દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 24

241.011. પાંશુપ્રદાનાવદાનં ષડ્વિંશતિમમ્॥
********** અવદાન 27 **********
242.001. દિવ્27 કુણાલાવદાનમ્।
242.002. સ ઇદાનીમચિરજાતપ્રસાદો બુદ્ધશાસને યત્ર શાક્યપુત્રીયાન્ દદર્શ આકીર્ણે રહસિ વા, તત્ર શિરસા પાદયોર્ નિપત્ય વન્દતે સ્મ।
242.003. તસ્ય ચ યશો નામામાત્યઃ પરમશ્રાદ્ધો ભગવતિ।
242.004. સ તં રાજાનમુવાચ--દેવ, નાર્હસિ સર્વવર્ણપ્રવ્રજિતાનાં પ્રણિપાતં કર્તુમ્।
242.004. સન્તિ હિ શાક્યશ્રામણેરકાશ્ચતુર્ભ્યો વર્ણેભ્યઃ પ્રવ્રજિતા ઇતિ।
242.005. તસ્ય રાજા ન કિંચિદવોચત્।
242.005. અથ સ રાજા કેનચિત્ કાલાન્તરેણ સર્વસચિવાનુવાચ--વિવિધાનાં પ્રાણિનાં શિરોભિઃ કર્યમ્।
242.007. તત્ત્વમમુકસ્ય પ્રાણિનઃ શીર્ષમાનય, ત્વમમુકસ્યેતિ।
242.007. યશામાત્યઃ પુનરાજ્ઞપ્તહ્--ત્વં માનુષં શીર્ષમાનયેતિ।
242.008. સમાનીતેષુ ચ શિરઃસુ અભિહિતાહ્--ગચ્છત, ઇમાનિ શિરંસિ મૂલ્યેન વિક્રીણીધ્વમિતિ।
242.009. અથ સર્વશિરાંસિ વિક્રીતાનિ।
242.009. તદેવ માનુષ્યં શિરો ન કશ્ચિજ્જગ્રાહ।
242.009. તતો રાજ્ઞાભિહિતહ્--વિનાપિ મૂલ્યેન કસ્મૈચિદેતચ્છિરો દેહીતૈ।
242.010. ન ચાસ્યં કશ્ચિત્ પ્રતિગ્રાહકો બભૂવ।
242.011. તતો યશામાત્યસ્તસ્યઃ શિરસઃ પ્રતિગ્રાહકમનાસાદ્ય સવ્રીડો રાજાનમુપેત્યેદમર્થમુવાચ--
242.013. ગોગર્દભોરભ્રમૃગદ્વિજાનાં મૂલ્યૈર્ગૃહીતાનિ શિરાંસિ પુમ્ભિઃ।
242.015. શિરસ્ત્વિદં માનુષમપ્રશસ્તં ન ગૃહ્યતે મૂલ્યમૃતે ઽપિ રાજન્

242.017. અથ સ રાજા તમમાત્યમુવાચ--કિમિદમિતીદં માનુષશિરો ન કશ્ચિદ્ગૃહ્ણાતીતિ? અમાત્ય ઉવાચ--જુગુપ્સિતત્વાદિતિ।
242.018. રાજાબ્રવીત્--કિમેતદેવ શિરો જુગુપ્સિતમાહોસ્વિત્ સર્વમાનુષશિરાંસીતિ? અમાત્ય ઉવાચ--સર્વમાનુષશિરાંસીતિ।
242.019. રાજાબ્રવીત્--કિમિદં મદીયમપિ શિરો જુગુપ્સિતમિતિ? સ ચ ભયાન્નેચ્છતિ તસ્માદ્ભૂતાર્થમભિધાતુમ્।
242.020. સ રાજ્ઞાભિહિતહ્--અમાત્યઃ, સત્યમુચ્યતમિતિ।
242.021. સ ઉવાચ--એવમિતિ।
242.021. તતઃ સ રાજા તમમાત્યં પ્રતિજ્ઞાયાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રત્યાદિશન્નિમમર્થમુવાચ--હં ભોઃ, રૂપૈશ્વર્યજનિતમદવિસ્મિત, યુક્તમિદં ભવતઃ, યસ્માત્ ત્વં ભિક્ષુચરણપ્રણામં માઅં વિચ્છન્દયિતુમિચ્છસિ?
242.024. વિનાપિ મૂલ્યૈર્વિજુગુપ્સિતત્વાત્ પ્રતિગ્રહીતા ભુવિ યસ્ય નાસ્તિ।
242.026. શિરસ્તદાસાદ્ય મમેહ પુણ્યમ્ યદ્યર્જિતં કિં વિપરીતમત્ર

242.028. જાતિં ભવાન્ પશ્યતિ શાક્યભિક્ષુષ્વન્તર્ગતાંસ્તેષુ ગુણાન્ન ચેતિ।
242.030. અતો ભવાઞ્ જાતિમદાવલેપાદાત્માનમન્યાંશ્ચ હિનસ્તિ મોહાત્

243.001. <243>આવાહકાલે ઽથ વિવાહકાલે જાતેઃ પરીક્ષા ન તુ ધર્મકાલે।
243.003. ધર્મક્રિયાયા હિ ગુણા નિમિત્તા ગુણાશ્ચ જાતિં ન વિચારયન્તિ

243.005. યદ્યુચ્છકુલીનગતા દોષા ગર્હાં પ્રયાન્તિ લોકે ઽસ્મિન્।
243.006. કથમિવ નીચજનગતા ગુણા ન સત્કારમર્હન્તિ

243.007. ચિત્તવશેન હિ પુંસાં કલેવરં નિન્દ્યતે ઽથ સત્ક્રિયતે।
243.008. શાક્યશ્રમણમનાંસિ ચ શુદ્ધાન્યર્ચ્યાન્યતઃ શાક્યાઃ

243.009. યદિ ગુણપરિવર્જિતો દ્વિજાતિઃ પતિત ઇતિ પ્રથિતો ઽપિ યાત્યવજ્ઞામ્।
243.011. ન તુ નિધનકુલોદ્ગતો ઽપિ જન્તુઃ શુભગુણયુક્ત ઇતિ પ્રણમ્ય પૂજ્યઃ

243.013. અપિ ચ।
243.014. કિં તે કારુણિકસ્ય શાક્યવૃષભસ્યૈતદ્વચો ન શ્રુતં પ્રાજ્ઞૈઃ સારમસારકેભ્ય ઇહ યન્નૃભ્યો ગ્રહીતું ક્ષમમ્।
243.016. તસ્યાનન્યથવાદિનો યદિ ચ તામાજ્ઞાં ચિકીર્ષામ્યહં વ્યાહન્તું ચ ભવાન્ યદિ પ્રયતતે નૈતત્ સુહૃલ્લક્ષણમ્

243.018. ઇક્ષુક્ષોદવદુજિજ્ઞતો ભુવિ યદા કાયો મમ સ્વપ્સ્યતિ પ્રત્યુત્થાનનમસ્કૃતાઞ્જલિપુટક્લેશક્રિયાસ્વક્ષમઃ।
243.020. કાયેનાહમનેન કિં નુ કુશલં શક્ષ્યામિ કર્તું તદા તસ્માન્નાર્યમતઃ શ્મશાનનિધનાત્ સારં ગ્રહીતું મયા

243.022. ભવનાદિવ પ્રદીપ્તાન્નિમજ્જમાનાદિવાપ્સુ રત્નનિધેઃ।
243.023. કાયાદ્વિધાનનિધનાદ્યે સારં નાધિગચ્છન્તિ

243.024. તે સારમપશ્યન્તઃ સારાસારેષ્વકોવિદા પ્રાજ્ઞાઃ।
243.025. તે મરણમકરવદનપ્રવેશસમયે વિષીદન્તિ

243.026. દધિધૃતનવનીતક્ષીરતક્રોપયોગાદ્વરમપહૃતસારો મણ્ડકુમ્ભો ઽવભગ્નઃ।
243.028. ન ભવતિ બહુ શોચ્યમ્ યદ્વદેવં શરીરે સુચરિતહૃતસારે નૈતિ શોકો ઽન્તકાલે

244.001. <244>સુચરિતવિમુખાનાં ગર્વિતાનામ્ યદા તુ પ્રસભમિહ હિ મૃત્યુઃ કાયકુમ્ભં ભિનત્તિ।
244.003. દહતિ હૃદયમેષાં શોકવહ્નિસ્તદાનીં દધિઘટ ઇવ ભગ્ને સર્વશો ઽપ્રાપ્તસારે

244.005. કર્તું વિઘ્નમતો ન મે ઽર્હતિ ભવાન્ કાયપ્રણામં પ્રતિ શ્રેષ્ઠો ઽસ્મીત્યપરીક્ષકો હિ ગણયન્ મોહાન્ધકારાવૃતઃ।
244.007. કાયમ્ યસ્તુ પરીક્ષતે દશબલવ્યાહારદીપૈર્બુધો નાસૌ પાર્થિવભૃત્યયોર્વિષમતાં કાયસ્ય સંપશ્યતિ

244.009. ત્વગ્માંસાસ્થિશિરાયકૃત્પ્રભૃતયો ભાવા હિ તુલ્યા નૃણામાહાર્યૈસ્તુ વિભૂષણૈરધિકતા કાયસ્ય નિષ્પદ્યતે।
244.011. એતત્સારમિહેષ્યતે તુ યદિમં નિશ્રિત્ય કાયાધમં પ્રત્યુત્થાનનમસ્કૃતાદિકુશલં પ્રાજ્ઞૈઃ સમુત્થાપ્યતે

ઇતિ।
244.013. અથાશોકો રાજા^હિરોદકસિકતાપિણ્ડૈરણ્ડકાષ્ઠેભ્યો ઽપિ અસારતરત્વં કાયસ્યાવેત્ય પ્રણામાદિભ્યઃ સમુત્થસ્ય ફલસ્ય બહુકલ્પશઃ સ્થાપયિત્વા સુમેરુવન્મહાપૃથિવીભ્યઃ સમુત્થસ્ય ફલસ્ય બહુકલ્પશઃ સ્થાપયિત્વા સુમેરુવન્મહાપૃથિવીભ્યઃ સારતરતામવેક્ષ્ય ભગવતઃ સ્તૂપવન્દનાયામાત્માનમલંકર્તુકામો ઽમાત્યગણપરિવૃતઃ કુર્કુટારામં ગત્વા તત્ર વૃદ્ધાન્તે સ્થિત્વા કૃતાઞ્જલિરુવાચ--અસ્તિ--
244.018. કશ્ચિદન્યો ઽપિ નિર્દિષ્ટો દ્વિતીયઃ સર્વદર્શના।
244.019. યથાહં તેન નિર્દિષ્ટઃ પાંશુદાનેન ધીમતા

244.020. તત્ર યશો નાંના સંઘસ્થવિર ઉવાચ--અસ્તિ મહારાજ।
244.020. યદા ભગવતઃ પરિનિર્વાણકાલસમયે તદા અપલાલં નાગં દમયિત્વા કુમ્ભકાલં ચણ્ડાલીગોપાલીં ચ નાગં મથુરામનુપ્રાપ્તઃ, તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--અસ્યામાનન્દ મથુતાયાં વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય તથાગતસ્ય ગુપ્તો નાંના ગાન્ધિકો ભવિષ્યતિ।
244.023. તસ્ય પુત્રો ભવિષ્યત્યુપગુપ્તો નાંના અવવાદકાનામગ્રો ઽલક્ષણકો બુદ્ધઃ, યો મમ વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય બુદ્ધકાર્યં કરિષ્યતિ।
244.024. પશ્યસિ ત્વમાનન્દ દૂરત એવ નીલનીલામ્બરરાજિમ્? એવં ભદન્ત।
244.025. એષ આનન્દ ઉરુમુણ્ડો નામ પર્વતઃ।
244.025. અત્ર વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય તથાગતસ્ય નટભટિકા નામારણ્યાયતનં ભવિષ્યતિ।
244.026. એતદગ્રં મે આનન્દ ભવિષ્યતિ શમથાનુકૂલાનાં શય્યાસનાનામ્ યદુત નટભટિકા નામારણ્યાયતનમ્।
244.027. આહ ચ--
244.028. અવવાદકાનાં પ્રવર ઉપગુપ્તો મહાયશાઃ।
244.029. વ્યાકૃતો લોકનાથેન બુદ્ધકાર્યં કરિષ્યતિ

224.030. રાજા આહ--કિં પુનઃ સ શુદ્ધસત્ત્વ ઉત્પન્નઃ, અથાદ્યાપિ નોત્પદ્યત ઇતિ? સ્થવિર ઉવાચ--ઉત્પન્નઃ સ મહાત્મા।
244.031. ઉરુમુણ્ડે પર્વતે જિતક્લેશો ઽર્હદ્ગણૈઃ પરિવૃતસ્તિષ્ઠતિ લોકાનુકમ્પાર્થમ્।
244.032. અપિ ચ દેવ--
245.001. <245>સર્વજ્ઞલીલો હિ સ શુદ્ધસત્ત્વો ધર્મં પ્રણીતં વદતે ગણાગ્રે।
245.003. દેવાસુરેન્દ્રોરગમાનુષાંશ્ચ સહસ્રશો મોક્ષપુરં પ્રણેતા

245.005. તેન ખલુ સમયેન આયુષ્માનુપગુપ્તો ઽષ્ટાદશભિરર્હત્સહસ્રૈઃ પરિવૃતો નટભટિકારણ્યાયતને પ્રતિવસતિ।
245.006. શ્રુત્વા ચ રાજા અમાત્યગણાનાહૂય કથયતિ--
245.007. સંનાહ્યતાં હસ્તિરથાશ્વકાયઃ શીઘ્રં પ્રયાસ્યામ્યુરુમુણ્ડશૈલમ્।
245.009. દ્રક્ષ્યામિ સર્વાશ્રવવિપ્રમુક્તં સાક્ષાદર્હન્તં હ્યુપગુપ્તં નામ

245.011. તતો ઽમાત્યૈરભિહિતહ્--દેવ દૂતઃ પ્રેષયિતવ્યો વિષયનિવાસી, સ દેવસ્ય સ્વયમેવાગમિષ્યતિ।
245.012. રાજા આહ--નાસૌ અસ્માકમર્હત્યભિગન્તુમ્, કિં તુ વયમેવાર્હામસ્તસ્યાભિગન્તુમ્।
245.013. અપિ ચ--
245.014. મન્યે વજ્રમયં તસ્ય દેહં શૈલોપમાધિકમ્।
245.015. શાસ્તૃતુલ્યોપગુપ્તસ્ય યો હ્યાજ્ઞામાક્ષિપેન્નરઃ

245.016. યાવદ્રાજ્ઞા સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય સકાશં દૂતો ન પ્રેષિતઃ સ્થવિરદર્શનાયાગમિષ્યામીતિ।
245.017. સ્થવિરોપગુપ્તશ્ચિન્તયતિ--યદિ રાજા આગમિષ્યતિ, મહાજનકાયસ્ય પીડા ભવિષ્યતિ ગોચરસ્ય ચ।
245.018. તતઃ સ્થવિરેણાભિહિતમ્--સ્વયમેવાભિગમિષ્યામીતિ।
245.018. તતો રાજ્ઞા સ્થવિરોપગુપ્તસ્યાર્થે નૌયાનેનાગમિષ્યતીતિ યાવચ્ચ મથુરામ્ યાવચ્ચ પાટલિપુત્રમન્તરાન્નૌસંક્રમો ઽવસ્થાપિતઃ।
245.019. અથ સ્થવિરોપગુપ્તો રાજ્ઞો ઽશોકસ્યાનુગ્રહાર્થમષ્ટાદશભિરર્હત્સહસ્રૈઃ પરિવૃતો નાવમભિરુહ્ય પાટલિપુત્રમનુપ્રાપ્તઃ।
245.021. તતો રાજપુરુષૈ રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય નિવેદિતમ્--દેવ, દિષ્ટ્યા વર્ધસ્વ।
245.022. અનુગ્રહાર્થં તવ સોપગુપ્તશ્ચિત્તેશ્વરઃ શાસનકર્ણધારઃ।
245.024. પુરસ્કૃતસ્તીર્ણભવૌઘપારૈઃ સાર્ધં સમભ્યાગત એષ પદ્મ્યામ્

245.026. શ્રુત્વા ચ રાજ્ઞા પ્રીતમનસા શતસહસ્રમૂલ્યો મુક્તાહારઃ સ્વશરીરાદપનીય પ્રિયાખ્યાયિનો દત્તઃ।
245.027. ઘાણ્ટિકં ચાહૂય કથયતિ--ઘુષ્યન્તાં પાટલિપુત્રે ઘણ્ટાઃ।
245.027. સ્થવિરોપગુપ્તસ્યાગમનં નિવેદ્યતામ્।
245.028. વક્તવ્યમ્--
245.029. ઉત્સૃજ્ય દારિદ્ર્યમનર્થમૂલમ્ યઃ સ્ફીતશોભાં શ્રિયમિચ્છતીહ।
245.031. સ્વર્ગાપવર્ગાય ચ હેતુભૂતં સ પશ્યતાં કારુણિકોપગુપ્તમ્

246.001. <246>યેભિર્ ન દૃષ્ટો દ્વિપદપ્રધાનઃ શાસ્તા મહાકારુણિકઃ સ્વયમ્ભૂઃ।
246.003. તે શાસ્તૃકલ્પં સ્થવિરોપગુપ્તં પશ્યન્ત્યુદારં ત્રિભવપ્રદીપમ્

246.005. યાવદ્રાજ્ઞા પાટલિપુર્રે ઘણ્ટાં ઘોષયિત્વા નગરશોભાં ચ કારયિત્વા અર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ ગત્વા સર્વવાદ્યેન સર્વપુષ્પગન્ધમાલ્યેન સર્વપૌરૈઃ સર્વામાત્યૈઃ સહ સ્થવિરોપગુપ્તં પ્રત્યુદ્ગતઃ।
246.007. દદર્શ રાજા સ્થવિરોપગુપ્તં દૂરત એવાષ્ટાદશભિરર્હત્સહસ્રૈરર્ધચન્દ્રેણોપગુપ્તમ્।
246.008. યદન્તરં ચ રાજા સ્થવિરોપગુપ્તમદ્રાક્ષીત્, તદન્તરં હસ્તિસ્કન્ધાદવતીર્ય પદ્મ્યાં નદીતીરમભિગમ્ય એકં પાદં નદીતીરે સ્થાપ્ય દ્વિતીયં નૌફલકે સ્થવિરોપગુપ્તં સર્વાઙ્ગેનાનુપરિગૃહ્ય નૌ{સંક્રમાદ્} ઉત્તારિતવાન્।
246.010. ઉત્તાર્ય ચ મૂલનિકૃત્ત ઇવ દ્રુમઃ સર્વશરીરેણોપગુપ્તસ્ય પાદયોર્ નિપતિતો મુખતુણ્ડકેન ચ પાદૌ અનુપરિમાર્જ્ય ઉત્થાય દ્વૌ જાનુમણ્ડલૌ પૃથિવીતલે નિક્ષિપ્ય કૃતાઞ્જલિઃ સ્થવિરોપગુપ્તં નિરીક્ષમાણ ઉવાચ--
246.013. યદા મયા શત્રુગણાન્નિહત્ય પ્રાપ્તા સમુદ્રાભરણા સશૈલા।
246.015. એકાતપત્રા પૃથિવી તદા મે પ્રીતિર્ ન સા યા સ્થવિરં નિરીક્ષ્ય

246.017. ત્વદ્વર્શનાન્મે દ્વિગુણઃ પ્રસાદઃ સંજાયતે ઽસ્મિન્ વરશાસનાગ્રે।
246.019. ત્વદ્વર્શનાચ્ચૈવ પરે ઽપિ શુદ્ધ્યા દૃષ્ટો મયાદ્યાપ્રતિમઃ સ્વયમ્ભૂઃ

246.021. અપિ ચ।
246.022. શાન્તિં ગતે કારુણિકે જિનેન્દ્રે ત્વં બુદ્ધકાર્યં કુરુષે ત્રિલોકે।
246.024. નષ્ટે જગન્મોહનિમીલિતાક્ષે ત્વમર્કવજ્જ્ઞાનવભાસકર્તા

246.026. ત્વં શાસ્તૃકલ્પો જગદેકચક્ષુરવવાદકાનાં પ્રવરઃ શરણ્યમ્।
246.028. વિભો મમાજ્ઞાં વદ શીઘ્રમદ્ય કર્તાસ્મિ વાક્યં શુદ્ધસત્ત્વા

247.001. <247>અથ સ્થવિરોપગુપ્તો દક્ષિણેન પાણિના રાજાનં શિરસિ પરિમાર્જયન્નુવાચ--
247.002. અપ્રમાદેન સંપાદ્ય રાજ્યૈશ્વર્યં પ્રવર્તતામ્।
247.003. દુર્લભં ત્રીણિ રત્નાનિ નિત્યં પૂજય પાર્થિવ

247.004. અપિ ચ મહારાજ તેન તેન ભગવતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન તવ ચ મમ {ચ} શાસનમુપન્યસ્તં સત્ત્વસારથિવરેણ ગણમધ્યે પરીત્તં પરિપાલ્યમ્ યત્નતો ઽસ્માભિઃ।
247.005. રાજા આહ--સ્થવિર, યથા અહં નિર્દિષ્ટો ભગવતા, તદેવાનુષ્ઠીયતે।
247.006. કૃતહ્?
247.007. સ્તૂપૈર્વિચિત્રૈર્ગિરિશૃઙ્ગકલ્પૈશ્છત્રધ્વજૈશ્ચોચ્છ્રિતરત્નચિત્રૈઃ।
247.009. સંશોભિતા મે પૃથિવી સમન્તાદ્વૈસ્તારિકા ધાતુધરાઃ કૃતાશ્ચ

247.011. અપિ ચ।
247.012. આત્મા પુત્રં ગૃહં દારાન્ પૃથિવી કોશમેવ ચ।
247.013. ન કિંચિદપરિત્યક્તં ધર્મરાજસ્ય શાસને

247.014. સ્થવિરોપગુપ્ત આહ--સાધુ સાધુ મહારાજ, એતદેવાનુષ્ઠેયમ્।
247.014. કૃતહ્?
247.015. યે સારમુપજીવન્તિ કાયાદ્ભોગૈશ્ચ જીવિકામ્।
247.016. ગતે કાલે ન શોચન્તિ ઇષ્ટમ્ યાન્તિ સુરાલયમ્

247.017. યાવદ્રાજા મહતા શ્રીસમુદયેન સ્થવિરોપગુપ્તં રાજકુલે પ્રવેશયિત્વા સર્વાઙ્ગેનાનુપરિગૃહ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષાદયામાસ।
247.018. સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય શરીરં મૃદુ સુમૃદુ, તદ્યથા તૂલપિચુર્વા કર્પાસપિચુર્વા।
247.019. અથ રાજા સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય શરીરસંસ્પર્શમવગમ્ય કૃતાઞ્જલિરુવાચ--
247.020. મૃદૂનિ તે ઽઙ્ગાનિ ઉદારસત્ત્વા તૂલોપમાઃ કાશિસમોપમાશ્ચ।
247.022. અહં ત્વધન્યઃ ખરકર્કશાઙ્ગો નિઃસ્પર્શગાત્રઃ પરુષાશ્રયશ્ચ

247.024. સ્થવિર ઉવાચ--
247.025. દાનં મનાપં સુશુભં પ્રણીતં દત્તં મયા હ્યપ્રતિપુદ્ગલસ્ય।
247.027. ન પાંશુદાનં હિ મયા પ્રદત્તમ્ યથા ત્વયાદાયિ તથાગતસ્ય

247.029. રાજા આહ--સ્થવિર,
247.030. બાલભાવાદહં પૂર્વં ક્ષેત્રં પ્રાપ્ય હ્યનુત્તરમ્।
247.031. પાંશૂન્ રોપિતવાંસ્તત્ર ફલમ્ યસ્યેદૃશં મમ

248.001. <248>અથ સ્થવિરો રાજાનં સંહર્ષયન્નુવાચ--મહારાજ,
248.002. પશ્ય ક્ષેત્રસ્ય મહાત્મયં પાંશુર્યત્ર વિરુહ્યતે।
248.003. રાજશ્રીર્યેન તે પ્રાપ્તા આધિપત્યમનુત્તરમ્

248.004. શ્રુત્વા ચ રાજા વિસ્મયોત્કુલ્લનેત્રો ઽમાત્યાનાહૂયોવાચ--
248.005. બલચક્રવર્તિરાજ્યં પ્રાપ્તં મે પાંશુદાનમાત્રેણ।
248.006. કેન ભગવાન્ ભવન્તો નાર્ચયિતવ્યઃ પ્રયત્નેન

248.007. અથ રાજા સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય પાદયોર્ નિપત્યોવાચ--સ્થવિર, અયં મે મનોરથો યે ભગવતા બુદ્ધેન પ્રદેશા અધ્યુષિતાસ્તાનર્ચેયમ્, ચિહ્નાનિ ચ કુર્યાં પશ્ચિમસ્યાં જનતાયામનુગ્રહાર્થમ્।
248.009. આહ ચ--યે બુદ્ધેન ભગવતા પ્રદેશા અધ્યુષિતાઃ, તાનર્ચયન્નહં ગત્વા ચિહ્નાનિ ચૈવ કુર્યાં પશ્ચિમાં જનતામનુકમ્પાર્થમ્।
248.010. સ્થવિર ઉવાચ--સાધુ સાધુ મહારાજ, શોભનસ્તે ચિત્તોત્પાદઃ।
248.011. અહં પ્રદર્શયિષ્યામ્યધુના।
248.012. યે તેનાધ્યુષિતા દેશાસ્તાન્નમસ્યે કૃતાઞ્જલિઃ।
248.013. ગત્વા ચિહ્નાનિ તેષ્વેવ કરિષ્યામિ ન સંશયઃ

248.014. અથ રાજા ચતુરઙ્ગબલકાયં સંનાહ્ય ગન્ધમાલ્યપુષ્પમાદાય સ્થવિરોપગુપ્તસહાયઃ સંપ્રસ્થિતઃ।
248.015. અથ સ્થવિરોપગુપ્તો રાજાનમશોકં સર્વપ્રથમેન લુમ્બિનીવનં પ્રવેશયિત્વા દક્ષિણં હસ્તમભિપ્રસાર્યોવાચ--અસ્મિન્ મહારાજ પ્રદેશે ભગવાઞ્ જાતઃ।
248.016. આહ ચ--
248.017. ઇદં હિ પ્રથમં ચૈત્યં બુદ્ધસ્યોત્તમચક્ષુષઃ।
248.018. જાતમાત્રેહ સ મુનિઃ પ્રક્રાન્તઃ સપ્તપદં ભુવિ

248.019. ચતુર્દિશમબલોક્ય વાચં ભાષિતવાન્ પુરા।
248.020. ઇયં મે પશ્ચિમા જાતિર્ગર્ભાવાસશ્ચ પશ્ચિમઃ

248.021. અથ રાજા સર્વશરીરેણ તત્ર પાદયોર્ નિપત્ય ઉત્થાય કૃતાઞ્જલિઃ પ્રરુદન્નુવાચ--
248.022. ધન્યાસ્તે કૃતપુણ્યૈ(ણ્યા)શ્ચ યૈર્દૃષ્ટઃ સ મહામુનિઃ।
248.023. પ્રજાતઃ સંશ્રુતા યૈશ્ચ વાચસ્તસ્ય મનોરમાઃ

248.024. અથ સ્થવિરો રાજ્ઞઃ પ્રસાદવૃદ્ધ્યર્થમુવાચ--મહારાજ, કિં દ્રક્ષ્યસિ તાં દેવતામ્?
248.025. યયા દૃષ્ટઃ પ્રજાયન્સ વને ઽસ્મિન્ વદતાં વરઃ।
248.026. ત્રમમાણઃ પદાન્ સપ્ત શ્રુતા વાચો યયા મુનેઃ

248.027. રાજા આહ--પરં સ્થવિર દ્રક્ષ્યામિ।
248.027. અથ સ્થવિરોપગુપ્તો યસ્ય વૃક્ષસ્ય શાખમવલમ્બ્ય દેવી મહામાયા પ્રસૂતા, તેન દક્ષિણહસ્તમભિપ્રસાર્યોવાચ--
248.029. નૈવાસિકા યા ઇહાશોકવૃક્ષે સંબુદ્ધદર્શિની યા દેવકન્યા।
248.031. સાક્ષાદસૌ દર્શયતુ સ્વદેહં રાજ્ઞો હ્યશોકસ્ય {મનહ્}પ્રસાદવૃદ્ધ્યૈ

249.001. <249>યાવત્ સા દેવતા સ્વરૂપેણ સ્થવિરોપગુપ્તસમીપે સ્થિત્વા કૃતાઞ્જલિરુવાચ--સ્થવિર, કિમાજ્ઞાપયસિ? અથ સ્થવિરો રાજાનામશોકમુવાચ--મહારાજ, ઇયં સા દેવતા, યયા દૃષ્ટો ભગવાઞ્ જાયમાનઃ।
249.003. અથ રાજા કૃતાઞ્જલિસ્તાં દેવતામુવાચ--
249.004. દૃષ્ટસ્ત્વયા લક્ષણભૂષિતાઙ્ગઃ પ્રજાયમાનઃ કમલાયતાક્ષઃ।
249.006. શ્રુત્વાસ્ત્વયા તસ્ય નરર્ષભસ્ય વાચો મનોજ્ઞાઃ પ્રથમા વને ઽસ્મિન્

249.008. દેવતા પ્રાહ--મયા હિ દૃષ્ટઃ કનકાવદાતઃ પ્રજાયમાનો દ્વિપદપ્રધાનઃ।
249.011. પદાનિ સપ્ત ક્રમાણ એવ શ્રુતા ચ વાચમપિ તસ્ય શાસ્તુઃ

249.013. રાજા આહ--કથય દેવતે, કીદૃશી ભગવતો જાયમાનસ્ય શ્રીર્બભૂવેતિ।
249.013. દેવતા પ્રાહ--ન શક્યં મયા વાગ્ભિઃ સંપ્રકાશયિતુમ્।
249.014. અપિ તુ સંક્ષેપતઃ શૃણુ--
249.015. વિનિર્મિતાભા કનકાવદાતા સેન્દ્રે ત્રિલોકે નયનાભિરામા।
249.017. સસાગરાન્તા ચ મહી સશૈલા મહાર્ણવસ્થા ઇવ નૌશ્ચાલ

249.019. યાવદ્રાજ્ઞા જાત્યાં શતસહસ્રં દત્તમ્।
249.019. ચૈત્યં ચ પ્રતિષ્ઠાપ્ય રાજા પ્રક્રાન્તઃ॥
249.020. અથ સ્થવિરોપગુપ્તો રાજાનં કપિલવસ્તુ નિવેદયિત્વા દક્ષિણહસ્તમભિપ્રસાર્યોવાચ--અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ બોધિસત્ત્વો રાજ્ઞઃ શુદ્ધોદનસ્યોપનામિતઃ।
249.021. તં દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણાલંકૃતશરીરમસેચનકદર્શનં ચ દૃષ્ટ્વા રાજા સર્વશરીરેણ બોધિસત્ત્વસ્ય પાદયોર્ નિપતિતઃ।
249.023. ઇદં મહારાજ શાક્યવર્ધં નામ દેવકુલમ્।
249.023. અત્ર બોધિસત્ત્વો જાતમાત્ર ઉપનીતો દેવમર્ચયિષ્યતીતિ।
249.024. સર્વદેવતાશ્ચ બોધિસત્ત્વસ્ય પાદયોર્ નિપતિતાઃ।
249.024. તતો રાજ્ઞા શુદ્ધોદનેન બોધિસત્ત્વો દેવતાનામપ્યયં દેવ ઇતિ તેન બોધિસત્ત્વસ્ય દેવાતિદેવ ઇતિ નામધેયં કૃતમ્।
249.025. અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ બોધિસત્ત્વો બ્રાહ્મણાનાં નૈમિત્તિકાનાં વિપશ્ચિકાનામુપદર્શિતઃ।
249.026. અસ્મિન્ પ્રદેશે અસિતેન ઋષિણા નિર્દિષ્ટો બુદ્ધો લોકે ભવિષ્યતીતિ।
249.027. અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ મહાપ્રજાપત્યા સંવર્ધિતઃ।
249.028. અસ્મિન્ પ્રદેશે લિપિજ્ઞાનં શિક્ષાપિતઃ।
249.028. અસ્મિન્ પ્રદેશે હસ્તિગ્રીવાયામશ્વપૃષ્ઠે રથે શરધનુર્ગ્રહે તોમરગ્રહે ઽઙ્કુશગ્રહે કુલાનુરૂપાસુ વિદ્યાસુ પારગઃ સંવૃત્તઃ।
249.030. ઇયં બોધિસત્ત્વસ્ય વ્યાયામશાલા બભૂવ।
249.030. અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ બોધિસત્ત્વો દેવતાશતસહસ્રૈઃ પરિવૃતઃ ષષ્ટિભિઃ સ્ત્રીસહસ્રૈઃ સાર્ધં રતિમનુભૂતવાન્।
249.031. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વો જીર્ણાતુરમૃતસંદર્શનોદ્વિગ્નો વનં સંશ્રિતઃ।
249.032. અસ્મિન્ પ્રદેશે જમ્બુચ્છાયાયાં નિષદ્ય વિવિક્તમ્ <250>પાપકૈરકુશલૈર્ધર્મૈઃ સવિતર્કં સવિચારં વિવેકજં પ્રીતિસુખમનાશ્રવસદૃશં પ્રથમધ્યાનં સમાપન્નઃ।
250.002. અથ પરિણતે મધ્યાહ્ને અતિક્રાન્તે ભક્તકાલસમયે ભક્તકાલસમયે અન્યેષાં વૃક્ષાણાં છાયા પ્રાચીનનિંના પ્રાચીનપ્રવણા પ્રાચીનપ્રાગ્ભારા, જમુચ્છાયા બોધિસત્ત્વસ્ય કાયં ન જહાતિ।
250.003. દૃષ્ટ્વા ચ પુના રાજા શુદ્ધોદનઃ સર્વશરીરેણ બોધિસત્ત્વસ્ય પાદયોર્ નિપતિતઃ।
250.004. અનેન દ્વારેણ બોધિસત્ત્વો દેવતાશતસહસ્રૈઃ પરિવૃતો ઽર્ધરાતેઃ કપિલવસ્તુનો નિર્ગતઃ।
250.005. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વેન ચ્છન્દકસ્યાશ્વમાભરણાનિ ચ દત્વા પ્રતિનિવર્તિતઃ।
250.006. આહ ચ--
250.007. છન્દાભરણાન્યશ્વં ચ અસ્મિન્ પ્રતિનિવર્તિતઃ।
250.008. નિરુપસ્થાયિકો વીરઃ પ્રવિષ્ઠૈકસ્તપોવનમ્

250.009. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વો લુબ્ધકસકાશાત્ કાશિકૈર્વસ્ત્રૈઃ કાષાયાણિ વસ્ત્રાણિ ગ્રહાય પ્રવ્રજિતઃ।
250.010. અસ્મિન્ પ્રદેશે ભાર્ગવેણાશ્રમેણોપનિમન્ત્રિતઃ।
250.010. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વો રાજ્ઞા બિમ્બિસારેણાર્ઘરાજ્યેનોપનિમન્ત્રિતઃ।
250.011. અસ્મિન્ પ્રદેશે આરાડોદ્રકમભિગતઃ।
250.011. આહ ચ--
250.012. ઉદ્રકારાડકા નામ ઋષયો ઽસ્મિંસ્તપોવને।
250.013. અધિગતાચાર્યસત્ત્વેન પુરુષેન્દ્રેણ તાપિતા

250.014. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વેન ષડ્વર્ષાણિ દુષ્કરં ચીર્ણમ્।
250.014. આહ ચ--
250.015. ષડ્વર્ષાણિ હિ કટુકં તપસ્તપ્ત્વા મહામુનિઃ।
250.016. નાયં માર્ગો હ્યભિજ્ઞાય ઇતિ જ્ઞાત્વા સમુત્સૃજેત્

250.017. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વેન નન્દાયા નન્દબલાયાશ્ચ ગ્રામિકદુહિત્ર્યોઃ સકાશાત્ ષોડશગુણિતં મધુપાયસં પરિમુક્તમ્।
250.018. આહ ચ--
250.019. અસ્મિન્ પ્રદેશે નન્દાયા ભુક્ત્વા ચ મધુપાયસમ્।
250.020. બોધિમૂલં મહાવીરો જગામ વદતાં વરઃ

250.021. અસ્મિન્ પ્રદેશે બોધિસત્ત્વઃ કાલિકેન નાગરાજેન બોધિસમૂલમભિગચ્છન્ સંસ્તુતઃ।
250.022. આહ ચ--
250.023. કાલિકભુજગેન્દ્રેણ સંસ્તુતો વદતાં વરઃ।
250.024. પ્રયાતો ઽનેન માર્ગેણ બોધિમણ્ડે ઽમૃતાર્થિનઃ

250.025. અથ રાજા સ્થવિરસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય કૃતાઞ્જલિરુવાચ--
250.026. અપિ પશ્યેમ નાગેન્દ્રમ્ યેન દૃષ્ટસ્તથાગતઃ।
250.027. વ્રજાનો ઽનેન માર્ગેણ મત્તનાગેન્દ્રવિક્રમઃ

250.028. અથ કાલિકો નાગરાજઃ સ્થવિરસમીપે સ્થિત્વા કૃતાઞ્જલિરુવાચ--સ્થવિર, કિમાજ્ઞાપયસીતિ।
250.029. અથ સ્થવિરો રાજાનમુવાચ--અયં સ મહારાજ કાલિકો નાગરાજા યેન ભગવાનનેન માર્ગેણ બોધિમૂલં નિર્ગચ્છન્ સંસ્તુતઃ।
250.030. અથ રાજા કૃતાઞ્જલિઃ કાલિકં નાગરાજમુવાચ--
251.001. <251>દૃષ્ટસ્ત્વા જ્વલિતકાઞ્ચનતુલ્યવર્ણઃ શાસ્તા મમાપ્રતિસમઃ શરદેન્દુવક્ત્રઃ।
251.003. આખ્યાહિ મે દશબલસ્ય ગુણૈકદેશં તત્કીદૃશી વદ ભવન્ સુગતે તદાનીમ્

251.005. કાલિક ઉવાચ--ન શક્યં વિગ્ભિઃ સંપ્રકાશયિતુમ્।
251.005. અપિ તુ સંક્ષેપં શૃણુ--
251.006. ચરણતલપરાહતા સશૈલા અવનિસ્તદા પ્રચચાલ ષટ્વિકારમ્।
251.008. રવિકિરણપ્રભાધિકા નૃલોકે સુગતશશિદ્યુતિસંનિભા મનોજ્ઞા

251.010. યાવદ્રાજા ચૈત્યં પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રક્રાન્તઃ।
251.010. અથ સ્થવિરોપગુપ્તો રાજાનં બોધિમૂલમુપનામયિત્વા દક્ષિણં કરમભિપ્રસાર્યોવાચ--અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ બોધિસત્ત્વેન મહામૈત્રીસહાયેન સકલં મારબલં જિત્વા અનુત્તરા સમ્યક્સમ્બોધિરભિસમ્બુદ્ધા।
251.012. આહ ચ--
251.013. ઇહ મુનિવૃષભેણ બોધિમૂલે નમુચિબલં વિકૃતં નિરસ્તમાશુ।
251.015. ઇદમમૃતમુદારમગ્ર્યબોધિં હ્યધિગતમપ્રતિપુદ્ગલેન તેન

251.017. યાવદ્રાજ્ઞા બોધૌ શતસહસ્રં દત્તમ્।
251.017. ચૈત્યં ચ પ્રતિષ્ઠાપ્ય રાજા પ્રક્રાન્તઃ।
251.017. અથ સ્થવિરોપગુપ્તો રાજાનમશોકમુવાચ--અસ્મિન્ પ્રદેશે ભગવાંશ્ ચતુર્ણાં મહારાજાનાં સકાશાચ્ચત્વારિ શૈલમયાનિ પાત્રાણિ ગ્રહાયૈકં પાત્રમધિમુક્તમ્।
251.019. અસ્મિન્ પ્રદેશે ત્રપુષભિલ્લિકયોર્વણિજોરપિ પિણ્ડપાત્રઃ પ્રતિગૃહીતઃ।
251.020. અસ્મિન્ પ્રદેશે ભગવાન્ વારણસીમભિગચ્છન્નુપગેનાજીવિકેન સંસ્તુતઃ।
251.021. યાવત્ સ્થવિરો રાજાનમ્ ઋષિવદન(પતન?)મુપનીય દક્ષિણં હસ્તમભિપ્રસાર્યોવાચ--અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ ભગવતા ત્રિપરિવર્તં દ્વાદશાકારં ધર્મ્યં ધર્મચક્રં પ્રવર્જિતતમ્।
251.023. આહ ચ--
251.024. શુભં ધર્મમયં ચક્રં સંસારવિનિવર્તયે।
251.025. અસ્મિન્ પ્રદેશે નાથેન પ્રવર્જિતમનુત્તરમ્

251.026. અસ્મિન્ પ્રદેશે જટિલસહસ્રં પ્રવ્રજિતમ્।
251.026. અસ્મિન્ પ્રદેશે રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્ય ધર્મં દેશિતમ્।
251.027. રાજ્ઞા ચ બિમ્બિસારેણ સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ, અશીતિભિશ્ચ દેવતાસહસ્રૈરનેકૈશ્ચ માગધકૈર્બ્રાહ્મણગૃહપતિસહસ્રૈઃ।
251.028. અસ્મિન્ પ્રદેશે ભગવતા શક્રસ્ય દેવેન્દ્રસ્ય ધર્મો દેશિતઃ, શક્રેણ ચ સત્યાનિ દૃષ્ટાન્યશીતિભિશ્ચ દેવતાસહસ્રૈઃ।
251.029. અસ્મિન્ પ્રદેશે મહાપ્રાતિહાર્યં વિદર્શિતમ્।
251.030. અસ્મિન્ પ્રદેશે ભગવાન્ દેવેષુ ત્રાયસ્ત્રિંશોષુ વર્ષા માતુર્જનયિત્ર્યા ધર્મમ્ <252>દેશયિત્વા દેવગણપરિવૃતો ઽવતીર્ણઃ।
252.001. વિસ્તરેણ યાવત્ સ્થવિરો રાજાનમશોકં કુશિનગરીમુપનામયિત્વા દક્ષિણં કરતલમભિપ્રસાર્યોવાચ--અસ્મિન્ પ્રદેશે મહારાજ ભગવાન્ સકલં બુદ્ધકાર્યં કૃત્વા નિરુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિવૃતઃ।
252.003. આહ ચ--
252.004. લોકં સદેવમનુજાસુરયક્ષનાગમક્ષય્યધર્મવિનયે મતિમાન્ વિનીય।
252.005. વૈનેયસત્ત્વવિરહાનુપશાન્તબુદ્ધિઃ શાન્તિં ગતઃ પરમકારુણિકો મહર્ષિઃ

252.008. શ્રુત્વા ચ રાજા મૂર્છિતઃ પતિતઃ।
252.008. યાવજ્જલપરિષેકં કૃત્વોત્થાપિતઃ।
252.008. અથ રાજા કથંચિત્ સંજ્ઞામુપલભ્ય પરિવિર્વાણે શતસહસ્રં દત્વા ચૈત્યં પ્રતિષ્ઠાપ્ય પાદયોર્ નિપત્યોવાચ--સ્થવિર, અયં મે મનો રથહ્--યે ચ ભગવતા શ્રાવકા અગ્રતાયાં નિર્દિષ્ટાઃ, તેષાં શરીરપૂજાં કરિષ્યામીતિ।
252.011. સ્થવિર ઉવાચ--સાધુ સાધુ મહારાજ।
252.011. શોભનસ્તે ચિત્તોત્પાદઃ।
252.011. સ્થવિરો રાજાનમશોકં જેતવનં પ્રવેશયિત્વા દક્ષિણં કરમભિપ્રસાર્યોવાચ--અયં મહારાજ સ્થવિરશારિપુત્રસ્ય સ્તૂપઃ।
252.013. ત્રિયતામસ્યાર્ચનામિતિ।
252.013. રાજા આહ--કે તસ્ય તસ્ય ગુણા બભૂવહ્? સ્થવિર ઉવાચ--સ હિ દ્વિતીયશાસ્તા ધર્મસેનાધિપતિર્ધર્મચક્રપરવર્તનઃ પ્રજ્ઞાવતામગ્રો નિર્દિષ્ટો ભગવતા।
252.016. સર્વલોકસ્ય યા પ્રજ્ઞા સ્થાપયિત્વા તથાગતમ્।
252.017. શારિપુત્રસ્ય પ્રજ્ઞાયાઃ કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્

252.018. આહ ચ--
252.019. સદ્ધર્મચક્રમતુલમ્ યજ્જિનેન પ્રવર્તિતમ્।
252.020. અનુવૃત્તં હિ તત્તેન શારિપુત્રેણ ધીમતા

252.021. કસ્તસ્ય સાધુ બુદ્ધાન્યઃ પુરુષઃ શારદ્વતસ્યેહ।
252.022. જ્ઞાત્વા ગુણગણનિધિં વક્તું શક્નોતિ નિરવશેષાત્

252.023. તતો રાજા પ્રીતમનાઃ સ્થવિરશારદ્વતીપુત્રસ્તૂપે શતસહસ્રં દત્વા કૃતાજ્ઞલિરુવાચ--
252.024. શારદ્વતીપુત્રમહં ભક્ત્યા વન્દે વિમુક્તભવસઙ્ગમ્।
252.025. લોકપ્રકાશકીર્તિ જ્ઞાનવતામુત્તમં વીરમ્

252.026. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સ્થવિરમહામૌદ્ગલ્યાયનસ્ય સ્તૂપમુપદર્શન્નુવાચ--ઇદં મહારાજ સ્થવિરમહામૌદ્ગલ્યાયનસ્ય સ્તૂપમ્।
252.027. ત્રિયતામસ્યાર્ચનમિતિ।
252.027. રાજા આહ--કે તસ્ય ગુણા બભૂવુરિતિ? સ્થવિર ઉવાચ--સ હિ ઋદ્ધિમતામગ્રો નિર્દિષ્ટો ભગવતા, યેન દક્ષિણેન પાદાઙ્ગુષ્ઠેન શક્રસ્ય દેવેન્દ્રસ્ય વૈજયન્તઃ પ્રાસાદઃ પ્રકમ્પિતઃ, નન્દોપનન્દૌ નાગરાજાનૌ વિનીતૌ।
252.030. આહ ચ--
253.001. <253>શક્રસ્ય યેન ભવનં પાદાઙ્ગુષ્ઠેન કમ્પિતમ્।
253.002. પૂજનીયઃ પ્રયત્નેન કોલિતઃ સ દ્વિજોત્તમ્

253.003. ભુજગેશ્વરૌ પ્રતિભયૌ દાન્તૌ તૌ યનાતિદુર્ગમૌ।
253.004. લોકે કસ્તસ્ય શુદ્ધબુદ્ધેઃ પારં ગચ્છેદ્ગુણાર્ણવસ્ય

253.005. યાવદ્રાજા મહામૌદ્ગલ્યાયનસ્ય સ્તૂપે શતસહસ્રં દત્વા કૃતાઞ્જલિરુવાચ--
253.006. ઋદ્ધિમતામગ્રો યો જન્મજરાશોકદુઃખનિર્મુક્તઃ।
253.007. મૌદ્ગલ્યાયનમહં વન્દે મૂર્ધ્ના પ્રણિપત્ય વિખ્યાતમ્

253.008. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સ્થવિરમહાકાશ્યપસ્ય સ્તૂપમ્....।
253.008. ત્રિયતામસ્યાર્ચનમિતિ।
253.008. રાજા આહ--કે તસ્ય ગુણા બભૂવહ્? સ્થવિર ઉવાચ--સ હિ મહાત્મા અલ્પેચ્છાનાં સંતુષ્ટાનાં ધુતગુણવાદિતામગ્રો નિર્દિષ્ટો ભગવતા, અર્ધાસનેનોપનિમન્ત્રિતઃ, શ્વેતચીવરેણાચ્છાદિતઃ, દીનાતુરગ્રાહકઃ શાસ્તનસંધારકશ્ચેતિ।
253.011. આહ ચ--
253.012. પુણ્યક્ષેત્રમુદારં ચીનાતુરગ્રાહકો નિરાયાસઃ।
253.013. સર્વજ્ઞચીવરધરઃ શાસનસંધારકો મતિમાન્

253.014. કસ્તસ્ય ગુરોર્મનુજો વક્તું શક્તો ગુણાન્નિરવશેષાન્।
253.015. આસનવરસ્ય સુમતિર્યસ્ય જનો દત્તવાનર્ધમ્

253.016. તતો રાજા અશોકઃ સ્થવિરમહાકાશ્યપસ્ય સ્તૂપે દત્વા કૃતાઞ્જલિરુવાચ--
253.017. પર્વતગુહાનિલાયં વૈરપરાન્મુખં પ્રશમયુક્તમ્।
253.018. સંતોષગુણવિવૃદ્ધં વન્દે ખલુ કાશ્યપં સ્થવિરમ્

253.019. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સ્થવિરવત્કુલસ્ય સ્તૂપં દર્શયન્નુવાચ--ઇદં મહારાજ સ્થવિરબત્કુલસ્ય સ્તૂપમ્।
253.020. ત્રિયતામર્ચનમિતિ।
253.020. રાજા આહ--કે તસ્ય ગુણા બભૂવુરિતિ? સ્થવિર ઉવાચ--સ મહાત્મા અલ્પાબાધાનામગ્રો નિર્દિષ્ટો ભગવતા।
253.021. અપિ ચ।
253.021. ન તેન કસ્યચિદ્દ્વીપદિકા ગાથા શ્રાવતી।
253.022. રાજા આહ--દીયતામત્ર કાકણિઃ।
253.022. યાવદમાત્યૈરભિહિતહ્--દેવ, કિમર્થં તુલ્યેષ્વવસ્થિતેષ્વત્ર કાકાણી દીયત ઇતિ? રાજા આહ--શ્રૂયતામત્રાભિપ્રાયો મમ--
253.024. આજ્ઞાપ્રદીપેન મનોગૃહસ્થં હતં તમો યદ્યપિ કૃતં હિ તેન યથા કૃતં સત્ત્વહિતં તદન્યૈઃ

253.028. સા પ્રત્યાહતા તસ્યૈવ રાજ્ઞઃ પાદમૂલે નિપતિતા।
253.028. યાવદમાત્યા વિસ્મિતા ઊચુહ્--અહો તસ્ય મહાત્મનો ઽલ્પેચ્છતા બભૂવ।
253.029. અનયાપ્યનર્થી।
253.029. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સ્થવિરાનન્દસ્ય સ્તૂપમુપદર્શયન્નુવાચ--ઇદં સ્થવિરાનન્દસ્ય સ્તૂપમ્।
253.030. ત્રિયતામસ્યાર્ચનમિતિ।
253.030. રાજા આહ--કે તસ્ય ગુણા બભૂવુરિતિ।
253.031. સ્થવિર ઉવાચ--સ હિ ભગવત ઉપસ્થાયકો બભુવ, બહુશ્રુતાનામગ્ર્યઃ પ્રવચનગ્રાહકશ્ચેતિ।
253.032. આહ ચ--
254.001. <254>મુનિપત્રરક્ષણપટુઃ સ્મૃતિધૃતિમતિનિશ્ચિતઃ શ્રુતસમુદ્રઃ।
254.002. વિસ્પષ્ટમધુરવચનઃ સુરનરમહિતઃ સદાનન્દઃ

254.003. સંબુદ્ધચિત્તકુશલઃ સર્વત્ર વિચક્ષણો ગુણકરણ્ડઃ।
254.004. જિનસંસ્તુતો જિતરણો સુરનરમહિતઃ સદાનન્દઃ

254.005. યાવદ્રાજ્ઞા તસ્ય સ્તૂપે કોટિર્દત્તા।
254.005. યાવદમાત્યૈરભિહિતહ્--કિમર્થમયં દેવ સર્વેષાં સકાશાદધિકતરં પૂજ્યતે? રાજા આહ--શ્રૂયતામભિપ્રાયહ્--
254.007. યત્તચ્છરીરં વદતાં વરસ્ય ધર્માત્મનો ધર્મમયં વિશુદ્ધમ્।
254.009. તદ્ધારિતં તેન વિશોકનાંના તસ્માદ્વિશેષેણ સ પૂજનીયઃ

254.011. ધર્મપ્રદીપો જ્વલતિ પ્રજાસુ ક્લેશાન્ધકારાન્તકરો યદદ્ય।
254.013. તત્તત્પ્રભાવાત્સુગતેન્દ્રસૂનોસ્તસ્માદ્વિશેષેણ સ પૂજનીયઃ

254.015. યદા સમુદ્રં સલિલં સમુદ્રે કુર્વીત કશ્ચિન્ન હિ ગોષ્પદેન।
254.017. નાથેન તદ્ધર્મમવેક્ષ્ય ભાવં સૂત્રાન્તકો ઽયં સ્થવિરે ઽભિષિક્તઃ

254.019. અથ રાજા સ્થવિરાણાં સ્તૂપાર્ચનં કૃત્વા સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય પ્રીતિમના ઉવાચ--
254.021. માનુષ્યં સફલીકૃતં ક્રતુશતૈરિષ્ટેન સંપ્રાપ્યતે રાજ્યૈશ્વર્યગુણૈશ્ચલૈશ્ચ વિભવૈઃ સારં ગૃહીતં પરમ્।
254.023. લોકં ચૈત્યશતૈરલંકૃતમિદં શ્વેતાભ્રકૂટપ્રભૈરસ્યાદ્યાપ્રતિમસ્ય શાસનમિદં કિં નઃ કૃતં દુષ્કરમ્

ઇતિ।
254.025. યાવદ્રાજા સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય પ્રાણામં કૃત્વા પ્રક્રાન્તઃ॥
254.026. યાવદ્રાજ્ઞા અશોકેન જાતૌ બોધૌ ધર્મચક્રે પરિનિર્વાણે એકૈકશતસહસ્રં દત્તમ્, તસ્ય બોધૌ વિશેષતઃ પ્રસાદો જાતહ્--ઇહ ભગવતાનુત્તરા સમ્યક્સમ્બોધિરભિસમ્બુદ્ધેતિ।
254.027. સ યાનિ વિશેષયુક્તાનિ રત્નાનિ, તાનિ બોધિં પ્રેષયતિ।
254.028. અથ રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય તિષ્યરક્ષિતા નામ અગ્રમહિષી।
254.029. તસ્યા બુદ્ધિરુત્પન્ના--અયં રાજા મયા સાર્ધં રતિમનુભવતિ, વિશેષયુક્તાંશ્ચ(ક્રાનિ ચ) રત્નાનિ બોધૌ પ્રેષયતિ।
254.030. તયા માતઙ્ગી વ્યાહરિતા--શક્યસિ ત્વં બોધિં મમ સપત્નીં પ્રઘાતિતુમ્? તયાભિહિતમ્--શક્ષ્યામિ, કિં તુ કાર્ષાપણાન્ દેહીતિ।
254.031. યાવન્માતઙ્ગ્યા બોધિવૃક્ષો મન્ત્રૈઃ પરિજપ્તઃ, સૂત્રં ચ બુદ્ધમ્।
254.032. યાવદ્બોધિમૃક્ષઃ શુષ્કિતુમારબ્ધઃ।
254.032. તતો રાજપુરુષૈ રાજ્ઞે નિવેદિતમ્--દેવ, બોધિવૃક્ષઃ શુષ્યત ઇતિ।
254.033. આહ ચ--
255.001. <255>યત્રોપવિષ્ટેન તથાગતેન કૃત્સ્નં જગદ્બુદ્ધમિદમ્ યથાવત્।
255.003. સર્વજ્ઞતા ચાધિગતા નરેન્દ્ર બોધિદ્રુમો ઽસૌ નિધનં પ્રયાતિ

255.005. શ્રુત્વા ચ રાજા મૂર્ચ્છિતો ભૂમૌ પતિતઃ।
255.005. યાવજ્જલસેકં દત્ત્વોત્થાપિતઃ।
255.005. અથ રાજા કથંચિત્ સંજ્ઞામુપલભ્ય પ્રરુદન્નુવાચ--
255.007. દૃષ્ટ્વાન્વહં તં દ્રુમરાજમૂલં જાનામિ દૃષ્ટો ઽદ્ય મયા સ્વયમ્ભૂઃ।
255.009. નાથદ્રુમે ચૈવ ગતે પ્રણાશં પ્રાણાઃ પ્રયાસ્યન્તિ મમાપિ નાશમ્

255.011. અથ તિષ્યરક્ષિતા રાજાનં શોકાર્તમવેક્ષ્યોવાચ--દેવ, યદિ બોધિર્ ન ભવિષ્યતિ, અહં દેવસ્ય રતિમુત્પાદયિષ્યામિ।
255.012. રાજા આહ--ન સા સ્ત્રી, અપિ તુ બોધિવૃક્ષઃ સઃ।
255.012. તત્ર ભગવતા અનુત્તરા સમ્યક્સમ્બોધિરધિગતા।
255.013. તિષ્યરક્ષિતા માતઙ્ગીમુવાચ--શક્યસિ ત્વં બોધિવૃક્ષમ્ યથાપૌરાણમવસ્થાપિતુમ્? માતઙ્ગી આહ--યદિ તાવત્ પ્રાણાન્તિકાવશિષ્ટા ભવિષ્યતિ, યથાપૌરાણમવસ્થાપયિષ્યામીતિ।
255.015. વિસ્તરેણ યાવતયા સૂત્રં મુક્ત્વા વૃક્ષસામન્તેન ખનિત્વા દિવસે ક્ષીરકુમ્ભસહસ્રેણ પાયયતિ।
255.016. યાવદલ્પૈરહોભિર્યથાપૌરાણઃ સંવૃત્તઃ।
255.016. તતો રાજપુરુષૈ રાજ્ઞે નિવેદિતમ્--દેવ, દિષ્ટ્યા વર્ધસ્વ, યથાપૌરાણઃ સંવૃત્તઃ।
255.017. શ્રુત્વા ચ પ્રીતમના બોધિવૃક્ષં નિરીક્ષમાણ ઉવાચ--
255.019. બિમ્બિસારપ્રભૃતિભિઃ પાર્થિવેન્દ્રૈર્દ્યુતિંધરૈઃ।
255.020. ન કૃતં તત્કરિષ્યામિ સત્કારદ્વયમુત્તમમ્

255.021. બોધિં ચ સ્નાપયિષ્યામિ કુમ્ભૈર્ગન્ધોદકાકુલૈઃ।
255.022. આર્યસંઘસ્ય ચ કરિષ્યામિ સત્કારં પઞ્ચવાર્ષિકમ્

255.023. અથ રાજા સૌવર્ણરૂપ્યવૈડૂર્યસ્ફટિકમયાનાં કુમ્ભાનાં સહસ્રં ગન્ધોદકેન પૂરયિત્વા પ્રભૂતં ચાન્નપાનં સમુદ્રાનીય ગન્ધમાલ્યપુષ્પસંચયં કૃત્વા સ્નાત્વા આહતાનિ વાસાંસિ નવાનિ દીર્ઘદશાનિ પ્રાવૃત્ય અષ્ટાઙ્ગસમન્વાગતમુપવાસમુપોષ્ય ધૂપકટચ્છુકમાદાય શરણતલમભિરુહ્ય ચતુર્દિશમાયાચિતુમારબ્ધહ્--યે ભગવતો બુદ્ધસ્ય શ્રાવકાસ્તે મમાનુગ્રહાયાગચ્છન્તુ।
255.026. અપિ ચ--
255.027. સમ્યગ્ગતા યે સુગતસ્ય શિષ્યાઃ શાન્તેન્દ્રિયા નિર્જિતકામદોષાઃ।
255.029. સંમાનનાર્હા નરદેવપૂજિતા આયાન્તુ તે ઽસ્મિન્નનુકમ્પયા મમ

256.001. <256>પ્રશમદમરતા વિભુક્તસંગાઃ પ્રવરસુતાઃ સુગતસ્ય ધર્મરાજ્ઞઃ।
256.003. અસુરસુરનરાર્ચિતાર્યવૃત્તાસ્ત્વિહ મદનુગ્રહણાત્સમભ્યુપૈન્તુ

256.005. વસન્તિ કાશ્મીરપુરે સુરમ્યે યે ચાપિ ધીરાસ્તમસાવને ઽસ્મિન્।
256.007. મહાવને રેવતકે રયે ઽર્યા અનુગ્રહાર્યં મમ તે ઽભ્યુપેયુઃ

256.009. અનવતપ્તહૃદે નિવસન્તિ યે ગિરિનદીષુ સપર્વતકન્દરેષુ।
256.011. જિનસુતાઃ ખલુ ધ્યાનરતાઃ સદા સમુદયાન્ત્વિહ તે ઽદ્ય કૃપાબલાઃ

256.013. શૈરીષકે યે પ્રવરે વિમાને વસન્તિ પુત્રા વદતાં વરસ્ય।
256.015. અનુગ્રહાર્થં મમ તે વિશોકા હ્યાયન્તુ કારુણ્યનિવિષ્ટભાવાઃ

256.017. ગન્ધમાદનશૈલે ચ યે વસન્તિ મહૌજસઃ।
256.018. ઇહાયાન્તુ કારુણ્યમુત્પાદ્યોપનિમન્ત્રિતાઃ

256.019. એવમુક્તે ચ રાજ્ઞા ત્રીણિ શતસહસ્રાણિ ભિક્ષૂણાં સંનિપતિતાનિ।
256.019. તત્રૈકં શતસહસ્રાણામર્હતાં શૈક્ષાણાં પૃથગ્જનકલ્યાણકાનાં ચ।
256.020. ન કાશ્ચિદ્વૃદ્ધાસનમાક્રમ્યતે સ્મ।
256.020. રાજા આહ--કિમર્થં વૃદ્ધાસનં તન્નાક્રમ્યતે? તત્ર યશો નાંના વૃદ્ધઃ ષડભિજ્ઞઃ।
256.022. સ ઉવાચ--મહારાજ, વૃદ્ધસ્ય તદાસનમિતિ।
256.022. રાજા આહ--અસ્તિ સ્થવિર ત્વત્સકાશાદન્યો વૃદ્ધતર ઇતિ? સ્થવિર ઉવાચ--અસ્તિ મહારાજ--
256.024. વદતાં વરેણ વશિના નિર્દિષ્ટઃ સિંહનાદિનામગ્ર્યઃ।
256.025. પિણ્ડોલભરદ્વાજસ્યૈતદગ્રાસનં નૃપતે

256.026. અથ રાજા કદમ્બપુષ્પવદાહૃષ્ટરોમકૂપઃ કથયતિ--અસ્તિ કશ્ચિદ્બુદ્ધદર્શી ભિક્ષુર્ધ્રિયત ઇતિ? સ્થવિર ઉઆચ--અસ્તિ મહારાજ પિણ્ડોલભરદ્વાજો નાંના બુદ્ધદર્શી તિષ્ઠત ઇતિ।
256.028. રાજા કથયતિ--સ્થવિર, શક્યઃ સો ઽસ્માભિર્દ્રષ્ટુમિતિ? સ્થવિર ઉવાચ--મહારાજ, ઇદાનીં દ્રક્ષ્યસિ।
256.029. અયં તસ્યાગમનકાલ ઇતિ।
256.029. અથ રાજા પ્રીતમના ઉવાચ--
257.001. <257>લાભઃ પરઃ સ્યાદતુલો મમેહ મહાસુખશ્ચાયમનુત્તમશ્ચ।
257.003. પશ્યામ્યહમ્ યત્તમુદારસત્ત્વં સાક્ષાદ્ભરદ્વાજસગોત્રનામમ્

257.005. તતો રાજા કૃતકરપુટો ગગનતલાવસક્તદૃષ્ટિરવસ્થિતઃ।
257.005. અથ સ્થવિરપિણ્ડોલભરદ્વાજો ઽનેકૈરર્હત્સહસ્રૈરર્ધચન્દ્રાકારેણોપગૂઢો રાજહંસ ઇવ ગગનતલાદવતીર્ય વૃદ્ધાન્તે નિષસાદ।
257.007. સ્થવિરપિણ્ડોલભરદ્વાજં દૃષ્ટ્વા નાન્યનેકાનિ ભિક્ષુશતસહસ્રાણિ પ્રત્યુપસ્થિતાનિ।
257.008. અદ્રાક્ષીદ્રાજા પિણ્ડોલભરદ્વાજં શ્વેતપલિતશિરસં પ્રલમ્બભ્રૂલલાટં નિગૂઢાક્ષિતારકં પ્રત્યેકબુદ્ધાશ્રયમ્।
257.009. દૃષ્ટ્વા ચ રાજા મૂલનિકૃત્ત ઇવ દ્રુમઃ સર્વશરીરેણ સ્થવિરપિણ્ડોલભરદ્વાજસ્ય પાદયોઃ પતિતઃ।
257.010. મુખતુણ્ડકેન ચ પાદાવનુપરિમાર્જ્ય ઉત્થાય તૌ જાનુમણ્ડલૌ પૃથિવીતલે પ્રતિષ્ઠાપ્ય કૃતાઞ્જલિઃ સ્થવિરપિણ્ડોલભરદ્વાજં નિરીક્ષમાણઃ પ્રરુદન્નુવાચ--
257.012. યદા મયા શત્રુગણાન્નિહત્ય પ્રાપ્તા સમુદ્રાભરણા સશૈલા।
257.014. એકાતપુત્રા પૃથૈવી તદા મે પ્રીતિર્ ન યા મે સ્થવિરં નિરીક્ષ્ય

257.016. ત્વદ્દર્શનાદ્ભવતિ।
257.016. દૃષ્ટો ઽદ્ય તથાગતઃ।
257.016. કરુણાલાભાત્ ર્વદ્દર્શનાચ્ચ દ્વિગુણપ્રસાદો મમોત્પન્નઃ।
257.017. અપિ ચ સ્થવિર દૃષ્ટસ્તે ત્રૈલોક્યનાથો ગુરુર્મે ભગવાન્ બુદ્ધ ઇતિ? તતઃ સ્થવિરપિણ્ડોલભરદ્વાજ ઉભાભ્યાં પાણિભ્યાં ભ્રુવમુન્નામ્ય રાજાનમશોકમ્ ઉવાચ--
257.019. દૃષ્ટો મયા હ્યસકૃદપ્રતિમો મહર્ષિઃ સંતપ્તકાઞ્ચનસમોપમતુલ્યતેજાઃ।
257.021. દ્વાત્રિશલ્લક્ષણધરઃ શરદિન્દુવક્ત્રો બ્રાહ્મસ્વરાધિકરણો હ્યરણાવિહારી

257.023. રાજા આહ--સ્થવિર, કુત્ર તે ભગવાન્ દૃષ્ટઃ, કથં ચેતિ? સ્થવિર ઉવાચ--યદા મહારાજ ભગવાન્ વિજિતમારપરિવારઃ પઞ્ચભિરર્હચ્છતૈઃ સાર્ધં પ્રથમતો રાજગૃહે વર્ષામુપગતઃ, અહં તત્કાલં તત્રૈવાસમ્।
257.025. મયા સ દક્ષિણીયઃ સમ્યગ્દૃષ્ટ ઇતિ।
257.025. આહ ચ--
257.026. વીતરાગૈઃ પરિવૃતો વીતરાગઓ મહામુનિઃ।
257.027. યદા રાજગૃહે વર્ષા ઉષિતઃ સ તથાગતઃ

257.028. તત્કાલમાસં તત્રાહં સંબુદ્ધસ્ય તદન્તિકે।
257.029. યથા પશ્યસિ માં સાક્ષાદેવં દૃષ્ટો મયા મિનિઃ

257.030. યદાપિ મહારાજ ભગવતા શ્રાવસ્ત્યાં તીર્થ્યાન્ બિજયાર્થં વિજયાર્થં મહાપ્રાતિહાર્યં કૃતમ્, બુદ્ધાવતંસકમ્ યાવદકનિષ્ઠભવનં નિર્મિતં મહન્, તત્કાલં તૈત્રૈવાહમાસમ્।
257.031. મયા તદ્બુદ્ધવિક્રીડિતં દૃષ્ટમિતિ।
257.032. આહ ચ--
258.001. તીર્થ્યા યદા ભગવતા કુપથપ્રયાતા ઋદ્ધિપ્રભાવવિધિના ખલુ નિર્ગૃહીતાઃ।
258.003. વિક્રીડિતં દશબલસ્ય તદાં હ્યુદારં દૃષ્ટં મયા તુ નૃપ હર્ષકરં પ્રજાનામ્

258.005. યદાપિ મહારાજ ભગવતા દેવેષુ ત્રાયસ્ત્રિંશેષુ વર્ષા ઉષિત્વા માતુર્જનયિત્ર્યા ધર્મં દેશયિત્વા દેવગણપરિવૃતઃ સાંકાશ્યે નગરે ઽવતીર્ણઃ, અહં તત્કાલં તત્રૈવાસમ્। મયા સા દેવમનુષ્યસમ્પદા દૃષ્ટા, ઉત્પલવર્ણયા ચ નિર્મિતા ચક્રવર્તિસમ્પદા ઇતિ।
258.007. આહ ચ--
258.008. યદાવતીર્ણો વદતાં વરિષ્ઠો વર્ષામુષિત્વા ખલુ દેવલોકે।
258.010. તત્રાપ્યહં સંનિહિતો બભૂવ દૃષ્ટો મયાસૌ મુનિરગ્રસત્ત્વઃ

258.012. યદા મહારાજ સુમાગધયા અનાથપિણ્ડદદુહિત્ર્યા ઉપનિમન્ત્રિતઃ પઞ્ચભિરર્હચ્છતૈઃ સાર્ધમ્ ઋદ્ધ્યા પુણ્ડ્રવર્ધનં ગતઃ, તદાહં પર્વતશૈલં ગ્રહાય ગગનતલમાક્રમ્ય પુણ્ડ્રવર્ધનં ગતઃ।
258.014. તન્નિમિત્તં ચ મે ભગવતા આજ્ઞાક્ષિપ્તા--ન તાવત્ તે પરિનિર્વાતવ્યમ્ યાવદ્ધર્મો નાન્તર્હિત ઇતિ।
258.015. આહ ચ--
258.016. યદા જગામર્દ્ધિબલેન નાયકઃ સુમાગધયોપનિમન્ત્રિતો ગુરુઃ।
258.018. તદા ગૃહીત્વાર્ધબલેન શૈલં જગામ તૂર્ણં ખલુ પુણ્ડ્રવર્ધનમ્

258.020. આજ્ઞા તદા શાક્યકુલોદિતેન દત્તા ચ મે કારુણિકેન તેન।
258.022. તાવન્ન તે નિર્વૃતિરભ્યુપેયા અન્તર્હિતો યાવદયં ન ધર્મઃ

258.024. યદાપિ મહારાજ ત્વયા પૂર્વં બાલભાવાદ્ભગવતો રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટસ્ય સક્તું દાસ્યામીતિ પાંશ્વઞ્જલિર્ભગવતઃ પાત્રે પ્રક્ષિપ્તઃ, રાધગુપ્તેન ચાનુમોદિતમ્, ત્વં ન ભગવતા નિર્દિષ્ટહ્--અયં દારકો વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય મમ પાટલિપુત્રે નગરે અશોકો નામ રાજા ભવિષ્યતિ ચતુર્ભાગચક્રવર્તી ધાર્મિકો ધર્મરાજા, યો મે શરીરધાતુકં વૈસ્તારિકાં કરિષ્યતિ, ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યતિ, અહં તત્કાલં તત્રૈવાસીત્।
258.028. આહ ચ--
258.029. યદા પાંશ્વઞ્જલિર્દત્તસ્ત્વયા બુદ્ધસ્ય ભાજને।
258.030. બાલભાવાત્ પ્રસાદિત્વા તત્રૈવાહં તદાભવમ્

259.001. <259>રાજા આહ--સ્થવિર, કુત્રેદાનીમુષ્યત ઇતિ? સ્થવિર ઉવાચ--
259.002. ઉત્તરે સરરાજસ્ય પર્વતે ગન્ધમાદને।
259.003. વસામિ નૃપતે તત્ર સાર્ધં સબ્રહ્મચારિભિઃ

259.004. રાજા આહ--કિયન્તઃ સ્થવિરસ્ય પરિવારાહ્? સ્થવિર ઉવાચ--
259.005. ષષ્ટ્યર્હન્તઃ સહસ્રાણિ પરિવારો નૃણાં વર।
259.006. વસામિ યૈરહં સાર્ધં નિસ્પૃહૈર્જિતકલ્મષૈઃ

259.007. અપિ ચ મહારાજ, કિમનેન સંદેહેન કૃતેન? પરિવિષ્યતાં ભિક્ષુસંઘઃ।
259.007. ભુક્તવતો ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રતિસંમોદનાં કરિષ્યામિ।
259.008. રાજા આહ--એવમસ્તુ, યથા સ્થવિર આજ્ઞાપયતિ।
259.009. કિં તુ બુદ્ધસ્મૃતિપ્રતિબોધિતો ઽહં બોધિસ્નપનં તાવત્ કરિષ્યામિ।
259.009. સમનન્તરં ચ મનાપેન ચાહારેણ ભિક્ષુસંઘમુપસ્થાસ્યામીતિ।
259.010. અથ રાજા સર્વમિત્રમુદ્ધોષકમામન્ત્રયતિ--અહમાર્યસંઘસ્ય શતસહસ્રં દાસ્યામિ, કુમ્ભસહસ્રેણ ચ બોધિં સ્નાપયિષ્યામિ, મમ નાંના ધુષ્યતાં પઞ્ચવાર્ષિકમિતિ।
259.012. તત્કાલં ચ કુણાલસ્ય નયનદ્વયમવિપન્નમાસીત્।
259.012. સ રાજ્ઞો દક્ષિણે પાર્શ્વે સ્થિતઃ।
259.013. તેનાઙ્ગુલિદ્વયમુત્ક્ષિપ્તમ્, ન તુ વાગ્ભાષિતા।
259.013. દ્વિગુણં ત્વહં પ્રસાદયિષ્યામીત્યાકારયતિ।
259.014. પાણિના વર્ધિતમાત્રે ચ કુણાલેન સર્વજનકાયેન હાસ્યં મુક્તમ્।
259.014. તતો રાજા હાસ્યં મુક્ત્વા કથયતિ--અહો રાધગુપ્ત, કેનૈતદ્વર્ધિતમિતિ? રાધગુપ્તઃ કથયતિ--દેવ, બહવઃ પુણ્યાર્થિનઃ પ્રાણિનઃ।
259.016. યઃ પુણ્યાર્થી, તેન વર્ધિતમિતિ।
259.016. રાજા આહ--શતસહસ્રત્ર્યં દાસ્યામીત્યાર્યસંઘે કુમ્ભસહસ્રેણ ચ બોધિં સ્નપયિષ્યામિ, મમ નાંના ઘુષ્યતાં પઞ્ચવાર્ષિકમિતિ।
259.017. યાવત્ કુણાલેન ચતસ્રો ઽઙ્ગુલ્ય ઉત્ક્ષિપ્તાઃ।
259.018. તતો રાજા રુષિતઃ।
259.018. રાધગુપ્ત્મુવાચ--અહો રાધગુપ્ત, કો ઽયમસ્માભિઃ સાર્ધં પ્રતિદ્વન્દ્વયત્યલોકજ્ઞહ્? રુષિતં ચ રાજાનમવેક્ષ્ય રાધગુપ્તો રાજ્ઞઃ પાદયોર્ નિપત્યોવાચ--દેવ, કસ્ય શક્તિર્ નરેન્દ્રેણ સાર્ધં વિસ્પર્ધિતું ભવેત્? કુણાલો ગુણવાન્, પિત્રા સાર્ધં વિકુર્વતે।
259.021. અથ રાજા દક્ષિણેન પરિવૃત્ય કુણાલમવલોક્યોવાચ--સ્થવિરો ઽહમ્।
259.021. કોશં સ્થાપયિત્વા રાજ્યમન્તઃપુરમમાત્યગણમાત્માનં ચ કુણાલં સુવર્ણરૂપ્યસ્ફટિકવૈડૂર્યમયાનાં પઞ્ચકુમ્ભસહસ્રાણિ નાનાગન્ધપૂર્ણાનિ ક્ષીરચન્દનકુઙ્કુમકર્પૂર્વાસિત્રૈર્મહાબોધિં સ્નપયિષ્યામિ, પુષ્પશતસહસ્રાણિ ચ બોધિપ્રમુખે ચાર્યસંઘે દદામિ, મમ નાંના ઘુષ્યતાં પઞ્ચવાર્ષિકમિતિ।
259.024. આહ ચ--
259.025. રાજ્યં સમૃદ્ધં સંસ્થાપ્ય કોશમન્તઃપુરાણિ ચામાત્યગણં ચ સર્વમ્।
259.027. દદામિ સંઘે ગુણપાત્રભૂતે આત્મા કુણાલં ચ ગુણોપપન્નમ્

259.029. તતો રાજા પિણ્ડોલભરદ્વાજપ્રમુખે ભિક્ષુસંઘે નિર્યાતયિત્વા બોધિવૃક્ષસ્ય ચ ચતુર્દિશં વારં બદ્ધ્વા સ્વયમેવ ચ વારમભિરુહ્ય ચતુર્ભિઃ કુમ્ભસહસ્રૈર્બોધિસનપનં કૃતવાન્।
259.030. કૃતમાત્રે ચ બોધિસ્નપને બોધિવૃક્ષો યથાપૌરાણઃ સંવૃત્તઃ।
259.031. વક્ષ્યતિ હિ--
260.001. <260>કૃતમાત્રે નૃપતિના બોધિસ્નપનમુત્તમમ્।
260.002. બોધિવૃક્ષસ્તદા જાતો હરિત્પલ્લવકોમલઃ

260.003. દૃષ્ટ્વા હરિતપત્રાઢ્યં પલ્લવાઙ્કુરકોમલમ્।
260.004. રાજા હર્ષં પરં જગામ સામાત્યગણનૈગમઃ

260.005. અથ રાજા બોધિસ્નપનં કૃત્વા ભિક્ષુસંઘં પરિવેષ્ટુમારબ્ધઃ।
260.005. તત્ર યશો નાંના સ્થવિરઃ।
260.006. તેનાભિહિતમ્--મહારાજ, મહાનયં પરમદક્ષિણીય આર્યસંઘઃ સંનિપતિતઃ, તથા તે પરિવેષ્ટવ્યમ્ યથા તે ક્ષતિર્ ન સ્યાદિતિ।
260.007. તતો રાજા સ્વહસ્તેન પરિવેષણમ્ યાવન્નવકાન્તં ગતઃ।
260.007. તત્ર દ્વૌ શ્રામણેરૌ સંરઞ્જનીયં ધર્મં સમાદાય વર્તતઃ।
260.008. એકેનાપિ સક્તવો દત્તાઃ, દ્વિતીયેનાપિ સક્તવઃ।
260.009. એકેન ખાદ્યકાઃ, દ્વિતીયેનાપિ ખાદ્યકા એવ।
260.009. એકેન મોદિકાઃ, દ્વિતીયેનાપિ મોદિકાઃ।
260.009. તૌ દૃષ્ટ્વા રાજા હસિતઃ।
260.010. ઇમૌ શ્રામણેરૌ બાલક્રીડયા ક્રીડતઃ।
260.010. યાવદ્રાજ્ઞા ભિક્ષુસંઘં પરિવેષ્ય વૃદ્ધાન્તમારૂઢઃ।
260.011. સ્થવિરેણ ચાનુયુક્તહ્--મા દેવેન કુત્રચિદપ્રસાદમુત્પાદિત ઇતિ।
260.011. રાજા આહ--ન ઇતિ।
260.012. અપિ તુ અસ્તિ દ્વૌ શ્રામણેરૌ બાલક્રીડયા ક્રીડતઃ।
260.013. સ્થવિર ઉવાચ--અલં મહારાજ, ઉભૌ હિ તૌ ઉભયતોભાગવિમુક્તૌ અર્હન્તૌ।
260.014. શ્રુત્વા ચ રાજ્ઞઃ પ્રીતિમનસો બુદ્ધિરુત્પન્ના--તૌ શ્રામણેરૌ આગમ્ય ભિક્ષુસંઘં પટેનાચ્છાદયિષ્યામિ।
260.015. તતસ્તૌ શ્રામણેરૌ રાજ્ઞો ઽભિપ્રાયમવગમ્ય ભૂયો ઽન્યે ઽસ્માભિઃ સ્વગુણા ઉદ્ભવયિતવ્યા ઇતિ, તયોરેકેન કટાહકા ઉપસ્થાપિતા, દ્વિતીયેન રઙ્ગઃ સમુદાનીતઃ।
260.017. રાજ્ઞા દૃષ્ટૌ શ્રામણેરકૌ।
260.017. કિમિદમારબ્ધમ્? તયોરભિહિતમ્--દેવો ઽસ્માકમવગમ્ય ભિક્ષુસંઘં પટેનાચ્છાદયિતુકામઃ।
260.018. તાન્ પટાન્ રઞ્જયિષ્યામઃ।
260.019. શ્રુત્વા ચ રાજ્ઞો બુદ્ધિરુત્પન્ના--મયા કેવલં ચિન્તિતમ્, ન તુ વાગ્નિશ્ચારિતા।
260.019. પરચિત્તવાદૌ એતૌ મહાત્માનૌ।
260.020. તતઃ સર્વશરીરેણ પાદયોર્ નિપત્ય કૃતાઞ્જલિરુવાચ--
260.021. મૌર્યઃ સમૃત્યઃ સજનઃ સપૌરઃ સુલબ્ધલાભાર્થસુયષ્ટયજ્ઞઃ।
260.023. યસ્યેદૃશઃ સાધુજને પ્રસાદઃ કાલે તથોત્સાહિ કૃતં ચ દાનમ્

260.025. યાવદ્રાજ્ઞા અભિહિતમ્--યુષ્માકમાગમ્ય ત્રિચીવરેણ ભિક્ષુસંઘમાચ્છાદયિષ્યામીતિ।
260.026. તતો રાજા અશોકઃ પઞ્ચવાર્ષિકે પર્યવસિતે સર્વભિક્ષૂંસ્ ત્રિચીવરેણાચ્છાદ્ય ચત્વારિ શતસહસ્રાણિ સંઘસ્યાચ્છાદનં દત્વા પૃથિવીમન્તઃપુરમમાત્યગણમાત્માનં ચ કુણાલં ચ નિષ્ક્રીતવાન્।
260.028. ભૂયસા ભગવચ્છાસને શ્રદ્ધા પ્રતિલબ્ધા ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપિતમિતિ॥
260.029. યસ્મિન્નેવ દિવસે રાજ્ઞા અશોકેન ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપિતમ્, તસ્મિન્નેવ દિવસે રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય પદ્માવતી નાંના દેવી પ્રસૂતા।
260.030. પુત્રો જાતો ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકઃ।
260.031. નયનાનિ ચાસ્ય પરમશોભનાનિ।
260.031. યાવદ્રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય નિવેદિતમ્--દેવ, દિષ્ટ્યા વૃદ્ધિઃ।
260.032. દેવસ્ય પુત્રો જાતઃ।
260.032. શ્રુત્વા રાજા આત્તમનાઃ કથયતિ--
261.001. <261>પ્રીતિઃ પરા મે વિપુલા હ્યવાપ્તા મૌર્યસ્ય વંશસ્ય પરા વિભૂતિઃ।
261.003. ધર્મેણ રાજ્યં મમ કુર્વતો હિ જાતો ધર્મવિવર્ધનો ઽસ્તુ

261.005. તસ્ય ધર્મવિવર્ધન ઇતિ નામ કૃતમ્।
261.005. યાવત્ કુમારો રાજ્ઞો ઽશોકસ્યોપનામિતઃ।
261.005. અથ રાજા કુમારં નિરીક્ષ્ય પ્રીતમનાઃ કથયતિ--
261.007. સુતસ્ય મે નેત્રવરાઃ સુપુણ્યાઃ સુજાતનીલોત્પલસંનિકાશાઃ।
261.009. અલંકૃતં શોભતિ યસ્ય વક્ત્રં સંપૂર્ણચન્દ્રપ્રતિમં વિભાતિ

261.011. યાવદ્રાજા અમાત્યાનુવાચ--દૃષ્ટાનિ ભવદ્ભિઃ કસ્યેદૃશાનિ નયનાનિ? અમાત્યા ઊચુહ્--દેવ, મનુષ્યભૂતસ્ય ન દૃષ્ટાનિ, અપિ તુ દેવ, અસ્તિ હિમવતિ પર્વતરાજે કુણાલે નામ પક્ષી પ્રતિવસતિ, તસ્ય સદૃશાનિ નયનાનિ।
261.013. આહ ચ--
261.014. હિમેન્દ્રરાજે ગિરિશૈલશૃઙ્ગે પ્રવાલપુષ્પપ્રસવે જલાઢ્યે।
261.016. કુણાલનાંનેતિ નિવાસપક્ષી નેત્રાણિ તેનાસ્ય સમાન્યમૂનિ

261.018. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્--કુણાલઃ પક્ષી આનીયતામીતિ।
261.018. તસ્યોર્ધ્વતો યોજનમ્ યક્ષાઃ શૃણ્વન્ત્યધો યોજનં નાગાઃ।
261.019. તતો યક્ષૈસ્તત્ક્ષણેન કુણાલઃ પક્ષી આનીતઃ।
261.019. અથ રાજા કુણાલસ્ય નેત્રાણિ સુચિરં નિરીક્ષ્ય ન કિંચિદ્વિશેષં પશ્યતિ।
261.020. તતો રાજ્ઞાભિહિતમ્--કુમારસ્ય કુણાલસદૃશાનિ નયનાનિ।
261.021. ભવતુ કુમારસ્ય કુણાલ ઇતિ નામ।
261.021. વક્ષ્યતિ હિ--
261.022. નેત્રાનુરાગેણ સ પાર્થિવેન્દ્રઃ સુતઃ કુણાલેતિ તદા બભાષે।
261.024. તતો ઽસ્ય નામ પ્રથિતં પૃથિવ્યાં તસ્યાર્યસત્ત્વસ્ય નૃપાત્મજસ્ય

261.026. વિસ્તરેણ યાવત્ કુમારો મહાન્ સંવૃત્તઃ।
261.026. તસ્ય કાઞ્ચનમાલા નામ દારિકા પત્ન્યર્થે આનીતા।
261.027. યાવદ્રાજા અશોકઃ કુણાલેન સહ કુર્કુટારામં ગતઃ।
261.027. તત્ર યશો નાંના સંઘસ્થવિરો ઽર્હન્ ષડભિજ્ઞઃ।
261.028. સ પશ્યતિ--કુણાલસ્ય નચિરાન્નયનવિનાશો ભવિષ્યતિ।
261.028. તેન રાજ્ઞો ઽભિહિતમ્--કિમર્થં કુણાલઃ સ્વકર્મણિ ન નિયુજ્યતે? તતો રાજ્ઞા અભિહિતહ્--કુણાલ, સંઘસ્થવિરો યદાજ્ઞાપયતિ તત્પરિપાલયિતવ્યમ્।
261.030. તતઃ કુણાલઃ સ્થવિરસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય કથયતિ--સ્થવિર, કિમાજ્ઞાપયસિ? સ્થવિર ઉવાચ--ચક્ષુઃ કુણાલ અનિત્યમિતિ કુરુ।
261.031. આહ--
262.001. <262>ચક્ષુઃ કુમારં સતતં પરીક્ષ્યં ચલાત્મકં દુઃખસહસ્રયુક્તમ્।
262.003. યત્રાનુરક્તા બહવઃ પૃથગ્જનાઃ કુર્વન્તિ કર્માણ્યહિતાવહાનિ

262.005. સ ચ તથા અભ્યાસં કરોતિ મનસિકારપ્રયુક્તઃ।
262.005. એકાભિરામહ્ એકામિરાભિરામઃ પ્રશમારામશ્ચ સંવૃત્તઃ।
262.006. સ રાજકુલે વિવિક્તે સ્થાને ઽવસ્થિતશ્ચક્ષુરાદીન્યાયતનાન્યનિત્યાદિભિરાકારૈઃ પરીક્ષતે।
262.006. તિષ્યરક્ષિતા ચ નાંના અશોકસ્યાગ્રમહિષા તં પ્રદેશમભિગતા।
262.007. સા તં કુણાલમેકાકિનં દૃષ્ટ્વા નયનાનુરાગેણ ગાત્રેષુ પરિષ્વજ્ય કથયતિ--
262.009. દૃષ્ટ્વા તવેદં નયનાભિરામં શ્રીમદ્વપુર્નેત્રયુગં ચ કાન્તમ્।
262.011. દંદગ્યતે મે હૃદયં સમન્તાદ્દાવાગ્નિના પ્રજ્વલતેવ કક્ષમ્

262.013. શ્રુત્વા કુણાલ ઉભાભ્યાં પાણિભ્યાં કર્ણૌ પિધાય કથયતિ--
262.014. વાક્યં ન યુક્તં તવ વક્તુમેતત્ સૂનોઃ પુરસ્તાજ્જનની મમાસિ।
262.016. અધર્મરાગં પરિવર્જયસ્વ અપાયમાર્ગસ્ય હિ એષ હેતુઃ

262.018. તતસ્તિષ્યરક્ષિતા તત્કાલમલભમાના ક્રુદ્ધા કથયતિ--
262.019. અભિકામામભિગતામ્ યત્ત્વં નેચ્છસિ મામિહ।
262.020. નચિરાદેવ દુર્બુદ્ધે સર્વથા ન ભવિષ્યસિ

262.021. કુણાલ ઉવાચ--
262.022. મમ ભવતુ મરણં મા તુ સ્થિતસ્ય ધર્મે વિશુદ્ધભાવસ્ય।
262.023. ન તુ જીવિતેન કાર્યં સજ્જનધિક્કૃતેન મમ

262.024. સ્વર્ગસ્ય ધર્મલોપો યતો ભવતિ જીવિતેન કિં તેન।
262.025. મમ મરણહેતુના વૈ બુધપરિભૂતેન ધિક્કૃતેન

262.026. યાવત્ તિષ્યરક્ષિતા કુણાલસ્ય ચ્છિદ્રાન્વેષિણી અવસ્થિતા।
262.026. રાજ્ઞો ઽશોકસ્યોત્તરાપથે તક્ષશિલા નગરં વિરુદ્ધમ્।
262.027. શ્રુત્વા ચ રાજા સ્વયમેવાભિપ્રસ્થિતઃ।
262.027. તતો ઽમાત્યૈરભિહિતહ્--દેવ, કુમારઃ પ્રેષ્યતમ્।
262.028. સ સંતામયિષ્યતિ।
262.028. અથ રાજા કુણાલમાહૂય કથયતિ--વત્સ કુણાલ, ગમિષ્યસિ તક્ષશિલાનગરં સંનામયિતુમ્? કુણાલ ઉવાચ--પરં દેવ ગમિષ્યામિ।
263.001. <263>તતો નૃપસ્તસ્ય નિશામ્ય ભાવં પુત્રાભિધાનસ્ય મનોરથસ્ય।
263.003. સ્નેહાચ્ચ યોગ્યં મનસા ચ બુદ્ધ્વા આજ્ઞાપયામાસ વિધાય યાત્રામ્

263.005. અથ રાજા અશોકો નગરશોભાં માર્ગશોભાં ચ કૃત્વા જીર્ણાતુરકૃપણાનાથાંશ્ચ માર્ગાદપનીય એકરથે ઽભિરુહ્ય કુમારેણ સહ પાટલિપુત્રાન્નિર્ગતઃ।
263.006. અનુવ્રજિત્વા નિવર્તમાનઃ કુણાલં કણ્ઠે પરિષ્વજ્ય નયનં નિરીક્ષમાણઃ પ્રરુદન્નુવાચ--
263.008. ધન્યાનિ તસ્ય ચક્ષૂંષિ ચક્ષુષ્મન્તશ્ચ તે જનાઃ।
263.009. સતતમ્ યે કુમારસ્ય દ્રક્ષ્યન્તિ મુખપઙ્કજમ્

263.010. યાવન્નૈમિત્તિકો બ્રાહ્મણહ્--કુમારસ્ય નચિરાન્નયનવિનાશો ભવિષ્યતિ।
263.010. સ ચ રાજા અશોકસ્તસ્ય નયનેષ્વત્યર્થમનુષક્તઃ।
263.011. દૃષ્ટ્વા ચ કથયતિ--
263.012. નૃપાત્મજસ્ય નયને વિશુદ્ધે મહીપતિશ્ચાપ્યનુરક્તમસ્ય।
263.014. શ્રિયા વિવૃદ્ધે હિ સુખાનુકૂલે પશ્યામિ નેત્રે ઽદ્ય વિનશ્યમાને

263.016. ઇદં પુરં સ્વર્ગામિવ પ્રહૃષ્ટં કુમારસંદર્શનજાતહર્ષમ્।
263.018. પુરં વિપન્ને નયને તુ તસ્ય ભવિષ્યતિ શોકપરીતચેતાઃ

263.020. અનુપૂર્વેણ તક્ષશિલામનુપ્રાપ્તઃ।
263.020. શ્રુત્વા ચ તક્ષશિલાપૌરા અર્ધત્રિકાણિ યોજનાનિ માર્ગશોભાં નગરશોભાં ચ કૃત્વા પૂર્ણકુમ્ભૈઃ પ્રત્યુદ્ગતાઃ।
263.021. વક્ષ્યતિ ચ--
263.022. શ્રુત્વા તક્ષશિલાપૌરો રત્નપૂર્ણઘટાદિકાન્।
263.023. ગૃહ્ય પ્રત્યુજ્જગામાશુ બહુમાન્યો નૃપાત્મજમ્

263.024. પ્રત્યુદ્ગમ્ય કૃતાઞ્જલિરુવાચ--ન વયં કુમારસ્ય વિરુદ્ધાઃ, ન રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય, અપિ તુ દુષ્ટાત્માનો ઽમાત્યા આગત્યાસ્માકમપમાનં કુર્વન્તિ।
263.025. યાવત્કુણાલો મહતા સંમાનેન તક્ષશિલાં પ્રવેશિતઃ॥
263.027. રાજ્ઞશ્ચાશોકસ્ય મહાન્ વ્યાધિરુત્પન્નઃ।
263.027. તસ્ય મુખાદુચ્ચારો નિર્ગન્ત્મારબ્ધઃ।
263.028. સર્વરોમકૂપેભ્યશ્ચાશુચિ પ્રઘરતિ।
263.028. ન ચ શક્યતે ચિકિત્સિતુમ્।
263.028. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્--કુણાલમાનયત, રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામીતિ।
263.029. કિં મમેદૃશેન જીવિતેન પ્રયોજનમ્? શ્રુત્વા ચ તિષ્યરક્ષિતા ચિન્તયતિ--યદિ કુણાલં રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાસ્યતિ, નાસ્તિ મમ જીવિતમ્।
263.031. તયા અભિહિતમ્--અહં તે સ્વસ્થં કરિષ્યામિ।
263.031. કિં તુ વૈદ્યાનાં પ્રવેશઃ પ્રતિષિધ્યતામ્।
263.032. યાવદ્રાજ્ઞા વૈદ્યાનાં પ્રવેશઃ પ્રતિષિદ્ધઃ।
263.032. તતસ્તિષ્યરક્ષિતયા વૈદ્યાનામભિહિતમ્--યદિ કશ્ચિદીદૃશેન<264> વ્યાધિના સ્પૃષ્ટઃ સ્ત્રી વા પુરુષો વા આગચ્છતિ, મમ દર્શયિતવ્યઃ।
264.001. અન્યતમશ્ચાભીરસ્તાદૃશેનૈવ વ્યાધિના સ્પૃષ્ટઃ।
264.002. તસ્ય પત્ન્યા વૈદ્યાય વ્યાધિર્ નિવેદિતઃ।
264.002. વૈદ્યેનાભિહિતમ્--સ એવાગચ્છતુ આતુરઃ।
264.003. વ્યાધિં દૃષ્ટ્વા ભૈષજ્યમુપદેક્ષ્યામિ।
264.003. યાવદાભીરો વૈદ્યસકાશામભિગતઃ।
264.004. વૈદ્યેન ચ તિષ્યરક્ષિતાયાઃ સમીપમુપનીતઃ।
264.004. તતસ્તિષ્યરક્ષિતયા પ્રતિગુપ્તે પ્રદેશે જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ।
264.005. જીવિતાદ્ વ્યપરોપ્ય કુક્ષિં પાટયિત્વા પશ્યતિ ચ તસ્ય પક્વાશયસ્થાને અન્ત્રાયાં કૃમિર્મહાન્ પ્રાદુર્ભૂતઃ।
264.0સ યદ્યૂર્ધ્વં ગચ્છતિ તેનાશુચીનિ પ્રઘરતિ, અથાધો ગચ્છતિ, અધઃ પ્રઘરતિ।
264.007. યાવત્ તત્ર મરિચાન્ પેષયિત્વા દત્તં ન ચ મ્રિયતે।
264.007. એવં પિપ્પલી શૃઙ્ગવેરં ચ।
264.008. વિસ્તરેણ યાવત્ પલાણ્ડુર્દત્તઃ।
264.008. સ્પૃષ્ટશ્ચ મૃત ઉચ્ચારમાર્ગેણ નિર્ગતઃ।
264.008. એતચ્ચ પ્રકરણં તયા રજ્ઞે નિવેદિતમ્--દેવ પાલાણ્ડું પરિમુઙ્ક્ષ્વ, સ્વાસ્થ્યં ભવિષ્યતિ।
264.009. રાજા આહ--દેવિ, અહં ક્ષત્રિયઃ।
264.010. કથં પલાણ્ડું પરિભક્ષયામિ? દેવ્યુવાચ--દેવ, પરિભોક્તવ્યં જીવિતસ્યાર્થે, ભૈષજ્યમેતત્।
264.011. રાજ્ઞા પરિભુક્તમ્।
264.011. સ ચ કૃમિર્મૃતમ્ ઉચ્ચારમાર્ગેણ નિર્ગતઃ।
264.011. સ્વસ્થીભૂતશ્ચ રાજા।
264.012. તેન પરિતુષ્ટેન તિષ્યરક્ષિતા વરેણ પ્રવારિતા--કિં તે વરં પ્રયચ્છામિ? તયા અભિહિતમ્--સપ્તાહં દેવો રાજ્યં પ્રયચ્છતુ।
264.013. રાજા આહ--અહં કો ભવિષ્યામિ? દેવ્યુવાચ--સપ્તાહસ્યાત્યયાદ્દેવ એવ રાજા ભવિષ્યતિ।
264.014. યાવદ્રાજ્ઞા તિષ્યરક્ષિતાયાઃ સપ્તાહં રાજ્યં દત્તમ્।
264.014. તસ્યા બુદ્ધિરુત્પન્ના--ઇદાનીં મયા અસ્ય કુણાલસ્ય વૈરં નિર્યાતિતવ્યમ્।
264.015. તયા કપટલેખો લિખિતસ્તક્ષશિલકાનાં પૌરાણામ્--કુણાલસ્ય નયનં વિનાશયિતવ્યમિતિ।
264.016. આહ ચ--
264.017. રાજા હ્યશોકો બલવાન્ પ્રચણ્ડ આજ્ઞાપયત્તક્ષશિલાજનં હિ।
264.019. ઉદ્ધાર્યતાં લોચનમસ્ય શત્રોર્મૌર્યસ્ય વંશસ્ય કલઙ્ક એષઃ

264.021. રાજ્ઞો ઽશોક્સ્ય યત્ર કાર્યમાશુ પરિપ્રાપ્યં ભવતિ, દન્તમુદ્રયા મુદ્રયતિ।
264.021. યાવત્ તિષ્યરક્ષિતા શયિતસ્ય રાજ્ઞસ્તં લેખં દન્તમુદ્રયા મુદ્રયિષ્યામીતિ રાજ્ઞઃ સકાશમભિગતા।
264.022. રાજા ચ ભીતઃ પ્રતિબુદ્ધઃ।
264.023. દેવી કથયતિ--કિમિદમિતિ? રાજા કથયતિ--દેવિ, સ્વપ્નં મે ઽશોભનં દૃષ્ટમ્।
264.024. પશ્યામિ દ્વૌ ગૃધ્રૌ કુણાલસ્ય નયનમુત્પાટયિતુમિચ્છતઃ।
264.024. દેવી કથયતિ--સ્વાસ્થ્યં કુમારસ્યેતિ।
264.025. એવં દ્વિરપિ રાજા ભીતઃ પ્રતિબુદ્ધઃ કથયતિ--દેવિ, સ્વપ્નો મે ન શોભનો દૃષ્ટ ઇતિ।
264.026. તિષ્યરક્ષિતા કથયતિ--કીદૃશઃ સ્વપ્ન ઇતિ।
264.026. રાજા આહ--પશ્યામિ કુણાલમ્--દીર્ઘકેશનખશ્મશ્રુઃ પુરં પ્રવિષ્ટઃ।
264.027. દેવ્યાહ--સ્વાસ્થ્યં કુમારસ્યેતિ।
264.027. યાવત્ તિષ્યરક્ષિતયા રાજ્ઞઃ શયિતસ્ય સ લેખો દન્તમુદ્રયા મુદ્રયિત્વા તક્ષશિલાં પ્રેષિતઃ।
264.028. યાવદ્રાજ્ઞા શયિતેન સ્વપ્ને દૃષ્ટં દન્તા વિશીર્ણાઃ।
264.029. તતો રાજા તસ્યા એવ રાત્રેરત્યયે નૈમિત્તિકાનાહૂય કથયતિ--કીદૃશ એષાં સ્વપ્નાનાં વિપાક ઇતિ? નૈમિત્તિકાઃ કથયતિ--દેવ, ય ઈદૃશસ્વપ્નાનિ પશ્યતિ।
264.030. આહ ચ--
264.031. દન્તા યસ્ય વિશીર્યન્તે સ્વપ્નાન્તે પ્રપતન્તિ ચ।
264.032. ચક્ષુર્ભેદં ચ પુત્રસ્ય પુત્રનાશં ચ પશ્યતિ

265.001. <265>શ્રુત્વા ચ અશોકસ્ત્વરિતંમુત્થાયાસનાત્ કૃતઞ્જલિશ્ચતુર્દિશં દેવતામ્ યાચયિતુમારબ્ધઃ।
265.002. આહ ચ--
265.003. યા દેવતા શાસ્તુરભિપ્રસન્ના ધર્મે ચ સંઘે ચ ગણપ્રધાને।
265.005. યે ચાપિ લોકે ઋષયો વરિષ્ઠા રક્ષન્તુ તે ઽસ્મત્તનયં કુણાલમ્

265.007. સ ચ લેખો ઽનુપૂર્વેણ તક્ષશિલામુપનીતઃ।
265.007. અથ તક્ષશિલાઃ પૌરજાનપદા લેખદર્શનાત્ કુણાલસ્ય ગુણવિસ્તરતુષ્ટા નોત્સહન્તે તદપ્તિયં નિવેદિતુમ્।
265.008. ચિરં વિચારયિત્વા રાજા દુષ્ટશીલઃ સ્વપુત્રસ્ય ન મર્ષયતિ, પ્રાગેવાસ્માકં મર્ષયતિ।
265.009. આહ ચ--
265.010. મુનિવૃત્તસ્ય શાન્તસ્ય સર્વભૂતહિતૈષિણઃ।
265.011. યસ્ય દ્વેષઃ કુમારસ્ય કસ્યાન્યસ્ય ભવિષ્યતિ

265.012. તૈર્યાવત્કુણાલસ્ય નિવેદિતમ્, લેખશ્ચોપનીતઃ।
265.012. તતઃ કુણાલો વાચયિત્વા કથયતિ--વિશ્રબ્ધમ્ યથાત્મપ્રયોજનં ક્રિયતામિતિ।
265.013. યાવચ્ચણ્ડાલા ઉપનીતાહ્--કુણાલસ્ય નયનમુત્પાટયથેતિ।
265.014. તે ચ કૃતાઞ્જલિપુટા ઊચુહ્--નોત્સાહયામઃ।
265.014. કૃતહ્?
265.015. યો હિ ચન્દ્રમસઃ કાન્તિં મોહાદભ્યુદ્ધરેન્નરઃ।
265.016. સ ચન્દ્રસદૃશાદ્વક્ત્રાત્તવ નેત્રે સમુદ્ધરેત્

265.017. તતઃ કુમારેણ મકુટં દત્તમ્।
265.017. અનયા દક્ષિણયોત્પાટયથેતિ।
265.017. તસ્ય તુ કર્મણો ઽવશ્યં વિપત્તવ્યમ્।
265.018. પુરુષો હિ વિકૃતરૂપો ઽષ્ટાદશાભિર્દૌર્વર્ણિકૈઃ સમન્વાગતો ઽભ્યાગતઃ।
265.018. સ કથયતિ--અહમુત્પાટયિષ્યામીતિ।
265.019. યાવત્કુણાલસ્ય સમીપં નીતઃ।
265.019. તસ્મિંશ્ચ સમયે કુણાલસ્ય સ્થવિરાણાં વચનમામુખીભૂતમ્।
265.020. સ તદ્વચનમનુસ્મૃત્યોવાચ--
265.021. ઇમાં વિપત્તિં વિજ્ઞાય તૈરુક્તં તત્ત્વવાદિભિઃ।
265.022. પશ્યાનિત્યમિદં સર્વં નાસ્તિ કશ્ચિદ્ ધ્રુવે સ્થિતઃ

265.023. કલ્યાણમિત્રાસ્તે મહ્યં સુખકામા હિતૈષિણઃ।
265.024. યૈરયં દેશિતો ધર્મો વીતક્લેશૈર્મહાત્મભિઃ

265.025. અનિત્યતાં સંપરિપશ્યતો મે ગુરૂપદેશાન્મનસિ પ્રકુર્વતઃ।
265.027. ઉત્પાટને ઽહં ન બિભેમિ સૌમ્ય નેત્રદ્વયસ્યાસ્થિરતાં હિ પશ્યે

265.029. ઉત્પાટે વા ન વા નેત્રે યથા વા મન્યતે નૃપઃ।
265.030. ગૃહીતસારં ચક્ષુર્મે હ્યનિત્યાદિભિરાશ્રયૈઃ

265.031. તતઃ કુણાલસ્તં પુરુષમુવાચ--તેન હિ ભોઃ પુરુષ, એકં તાવન્નયનમુત્પાટ્ય મમ હસ્તે ઽનુપ્રયચ્છ।
265.032. યાવત્ સ પુરુષઃ કુણાલસ્ય નયનમુત્પાટયિતું પ્રવૃત્તઃ।
265.032. તતો ઽનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ વિક્રોષ્ટુમારબ્ધાનિ--કષ્ટં ભોઃ।
266.001. <266>એષા હિ નિર્મલા જ્યોત્સ્ના ગગનાત્પતતે શશી।
266.002. પુણ્ડરીકવનાચ્ચાપિ શ્રીમન્નુત્પટ્યતે ઽમ્બુજમ્

266.003. તેષુ પ્રાણિશતસહસ્રેષુ રુદત્સુ કુણાલસ્યૈવ નયનમુત્પાટ્ય હસ્તે દત્તમ્।
266.003. તતઃ કુણાલસ્તન્નયનં ગૃહ્યોવાચ--
266.005. રૂપાણિ કસ્માન્ન નિરીક્ષસે ત્વમ્ યથાપુરા પ્રાકૃત માંસપિણ્ડ।
266.007. તે વઞ્ચિતાસ્તે ચ વિગર્હણીયા આત્મેતિ યે ત્વામબુધાઃ

266.009. સામગ્રજં બુદ્બદસંનિકાશં સુદુર્લભં નિર્વિષમસ્વતન્ત્રમ્।
266.011. એવં પ્રવીક્ષન્તિ સદાપ્રમત્તા યે ત્વાં ન તે દુઃખમનુપ્રયાન્તિ

266.013. એવમનુવિચિન્તયતા તેન સર્વભાવેષ્વનિત્યતામ્।
266.014. સ્રોતાપત્તિફલં પ્રાપ્તં જનકાયસ્ય પશ્યતઃ

266.015. તતઃ કુણાલો દૃષ્ટસત્યસ્તં પુરુષમુવાચ--ઇદાનીં દ્વિતીયં વિશ્રબ્ધં નયનમુત્પાટ્ય હસ્તે દત્ત।
266.016. અથ કુણાલો માંસચક્ષુષ્યુદ્ધૃતે પ્રજ્ઞાચક્ષુષિ ચ વિશુદ્ધે કથયતિ--
266.017. ઉદ્ધૃતં માંસચક્ષુર્મે યદ્યપ્યેતત્સુદુર્લભમ્।
266.018. પ્રજ્ઞાચક્ષુર્વિશુદ્ધં મે પ્રતિલબ્ધમનિન્દિતમ્

266.019. પરિત્યક્તો ઽહં નૃપતિના યદ્યહં પુત્રસંજ્ઞયા।
266.020. ધર્મરાજસ્ય પુત્રત્વમુપેતો ઽસ્મિ મહાત્મનઃ

266.021. એશ્વર્યાદ્યદ્યહં ભ્રષ્ટં શોકદુઃખનિબન્ધનાત્।
266.022. ધર્મૈશ્વર્યમવાપ્તં મે દુઃખશોકવિનાશનમ્

266.023. યાવત્કુણાલેન શ્રુતમ્--નાયં તાતસ્યાશોકસ્ય કર્મ, અપિ તુ તિષ્યરક્ષિતાયા અયં પ્રયોગ ઇતિ।
266.024. શ્રુત્વા ચ કુણાલઃ કથયતિ--
266.025. ચિરં સુખં ચૈવ સા તિષ્યનાંની આયુર્બલં પાલયતે ચ દેવી।
266.027. સંપ્રેષિતો ઽયં હિ યયા પ્રયોગો યસ્યાનુભાવેન કૃતઃ સ્વકાર્થમ્

266.029. તતઃ કાઞ્ચનમાલયા શ્રુતમ્--કુણાલસ્ય નયનાન્યુત્પાટિતાનીતિ।
266.029. શ્રુત્વા ચ ભર્તૃતયા કુણાલસમીપમુપસંક્રમ્ય પર્ષદમવગાહ્ય કુણાલમુદ્ધૃતનયનં રુધિરાવસિક્તગાત્રં દૃષ્ટ્વા સૂર્ચ્છિતા ભૂમૌ પતિતા।
266.031. યાવજ્જલસેકં કૃત્વોત્થાપિતા।
266.031. તતઃ કથંચિત્ સંજ્ઞામુપલભ્ય સસ્વરં પ્રરુદન્ત્યુવાચ--
267.001. <267>નેત્રાણિ કાન્તાનિ મનોહરાણિ યે માં નિરીક્ષઞ્જનયન્તિ તુષ્ટિમ્।
267.003. તે મે વિપન્ના હ્યનિરીક્ષણીયાસ્ત્યજન્તિ મે પ્રાણસમાઃ શરીરમ્

267.005. તતઃ કુણાલો ભાર્યામનુનયન્નુવાચ--અલં રુદિતેન।
267.005. નાર્હસિ શોકમાશ્રયિતુમ્।
267.006. સ્વયંકૃતાનામિહ કર્મણાં ફલમુપસ્થિતમ્।
267.006. આહ ચ--
267.007. કર્માત્મકં લોકમિદં વિદિત્વા દુઃખાત્મકં ચાપિ જનં હિ મત્વા।
267.009. મત્વા ચ લોકં પ્રિયવિપ્રયોગં કર્તું પ્રિયે નાર્હસિ બાષ્પમોક્ષમ્

267.011. તતઃ કુણાલો ભાર્યયા સહ તક્ષશિલાયા નિષ્કાસિતઃ।
267.011. સ ગર્ભાદાનમુપાદાય પરમસુકુમારશરીરઃ।
267.012. ન કિંચિદુત્સહતે કર્મ કર્તુમ્।
267.012. કેવલં વીણાં વાદયતિ, ગાયતિ ચ।
267.013. તતો ભૈક્ષ્યં લભતે।
267.013. કુણાલઃ પત્ન્યા સહ ભુઙ્ક્તે।
267.013. તતઃ કાઞ્ચનમાલા યેન માર્ગેણ પાટલિપુત્રાદાનીતા, તમેવ માર્ગમનુસ્મરન્તી ભર્તૃદ્વિતીયા પાટલિપુત્રં ગતા।
267.014. યાવદશોકસ્ય ગૃહમારબ્ધા પ્રવેષ્ટુમ્।
267.015. દ્વારપાલેન ચ નિવારિતૌ।
267.015. યાવદ્રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય યાનશાલાયામવસ્થિતૌ।
267.016. તતઃ કુણાલો રાત્ર્યાઃ પ્રત્યૂષસમયે વીણાં વાદયિતુમારબ્ધઃ।
267.016. યથા નયનાન્યુત્પાટિતાનિ, સત્યદર્શનં ચ કૃતમ્, તદનુરૂપં હિતં ચ ગીતં પ્રારબ્ધમ્।
267.017. આહ ચ--
267.018. ચક્ષુરાદીનિ યઃ પ્રાજ્ઞઃ પશ્યત્યાયતનાનિ ચ।
267.019. જ્ઞાનદીપેન શુદ્ધેન સ સંસારાદ્વિમુચ્યતે

267.020. યદિ તવ ભવદુઃખપીડિતા ભવતિ દોષવિનિશ્રિતા મતિઃ।
267.022. સુખમિહ ચ યદીચ્છસિ ધ્રુવં ત્વરિતમિહાયતનાનિ સંત્યજસ્વ

267.024. તસ્ય ગીતશબ્દો રાજ્ઞા અશોકેન શ્રુતઃ।
267.024. શ્રુત્વા ચ રાજા પ્રીતમના ઉવાચ--
267.025. ગીતં કુણાલેન મયિ પ્રસક્તં વીણાસ્વરં ચૈવ શ્રુતિશ્ચિરેણ।
267.027. અભ્યાગતો ઽપીહ ગૃહં નુ કંચિન્ન ચેચ્છતિ દ્રષ્ટુમયં કુમારઃ

267.029. અથ રાજા અશોકો ઽન્યતમપુરુષમાહૂયોવાચ--પુરુષ, લક્ષ્યતે--
267.030. ન ખલ્વેષ કિં ગીતસ્ય કુણાલસદૃશો ધ્વનિઃ।
267.031. કર્મણ્યધૈર્યતાં ચૈવ સૂચયન્નિવ લક્ષ્યતે

267.032. તદનેનાસ્મિ શબ્દેન ધૈર્યાદાકમ્પિતો ભૃશમ્।
267.033. કલભસ્યેવ નષ્ટસ્ય પ્રનષ્ટકલભઃ કરી

268.001. <268>ગચ્છ, કુણાલમાનયસ્વેતિ।
268.001. યાવત્ પુરુષો યાનશાલાં ગતઃ।
268.001. પશ્યતિ કુણાલમુદ્ધૃતનયનં વાતાતપપરિદગ્ધગાત્રમ્।
268.002. અપ્રત્યભિજ્ઞાય ચ રાજાનમશોકમભિગમ્યોવાચ--દેવ, ન હ્યેષ કુણાલઃ।
268.003. અન્ધક એષ વનીપકઃ પત્ન્યા સહ દેવસ્ય યાનશાલાયમવસ્થિતઃ।
268.003. શ્રુત્વા ચ રાજા સંવિગ્નશ્ચિન્તયામાસ--યથા મયા સ્વપ્નાન્યશોભનાનિ દૃષ્ટાનિ, નિયતં કુણાલસ્ય નયનાનિ વિનષ્ટાનિ ભવિષ્યન્તિ।
268.005. આહ ચ--
268.006. સ્વપ્નાન્તરે નિમિત્તાનિ યથા દૃષ્ટાનિ મે પુરા।
268.007. નિઃસંશયં કુણાલસ્ય નેત્રે વૈ નિધનં ગતે

268.008. તતો રાજા પ્રરુદન્નુવાચ--
268.009. શીઘ્રમાનીયતામેષ મત્સમીપં વનીપકમ્।
268.010. ન હિ મે શામ્યતે ચેતઃ સુતવ્યસનચિન્તયા

268.011. યાવત્ પુરુષો યાનશાલાં ગત્વા કુણાલમુવાચ--કસ્ય ત્વં પુત્રઃ, કિં ચ નામ? કુણાલઃ પ્રાહ--
268.013. અશોકો નાં રાજાસૌ મૌર્યાણાં કુલવર્ધનઃ।
268.014. કૃત્સ્નેયં પૃથિવી યસ્ય વશે વર્તનિ કિંકર

268.015. તસ્ય રાજ્ઞસ્ત્વહં પુત્રઃ કુણાલ ઇતિ વિશ્રુતઃ।
268.016. ધાર્મિકસ્ય તુ પુત્રો ઽહં બુદ્ધસ્યાદિત્યબાન્ધવઃ

268.017. તતઃ કુણાલઃ પત્ન્યા સહ રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય સમીપમાનીતઃ।
268.017. અથ રાજા અશોકહ્ {પશ્યતિ} કુણાલમુદ્ધૃતનયનં વાતાતપપરિદગ્ધગાત્રં રથ્યાચોલકસંઘાતપ્રત્યવરેણ વાસસા લક્ષ્યાલક્ષ્યપ્રચ્છાદિતકૌપીનમ્।
268.019. સ તમપ્રત્યાભિજ્ઞાય આકૃતિમાત્રકં દૃષ્ટ્વા રાજા કથયતિ--ત્વં કુણાલ ઇતિ? કુણાલઃ પ્રાહ--એવં દેવ, કુણાલો ઽસ્મીતિ।
268.020. શ્રુત્વા મૂર્ચ્છિતો ભૂમૌ પતિતઃ।
268.020. વક્ષ્યતિ હિ--
268.021. તતઃ કુણાલસ્ય મુખં નિરીક્ષ્ય નેત્રોદ્ધૃતં શોકપરીતચેતાઃ।
268.023. રાજા હ્યશોકઃ પતિતો ધરણ્યાં હા પુત્રશોકેન હિ દહ્યમાનઃ

268.025. યાવજ્જલપરિષેકં કૃત્વા રાજાનમુત્થાપયિત્વા આસને નિષાદિતઃ।
268.025. અથ રાજા કથંચિત્ સંજ્ઞામુપલભ્ય કુણાલમુત્સઙ્ગે સ્થાપયામાસ।
268.026. વક્ષ્યતિ હિ--
268.027. તતો મુહૂર્તં નૃપ આશ્વસિત્વા કણ્ઠે પરિષ્વજ્ય રસાશ્રુકણ્ઠઃ।
268.028. મુહુઃ કુણાલસ્ય મુખં પ્રમૃજ્ય બહૂનિ રાજા વિલલાપ તત્ર

268.030. નેત્રે કુણાલપ્રતિમે વિલોક્ય સુતં કુણાલેતિ પુરા બભાષે।
269.001. <269>તદસ્ય નેત્રે નિધનં ગતે તે પુત્રં કુણાલેતિ કથં ચ વક્ષ્યે

269.003. આહ ચ--
269.004. કથય કથય સાધુ પુત્ર તાવદ્વદનમિદં તવ ચારુનેત્રમ્।
269.006. ગગનમિવ વિપન્નચન્દ્રતારવ્યપગતશોભમનીક્ષકં કૃતં તે

269.008. અકરુણહૃદયેન તેન તાત મુનિસદૃશસ્ય ન સાધુ સાધુબુદ્ધેઃ।
269.010. નરવરનયનેષ્વવૈરવૈરં પ્રકૃતમિદં મમ ભૂરિ શોકમૂલમ્

269.012. વદ સુવદન ક્ષિપ્રમેતદર્થં વ્રજતિ શરીરમિદં પુરા વિનાશમ્।
269.014. તવ નયનવિનાશશોકદગ્ધં વનમિવ નાગવિમુક્તવજ્રદગ્ધમ્

269.016. તતઃ કુણાલઃ પિતરં પ્રણિપત્યોવાચ--
269.017. રાજન્નતીતં ખલુ નૈવ શોચ્યં કિં ન શ્રુતં તે મુનિવાક્યમેતત્।
269.019. યત્કર્મભિસ્તે ઽપિ જિના ન મુક્તાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ સુદૃઢૈસ્તથૈવ

269.021. લબ્ધાઃ ફલસ્થાશ્ચ પૃથગ્જનાશ્ચ કૃતાનિ કામાન્યશુભાનિ દેહિનામ્।
269.023. સ્વયંકૃતાનામિહ કર્માણાં ફલં કથં તુ વક્ષ્યામિ પરૈરિદં કૃતમ્

269.025. અહમેવ મહારાજ કૃતાપરાધશ્ચ સાપરાધશ્ચ।
269.026. વિનિવર્તયામિ યો ઽહં વિનયામિ વિપત્તિજનનાનિ

269.027. ન શસ્ત્રવજ્રાગ્નિવિષાણિ પન્નગાઃ કુર્વન્તિ પીડાં નભસો ઽવિકારિણઃ।
269.029. શરીરલક્ષ્યેણ ધૃતેન પાર્થિવ પતન્તિ દુઃખાન્યશિવાનિ દેહિનામ્

269.031. અથ રાજા શોકાગ્નિના સંતાપિતહૃદય ઉવાચ--
269.032. કેનોદ્ધૃતાનિ નયનાનિ સુતસ્ય મહ્યં કો જીવિતં સુમધુરં ત્યજિતું વ્યવસ્તઃ।
270.001. <270>શોકાનલો નિપતિતો હૃદયે પ્રચણ્ડહ્ આચક્ષ્વ પુત્ર કસ્ય હરામિ દણ્ડમ્

270.003. યાવદ્રાજ્ઞા અશોકેન શ્રુતમ્--તિષ્યરક્ષિતાયા અયં પ્રયોગ ઇતિ।
270.003. શ્રુત્વા રાજા તિષ્યરક્ષિતામાહૂયોવાચ--
270.005. કથં હિ ધન્યે ન નિમજ્જસે ક્ષિતૌ ચ્છિન્દામિ શીર્ષં પરશુપ્રહારૈઃ।
270.007. ત્યજામ્યહં ત્વામતિપાપકારિણીમધર્મયુક્તાં શ્રિયમાત્મવાનિવ

270.009. તતો રાજા ક્રોધાગ્નિના પ્રજ્વલિતસ્તિષ્યરક્ષિતાં નિરીક્ષ્યોવાચ--
270.010. ઉત્પાટ્ય નેત્રે પરિપાતયામિ ગાત્રં કિમસ્યા નખરૈઃ સુતીક્ષ્ણૈઃ।
270.012. જીવન્તિશૂલામથ કારયામિ ચ્છિન્દામિ નાસાં ક્રકચેન વાસ્યાઃ

270.014. ક્ષુરેણ જિહ્વામથ કર્તયામિ વિષેણ પૂર્ણામથ ઘાતયિષ્યે।
270.016. સ ઇત્યેવમાદિવધપ્રયોગં બહુપ્રકારં હ્યવદન્નરેન્દ્રઃ

270.018. વિજ્ઞાપયામાસ ગુરું મહાત્મા।
270.020. અનાર્યકર્મા યદિ તિષ્યરક્ષિતા ત્વમાર્યકર્મા ભવ મા વધ સ્ત્રિયમ્

270.022. ફલં હિ મૈત્ર્યા સદૃશં ન વિદ્યતે પ્રભોસ્તિતક્ષા સુગતેન વર્ણિતા।
270.024. પુનઃ પ્રણસ્ય પિતરં કુમારઃ કૃતાઞ્જલિઃ સૂનૃતવાગ્જગાદ

270.026. રાજન્ન મે દુઃખમલો ઽસ્તિ કશ્ચિત્તીવ્રાપલારે ઽપિ ન મન્યુતાપઃ।
270.028. મનઃ પ્રસન્નમ્ યદિ મે જનન્યામ્ યેનોદ્ધૃતે મે નયને સ્વયં હિ।
270.030. તત્તેન સત્યેન મમાસ્તુ તાવન્નેત્રદ્વયં પ્રાક્તનમેવ સદ્યઃ