ--અયં વીતશોકસ્તીર્થ્યાભિપ્રસન્નઃ।
272.022. ઉપાયેન ભગવચ્છાસને ઽભિપ્રસાદયિતવ્યઃ।
272.023. અમાત્યા આહુહ્--દેવ, કિમાજ્ઞાપયસિ? રાજા આહ--યદા અહં રાજા અલંકારં મૌલિં પટ્ટં ચાપનયિત્વા સ્નાનશાલાં પ્રવિષ્ટો ભવામિ, તદા યૂયં વીતશોકસ્યોપાયેન મૌલિં પટ્ટં ચ બદ્ધ્વા સિંહાસને નિષાદયિષ્યથ।
272.025. એવમસ્તુ ઇતિ।
272.025. યાવદ્રાજા રાજાલંકારં મૌલિં પટ્ટં ચાપનયિત્વા સ્નાનશાલાયાં પ્રવિષ્ટઃ, તતો ઽમાત્યૈર્વીતશોક ઉચ્યતે--રાજ્ઞો ઽશોકસ્યાત્યયાત્ ત્વં રાજા ભવિષ્યસિ।
272.027. ઇમં તાવદ્રાજાલંકારં પ્રવરમૌલિં પટ્ટં ચ બદ્ધ્વા સિંહાસને નિષીદયિષ્યામહ્--કિં શોભસે ન વેતિ।
272.028. તૈસ્તદાભરણમૌલિં પટ્ટં ચ બદ્ધ્વા સિંહાસને નિષાદિતો રાજ્ઞશ્ચ નિવેદિતમ્।
272.029. તતો રાજા અશોકો વીતશોકં રાજાલંકારં મૌલિપટ્ટબદ્ધં ચ સિંહાસનોપવિષ્ટં દૃષ્ટ્વા કથયતિ--અધ્યાપ્યહં જીવામિ।
272.030. ત્વં રાજા સંવૃત્તઃ।
272.030. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્--કો ઽત્ર? તતો યાવદ્વધ્યઘાતકા નીલામ્બરવસનાઃ પ્રલમ્બકેશા ઘણ્ટાશબ્દપાણયો રાજ્ઞઃ પાદયોર્ નિપત્યોવાચ--દેવ, કિમાજ્ઞાપયસિ? રાજા આહ--વીતશોકો મયા પરિત્યક્ત ઇતિ।
273.001. <273>યાવદ્વીતશોક ઉચ્યતે--સશસ્ત્રૈર્વધ્યઘાતૈરસ્માભિઃ પરિવૃતો ઽસીતિ।
273.001. તતો ઽમાત્યા રાજ્ઞઃ પાદયોર્ નિપલ્યોવાચ--દેવ, મર્ષય વીતશોકમ્।
273.002. દેવસ્યૈષ ભ્રાતા।
273.002. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્--સપ્તાહમસ્ય મર્ષયામિ।
273.003. ભ્રાતા ચૈષઃ।
273.003. મમ ભ્રાતુઃ સ્નેહાદસ્ય સપ્તાહં રાજ્યં પ્રયચ્છામિ।
273.003. યાવત્ તૂર્યશતાનિ સંપ્રવાદિતાનિ, જયશબ્દૈશ્ચાનન્દિતમ્, પ્રાણિશતસહસ્રૈશ્ચાઞ્જલિઃ કૃતઃ, સ્ત્રીશતૈશ્ચ પરિવૃતઃ।
273.005. વધ્યઘાતકાશ્ચ દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ।
273.005. દિવસે ગતે વીતશોકસ્યાગ્રતઃ સ્થિત્વા આરોચયન્તિ--નિર્ગતં વીતશોક એકં દિવસમ્।
273.006. ષડહાન્યવશિષ્ટાનિ।
273.006. એવં દ્વિતીયે દિવસે।
273.006. વિસ્તરેણ યાવત્સપ્તાહદિવસે વીતશોકો રાજાલંકારવિભૂષિતો રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય સમીપમુપનીતઃ।
273.007. તતો રાજ્ઞા અશોકેનાભિહિતમ્--વીતશોક, કઞ્ચિત્સુગીતં સુનૃત્યં સુવાદિતમિતિ ? વીતશોક ઉવાચ--ન મે દૃષ્ટં વા સ્યાચ્છ્રુતં વેતિ।
273.009. આહ ચ--
273.010. યેન શ્રુતં ભવેદ્ગીતં નૃત્યં ચાપિ નિરીક્ષિતમ્।
273.011. રસાશ્ચાસ્વાદિતા યેન સ ભૂયાત્તવ નિર્ણયમ્

273.012. રાજા આહ--વીતશોક, ઇદં મયા રાજ્યં સપ્તાહં તવ દત્તમ્, તૂર્યશતાનિ સંપ્રવાદિતાનિ, જયશબ્દૈશ્ચાનન્દિતમ્, અઞ્જલિશતાનિ પ્રગૃહીતાનિ, સ્ત્રીશતૈશ્ચ પરિચીર્ણઃ।
273.013. કથં ત્વં કથયસિ--નૈવ મે દૃષ્ટં ન શ્રુતમિતિ? વીતશોક ઉવાચ--
273.015. ન મે દૃષ્ટં નૃત્યં ન ચ નૃપ શ્રુતો ગીતનિનદો ન મે ગન્ધા ઘ્રાતા ન ખલુ રસા મે ઽદ્ય વિદિતાઃ।
273.017. ન મે સ્પૃષ્ટઃ સ્પર્શઃ કનકમણિહારાઙ્ગજનિતઃ સમૂહો નારીણાં મરણપરિબદ્ધેન મનસા

273.019. સ્ત્રિયો નૃત્તં ગીતં ભવશયનાન્યાસનવિધિર્વયો રૂપં લક્ષ્મીર્બહુવિવિધરત્ના ચ વસુધા।
273.021. નિરાનન્દા શૂન્યા મમ નૃપ વરશય્યા ગતસુખા સ્થિતાન્ દૃષ્ટ્વા દ્વારે વધકપુરુષાન્નીલવસનાન્

273.023. શ્રુત્વા ઘણ્ટારવં ઘોરં નીલામ્બરધરસ્ય હિ।
273.024. ભયં મે મરણાજ્જાતં પાર્થિવેન્દ્ર સુદારુણમ્

273.025. મૃત્યુશલ્યપરીતો ઽહં નાશ્રૌષીદ્ગીતમુત્તમમ્।
273.026. નાદ્રાક્ષં નૃપતે નૃત્તં ન ચ ભોક્તું મનઃસ્પૃહા

273.027. મૃત્યુજ્વરગૃહીતસ્ય ન મે સ્વપ્નો ઽપિ વિદ્યતે।
273.028. કૃત્સ્ના મે રજની યાતા મૃત્યુમેવાનુચિન્તયન્

273.029. રાજા આહ--વીતશોક, મા તાવત્ તવૈકજન્મિકસ્ય મરણભયાત્તવ રાજશ્રિયં પ્રાપ્ય હર્ષો નોત્પન્નઃ।
273.030. કિં પુનર્ભિક્ષવો જન્મશતમરણભયભીતાઃ સર્વાણ્યુપપત્ત્યાયતનાનિ દુઃખાન્યનુસૃતાનિ પશ્યન્તિ।
273.031. નરકે તાવચ્છરીરસંતાપકૃતમગ્નિદાહદુઃખં ચ, તિર્યક્ષુ અન્યોન્યભક્ષણપરિત્રાસદુઃખમ્, પ્રેતેષુ ક્ષુત્તર્ષદુઃખમ્, પર્યેષ્ટિસમુદાચારદુઃખં મનુષ્યેષુ, ચ્યવનપતનભ્રંશદુઃખમ્<274> દેવેષુ।
274.001. એભિઃ પઞ્ચભિર્દુઃખૈસ્ત્રૈલોક્યમનુષક્તમ્।
274.001. શારીરમાનસૈર્દુઃખૈરુત્પીડિતા વધકભૂતાન્ સ્કન્ધાન્ પશ્યન્તિ, શૂન્યગ્રામભૂતાન્યાયતનાનિ, ચૌરિભૂતાનિ વિષયાણિ, કૃત્સ્નં ચ ત્રૈધાતુકમનિત્યતાગ્નિના પ્રદીપ્તં પશ્યન્તિ।
274.003. તેષાં રાગાઃ કથમુત્પદ્યતે? આહ ચ--
274.004. મા તાવદેકજન્મિકસ્ય મરણભયાત્તવ ન જાયતે હર્ષઃ।
274.005. મનસિ વિષયૈર્મનોજ્ઞૈઃ સતતં ખલુ પશ્યમાનસ્ય

274.006. કિં પુનર્જન્મશતાનાં મરણભયમનાગતં વિચિન્તયતામ્।
274.007. મનસિ ભવિષ્યતિ હર્ષો ભિક્ષૂણાં ભોજનાદ્યેષુ

274.008. તેષાં તુ વસ્ત્રશયનાસનભોજનાદિ મોક્ષો ઽભિયુક્તમનસાં જનયેત સઙ્ગમ્।
274.010. પશ્યન્તિ યે વધકશત્રુનિભં શરીરમાદીપ્તવેશ્મસદૃશાંશ્ચ ભવાનનિત્યાન્

274.012. કથં ચ તેષાં ન ભવેદ્વિમોક્ષો મોક્ષાર્થિનાં જન્મપરાન્મુખાનામ્।
274.014. યેષાં મનઃ સર્વસુખાશ્રયેષુ વ્યાવર્તતે પદ્મદલાદિવામ્ભઃ

274.016. યદા વીતશોકો રાજ્ઞા અશોકેનોપાયેન ભગવચ્છાસને ઽભિપ્રસાદિતઃ, સ કૃતકરપુટ ઉવાચ--દેવ, એષો ઽહં તં ભગવન્તં તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સમ્બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ ધર્મં ચ ભિક્ષુસંઘં ચેતિ।
આહ ચ--
274.019. એષ વ્રજામિ શરણં વિબુદ્ધનવકમલવિમલનિભનેત્રમ્।
274.020. બુધવિબુધમનુજમહિતં જિનં વિરાગં ચ સંઘં ચ

ઇતિ।
274.021. અથ રાજા અશોકો વીતશોકં કણ્ઠે પરિષ્વજ્યોવાચ--ન ત્વં મયા પરિત્યક્તઃ, અપિ તુ બુદ્ધશાસનાભિપ્રસાદાર્થં તવ મયા એષ ઉપાયઃ પ્રદર્શિતઃ।
274.022. તતો વીતશોકો ગન્ધપુષ્પમાલ્યાદિવાદિત્રસમુદયેન ભગવતશ્ચૈત્યાનર્ચયતિ, સદ્ધર્મં ચ શૃણોતિ, સંઘે ચ કારાં કુરુતે।
274.024. સ કુર્કુટારામં ગતઃ।
274.024. તત્ર યશો નાં સ્થવિરો ઽર્હન્ ષડભિજ્ઞઃ।
274.024. સ તસ્ય પુરતો નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય।
274.025. સ્થવિરશ્ચ તમવલોલયિતુમારબ્ધઃ।
274.025. સ પશ્યતિ વીતશોકમુપચિતહેતુકં ચરમભવિકમ્।
274.026. તેનૈવાશ્રયેનાર્હત્ત્વં પ્રાપ્તવ્યમ્।
274.026. તેન તસ્ય પ્રવ્રજ્યાયા વર્ણો ભાષિતઃ।
274.027. તસ્ય શ્રુત્વા સ્પૃહા જાતા--પ્રવ્રજેયં ભગવચ્છાસને।
274.027. તત ઉત્થાય કૃતાઞ્જલિઃ સ્થવિતમુવાચ--લભેયાહં સ્વખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
274.028. ચરેયમહં ભવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્।
274.029. સ્થવિર ઉવાચ--વત્સ, રાજાનમશોકમનુજ્ઞાપયસ્વેતિ।
274.029. તતો વીતશોકો યેન રાજા અશોકસ્તેનોપસંક્રમ્ય કૃતાઞ્જલિરુવાચ--દેવ, અનુજાનીહિ મામ્।
274.030. પ્રવ્રજિષ્યામિ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે સમ્યગેવ શ્રદ્ધયા અગારાદનગારિકામ્।
274.031. આહ ચ--
275.001. <275>ઉદ્ભ્રાન્તો ઽસ્મિ નિરઙ્કુશો રાજા ઇવ વ્યાવર્તિતો વિભ્રમાત્ ત્વદ્બુદ્ધિપ્રભવાઙ્કુશેન વિધિવદ્બુદ્ધોપદેશૈરહમ્।
275.001. એકં ત્વમર્હસિ મે વરં પ્રદર્શિતું ત્વં પાર્થિવાનાં પતે લોકાલોકવરસ્ય શાસનવરે લિઙ્ગં શિભં ધારયેત્

275.005. શ્રુત્વા ચ રાજા સાશ્રુકણ્ઠો વીતશોકં કણ્ઠે પરિષ્વજ્યોવાચ--વીતશોક, અલમનેન વ્યવસાયેન।
275.006. પ્રવ્રજ્ય ખલુ વૈવર્ણિકાભ્યુપગતાવસઃ, પાંશુકૂલં પ્રવરણં પરિજનોજ્જ્ઞિતમ્, આહારો ભૈષ્યં પરકુલે, શયનાસનં વૃક્ષમૂલે તૃણસંસ્તરઃ પર્ણસંસ્તરઃ, વ્યાબાધે ખલ્વપિ ભૈષજ્યમસુલભં પૂતિમૂત્રં ચ ભોજનમ્।
275.008. ત્વં ચ સુકુમારઃ શીતોષ્ણક્ષુત્પિપાસાનાં દુઃખાનામસહિષ્ણુઃ।
275.009. પ્રસીદ, નિવર્તય માનસમ્।
275.009. વીતશોક ઉવાચ--દેવ,
275.010. નૈવ હિ જાને તં નૂનં વિષયતૃષિતો ઽનાયાસવિહતઃ પ્રવ્રજ્યાં પ્રાપ્તુકામો ન રિપુહૃતબલો નૈવાર્થકૃપણઃ।
275.012. દુઃખાર્તં મૃત્યુનેષ્ટં વ્યસનપરિગતં દૃષ્ટ્વા જગદિદં પન્થાનં જન્મભીરુઃ શિવમભયમહં ગન્તું વ્યવસિતઃ

275.014. શ્રુત્વા ચ રાજા અશોકઃ સત્વરં પ્રરુદિતુમારબ્ધઃ।
275.014. અથ વીતશોકો રાજાનમનુનયન્નુવાચ--દેવ,
275.016. સંસારદોલામભિરુહ્ય લોલમ્ યદા નિપાતો નિયતઃ પ્રજાનામ્।
275.018. કિમર્થમાગચ્છતિ વિક્રિયા તે સર્વેણ સર્વસ્ય યદા વિયોગઃ

275.020. રાજા આહ--વીતશોક, ભૈક્ષે તાવદભ્યાસઃ ક્રિયતામ્।
275.020. રાજકુલે વૃક્ષવાટિકાયાં તસ્ય તૃણસંસ્તરઃ સંસ્તૃતઃ, ભોજનં ચાસ્ય દત્તમ્।
275.021. સો ઽન્તઃપુરં પર્યટતિ, મહાર્હં ચાહારં ન લભતે।
275.022. તતો રાજ્ઞા અન્તઃપુરિકા અભિહિતા--પ્રવ્રજિતસારૂપ્યમસ્યાહારમનુપ્રયચ્છતેતિ।
275.022. તેન યાવદભિદૂષિતા પૂતિકુલ્માષા લબ્ધાઃ।
275.023. તાંશ્ચ પરિભોક્તુમારબ્ધઃ।
275.023. દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞા અશોકેન નિવારિતઃ।
275.024. તસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--યદીહ પ્રવ્રજિષ્યામિ, આકીર્ણો ભવિષ્યામિ।
275.025. તતો વિદેહેષુ જનપદેષુ ગત્વા પ્રવ્રજિતઃ।
275.026. તતસ્તેન યુજ્યતા યાવદર્હત્ત્વં પ્રાપ્તમ્।
275.026. અથાયુષ્મતો વીતશોકસ્યાર્હત્ત્વં પ્રાપ્તસ્ય વિમુક્તિપ્રીતિસુખસંવેદિન એતદભવત્--અસ્તિ ખલુ મે--પૂર્વં રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય ગૃહદ્વારમનુપ્રાપ્તઃ।
275.028. તતો દૌવારિકમુવાચ--ગચ્છ, રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય નિવેદય--વીતશોકો દ્વારિ તિષ્ઠતિ દેવં દ્રષ્ટુકામ ઇતિ।
275.029. તતો દૌવારિકો રાજાનમશોકમભિગમ્યોવાચ--દેવ, દિષ્ટ્યા વૃદ્ધિઃ।
275.030. વીતશોકો ઽભ્યાગતો દ્વારિ તિષ્ઠતિ દેવં દ્રષ્ટુકામઃ।
275.030. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્--ગચ્છ, શીઘ્રં પ્રવેશયેતિ।
275.031. યાવદ્વીતશોકો રાજકુલં પ્રવિષ્ટઃ।
275.031. દૃષ્ટ્વા ચ રજા અશોકઃ સંહાસનાદુત્થાય મૂલનિકૃત્ત ઇવ દ્રુમઃ સર્વશરીરેણાયુષ્મન્તં વીતશોકં નિરીક્ષમાનઃ પ્રરુદન્નુવાચ--
276.001. <276>ભૂતેષુ સંસર્ગગતેષુ નિત્યં દૃષ્ટ્વાપિ માં નૈતિ યથા વિકારમ્।
276.003. વિવેકવેગાધિગતસ્ય શઙ્કે પ્રજ્ઞારસસ્યાતિરસસ્ય તૃપ્તઃ

276.005. અથ રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય રાધગુપ્તો નામાગ્રામાત્યઃ।
276.005. સ પશ્યતિ--આયુષ્મતો વીતશોકસ્ય પાંશુકૂલં ચ ચીવરં મૃણ્મયં પાત્રમ્ યાવદન્નં ભૈક્ષ્યં લૂહપ્રણીતમ્।
276.006. દૃષ્ટ્વા ચ રાજ્ઞઃ પાદયોર્ નિપત્ય કૃતાઞ્જલિરુવાચ--દેવ, યથા અયમલ્પેચ્છઃ સંતુષ્ટશ્ચ, નિયતમયં કૃતકરણીયો ભવિષ્યતિ, પ્રીતિરુત્પાદ્યેત।
276.008. કૃતહ્?
276.009. ભૈક્ષાન્નભોજનમ્ યસ્ય પાંશુકૂલં ચ ચીવરમ્।
276.010. નિવાસો વૃક્ષમૂલં ચ તસ્યાનિયતં કથમ્

276.011. નિરાશ્રવમ્ યસ્ય મનો વિશાલં નિરામયં ચોપચિતં શરીરમ્।
276.013. સ્વચ્છન્દતો જીવિતસાધનં ચ નિત્યોત્સવં તસ્ય મનુષ્યલોકે

276.015. શ્રુત્વા તતો રાજા પ્રીતમના ઉવાચ--
276.016. અપહાય મૌર્યવંશં મગધપુરં સર્વરત્નનિચયં ચ।
276.017. દૃષ્ટ્વા વંશાનિવહં પ્રહીણમદમાનમોહસારમ્ભમ્

276.018. અત્યુદ્ધૃતમિવ મન્યે યશસા પૂતં પુરમિવ મહં ચ।
276.019. પ્રતિપદ્યતાં ત્વયા દશબલધરશાસનમુદારેણ

276.020. અથ રાજા અશોકઃ સર્વાઙ્ગેન પરિગૃહ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષાદયામાસ, પ્રણીતેન ચાહારેણ સ્વહસ્તં સંતર્પયતિ।
276.021. ભુક્તવન્તં વિદિત્વા ધૌતહસ્તમપનીતપાત્રમાયુષ્મતો વીતશોકસ્ય પુરતો નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય।
276.022. અથાયુષ્માન્ વીતશોકો રાજાનમશોકં ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શયન્નુવાચ--
276.024. અપ્રમાદેન સંપાદ્ય રાજ્યૈશ્વર્યં પ્રવર્તતામ્।
276.025. દુર્લભા ત્રીણિ રત્નાનિ નિત્યં પૂજય પાર્થિવ

276.026. સ યાવધર્મ્યયા કથયા સંહર્ષયિત્વા સંપ્રસ્થિતઃ॥
276.027. અથ રાજા અશોકઃ કૃતકરપુટઃ પઞ્ચભિરમાત્યશતૈઃ પરિવૃતો ઽનેકૈશ્ચ પૌરજનપદસહસ્રૈઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃત આયુષ્મન્તં વીતશોકમનુવ્રજિતુમારબ્ધઃ।
276.028. વક્ષ્યતિ હિ--
276.029. ભ્રાતા જ્યેષ્ઠેન રાજ્ઞા તુ ગૌરવેણાનુગમ્યતે।
276.030. પ્રવ્રજ્યાયાઃ ખલુ શ્લાધ્યં સંદૃષ્ટિકમિદં ફલમ્

277.001. <277>તત આયુષ્માન્ વીતશોકઃ સ્વગુણાનુદ્ભાવયન્ પશ્યતઃ સર્વજનકાયસ્ય ઋદ્ધ્યા વૈહાયસમુત્પત્ય પ્રક્રાન્તઃ।
277.002. અથ રાજા અશોકઃ કૃતકરપુટઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતો ગગનતલાવસક્તદૃષ્ટિરાયુષ્મન્તં વીતશોકં નિરીક્ષમાણ ઉવાચ--
277.004. સ્વજનસ્નેહનિઃસઙ્ગો વિહંગ ઇવ ગચ્છસિ।
277.005. શ્રીરાગનિગદૈર્બદ્ધાનસ્માન્ પ્રત્યાદિશાન્નિવ

277.006. આત્માયત્તસ્ય શાન્તસ્ય મહઃસંકેતચારિણઃ।
277.007. ધ્યાનસ્ય ફલમેતચ્ચ રાગાન્ધૈર્યન્ન દૃશ્યતે

277.008. અપિ ચ।
277.009. ઋદ્ધ્યા ખલ્વવભર્ત્સતાઃ પરમયા શ્રીગર્વિતાસ્તે વયં બુદ્ધ્યા ખલ્વપિ નામિતાઃ શિરસિતાઃ પ્રજ્ઞાભિમાનોદયમ્।
277.011. પ્રાપ્તાર્થેન ફલાન્ધબુદ્ધિમનસઃ સંવેજિતાસ્તે વયં સંક્ષેપેણ સબાષ્પદુર્દિનમુખાઃ સ્થાને વિમુક્તા વયમ્