દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 23

214.016. સ તં નાગં તસ્માદ્ભવનાચ્ચ્યાવયિત્વા તત્રૈવોપપન્નઃ।
214.016. તત્ર ભિક્ષવસ્તેન નાગકુમારેણ તત્પ્રથમતઃ શ્રદ્ધા પ્રતિલબ્ધા॥
214.018. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને નાગકુમારાવદાનમ્॥
********** અવદાન 25 **********
215.001. દિવ્25 સ ઘરક્સિતાવદાનમ્ (2)।
215.002. ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--કિં ભદન્ત આયુષ્મતા સંઘરક્ષિતેન કર્મ કૃતમ્, યસ્ય કર્મણો વિપાકેનાઢ્યે મહાભોગે કુલે જાતો ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્? એવં તં ચ વૈનેયકાર્યં કૃતમ્? ભગવાનાહ--સંઘરક્ષિતેનૈવ ભિક્ષવઃ કર્માનિ કૃતાનિ ઉપચિતાનિ પૂર્વવત્।
215.005. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽસ્મિન્ન્ એવ ભદ્રકે કલ્પે વિંશતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં નામ શાસ્તા પૂર્વવત્।
215.006. તસ્યાયં શાસને પ્રવ્રજિત આસીદ્વૈયાવૃત્યકરઃ।
215.007. અસ્ય તત્ર પઞ્ચ સાર્ધંવિહારિશતાનિ।
215.007. યદ્ભૂયસા એકકર્વટનિવાસી જનકાયઃ, અસ્યૈવાભિપ્રસન્નઃ।
215.008. અનેન તત્ર યાવદાયુઃપર્યન્તં બ્રહ્મચર્યં ચીર્ણમ્, ન કશ્ચિદ્ગુણો ઽધિગતઃ।
215.009. અપરેણ સમયેન ગ્લાનીભૂતઃ।
215.009. મૂલગણ્ડપત્રપુષ્પફલભૈષજ્યૈરુપસ્થીયમાનો હીયત એવ।
215.010. મરણસમયે પ્રણિધાનં કર્તુમારબ્ધહ્--યન્મયા કાશ્યપે ભગવતિ સમ્યક્સમ્બુદ્ધે ઽનુત્તરે મહાદક્ષિણીયે યાવદાયુર્બ્રહ્મચર્યં ચીર્ણમ્, ન કાશ્ચિદ્ગુણગણો ઽધિગતઃ, અનેનાહં કુશલમૂલેન યો ઽસૌ ભગવતા કાશ્યપેન સમ્યક્સમ્બુદ્ધેનોત્તરો નામ માણવો વર્ષશતાયુષિ પ્રજાયામવશ્યભાગીયકસ્ય ભાવ્યતાયાં બુદ્ધો, વ્યાકૃતઃ, તસ્ય શાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કુર્યામ્।
215.014. તતઃ પશ્ચાત્ સાર્ધંવિહારિણ ઉપસંક્રાન્તાઃ।
215.014. તે કથયન્તિ--ઉપાધ્યાય, અસ્તિ કિંચિત્ ત્વયા ગુણગણમધિગતમ્? સ કથયતિ--નાસ્તિ।
215.015. કિં પ્રણિધાનં કૃતમ્? ઇદં ચેદં ચ।
215.016. તે કથયન્તિ--વયમપ્યુપાધ્યાયમેવ કલ્યાણમિત્રમાગમ્ય તસ્યૈવ ભગવતો ઽન્તિકે સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કુર્યુઃ।
215.017. કર્વટનિવાસિના જનકાયેન શ્રુતં ગ્લાન આર્યક ઇતિ।
215.018. તે ઽપ્યુપસંક્રાન્તાઃ।
215.018. અસ્તિ કિંચિદાર્યેણ ગુણગણમધિગતમ્? નાસ્તિ।
215.019. કિં પ્રણિધાનં કૃતમ્? ઇદં ચેદં ચ।
215.019. તે કથયન્તિ--વયમપ્યાર્યમેવ કલ્યાણમિત્રમાગમ્ય તસ્યૈવ ભગવતો ઽન્તિકે સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કુર્યુઃ॥
215.021. કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવહ્? યો ઽસૌ વૈયાવૃત્યકરઃ, એષ એવાસૌ સંઘરક્ષિતો ભિક્ષુઃ।
215.022. યાનિ તાનિ પઞ્ચ સાર્ધંવિહારિશતાનિ, એતાન્યેવ તાનિ પઞ્ચભિક્ષુશતાનિ।
215.022. યો ઽસૌ કર્વટનિવાસી જનકાયઃ, એતાન્યેવ તાનિ પઞ્ચ વણિક્શતાનિ।
215.023. યદનેન તર ધર્મવૈયાવૃત્યં કૃતમ્, તસ્ય કર્મણો વિપાકેનાઢ્યે મહાધને મહાભોગે કુલે ઉપપન્નઃ।
215.024. યત્ તન્મરણસમયે પ્રણિધાનં કૃતમ્, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન મમાન્તિકે પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમેવં ચ વૈનેયકાર્યં કૃતમ્॥
215.027. ઇતિ હિ ભિક્ષવ એકાન્તકૃષ્ણાનાં કર્મણામેકાન્તકૃષ્ણો વિપાકહ્...પૂર્વવત્॥
********** અવદાન 26 **********
216.001. દિવ્26 પાંશુપ્રદાનાવદાનમ્।
216.002. યો ઽસૌ સ્વમાંસતનુભિર્યજનાનિ કૃત્વા તાવચ્ચિરં કરુણયા જગતો હિતાય।
216.003. તસ્ય શ્રમસ્ય સફલીકરણાય સન્તઃ સંમાર્જિતં શૃણુત સામ્પ્રતભાષ્યમાણમ્

216.006. એવં મયા શ્રુતમ્।
216.006. એકસ્મિન્ સમયે ભગવાઞ્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતીતિ સૂત્રં વક્તવ્યમ્।
216.007. અત્ર તાવદ્ભગવત્તથાગતવદનાંમોધરવિવરપ્રત્યુદ્ગતવચનસરત્સલિલધારાસમ્પાતાપનીતરાગદ્વેષમોહમદમાનમાયાશાઠ્યપઙ્કપટલાનાં શબ્દન્યાયાદિતર્કશાસ્ત્રાર્થાવલોકનોત્પન્નપ્રજ્ઞાપ્રદીપપ્રોત્સારિતકુશાસ્ત્રદર્શનાન્ધકારાણાં સંસારતૃષ્ણાછેદિપ્રવરસદ્ધર્મપયઃપાનશૌણ્ડાનાં ગુરૂણાં સંનિધૌ સર્વાવવાદકં મહાત્માનમતિમાહર્દ્ધિકં સ્થવિરોપગુપ્તમારભ્ય કાંચિદેવ વિબુદ્ધજનમનઃપ્રસાદકરીં ધર્મ્યાં કથાં સમનુસ્મરિષ્યામઃ।
216.012. તત્ર તાવદ્ગુરુભિરવહિતશ્રોત્રૈર્ભવિતવ્યમ્॥
216.013. એવમનુશ્રૂયતે--યદા ભગવાન્ પરિનિર્વાણકાલસમયે પલાલનાગં વિનીય કુમ્ભકારીં ચણ્ડાલીં ગોપાલીં ચ, તેષાં મથુરામનુપ્રાપ્તઃ, તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે સ્મ--અસ્યામાનન્દ મથુરાયાં મમ વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય ગુપ્તો નામ ગાન્ધિકો ભવિષ્યતિ।
216.015. તસ્ય પુત્રો ભવિષ્યત્યુપગુપ્તો નામ અલક્ષણકો બુદ્ધો યો મમ વર્ષશતપતિનિર્વૃતસ્ય બુદ્ધકાર્યં ભવિ(કરિ)ષ્યતિ।
216.017. તસ્યાવવાદેન બહવો ભિક્ષવઃ સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કરિષ્યન્તિ।
216.017. તે ઽષ્ટાદશહસ્તામાયામેન દ્વાદશહસ્તાં વિસ્તારેણ ચતુરઙ્ગલમાત્રાભિઃ શણકાભિઃ પૂજયિષ્યન્તિ।
216.018. એષો ઽગ્રો મે આનન્દ શ્રાવકાણાં ભવિષ્યત્યવવાદકાનામ્ યદુત ઉપગુપ્તો ભિક્ષુઃ।
216.019. પશ્યસિ ત્વમાનન્દ દૂરત એવ નીલનીલામ્બરરાજિમ્? એવં ભદન્ત।
216.020. એષ આનન્દ રુરુમુણ્ડો નામ પર્વતઃ।
216.020. અત્ર વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય તથાગતસ્ય શાણકવાસી નામ ભિક્ષુર્ભવિષ્યતિ।
216.021. સો ઽત્ર રુરુમુણ્ડપર્વતે વિહારં પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યતિ, ઉપગુપ્તં ચ પ્રવ્રાજયિષ્યતિ।
216.022. મથુરાયામાનન્દ નટો ભટશ્ચ દ્વૌ ભ્રાતરૌ શ્રેષ્ઠિનૌ ભવિષ્યતઃ।
216.023. તસ્ય નટભટિકેતિ સંજ્ઞા ભવિષ્યતિ।
216.024. એતદગ્રં મે આનન્દ ભવિષ્યતિ શમથાનુકૂલાનાં શય્યાસનાનામ્ યદિદં નટભટિકારણ્યાયતનમ્।
216.025. અથાયુષ્માનાનન્દો ભગવન્તમિદમવોચત્--આશ્ચર્યં ભદન્ત યદીદૃશમાયુષ્માનુપગુપ્તો બહુજનહિતં કરિષ્યતિ।
216.026. ભગવાનાહ--ન આનન્દ એતર્હિ, યથા અતીતે ઽપ્યધ્વનિ તેન વિનિપતિતશરીરેણાપ્યત્રૈવ ઉરુમુણ્ડપર્વતે ત્રયઃ પાર્શ્વાઃ।
216.027. એકત્ર પ્રદેશે પઞ્ચ પ્રત્યેકબુદ્ધશતાનિ પ્રતિવસન્તિ।
216.028. દ્વિતીયે પઞ્ચઋષિશતાનિ।
216.028. તૃતીયે પઞ્ચમર્કટશતાનિ।
216.028. તત્ર યો ઽસૌ પઞ્ચાનાં મર્કટશતાનામ્ યૂથપતિઃ, સ તમ્ યૂથમપહાય યત્ર પાર્શ્વે પઞ્ચ પ્રત્યેકબુદ્ધશતાનિ પ્રતિવસન્તિ, તત્ર ગતઃ।
216.030. તસ્ય તાન્ પ્રત્યેકબુદ્ધાન્ દૃષ્ટ્વા પ્રસાદો જાતઃ।
216.030. સ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં શીર્ણપર્ણાનિ મૂલફલાનિ ચોપનામયતિ।
216.031. યદા ચ તે પર્યઙ્કેનોપવિષ્ટા ભવન્તિ, સ વૃદ્ધાન્તે પ્રણામં કૃત્વા યાવન્નવાન્તં ગત્વા પર્યઙ્કેનોપવિશતિ, યાવત્ તે પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પરિનિર્વૃતાઃ।
217.001. <217>સ તેષાં શીર્ણપર્ણાનિ મૂલફલાનિ ચોપનામયતિ, તે ન પ્રતિગૃહ્ણન્તિ।
217.001. સ તેષાં ચીવરકર્ણિકાન્યાકર્ષયતિ, પાદૌ ગૃહ્ણાતિ।
217.002. યાવત્ સ મર્કટશ્ચિન્તયતિ--નિયતમેતે કાલગતા ભવિષ્યન્તિ।
217.003. તતઃ સ મર્કટઃ શોચિત્વા પરિદેવિત્વા ચ દ્વિતીયં પાર્શ્વં ગતો યત્ર પઞ્ચ ઋષિશતાનિ પ્રતિવસન્તિ।
217.004. તે ચ ઋષયઃ કેચિત્ કણ્ડકાપાશ્રયાઃ, કેચિદ્ભસ્માપાશ્રયાઃ, કેચિદૂર્ધ્વહસ્તાઃ, કેચિત્ પઞ્ચાતપાવસ્થિતાઃ।
217.005. સ તેષાં તેષામીર્યાપથાન્ વિકોપયિતુમારબ્ધઃ।
217.005. યે કણ્ડકાપાશ્રયાસ્તેષાં કણ્ડકાનુદ્ધરતિ।
217.006. ભસ્માપાશ્રયાણાં ભસ્મ વિધુનોતિ।
217.006. ઊર્ધ્વહસ્તાનામધો હસ્તં પાતયતિ।
217.007. પાઞ્ચાતપાવસ્થિતાનામગ્નિમવકિરતિ।
217.007. યદા ચ તૈરીર્યાપથો વિકોપિતો ભવતિ, તદા સ તેષામગ્રતઃ પર્યઙ્કં બધ્નાતિ।
217.008. યાવત્ તૈરૃષિભિરાચાર્યાય નિવેદિતમ્।
217.008. તેનાપિ ચોક્તમ્--પર્યઙ્કેન તાવન્નિષીદથ, યાવત્ તાનિ પઞ્ચ ઋષિશતાનિ પર્યઙ્કેનોપવિષ્ટાનિ।
217.009. તે ઽનાચાર્યકા અનુપદેશકાઃ સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષાન્ ધર્માનામુખીકૃત્ય પ્રત્યેકાં બોધિં સાક્ષાત્કૃતવન્તઃ।
217.011. અથ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનામેતદભવત્--યત્ કિંચિદસ્માભિઃ શ્રેયો ઽવાપ્તમ્, તત્સર્વમિમં મર્કટમાગમ્ય।
217.012. તૈર્યાવત્ સ મર્કટઃ ફલમૂલૈઃ પરિપાલિતઃ, કાલગતસ્ય ચ તચ્છરીરં ગન્ધકાષ્ઠૈર્ધ્માપિતમ્॥
217.014. તત્કિં મન્યસે આનન્દ? યો ઽસૌ પઞ્ચાનાં મર્કટશતાનામ્ યૂથપતિઃ, સ એષ ઉપગુપ્તઃ।
217.015. તદાપિ તેન વિનિપતિતશરીરેણાપ્યત્રૈવોરુમુણ્ડે પર્વતે બહુજનહિતં કૃતમ્।
217.015. અનાગતે ઽપ્યધ્વનિ વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય મમ અત્રૈવોરુમુણ્ડે પર્વતે બહુજનહિતં કરિષ્યતિ।
217.016. તચ્ચ યથૈવં તથોપદર્શયિષ્યામહ્--યદા સ્થવિરેણ શાણકવાસિના ઉરુમુણ્ડે પર્વતે વિહારઃ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ, સમન્વાહરતિ--કિમસૌ ગાન્ધિક ઉત્પન્નઃ, અથાદ્યાપિ નોત્પદ્યતે ઇતિ? પશ્યત્યુત્પન્નમ્।
217.018. સ યાવત્ સમન્વાહરતિ--યો ઽસૌ તસ્ય પુત્ર ઉપગુપ્તો નાંના અલક્ષ.ઙ્કો બુદ્ધો નિર્દિષ્ટઃ, યો મમ વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય બુદ્ધકાર્યં કરિષ્યતીતિ, કિમસૌ ઉત્પન્નો ઽદ્યાપિ નોત્પદ્યતે? તેન યાવદુપાયેન ગુપ્તો ગાન્ધિકો ભગવચ્છાસને ઽભિપ્રસાદિતઃ।
217.021. સ યદા અભિપ્રસન્નસ્તદા સ્થવિરઃ સંબહુલૈર્ભિક્ષુભિઃ સાર્ધમેકદિવસં તસ્ય ગૃહં પ્રવિષ્ટઃ।
217.022. અપરસ્મિન્નહન્યાત્મદ્વિતીયઃ।
217.022. અન્યસ્મિન્નહન્યેકાકી।
217.023. યાવદ્ગુપ્તો ગન્ધિકઃ સ્થવિરં શાણકવાસિનમેકાકિનં દૃષ્ટ્વા કથયતિ--ન ખલુ આર્યસ્ય કશ્ચિત્ પશ્ચાચ્ચ્છ્રમણહ્? સ્થવિર ઉવાચ--જરાધર્માણાં કુતો ઽસ્માકં પશ્ચાચ્છ્રમણો ભવતિ? યદિ કેચિત્ શ્રદ્ધાપુરોગેન પ્રવ્રજન્તિ, તે ઽસ્માકં પશ્ચાચ્છ્રમણા ભવન્તિ।
217.025. ગુપ્તો ગાન્ધિક ઉવાચ--આર્ય, અહં તાવદ્ગૃહવાસે પરિગૃદ્ધો વિષયાભિરતશ્ચ।
217.026. ન મયા શક્યં પ્રવ્રજિતુમ્।
217.026. અપિ તુ યો ઽસ્માકં પુત્રો ભવતિ, તં વયમાર્યસ્ય પશ્ચાચ્છ્રમણં દાસ્યામઃ।
217.027. સ્થવિર ઉવાચ--વત્સ, એવમસ્તુ।
217.027. અપિ તુ દૃઢપ્રતિજ્ઞાં સ્મરેથાસ્ત્વમિતિ।
217.028. યાવદ્ગુપ્તસ્ય ગાન્ધિકસ્ય પુત્રો જાતઃ।
217.028. તસ્યાશ્વગુપ્ત ઇતિ નામધેયં કૃતમ્।
217.029. સ યદા મહાન્ સંવૃત્તસ્તદા સ્થવિરઃ શાણકવાસી ગુપ્તં ગાન્ધિકમધિગમ્યોવાચ--વત્સ, ત્વયા પ્રતિજ્ઞાતમ્--યો ઽસ્માકં પુત્રો ભવિષ્યતિ, તં વયમાર્યસ્ય પશ્ચાચ્છ્રમણં દાસ્યામઃ।
217.031. અનુજાનીહિ, પ્રવ્રજયિષ્યામીતિ।
217.031. ગાન્ધિક ઉવાચ--આર્ય, અયમસ્માકમેકપુત્રઃ।
217.031. મર્ષય નઃ।
217.032. યો ઽસ્માકં દ્વિતીયઃ પુત્રો ભવિષ્યતિ, તં વયમાર્યસ્ય પશ્ચાચ્છ્રમણં દાસ્યામઃ।
217.032. યાવત્ સ્થવિરહ્ <218>શાણકવાસી સમન્વાહરતિ--કિમયં સ ઉપગુપ્તહ્? પશ્યતિ નેતિ।
218.001. તેન સ્થવિરેણાભિહિતહ્--એવમસ્તુ ઇતિ।

218.002. તસ્ય યાવદ્દ્વિતીયઃ પુત્રો જાતઃ।
218.002. તસ્ય ધનગુપ્ત ઇતિ નામ કૃતમ્।
218.002. સો ઽપિ યદા મહાન્ સંવૃત્તઃ, તદા સ્થવિરઃ શાણકવાસી ગુપ્તં ગાન્ધિકમુવાચ--વત્સ, ત્વયા પ્રતિજ્ઞાતમ્--યો ઽસ્માકં પુત્રો ભવિષ્યતિ, તં વયમાર્યસ્ય પશ્ચાચ્છ્રમણં દાસ્યામઃ।
218.004. અયં ચ તે પુત્રો જાતઃ।
218.005. અનુજાનીહિ, પ્રવ્રજયિષ્યામીતિ।
218.005. ગાન્ધિક ઉવાચ--આર્ય મર્ષય, એકો ઽસ્માકં દ્રવ્યં સંશયિષ્યતિ, સ આર્યસ્ય દત્તઃ।
218.007. યાવત્ સ્થવિરઃ શાણકવાસી સમન્વાહરતિ--કિમયં સ ઉપગુપ્તહ્? પશ્યતિ નેતિ।
218.008. તતઃ સ્થવિર ઉવાચ--એવમસ્તુ ઇતિ।
218.008. યાવદ્ગુપ્તસ્ય ગાન્ધિકસ્ય તૃતીયઃ પુત્રો જાતો ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રસાદિકો ઽતિક્રાન્તો માનુષવર્ણમસમ્પ્રાપ્તશ્ચ દિવ્યવર્ણમ્।
218.009. તસ્ય વિસ્તરેણ જાતૌ જાતિમહં કૃત્વા ઉપગુપ્ત ઇતિ નામ કૃતમ્।
218.010. સો ઽપિ યદા મહાન્ સંવૃત્તઃ, યાવત્ સ્થવિરશાણકવાસી ગુપ્તં ગાન્ધિકમભિગમ્યોવાચ--વત્સ, ત્વયા પ્રતિજ્ઞાતમ્--યો ઽસ્માકં તૃતીયઃ પુત્રો ભવિષ્યતિ, બયમાર્યસ્ય દાસ્યામઃ પશ્ચાચ્છ્રમણાર્થે।
218.012. અયં તે તૃતીયઃ પુત્ર ઉત્પન્નઃ।
218.013. અનુજાનીહિ, પ્રવ્રાજયિષ્યામીતિ।
218.013. ગુપ્તો ગાન્ધિક ઉવાચ--આર્ય, સમયતઃ।
218.013. યદા લાભો ઽનુચ્છેદો ભવિષ્યતીતિ, તદા અનુજ્ઞાસ્યામિ।
218.014. યદા તેન સમયઃ કૃતઃ, તદા મારેણ સર્વાવતી મથુરા ગન્ધાવિષ્ટા।
218.015. તે સર્વે ઉપગુપ્તસકાશાદ્ગન્ધાન્ ક્રીણન્તિ।
218.015. સ પ્રભૂતાનિ દાસ્યતિ।
218.015. યાવત્ સ્થવિરશાણકવાસી ઉપગુપ્તસકાશં ગતઃ।
218.016. ઉપગુપ્તશ્ચ ગન્ધાપણે સ્થિતઃ।
218.016. સ ધર્મેણ વ્યવહારં કરોતિ, ગન્ધાન્ વિક્રીણીતે।
218.017. સ સ્થવિરેણ શાણકવાસિના અભિહિતહ્--વત્સ, કીદૃશાસ્તે ચિત્તચેતસિકાઃ પ્રવર્તન્તે ક્લિષ્ટા વા અક્લિષ્ટા વેતિ? ઉપગુપ્ત ઉવાચ--આર્ય, નૈવ જાનામિ કીદૃશાઃ ક્લિષ્ટાશ્ચિત્તચેતસિકાઃ, કીદૃશા અક્લિષ્ટા ઇતિ।
218.019. સ્થવિરઃ શાણકવાસી ઉવાચ--વત્સ, યદિ કેવલં ચિત્તં પરિજ્ઞાતું ન શક્યસિ, પ્રતિપક્ષં મોચયિતુમ્।
218.020. તેન તસ્ય કૃષ્ણિકપટ્ટિકા દત્તા પાણ્ડુરિકા ચ।
218.021. યદિ ક્લિષ્ટં ચિત્તમુત્પદ્યતે, કૃષ્ણિકાં પટ્ટિકાં સ્થાપય।
218.021. અથાક્લિષ્ટં ચિત્તમુત્પદ્યતે, પાણ્ડુરાં પટ્ટિકાં સ્થાપય।
218.022. શુભાં મનસિ કુરુ, બુદ્ધાનુસ્મૃતિં ચ ભાવયસ્વેતિ તેનાસ્ય વ્યપદિષ્ટમ્।
218.023. તસ્ય યાવદારબ્ધા આક્લિષ્ટાશ્ચિત્તચેતસિકાઃ પ્રવર્તિતુમ્, સ દ્વૌ ભાગૌ કૃષ્ણિકાનાં સ્થાપયતિ, એકં પાણ્ડુરિકાણામ્।
218.024. યાવદર્ધં કુષ્ણિકાનાં સ્થાપયતિ અર્ધં પાણ્ડુરિકાણામ્।
218.025. યાવત્ દ્વૌ ભાગૌ પાણ્ડુરિકાણાં સ્થાપયતિ, એકં કૃષ્ણિકાનામ્।
218.025. યાવદનુપૂર્વેણ સર્વાણ્યેવ શુક્લાનિ ચિત્તાન્યુત્પદ્યન્તે, સ પાણ્ડુરિકાણામેવ પટ્ટિકાં સ્થાપયતિ।
218.026. ધર્મેણ વ્યવહારં કરોતિ॥
218.028. મથુરાયાં વાસવદત્તા નામ ગણિકા।
218.028. તસ્યા દાસી ઉપગુપ્તસકાશં ગત્વા ગન્ધાન્ ક્રીણાતિ।
218.029. સો વાસવદત્તયા ચોચ્યતે--દારિકે, મુષ્યતે સ ગાન્ધિકસ્ત્વયા।
218.029. બહૂન્ ગન્ધાનાનયસીતિ।
218.030. દારિકોવાચ--આર્યદુહિતે, ઉપગુપ્તો ગાન્ધિકદારકો રૂપસમ્પન્નશ્ચાતુર્યમાધુર્યસમ્પન્નશ્ચ ધર્મેણ વ્યવહારં કરોરિ।
218.031. શ્રુત્વા ચ વાસવદત્તાયા ઉપગુપ્તસકાશે સાનુરાગં ચિત્તમુત્પન્નમ્।
218.031. તયા યાવદ્દાસી ઉપગુપ્તસકાશં પ્રેષિતા--ત્વત્સકાશમાગમિષ્યામિ।
218.032. ઇચ્છામિ ત્વયા સાર્ધં રતિમનુભવિતુમ્।
218.032. યાવદ્દાસ્યા <219>ઉપગુતસ્ય નિવેદિતમ્।
219.001. ઉપગુપ્ત ઉવાચ અકાલસ્તે ભગિનિ મદ્દર્શનાયેતિ।
219.001. વાસવદત્તા પઞ્ચભિઃ પુરાણશતૈઃ પરિચારયતે।
219.002. તસ્યા બુદ્ધિરુત્પન્ના--નિયતં પઞ્ચ પુરાણશતાનિ નોત્સહતે દાતુમ્।
219.002. તયા યાવદ્દાસી ઉપગુપ્તસકાશં પ્રેષિતા--ન મમાર્યપુત્રસકાશાત્ કાર્ષાપણેનાપિ પ્રયોજનમ્।
219.003. કેવલમાર્યપુત્રેણ સહ રતિમનુભવેયમ્।
219.004. દાસ્યા તથા નિવેદિતમ્।
219.004. ઉપગુપ્ત ઉવાચ--અકાલસ્તે ભગિનિ મદ્દર્શનાયેતિ।
219.005. યાવદન્યતરઃ શ્રેષ્ઠિપુત્રો વાસવદત્તાયાઃ સકાશં પ્રવિષ્ટઃ।
219.005. અન્યતરશ્ચ સાર્થવાહ ઉત્તરાપથાત્ પઞ્ચશતમશ્વપણ્યં ગૃહીત્વા મથુરામનુપ્રાપ્તઃ।
219.006. તેનાભિહિતમ્--કતરા વેશ્યા સર્વપ્રધાના? તેન શ્રુતમ્--વાસવદત્તેતિ।
219.007. સ પઞ્ચ પુરણશતાનિ ગૃહીત્વા બહૂંશ્ચ પ્રાભૃતાન્ વાસવદત્તાયાઃ સકાશામભિગતઃ।
219.008. તતો વાસવદત્તયા લોભાકૃષ્ટેન તં શ્રેષ્ઠિપુત્રં પ્રઘાતયિત્વા^વસ્કરે પ્રક્ષિપ્ય સાર્થવાહેન સહ રતિમનુભુતા।
219.009. યાવત્ સ શ્રેષ્ઠિપુત્રો બન્ધુભિરવસ્કરાદુદ્ધૃત્ય(તહ્)।
219.009. રાજ્ઞો નિવેદિતમ્।
219.010. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્--ગચ્છન્તુ ભવન્તઃ, વાસવદત્તાં હસ્તપાદૌ કર્ણનાસં ચ ચ્છિત્ત્વા શ્મશાને છોરયન્તુ।
219.011. યાવત્ તૈર્વાસવદત્તા હસ્તપાદૌ કર્ણનાસં ચ ચ્છિત્ત્વા શ્મશાને છોરિતા।
219.012. યાવદુપગુપ્તેન શ્રુતમ્--વાસવદત્તા હસ્તપાદૌ કર્ણનાસં ચ ચ્છિત્ત્વા શ્મશાને છોરિતા।
219.013. તસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--પૂર્વં તયા મમ વિષયનિમિત્તં દર્શનમાકાઙ્ક્ષિતમ્।
219.013. ઇદાનીં તુ તસ્યા હસ્તપાદૌ કર્ણનાસં ચ વિકાર્તિતૌ, ઇદાનીં તુ તસ્યા દર્શનકાલ ઇતિ।
219.014. આહ ચ--
219.015. યદા પ્રશસ્તામ્બરસંવૃતાઙ્ગી અભૂદ્વિચિત્રાભરણૈર્વિભૂષિતા।
219.017. મોક્ષાર્થિનાં જન્મપરાન્મુખાનાં શ્રેયસ્તદાસ્યાસ્તુ ન દર્શનં સ્યાત્

219.019. ઇદાનીં તુ તસ્યાઃ કાલે ઽયં દ્રષ્ટું ગતમાનરાગહર્ષાયાઃ।
219.020. નિશિતાસિવિક્ષતાયાઃ સ્વભાવનિયતસ્ય રૂપસ્ય

219.021. યાવદેકેન દારકેનોપસ્થાયકેન ચ્છત્રમાદાય પ્રશાન્તેનેર્યાપથેન શ્મશાનમનુપ્રાપ્તઃ।
219.022. તસ્યાશ્ચ પ્રેષિકા પૂર્વગુણાનુરાગાત્ સમીપે ઽવસ્થિતા કાકાદીન્ નિવારયતિ।
219.022. તયા ચ વાસવદત્તાયા નિવેદિતમ્--આર્યદુહિતઃ, યસ્ય ત્વયા અહં સકાશં પુનઃ પુનરનુપ્રેષિતા, અયં સ ઉપગુપ્તો ઽભ્યગતઃ।
219.024. નિયતમેષ કામરાગાર્ત આગતો ભવિષ્યતિ।
219.024. શ્રુત્વા ચ વાસવદત્તા કથયતિ--
219.026. પ્રનષ્ટશોભાં દુઃખાર્તાં ભૂમૌ રુધિરપિઞ્જરામ્।
219.027. માં દૃષ્ટ્વા કથમેતસ્ય કામરાગો ભવિષ્યતિ

219.028. તતઃ પ્રેષિકામુવાચ--યૌ હસ્તપાદૌ કર્ણનાસં ચ મચ્છરીરાદ્વિકર્તિતૌ, તૌ શ્લેષયેતિ।
219.029. તયા યાવત્ શ્લેષયિત્વા પટ્ટકેન પ્રચ્છાદિતા।
219.029. ઉપગુપ્તશ્ચાગત્ય વાસવદત્તાયા અગ્રતઃ સ્થિતઃ।
219.029. તતો વાસવદત્તા ઉપગુપ્તમગ્રતઃ સ્થિતં દૃષ્ટ્વા કથયતિ--આર્યપુત્ર, યદા મચ્છરીરં સ્વસ્થભૂતં વિષયરત્યનુકૂલં તદા મયા આર્યપુત્રસ્ય પુનઃ પુનર્દૂતી વિસર્જિતા।
219.031. આર્યપુત્રેણાભિહિતમ્--
220.001. <220>અકાલસ્તે ભગિનિ માં દર્શનાયેતિ।
220.001. ઇદાનીં મમ હસ્તપાદૌ કર્ણનાસૌ ચ વિકર્તિતૌ, સ્વરુધિરકર્દમ એવાવસ્થિતા।
220.002. ઇદાનીં કિમાગતો ઽસિ? આહ ચ--
220.003. ઇદમ્ યદા પઙ્કજગર્ભકોમલં મહાર્હવસ્ત્રાભરણૈર્વિભૂષિતમ્।
220.005. બભૂવ ગાત્રં મમ દર્શનક્ષમં તદા ન દૃષ્ટો ઽસિ મયાલ્પભાગ્યયા

220.007. એતર્હિ કિં દ્રષ્ટુમિહાગતો ઽસિ યદા શરીરં મમ દર્શનાક્ષમમ્।
220.009. નિવૃત્તલીલારતિહર્ષવિસ્મયં ભયાવહં શોણિતપઙ્કલેપનમ્

220.011. ઉપગુપ્ત ઉવાચ--
220.012. નાહં ભગિનિ કામાર્તઃ સંનિધાવાગતસ્તવ।
220.013. કામાનામશુભાનાં તુ સ્વભાવં દ્રષ્ટુમાગતઃ

220.014. પ્રચ્છાદિતા વસ્ત્રવિભૂષણાદ્યૈર્બાહ્યૈર્વિચિત્રૈર્મદનાનુકૂલૈઃ।
220.016. નિરીક્ષ્યમાણા અપિ યત્નવદ્ભિર્ નાપ્યત્ર દૃષ્ટાસિ ભવેદ્યથાવત્

220.018. ઇદં તુ રૂપં તવ દૃશ્યમેતત્ સ્થિતં સ્વભાવે રચનાદ્વિયુક્તમ્।
220.020. તે ઽપણ્ડિતાસ્તે ચ વિગર્હણીયા યે પ્રાકૃતે ઽસ્મિન્ કુણપે રમન્તે

220.022. ત્વચાવનદ્ધે રુધિરાવસક્તે ચર્માવૃતે માંસઘનાવલિપ્તે।
220.024. શિરાસહસ્રૈશ્ચ વૃતે સમન્તાત્ કો નામ રજ્યેત ઇતઃ શરીરે

220.026. અપિ ચ ભગિનિ।
220.027. બહિર્ભદ્રાણિ રૂપાણિ દૃષ્ટ્વા બાલો ઽભિરજ્યતે।
220.028. અભ્યન્તરવિદુષ્ટાનિ જ્ઞાત્વા ધીરો વિરજ્યતે

220.029. અવકૃષ્ટાવકૃષ્ટસ્ય કુણપસ્ય હ્યમેધ્યતા।
220.030. મેધ્યાઃ કામોપસંહારાઃ કામિનઃ શુભસંજ્ઞિનઃ

221.001. <221>ઇહ હિ--
221.002. દૌર્ગન્ધ્યં પ્રતિવાર્યતે બહુવિધૈર્ગન્ધૈરમેધ્યાકરૈર્વૈકૃત્યં બહિરાધ્રિયેત વિવિધૈર્વસ્ત્રાદિભિર્ભૂષણૈઃ।
221.004. સ્વેદક્લેદમલાદયો ઽપ્યશુચયસ્તાન્નિર્હરત્યમ્ભસા યેનામેધ્યકરઙ્કમેતદશુભં કામાત્મભિઃ સેવ્યતે

221.006. સંબુદ્ધસ્ય તુ યે વચઃ સુવચસઃ શૃણ્વન્તિ કુર્વન્ત્યપિ તે કામાઞ્ શ્રમશોકદુઃખજનનાન્ સદ્ભિઃ સદા ગર્હિતાન્।
221.008. ત્યક્ત્વા કામનિમિત્તમુક્તમનસઃ શાન્તે વને નિર્ગતાઃ પારમ્ યાન્તિ ભવાર્ણવસ્ય મહતઃ સંશ્રિત્ય માર્ગપ્લવમ્

221.010. શ્રુત્વા વાસવદત્તા સંસારાદુદ્વિગ્ના।
221.010. બુદ્ધગુણાનુસ્મરણાચ્ચાવર્જિતહૃદયોવાચ--
221.011. એવમેતત્તથા સર્વમ્ યથા વદસિ પણ્ડિત।
221.012. મે ત્વાં સાધું સમાસાદ્ય બુદ્ધસ્ય વચનં શ્રુતમ્

221.013. યાવદુપગુપ્તેન વાસવદત્તાયા અનુપૂર્વિકાં કથાં કૃત્વા સત્યાનિ સંપ્રકાશિતાનિ।
221.014. ઉપગુપ્તશ્ચ વાસવદત્તાયાઃ શરીરસ્વભાવમવગમ્ય કામધાતુવૈરાગ્યં ગતઃ।
221.014. તેનાત્મીયયા ધર્મદેશનયા સહસત્યાભિસમયાદનાગામિફલં વાસવદત્તયા ચ સ્રોતાપત્તિફલં પ્રાપ્તમ્।
221.015. તતો વાસવદત્તા દૃષ્ટસત્યા ઉપગુપ્તં સંરાગયન્ત્યુવાચ--
221.017. તવાનુભાવાત્પિહિતઃ સુઘોરો હ્યપાયમાર્ગો બહુદોષયુક્તઃ।
221.019. અપાવૃતા સ્વર્ગગતિઃ સુપુણ્યા નિર્વાણમાર્ગશ્ચ મયોપલબ્ધઃ

221.021. અપિ ચ।
221.021. એષાહં તં ભગવન્તં તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સમ્બુદ્ધં શરણં ગચ્છામિ ધર્મ ચ ભિક્ષુસંઘં ચેત્યાહ--
221.023. એષા વ્રજામિ શરણં વિબુદ્ધનવકમલવિમલધવલનેત્રમ્।
221.024. તમમરબુધજનમહિતં જિનં વિરાગં ચ સંઘં ચ

ઇતિ॥
221.025. યાવદુપગુપ્તો વાસવદત્તાં ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય પ્રક્રાન્તઃ।
221.025. અચિરપ્રક્રાન્તે ચોપગુપ્તે વાસવદત્તા કાલગતા દેવેષૂપપન્ના।
221.026. દેવતૈશ્ચ મથુરાયામારોચિતમ્--વાસવદત્તયા ઉપગુપ્તસકાશાદ્ધર્મદેશનાં શ્રુત્વા આર્યસત્યાનિ દૃષ્ટાનિ, દેવેષૂપપન્નેતિ।
221.027. શ્રુત્વા ચ મથુરાવાસતવ્યેન જનકાયેન વાસવદત્તાયાઃ શરીરે પૂજા કૃતા॥
221.029. યાવત્ સ્થવિરઃ શાણકવાસી ગુપ્તં ગાન્ધિકમભિગમ્યોવાચ--અનુજાનીહિ ઉપગુપ્તં પ્રવ્રાજયિષ્યામીતિ।
221.030. ગુપ્તો ગાન્ધિક ઉવાચ--આર્ય, એષ સમયઃ।
221.030. યદા ન લાભો ન ચ્છેદો ભવિષ્યતિ, તદા અનુજ્ઞાસ્યામીતિ।
221.031. યાવત્ સ્થવિરશાણકવાસિના ઋદ્ધ્યા તથા અધિષ્ઠિતમ્ યથા <222>
222.001. ન લાભો ન ચ્છેદઃ।
222.001. તતો ગુપ્તો ગાન્ધિકો ગણયતિ, તુલયતિ, માપયતિ, પશ્યતિ--ન લાભો ન ચ્છેદઃ।
222.002. તતઃ સ્થવિરઃ શાણકવાસી ગુપ્તં ગાન્ધિકમુવાચ--અયં હિ ભગવતા બુદ્ધેન નિર્દિષ્ટો મમ વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય બુદ્ધકાર્યં કરિષ્યતીતિ।
222.003. અનુજાનીહિ, પ્રવ્રાજયિષ્યામીતિ।
222.003. યાવદ્ગુપ્તેન ગાન્ધિકેનાભ્યનુજ્ઞાતઃ।
222.004. તતઃ સ્થવિરેણ શાણકવાસિના ઉપગુપ્તો નટભટિકારણ્યાયતનં નીતઃ, ઉપસમ્પાદિતશ્ચ।
222.005. જ્ઞપ્તિચતુર્થં ચ કર્મ વ્યવસિતમ્।
222.005. ઉપગુપ્તેન ચ સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
222.006. તતઃ સ્થવિરેણ શાણકવાસિનાભિહિતમ્--વત્સ ઉપગુપ્ત, ત્વં ભગવતા નિર્દિષ્ટો વૈષશતપરિનિર્વૃતસ્ય મમોપગુપ્તો નામ ભિક્ષુર્ભવિષ્યત્યલક્ષણકો બુદ્ધઃ, યો મમ વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય બુદ્ધકાર્યં કરિષ્યતીતિ।
222.008. એષો ઽગ્રો મે આનન્દ શ્રાવકાણામવવાદકાનામ્ યદુત ઉપગુપ્તો ભિક્ષુઃ।
222.009. ઇદાનીં વત્સ શાસનહિતં કુરુષ્વેતિ।
222.009. ઉપગુપ્ત ઉવાચ--એવમસ્તુ ઇતિ।
222.010. તતઃ સ ધર્મશ્રવણે ઽધીષ્ટઃ।
222.010. મથુરાયાં ચ શબ્દો વિસૃતહ્--ઉપગુપ્તો નામાલક્ષણકો બુદ્ધો ઽદ્ય ધર્મં દેશયિષ્યતીતિ।
222.011. શ્રુત્વા ચાનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ નિર્ગતાનિ।
222.011. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સમાપદ્યાવલોકયતિ--કથં તથાગતેન પરિષણ્ણા? પશ્યતિ ચાર્ધચન્દ્રાકારેણ પર્ષદવસ્થિતા।
222.013. યાવદવલોકયતિ--કથં તથાગતેન ધર્મદેશના કૃતા? પશ્યતિ પૂર્વકાલકરણીયાં કથાં કૃત્વા સત્યસમ્પ્રકાશના કૃતા।
222.014. સો ઽપિ પૂર્વકાલકરણીયાં કથાં કૃત્વા સત્યસમ્પ્રકાશનાં કર્તુમારબ્ધઃ।
222.015. મારેણ ચ તસ્યાં પર્ષદિ મુક્તાહારવર્ષમુત્સૃષ્ટમ્, વૈનેયાનાં મનાંસિ વ્યાકુલીકૃતાનિ, એકેનાપિ સત્યદર્શનં ન કૃતમ્।
222.016. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તો વ્યવલોકયતિ--કેનાયં વ્યાક્ષેપઃ કૃતહ્? પશ્યતિ મારેણ।
222.017. યાવદ્દ્વિતીયે દિવસે બહુતરકો જનકાયો નિર્ગતઃ।
222.017. ઉપગુપ્તો ધર્મં દેશયતિ, મુક્તાહારં ચ વર્ષોપવર્ષિતમિતિ।
222.018. યાવત્ દ્વિતીયે ઽપિ દિવસે સ્થવિરોપગુપ્તેન પૂર્વકાલકરણીયાં કથાં કૃત્વા સત્યસમ્પ્રકાશનાયામારબ્ધાયાં મારેણ ચાસ્યાં પર્ષદિ સુવર્ણવર્ષમુત્સૃષ્ટમ્, વૈનેયાનાં મનાંસિ સંલક્ષોભિતાનિ, એકેનાપિ સત્યદર્શનં ન કૃતમ્।
222.020. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તો વ્યવલોકયતિ--કેનાયં વ્યાક્ષેપઃ કૃતહ્? પશ્યતિ મારેણ પાપીયસેતિ।
222.021. યાવત્ તૃતીયે શિવસે બહુતરકો જનકાયો નિર્ગતઃ।
222.022. ઉપગુપ્તો ધર્મં દેશયતિ, મુક્તાવર્ષં સુવર્ણવર્ષં ચ પતતીતિ।
222.023. યાવત્ તૃતીયે ઽપિ દિવસે સ્થવિરોપગુપ્તઃ પૂર્વકાલકરણીયાં કથાં કૃત્વા સત્યા ન્યારબ્ધઃ સંપ્રકાશયિતુમ્।
222.024. મારેણ ચ નાતિદૂરે નાટકમારબ્ધમ્।
222.024. દિવ્યાનિ ચ વાદ્યાનિ સંપ્રવાદિતાનિ, દિવ્યાશ્ચાપ્સરસો નાટયિતું પ્રવૃત્તાઃ।
222.025. યાવદ્વીતરાગો જનકાયો દિવ્યાનિ રૂપાણિ દૃષ્ટ્વા દિવ્યાંશ્ચ શબ્દાઞ્ શ્રુત્વા મારેણાકૃષ્ટઃ।
222.026. અતો મારેણોપગુપ્તસ્ય પર્ષદાકૃષ્ટા।
222.026. પ્રઈતિમનસા મારેણ સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય શિરસિ માલા બુદ્ધા।
222.027. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સમન્વાહરિતુમારબ્ધહ્--કો ઽયમ્? પશ્યતિ મારઃ।
222.028. તસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--અયં મારો ભગવચ્છાસને મહાન્તં વ્યાક્ષેપં કરોતિ।
222.029. કિમર્થમયં ભગવતા ન વિનીતહ્? પશ્યતિ મમાયં વિનેયઃ।
222.029. તસ્ય ચ વિનયાત્ સત્ત્વાનુગ્રહાદહં ભગવતા અલક્ષણકો બુદ્ધો નિર્દિષ્ટઃ।
222.030. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તઃ સમન્વાહરતિ--કિમસ્ય વિનયકાલ ઉપસ્થિત આહોસ્વિન્નેતિ? પશ્યતિ--વિનયકાલ ઉપસ્થિતઃ।
222.031. તતઃ સ્થવિરોપગુપ્તેન ત્રયઃ કુણપા ગૃહીતાહ્--અહિકૃણપં કુર્કુરકુણપં મનુષ્યકુણપમ્।
222.032. ઋદ્ધ્યા ચ <223>પુષ્પમાલામભિનિર્માય મારસકાશમભિગતઃ।
223.001. દૃષ્ટ્વા ચ મારસ્ય પ્રીતિરુત્પન્ના--ઉપગુપ્તો ઽપિ મયા આકૃષ્ટ ઇતિ।
223.002. તતો મારેણ સ્વશરીરમુપનામિતમ્।
223.002. સ્થવિરોપગુપ્તઃ સ્વયમેવ બધ્નાતિ।
223.002. તતઃ સ્થવિરોપગુપ્તેનાહિકુણપં મારસ્ય બદ્ધમ્, કુર્કુરકુણપં ગ્રીવાયામ્, કર્ણવસક્તં મનુષ્યકુણપં ચ।
223.004. તતઃ સમાલભ્યોવાચ--
223.005. ભિક્ષુજનપ્રતિકૂલા માલા બદ્ધા યથૈવ મે ભવતા।
223.006. કામિજનપ્રતિકૂલં તવ કુણપમિદં મયા બદ્ધમ્

223.007. યત્તે બલં ભવતિ તત્પ્રતિદર્શયસ્વ બુદ્ધાત્મજેન હિ સહાદ્ય સમાગતો ઽસિ।
223.009. ઉદ્વૃત્તમપ્યનિલભિન્નતરંગવક્રં વ્યાવર્તને મલયકુક્ષિષુ સાગરામ્ભઃ

223.011. અથ મારસ્તં કુણપમપનેતુમારબ્ધઃ।
223.011. પરમપિ ચ સ્વયમનુપ્રવિશ્ય પિપીલિક ઇવાદ્રિરાજમપનયિતું ન શશાક।
223.012. અસમર્થો વૈહાયસમુત્પત્યોવાચ--
223.013. યદિ મોક્તું ન શક્યામિ કણ્ઠાત્ શ્વકુણપં સ્વયમ્।
223.014. અન્યે દેવાપિ મોક્ષ્યન્તે મત્તો ઽભ્યધિકતેજસઃ

223.015. સ્થવિર ઉવાચ--
223.016. બ્રહ્માણં શરણં શતક્રતું વા દીપ્તં વા પ્રવિશ હુતાશમર્ણવં વા।
223.018. ન ક્લેદં ન ચ પરિશોષણં ન ભેદં કણ્ઠસ્થં કુણપમિદં તુ યાસ્યતીહ

223.020. સમહેન્દ્રરુદ્રોપેન્દ્રદ્રવિણેશ્વરયમવરુણકુબેરવાસવદીનાં દેવાનામભિગમ્ય અકૃતાર્થ એવ બ્રહ્માણમભિગતઃ।
223.021. તેન ચોક્તહ્--મર્ષય વત્સ,
223.022. શિષ્યેણ દશબલસ્ય સ્વયમૃદ્ધ્યા કૃતાન્તમર્યાદા।
223.023. કસ્તાં ભેત્તું શક્તો વેલાં વરુણાલયસ્યેવ

223.024. અપિ પદ્મનાલસૂત્રૈએબદ્ધ્વા હિમવન્તમુચ્છરેત્ કશ્ચિત્।
223.025. ન તુ તવ કણ્ઠાસક્તં શ્વકુણપમિદમુદ્ધરેયમહમ્

223.026. કામં મમાપિ મહદસ્તિ બલં તથાપિ નાહં તથાગતસુતસ્ય બલેન તુલ્યઃ।
223.028. તેજસ્વિનાં ન ખલુ ન જ્વલને ઽસ્તિ કિં તુ નાસૌ દ્યુતિર્હુતવહે રવિમણ્ડલે યા

224.001. <224>મારો ઽબ્રવીત્--કિમિદાનીમાજ્ઞાપયસિ? કં શરણં વ્રજામીતિ? બ્રહ્માબ્રવીત્--
224.002. શઘ્રીં તમેવ શરણં વ્રજ યં સમેત્ય ભ્રષ્ટો હિ યઃ ક્ષિતિતલે ભવતીહ જન્તુરુત્તિષ્ઠતિ ક્ષિતિમસાવવલમ્બ્ય ભૂયઃ

224.006. અથ મારસ્તથાગતશિષ્યસામર્થ્યમુપલભ્ય ચિન્તયામાસ--
224.007. બ્રહ્મણા પૂજ્યતે યસ્ય શિષ્યાણામપિ શાસનમ્।
224.008. તસ્ય બુદ્ધસ્ય સામર્થ્ય પ્રમાતું કો નુ શક્નુયાત્

224.009. કર્તુકામો ઽભવિષ્યત્કાં શિષ્ટિં સ મમ સુવ્રતઃ।
224.010. યાં નાકરિષ્યત્ક્ષાન્ત્યા તુ તેનાહમનુરક્ષિતઃ

224.011. કિં બહુના?
224.012. અદ્યાવૈમિ મુનેર્મહાકરુણતાં તસ્યાતિમૈત્ર્યાત્મનઃ સર્વોપદ્રવવિપ્રમુક્તમનસશ્ચામીકરાદ્રિદ્યુતેઃ।
224.014. મોહાન્ધેન હિ તત્ર તત્ર સ મયા તૈસ્તૈર્ નયૈઃ ખેદિતસ્તેનાહં ચ તથાપિ નામ બલિના નૈવાપ્રિયં શ્રાવિતઃ

224.016. અથ કામધાત્વધિપતિર્મારો નાસ્ત્યન્યા ગતિરન્યત્રોપગુપ્તકાદેવેતિ જ્ઞાત્વા સર્વમુત્સૃજ્ય સ્થવિરોપગુપ્તસમીપમુપેત્ય પાદયોર્ નિપત્યોવાચ--ભદન્ત, કિમવિદિતમેતદ્ભદન્તસ્ય યથા બોધિમૂલમુપાદાય મયા ભગવતો વિપ્રિયશતાનિ કૃતાનિ? કુતહ્?
224.019. શાલાયાં બ્રાહ્મણગ્રામે મામાસાદ્ય સ ગૌતમઃ।
224.020. ભક્તચ્છેદમપિ પ્રાપ્ય નાકાર્ષાન્મમ વિપ્રિયમ્

224.021. ગૌર્ભૂત્વા સર્પવત્ સ્થિત્વા કૃત્વા શાકટિકાકૃતિમ્।
224.022. સ મયાયાસિતો નાથો ન ચાહં તેન હિંસિતઃ

224.023. ત્વયા પુનરહં વીર ત્યક્ત્વા (તુ) સહજાં દાયામ્।
224.024. સદેવાસુરમધ્યેષુ લોકેષ્વદ્ય વિડમ્બિતઃ

224.025. સ્થવિરો ઽબ્રવીત્--પાપીયન્, કથમપરીક્ષ્યૈવ તથાગતમાહાત્મ્યેષ્યુ શ્રાવકમુપસંહરસિ--
224.026. કિં સર્ષપેણ સમતાં નયસીહ મેરું ખદ્યોતકેન રવિં મણ્ડલિના સમુદ્રમ્।
224.028. અન્યા હિ સા દશબલસ્ય કૃપા પ્રજાસુ ન શ્રાવકસ્ય હિ મહાકરુણાસ્તિ સૌમ્ય

224.030. અપિ ચ--
224.031. યદર્થેન ભગવતા સાપરોધો ઽપિ મર્ષિતઃ।
224.032. ઇદં તત્ કારણં સાક્ષાદસ્માભિરુપલક્ષિતમ્

225.001. <225>માર ઉવાચ--
225.002. બ્રૂહિ બ્રૂહિ શ્રીમતસ્તસ્ય ભાવં સઙ્ગં છેત્તું ક્ષાન્તિગુપ્તવ્રતસ્ય।
225.004. યો ઽસૌ મોહાન્નિત્યમાયાસિતો મે તેનાહં ચ પ્રેક્ષિતો મૈત્ર્યેણૈવ

225.006. સ્થવિર ઉવાચ--શૃણુ સૌમ્ય, ત્વં હિ ભગવત્યસકૃદસકૃદવસ્ખલિતઃ।
225.006. ન ચ બુદ્ધાવ્રોપિતાનામકુશલાનાં ધર્માણામન્યત્ પ્રક્ષાલનમન્યત્ર તથાગતપ્રસાદાદેવ।
225.008. તદેતત્કારણં તેન પશ્યતા દીર્ઘદર્શિના।
225.009. ત્વં નાપ્રિયમિહ પ્રોક્તઃ પ્રિયાણ્યેવ તુ લમ્ભિતઃ

225.010. ન્યાયેનાનેન ભક્તિસ્તવ હૃદિ જનિતા તેનાગ્રમતિના સ્વલ્પાપિ હ્યત્ર ભક્તિર્ભવતિ મતિમતાં નિર્વાણફલદા।
225.012. સંક્ષેપાદ્યત્કૃતં તે વૃજિનમિહ મુને મોહાન્ધમનસા સર્વં પ્રક્ષાલિતં તત્તવ હૃદયગતૈઃ શ્રદ્ધામ્બુવિસરૈઃ

225.014. અથ મારઃ કદમ્બપુષ્પવદાહૃષ્ટરોમકૂપઃ સર્વાઙ્ગેન પ્રણિપત્યોવાચ--
225.015. સ્થાને મયા બહુવિધં પરિખેદિતો ઽસૌ પ્રાક્ સિદ્ધિતશ્ચ ભુવિ સિદ્ધમનોરથેન।
225.017. સર્વં ચ મર્ષિતમૃષિપ્રવરેણ તેન પુત્રાપરાધ ઇવ સાનુનયેન પિત્રા

225.019. સ બુદ્ધપ્રસાદાપ્યાયિતમનાઃ સુચિરં બુદ્ધગુણાનનુસ્મૃત્ય સ્થવિરસ્ય પદયોર્ નિપત્યોવાચ--
225.020. અનુગ્રહો પરઃ કૃતસ્ત્વયા નિવેશિતમ્ યન્મયિ બુદ્ધગૌરવમ્।
225.022. ઇદં તુ કણ્ઠવ્યવલમ્બિ મૈત્ર્યા મહર્ષિકોપાભરણં વિસર્જય

225.024. સ્થવિર ઉવાચ--સમયતો વિમોક્ષ્યામીતિ।
225.024. માર ઉવાચ--કઃ સમય ઇતિ? સ્થવિર ઉવાચ--અદ્યપ્રભૃતિ ભિક્ષવો ન વિહેઠયિતવ્યા ઇતિ।
225.025. મારો ઽબ્રવીત્--ન વિહેઠયિષ્યે।
225.025. કમપરમાજ્ઞાપયસીતિ? સ્થવિર ઉવાચ--એવં તાવચ્છાસનકાર્યં પ્રતિ મમાજ્ઞા।
225.026. સ્વકાર્યં પ્રતિ વિજ્ઞાપયિષ્યામિ ભવન્તમ્।
225.027. તતો મારઃ સસમ્ભ્રમ ઉવાચ--પ્રસીદ સ્થવિર, કિમાજ્ઞાપયસિ? સ્થવિરો ઽબ્રવીત્--સ્વયમવગચ્છસિ--યદહં વર્ષશતપરિનિર્વૃતે ભગવતિ પ્રવ્રજિતઃ, તદ્ધર્મકાયો મયા તસ્ય દૃષ્ટઃ।
225.029. ત્રૈલોક્યનાથસ્ય કાઞ્ચનાદ્રિનિભસ્તસ્ય ન દૃષ્ટો રૂપકાયો મે।
226.001. <226>તદનુ ત્વમનુગ્રહમપ્રતિમિમિહ વિદર્શય બુદ્ધવિગ્રહમ્।
226.003, પ્રિયમધિકમતો હિ નાસ્તિં મે દશબલરૂપકુતૂહલો હ્યાહમ્

226.005. માર ઉવાચ--તેન હિ મમાપિ સમયઃ શ્રૂયતામ્।
226.006. સહસા તમિહોદ્વીક્ષ્ય બુદ્ધનેપથ્યધારિણમ્।
226.007. ન પ્રણામસ્ત્વયા કાર્યઃ સર્વજ્ઞગુણગૌરવાત્

226.008. બુદ્ધાનુસ્મૃતિપેશલેન મનસા પૂજામ્ યદિ ત્વં મયિ સ્વલ્પામપ્યુપદર્શયિષ્યસિ વિભો દગ્ધો ભવિષ્યામ્યહમ્।
226.010. કા શક્તિર્મમ વીતરાગવિહિતાં સોઢું પ્રણામક્રિયાં હસ્તન્યાસમિવોદ્વહન્તિ ન ગજસ્યૈરણ્ડવૃક્ષાઙ્કુરાઃ

226.012. સ્થવિરો ઽપ્યાહ--એવમસ્તુ।
226.012. ન ભવન્તં પ્રણમિષ્યામીતિ।
226.012. મારો ઽબ્રવીત્--તેન હિ મુહૂર્તમાગમય, યાવદહં વનગહનમનુપ્રવિશ્ય--
226.014. શૂરં વઞ્ચયિતું પુરા વ્યવસિતેનોત્તપ્તહેમપ્રભં બૌદ્ધં રૂપમચિન્ત્યબુદ્ધિવિભવાદાસીન્મયા યત્કૃતમ્।
226.016. કૃત્વા રૂપમહં તદેવ નયનપ્રહ્લાદિકં દેહિનામેષો ઽપ્યર્કમયૂખજાલમમલં ભામણ્ડલેનાક્ષિપન્

226.018. અથ સ્થવિરહ્ એવમસ્તુ ઇત્યુક્ત્વા તં કુણપમપનીય તથાગતરૂપદર્શનોત્સુકો ઽવસ્થિતઃ।
226.019. મારશ્ચ વનગહનમનુપ્રવિશ્ય બુદ્ધરૂપં કૃત્વા નટ ઇવ સુરુચિરનેપથ્યસ્તસ્માદ્વનગહનાદારબ્ધો નિક્ષ્રમિતુમ્।
226.020. વક્ષ્યતે હિ--
226.021. તથાગતં વપુરથોત્તમલક્ષણાઢ્યમાદર્શયન્નયનશાન્તિકરં નરાણામ્।
226.023. પ્રત્યગ્રરઙ્ગમિવ ચિત્રપટં મહાર્હમુદ્ધાટયન્ વનમસૌ તદલંચકાર

।
226.025. અથ વ્યામપ્રભામણ્ડલમણ્ડિતમસેચનકદર્શનં ભગવતો રૂપમભિનિર્માય દક્ષિણે પાર્શ્વે સ્થવિરશારદ્વતીપુત્રં વામપાર્શ્વે સ્થવિરમહામૌદ્ગલ્યાયનં પૃષ્ઠતશ્ચાયુષ્મન્તમાનન્દં બુદ્ધપાત્રવ્યગ્રહસ્તં સ્થવિરમહાકશ્યપાનિરુદ્ધસુભૂતિપ્રમૃતીનાં ચ મહાશ્રાવકાણાં રૂપાણ્યભિનિર્માય અર્ધત્રયોદશભિર્ભિક્ષુશતૈરર્ધચન્દ્રેણાનુપરિવૃતં બુદ્ધવેષમાદર્શયિત્વા મારઃ સ્થવિરોપગુપ્તસ્યાન્તિકમાજગામ।
226.029. સ્થવિરોપગુપ્તસ્ય ચ ભગવતો રૂપમિદમીદૃશમિતિ પ્રામોદ્યમુત્પન્નમ્।
226.029. સ પ્રમુદિતમનાસ્ત્વરિતમાસનાદુત્થાય નિરીક્ષમાણ ઉવાચ--
227.001. <227>ધિગસ્તુ તાં નિષ્કરુણામનિત્યતાં ભિનત્તિ રૂપાણિ યદીદૃશાન્યપિ।
227.003. શરીરમીદૃક્કિલ તન્મહામુનેરનિત્યતાં પ્રાપ્ય વિનાશમાગતમ્

227.005. સ બુદ્ધાવલમ્બનયા સ્મૃત્યા તથાપ્યાસક્તમનાઃ સંવૃત્તો યથા બુદ્ધં ભગવન્તમહં પશ્યામીતિ વ્યક્તમુપાગતઃ।
227.006. સ પદ્મમુકુલપ્રતિમમઞ્જલિં કૃત્વોવાચ--અહો રૂપશોભા ભગવતઃ।
227.007. કિં બહુના?
227.008. વક્ત્રેણાભિભવત્યયં હિ કમલં નીલોત્પલં ચક્ષુષા કાન્ત્યા પુષ્પવનં ઘનં પ્રિયતયા ચન્દ્રં સમાપ્તદ્યુતિમ્।
227.010. ગામ્ભીર્યેણ મહોદધિં સ્થિરતયા મેરું રવિં તેજસા ગત્યા સિંહમવેક્ષિતેન વૃષભં વર્ણેન ચામીકરમ્

227.012. સ ભૂયસ્યા માત્રયા હર્ષણાપૂર્યમાણહૃદયો વ્યાપિના સ્વરેણોવાચ--
227.013. અહો ભાવવિશુદ્ધાનાં કર્મણો મધુરં ફલમ્।
227.014. કર્મણેદં કૃતં રૂપં નૈશ્વર્યેણ યદૃચ્છયા

227.015. યત્તત્કલ્પસહસ્રકોટિનિયુતૈર્વાક્કાયચિત્તોદ્ભવં દાનક્ષાન્તિસમાધિબુદ્ધિનિયમૈસ્તેનાર્હતા શોધિતમ્।
227.017. તેનેદં જનનેત્રકાન્તમમલં રૂપં સમુત્થાપિતમ્ યં દૃષ્ટ્વા રિપુરપ્યભિપ્રમુદિતઃ સ્યાત્કિં પુનર્મદ્વિધઃ

227.019. સંબુદ્ધાલમ્બનૈઃ સંજ્ઞાં વિસ્મૃત્ય બુદ્ધસંજ્ઞામધિષ્ઠાય મૂલનિકૃત્ત ઇવ દ્રુમઃ સર્વશરીરેણ મારસ્ય પાદયોર્ નિપતિતઃ।
227.020. અથ મારઃ સસમ્ભ્રમો ઽબ્રવીત્--એવં તં ભદન્ત નાર્હસિ સમયં વ્યતિક્રમિતુમ્।
227.021. સ્થવિર ઉવાચ--કઃ સમય ઇતિ? માર ઉવાચ--નનુ પ્રતિજ્ઞાતં ભદન્તેન--નાહં ભવન્તં પ્રણમિષ્યામીતિ।
227.022. તતઃ સ્થવિરોપગુપ્તઃ પૃથિવીતલાદુત્થાય સગદ્ગદકણ્ઠો ઽબ્રવીત્--પાપીયન્,
227.024. ન ખલુ ન વિદિતં મે યસ્ય વાદિપ્રધાનો જલવિહત ઇવાગ્નિર્ નિર્વૃતિં સંપ્રયાતઃ।
227.026. અપિ તુ નયનકાન્તામાકૃતિં તસ્ય દૃષ્ટ્વા તમૃષિમભિનતો ઽહં ત્વાં તુ નાભ્યર્ચયામિ

227.028. માર ઉવાચ--કથમિહાહં નાર્ચિતો ભવામિ, યદેવં માં પ્રણમસીતિ।
227.028. સ્થવિરો ઽબ્રવીત્--શ્રૂયતામ્, યથા ત્વં નૈવ મયા અભ્યર્ચિતો ભવસિ, ન ચ મયા સમયાતિક્રમઃ કૃત ઇતિ।
228.001. <228>મૃણ્મયેષુ પ્રતિકૃતિષ્વમરાણામ્ યથા જનઃ।
228.002. મૃતસંજ્ઞામનાદૃત્ય નમત્યમરસંજ્ઞયા

228.003. તથાહં ત્વામિહોદ્વીક્ષ્ય લોકનાથવપુર્ધરમ્।
228.004. મારસંજ્ઞામનાદૃત્ય નતઃ સુગતસંજ્ઞયા

228.005. અથ મારો બુદ્ધવેષમન્તર્ધાપયિત્વા સ્થવિરોપગુપ્તમભ્યર્ચ્ય પ્રક્રાન્તઃ।
228.005. યાવચ્ચતુર્થે દિવસે મારઃ સ્વયમેવ મથુરાયાં ઘણ્ટાવઘોષિતુમારબ્ધહ્--યો યુષ્માકં સ્વર્ગાપવર્ગસુખં પ્રાર્થયતે, સ સ્થવિરોઅગુપ્તસકાશાદ્ધર્મં શૃણોતુ, યૈશ્ચ યુષ્માભિસ્તથાગતો ન દૃષ્ટસ્તે સ્થવિરોપગુપ્તં પશ્યન્તુ ઇતિ।
228.008. આહ ચ--
228.009. ઉત્સૃજ્ય દારિદ્ર્યમનર્થમૂલમ્ યઃ સ્ફીતશોભાં શ્રિયમિચ્છતીહ।
228.011. સ્વર્ગાપવર્ગાય ચ યસ્ય વાઞ્છા સ શ્રદ્ધયા ધર્મમતઃ શૃણોતુ

228.013. દૃષ્ટો ન યૈર્વા દ્વિપદપ્રધાનઃ શાસ્તા મહાકારુણિકઃ સ્વયમ્ભૂઃ।
228.015. તે શાસ્તૃકલ્પં સ્થવિરોપગુપ્તં પશ્યન્તુ ભાસ્વત્રિભવપ્રદીપમ્

228.017. યાવન્મથુરાયાં શબ્દો વિસૃતહ્--સ્થવિરોપગુપ્તેન મારો વિનીત ઇતિ।
228.017. શ્રુત્વા ચ યદ્ભૂયસા મથુરાવાસ્તવ્યો જનકાયઃ સ્થવિરોપગુપ્તસકાશં નિર્ગતઃ।
228.018. તતઃ સ્થવિરોપગુપ્તો ઽનેકેષુ બ્રાહમણશતસહસ્રેષુ સંનિપતિતેષુ સિંહ ઇવ નિર્ભીઃ સિંહાસનમભિરૂઢઃ।
228.019. વક્ષ્યતિ ચ--
228.020. માં પ્રતિ ન તે શક્યં સિંહાસનમવિદુષા સમભિરોઢુમ્।
228.021. યઃ સ સિંહાસનસ્થો મૃગ ઇવ સ હિ યાતિ સંકોચમ્

228.022. સિંહ ઇવ યસ્તુ નિર્ભીર્ નિનદતિ પ્રવરારિદર્પનાશાર્થમ્।
228.023. સિંહાસનમભિરોઢું સ કથિકસિંહો ભવતિ યોગ્યઃ

228.024. યાવત્ સ્થવિરોપગુપ્તેન પૂર્વકાલકરણીયાં કથાં કૃત્વા સત્યાનિ સંપ્રકાશિતાનિ।
228.025. શ્રુત્વા ચાનેકૈઃ પ્રાણિશતસહસ્રૈર્મોક્ષભાગીયાનિ કુશલમૂલાન્યાક્ષિપ્તાનિ।
228.025. કૈશ્ચિદનાગામિફલં પ્રાપ્તમ્, કૈશ્ચિત્ સકૃદાગામિફલમ્, કૈશ્ચિત્ સ્રોતાઅપત્તિફલમ્, યાવદષ્ટાદશસહસ્રાણિ પ્રવ્રજિતાનિ।
228.027. સર્વૈશ્ચ યુજ્યમાનૈર્યાવદર્હત્ત્વં પ્રાપ્રમ્॥
228.028. તત્ર ચોરુમુણ્ડપર્વતે ગુહા અષ્ટદશહસ્તા દૈર્ધ્યેણ દ્વાદશહસ્તા વિસ્તારેણ।
228.028. યદા તે કૃતકરણીયાઃ સંવૃત્તાસ્તદા સ્થવિરોપગુપ્તેનાભિહિતમ્--યો મદીયેનાવવાદેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કરિષ્યતિ, તેન ચતુરઙ્ગુલમાત્રા શલાકા ગુહાયાં પ્રક્ષેપ્તવ્યા।
228.030. યાવદેકસ્મિન્ દિવસે દશભિરર્હત્સહસ્રૈઃ શલાકાઃ પ્રક્ષિપ્તાઃ।
228.031. તસ્ય યાવદાસમુદ્રાયામ્ {પૃથિવ્યામ્} શબ્દો વિસૃતહ્--મથુરાયામુપગુપ્તનામા<229> અવવાદકાનામગ્રો નિર્દિષ્ટો ભગવતા।
229.001. તદ્યથા હિ વિનીતકામધાત્વીશ્વરે દ્વિતીયશાસ્તૃકલ્પે મહાત્મનિ સ્થવિરોપગુપ્તે સુરમનુજમહોરગાસુરગરુડયક્ષગન્ધર્વવિદ્યાધરાર્ચિતપાદયુગ્મે પૂર્વબુદ્ધક્ષોત્રાવરોપિતકુશલબીજસંતતીનામનેકેષાં સત્ત્વશતસહસ્રાણાં સદ્ધર્મસલિલવર્ષધારાનિપાતેન મોક્ષાઙ્કુરાનભિવર્ધયન્નુરુમુણ્ડે શૈલે॥
229.005. કાર્યાનુરોધાત્ પ્રણતસકલસામન્તચૂડામણિમયૂખોદ્ભાસિતપાદપીઠસ્યાશોકસ્ય રાજ્ઞઃ પૂર્વં પાંશુપ્રદાનં સમનુસ્મરિષ્યામઃ।
229.006. ઇત્યેવમનુશ્રૂયતે--
229.007. ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ વેણુવને કલિન્દકનિવાપે।
229.007. અથ ભગવાન્ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય ભિક્ષુગણપરિવૃતો ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતો રાજગૃહં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્।
229.009. વક્ષ્યતિ ચ--
229.010. કનકાચલસંનિભાગ્રદેહો દ્વિરદેન્દ્રપ્રતિમઃ સલીલગામી।
229.012. પારિપૂર્ણશશાઙ્કસૌમ્યવક્ત્રો ભગવાન્ ભિક્ષુગણૈર્વૃતો જગામ

229.014. યાવદ્ભગવતા સાભિસંસ્કારં નગરદ્વારે પાદં પ્રતિષ્ઠાપિતમ્।
229.014. ધર્મતા ખલુ યસ્મિન્ સમયે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સાભિસંસ્કારં નગરદ્વારમિન્દ્રકીલે પાદૌ વ્યવસ્થાપયન્તિ, તદા ચિત્રાણ્યદ્ભુતાનિ પ્રાદુર્ભવન્તિ।
229.016. અન્ધાશ્ચક્ષૂંષિ પ્રતિલભન્તે।
229.016. બધિરાઃ શ્રોત્રગ્રહણસમર્થા ભવન્તિ।
229.017. પઙ્ગવો ગમનસમર્થા ભવન્તિ।
229.016. હડિનિગડચારકાવબદ્ધાનાં સત્ત્વાનાં બન્ધનાનિ શિથિલીભવન્તિ।
229.018. જન્મજન્મવૈરાનુબદ્ધાઃ સત્ત્વાસ્તદનન્તરં મૈત્રચિત્રતાં લભન્તે।
229.018. વત્સા દામાનિ ચ્છિત્ત્વા માતૃભિઃ સાર્ધં સમાગચ્છન્તિ।
229.019. હસ્તિનસ્ ત્રોશન્તિ, અશ્વા હેષન્તે, ઋષભા ગર્જન્તિ, શુકશારિકકોકિલજીવંજીવકબર્હિણો મધુરાન્ {શબ્દાન્} નિકૂજન્તિ।
229.020. પેડાગતા અલંકારા મધુરશબ્દં નિશ્ચારયન્તિ।
229.021. અપરાહતાનિ ચ વાદિત્રભાણ્ડાનિ મધુરં શબ્દં નિશ્ચારયન્તિ।
229.021. ઉન્નતોન્નતાઃ પૃથિવીપ્રદેશા અવનમન્તિ।
229.022. અવનતાશ્ચોન્નમન્તિ, અપગતપાષાણશર્કરકપાલાશ્ચાવતિષ્ઠન્તે।
229.022. ઇયં ચ તસ્મિન્ સમયે પૃથિવી ષડનિકારં પ્રકમ્પતે।
229.023. તદ્યથા--પૂર્વો દિગ્ભાગ ઉન્નમતિ પશ્ચિમો ઽવનમતિ, અન્તો ઽવનમતિ મધ્ય ઉન્નમતિ, ચલિતઃ પ્રચલિતો વેધિતઃ પ્રવેધિતઃ।
229.024. ઇતીમે ચાન્યે ચાદ્ભુતધર્માઃ પ્રાદુર્ભવન્તિ ભગવતો નગરપ્રવેશે।
229.025. વક્ષ્યતિ ચ--
229.026. લવણજલનિવાસિની તતો વા નગરનિગમમણ્ડિતા સશૈલા।
229.028. મુનિચરણનિપીડિતા ચ ભૂમી પવનબલાભિહતેવ યાવપાત્રમ્

229.030. અથ બુદ્ધપ્રવેશકાલનિયતૈઃ પ્રાતિહાર્યૈરાવર્હ્જિતાઃ સ્ત્રીમનુષ્યાસ્તન્નગરમનિલબલચલિતભિન્નવીચીતરઙ્ગક્ષુભિતમિવ મહાસમુદ્રં વિમુક્તોચ્ચનાદં બભૂવ।
229.031. ન હિ બુદ્ધપ્રવેશતુલ્યં નામ જગત્યદ્ભુતમુપલભ્યતે।
229.032. પુરપ્રવેશસમયે હિ ભગવતશ્ચિત્રાણ્યદ્ભુતાનિ દૃશ્યન્તે।
229.032. વક્ષ્યતિ ચ--
230.001. <230>નિંના ચોન્નમતે નતાવનમતે બુદ્ધાનુભાવાન્મહી સ્થાણુઃ શર્કરકણ્ડકવ્યપગતો નિર્દોષતામ્ યાતિ ચ।
230.002. અન્ધા મૂકજડેન્દ્રિયાશ્ચ પુરુષા વ્યક્તેન્દ્રિયાસ્તત્ક્ષણં સંવાદ્યન્ત્યનિઘટ્ટિતાશ્ચ નગરે નન્દન્તિ તૂર્યખનાઃ

230.005. સર્વં ચ તન્નગરં સૂર્યસહસ્રાતિરેકયા કનકમરીચિવર્ણયા બુદ્ધપ્રભયા સ્ફુટં બભૂવ।
230.006. આહ ચ--
230.007. સૂર્યપ્રભામવભર્ત્સ્ય હિ તસ્ય ભાભિર્વ્યાપ્તં જગત્સકલમેવ સકાનનસ્થમ્।
230.009. સંપ્રાપ્ય ચ પ્રવરધર્મકથાભિરામો લોકં સુરાસુરનરં હિ સમુક્તભાવમ્

230.011. યાવદ્ભગવાન્ રાજમાર્ગં પ્રતિપન્નઃ।
230.011. તત્ર દ્વૌ બાલદારકૌ।
230.011. એકો ઽગ્રકુલિકપુત્રો દ્વિતીયઃ કુલિકપુત્રશ્ચ પાંશ્વાગારૈસ્ ત્રીડતઃ।
230.012. એકસ્ય જયો નામ, દ્વિતીયસ્ય વિજયઃ।
230.012. તાભ્યાં ભગવાન્ દૃષ્ટો દ્વાત્રિંશન્મહાપુરુષલક્ષણાલંકૃતશરીરહ્ અસેચનકદર્શનશ્ચ।
230.013. યાવજ્જયેન દારકેન સક્તું દાસ્યામીતિ પાંશ્વઞ્જલિર્ભગવતઃ પાત્રે પ્રક્ષિપ્તઃ, વિજયેન ચ કૃતાઞ્જલિનાભ્યનુમોદિતમ્।
230.015. વક્ષ્યતિ ચ--
230.016. દૃષ્ટ્વા મહાકારુણિકં સ્વયમ્ભવં વ્યામપ્રભોદ્દ્યોતિતસર્વગાત્રમ્।
230.018. ધીરેણ વક્ત્રેણ કૃતપ્રસાદઃ પાંશું દદૌ જાતિજરાન્તકાય

230.020. સ ભગવતે પ્રતિપાદયિત્વા પ્રણિધાનં કર્તુમારબ્ધહ્--અનેનાહં કુશલમૂલેન એકચ્છત્રાયાં પૃથિવ્યાં રાજા સ્યામ્, અત્રૈવ ચ બુદ્ધે કારાં કુર્યામિતિ।
230.022. તતો મુનિસ્તસ્ય નિશાભ્ય ભાવં બાલસ્ય સમ્યક્પ્રણિધિં ચ બુદ્ધ્વા।
230.024. ઇષ્ટં ફલં ક્ષૃત્રવશેન દૃષ્ટ્વા જગ્રાહ પાંશું કરુણાયમાનઃ

230.026. તેન યાવદ્રાજ્યવિપાક્યં કુશલમાક્ષિપ્તમ્।
230.026. તતો ભવતા સ્મિતં વિદર્શિતમ્।
230.026. ધર્મતા ખલુ યસ્મિન્ સમયે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સ્મિતં વિદર્શયન્તિ, તસ્મિન્ સમયે નીલપીતલોહિતાવદાતમઞ્જિષ્ઠસ્ફટિકરજતવર્ણા અર્ચિષો મુખાન્નિશ્ચરન્તિ।
230.028. કેચિદૂર્ધ્વતો ગચ્છન્તિ, કેચિદધસ્તાદ્ગચ્છન્તિ।
230.029. યે ઽધો ગચ્છન્તિ, તે સંજીવં કાલસૂત્રં સંઘાતં રૌરવં મહારૌરવં તપનં પ્રતાપનમવીચિપર્યન્તેષુ ગત્વા યે શીતનરકાસ્તેષૂષ્ણીભૂત્વા નિપતન્તિ, યે ઉષ્ણનરકાસ્તેષુ શીતીભૂત્વા નિપતન્તિ।
230.031. તેન તેષાં સત્ત્વાનાં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યન્તે।
230.031. તેષામેવં ભવતિ--કિં નુ <231>ભવન્તો વયમિતશ્ચ્યુતાઃ, આહોસ્વિદન્યત્રોપપન્ના ઇતિ, યેનાસ્માકં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રબ્ધાઃ।
231.002. તેષાં ભગવાન્ પ્રસાદસંજનનાર્થં નિર્મિતં વિસર્જયતિ।
231.002. તેષામેવં ભવતિ--ન વયમિતશ્ચ્યુતાઃ, નાપ્યન્યત્રોપપન્નાઃ।
231.003. અપિ ત્વયમપૂર્વદર્શનહ્ {સત્ત્વહ્}।
231.003. અસ્યાનુભાવેનાસ્માકં કારણાવિશેષાઃ પ્રતિપ્રસ્રબ્ધા ઇતિ।
231.004. તે નિર્મિતે ચિત્તાનિ પ્રસાદયિત્વા નરકવેદનીયાનિ કર્માણિ ક્ષપયિત્વા દેવમનુષ્યેષુ પ્રતિસંધિં ગૃહ્ણન્તિ યત્ર સત્યાનાં ભાજનભૂતા ભવન્તિ।
231.005. યે ઊર્દ્ધ્વતો ગચ્છન્તિ, તે ચાતુર્મહારાજિકાન્ દેવાંસ્ત્રાયસ્ત્રિંશાન્ યામાંસ્તુષિતાન્નિર્માણરતીન્ પરનિર્મિતવશવર્તિનો બ્રહ્મકાયિકાન્ બ્રહ્મપુરોહિતાન્ મહાબ્રહ્માન્ પરીત્તાભાનપ્રમાણાભાનાભાસ્વરાન્ પરીત્તશુભાનપ્રમાણશુભાઞ્ શુભકૃત્સ્નાનનભ્રકાન્ પુણ્યપ્રસવાન્ બૃહત્ફલાનબૃહાનતપાન્ સુદૃશાન્ સુદર્શનાનકનિષ્ઠપર્યન્તેષુ દેવેષુ ગત્વા અનિત્યં દુઃખં શૂન્યમનાત્મેત્યુદ્ધોષયન્તિ।
231.009. ગાથાદ્વયં ચ ભાષન્તે--
231.010. આરભધ્વં નિષ્ક્રામત યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને।
231.011. ધુનીત મૃત્યુનઃ સૈન્યં નડાગારમિવ કુઞ્જરઃ

231.012. યો હ્યસ્મિન્ ધર્મવિનયે અપ્રમત્તશ્ચરિષ્યતિ।
231.013. પ્રહાય જાતિસંસારં દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ

231.014. અથ તા અર્ચિષસ્ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતુમન્વાહિણ્ડ્ય ભગવન્તમેવાનુગચ્છન્તિ।
231.015. યદિ ભગવાનતીતં કર્મ વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પૃષ્ઠતો ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.015. અનાગતં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પુરતો ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.016. નરકોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પાદતલે ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.016. તિર્યગુપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પાર્ષ્ણ્યામન્તર્ધીયન્તે।
231.017. પ્રેતોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, પાદાઙ્ગુષ્ઠે ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.018. મનુષ્યોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, જાનુનો ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.018. બલચક્રવર્તિરાજ્યં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, વામે કરતલે ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.019. ચક્રવર્તિરાજ્યં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, દક્ષિણે કરતલે ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.020. દેવોપપત્તિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, નાભ્યામન્તર્ધીયન્તે।
231.020. શ્રાવકબોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, આસ્યે ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.021. પ્રત્યેકાં બોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, ઊર્ણાયામન્તર્ધીયન્તે।
231.022. અનુત્તરાં સમ્યક્સમ્બોધિં વ્યાકર્તુકામો ભવતિ, ઉષ્ણીષે ઽન્તર્ધીયન્તે।
231.022. અથ તા અર્ચિષો ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતો વામે કરતલે ઽન્તર્હિતાઃ।
231.023. અથાયુષ્માનાનન્દઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ગાથાં ભાસતે--
231.025. વિગતોદ્ભવા દૈન્યમદપ્રહીણા બુદ્ધા જગત્યુત્તમહેતુભૂતાઃ।
231.027. નાકારણં શઙ્ખમૃણાલગૌરં સ્મિતં વિદર્શયન્તિ જિના જિતારયઃ

231.029. તત્કાલં સ્વયમધિગમ્ય વીર બુદ્ધ્યા શ્રોતૃર્ણાં શ્રમણ જિનેન્દ્ર કાઙ્ક્ષિતાનામ્।
231.031. ધીરાભિર્મુનિવૃષ વાગ્ભિરુત્તમાભિરુત્પન્નં વ્યપનય સંશયં શુભાભિઃ

232.001. મેઘસ્તનિતનિર્ઘોષ ગોવૃષેન્દ્રનિભેક્ષણ।
232.002. ફલં પાંશુપ્રદાનસ્ય વ્યાકુરુષ્વ નરોત્તમ્

232.003. ભગવાનાહ--એવમેતદાનન્દ એવમેતદાનન્દ।
232.003. નાહેત્વપ્રત્યયં તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધાઃ સ્મિતમુપદર્શયન્તિ।
232.004. અપિ તુ સહેતુ સપ્રત્યયં તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધાઃ સ્મિતમુપદર્શયન્તિ।
232.005. પશ્યસિ ત્વમાનન્દ દારકમ્ યેન તથાગતસ્ય પાત્રે પાંશ્વઞ્જલિઃ પ્રક્ષિપ્તહ્? એવં ભદન્ત।
232.006. અયમાનન્દ દારકો ઽનેન કુશલમૂલેન વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય તથાગતસ્ય પાટલિપુત્રે નગરે અશોકો નાંના રાજા ભવિષ્યતિ ચતુર્ભાગચક્રવર્તી ધાર્મિકો ધર્મરાજા, યો મે શરીરધાતૂન્ વૈસ્તારિકાન્ કરિષ્યતિ।
232.008. ચતુરશીતિં ધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યતિ।
232.009. બહુજનહિતાય પ્રતિપત્સ્યત ઇતિ।
232.009. આહ ચ--
232.010. અસ્તંગતે મયિ ભવિષ્યતિ એકરાજા યો ઽસૌ હ્યશોક ઇતિ નામ વિશાલકીર્તિઃ।
232.012. મદ્ધાતુગર્ભપરિમણ્ડિતજમ્બુખણ્ડમેતત્કરિષ્યતિ નરામરપૂજિતાનામ્

232.014. અયમસ્ય દેયધર્મો યત્તથાગતસ્ય પાંશ્વઞ્જલિઃ પાત્રે પક્ષિપ્તઃ।
232.014. યાવદ્ભગવતા તેષાં સર્વ આયુષ્મતે આનન્દાય દત્તાઃ।
232.015. ગોમયેન મિશ્રયિત્વા યત્ર ચંક્રમે તથાગતશ્ચંક્રમ્યતે, તત્ર ગોમયકાર્ષીં પ્રયચ્છતિ।
232.016. યાવદાયુષ્મતા આનન્દેન તેષાં સગોમયેન મિશ્રયિત્વા યત્ર ચંક્રમતિ ભગવાન્, તત્ર ગોમયકાર્ષી દત્તા॥
232.018. તેન ખલુ પુનઃ સમયેન રાજગૃહે બિમ્બિસારો રાજા રાજ્યં કારયતિ।
232.018. રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્ય અજાતશત્રુઃ પુત્રઃ।
232.019. અજાતશત્રોરુદાયી।
232.019. ઉદાયિભદ્રસ્ય મુણ્ડઃ।
232.019. મુણ્ડસ્ય કાકવર્ણી।
232.020. કાકવર્ણિનઃ સહલી।
232.020. સહલિનસ્તુલકુચી।
232.020. તુલકુચેર્મહામણ્ડલઃ।
232.020. મહામણ્ડલસ્ય પ્રસેનજિત્।
232.021. પ્રસેનજિતો નન્દઃ।
232.021. નન્દસ્ય બિન્દુસારઃ।
232.021. પાટલિપુત્રે નગરે બિંદુસારો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ।
232.022. બિન્દુસારસ્ય રાજ્ઞઃ પુત્રો જાતઃ।
232.022. તસ્ય સુસીમ ઇતિ નામધેયં કૃતમ્।
232.023. તેન ચ સમયેન ચમ્પાયાં નગર્યામન્યતમો બ્રાહ્મણઃ।
232.023. તસ્ય દુહિતા જાતા અભિરૂપા દર્શનીયા પ્રાસાદિકા જનપદકલ્યાણી।
232.024. સા નૈમિત્તિકૈર્વ્યાકૃતા--આસ્યા દારિકાયા રાજા ભર્તા ભવિષ્યતિ।
232.025. દ્વે પુત્રરત્ને જનયિષ્યતિ, એકશ્ચતુર્ભાગચક્રવર્તી ભવિષ્યતિ।
232.025. દ્વિતીયઃ પ્રવ્રજિત્વા સિદ્ધવ્રતો ભવિષ્યતિ।
232.026. શ્રુત્વા ચ બ્રાહમણસ્ય રોમહર્ષો જાતઃ।
232.026. સંપત્તિકામો લોકઃ।
232.026. સ તાં દુહિતરં ગ્રહાય પાટલિપુત્રં ગતઃ।
232.027. તેન સા સર્વાલંકારૈર્વિભૂષયિત્વા રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્ય ભાર્યાર્થમનુપ્રદત્તા--ઇયં હિ દેવકન્યા ધન્યા પ્રશસ્તા ચેતિ।
232.028. યાવદ્ રાજ્ઞા બિન્દુસારેણાન્તઃપુરં પ્રવેશિતા।
232.029. અન્તઃપુરિકાણાં બુદ્ધિરુત્પન્ના--ઇયમભિરૂપા પ્રાસાદિકા જનપદકલ્યાણી।
232.029. યદિ રાજા અનયા સાર્ધં પરિચારયિષ્યતિ, અસ્માકં ભૂયશ્ચક્ષુઃસમ્પ્રેષણમપિ ન કરિષ્યતિ।
232.030. તાભિઃ સા નાપિતાકર્મ શિક્ષાપિતા।
232.031. સા રાજ્ઞઃ કૃશશ્મશ્રું પ્રસાધયતિ યાવત્ સુશિક્ષિતા સંવૃત્તા।
232.031. યદા <233>આરભતે રાજ્ઞઃ કેશશ્મશ્રુમ્, તદા રાજા શેતે।
233.001. યાવત્ રાજ્ઞા પ્રીતેન વરેણ પ્રવારિતા--કિં ત્વં વરમિચ્છસીતિ? તયા અભિહિતમ્--દેવેન મે સહ સમાગમઃ સ્યાત્।
233.002. રાજા આહ--ત્વં નાપિની, અહં રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તઃ।
233.003. કથં મયા સાર્ધં સમાગમો ભવિષ્યતિ? સા કથયતિ--દેવ નાહં નાપિની, અપિ તુ બ્રાહ્મણસ્યાહં દુહિતા।
233.004. તેન દેવસ્ય પત્ન્યર્થં દત્તા।
233.005. રાજા કથયતિ--કેન ત્વં નાપિતકર્મ શિક્ષાપિતા? સા કથયતિ--અન્તઃપુરિકાભિઃ।
233.005. રાજા આહ--ન ભૂયસ્ત્વયા નાપિતકર્મ કર્તવ્યમ્।
233.006. યાવદ્રાજ્ઞા અગ્રમહિષી સ્થાપિતા।
233.006. તયા સાર્ધં ત્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ।
233.007. સા આપન્નસત્ત્વા સંવૃત્તા।
233.007. યાવદષ્ટાનાં નવાનાં વા માસાનામત્યયાત્ પ્રસૂતા।
233.008. તસ્યાઃ પુત્રો જાતઃ।
233.008. તસ્ય વિસ્તરેણ જાતિમહં કૃત્વા કિં કુમારસ્ય ભવતુ નામ? સા કથયતિ--અસ્ય દારકસ્ય અશોકાસ્મિ સંવૃત્તા।
233.009. તસ્ય અશોક ઇતિ નામ કૃતમ્।
233.010. યાવદ્દ્વિતીયઃ પુત્રો જાતઃ।
233.010. તસ્ય વિગતશોક ઇતિ નામ કૃતમ્।
233.011. અશોકો દુઃસ્પર્શગાત્રઃ।
233.011. રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્યાનભિપ્રેતઃ।
233.011. અથ રાજા બિન્દુસારહ કુમારં પરીક્ષિતુકામઃ પિઙ્ગલવત્સાજીવં પરિવ્રાજકમામન્ત્રયતે--ઉપાધ્યાય, કુમારાંસ્તાવત્પરીક્ષામહ્--કઃ શક્યતે શક્યતે મમાત્યયાદ્રાજ્યં કારયિતુમ્? પિઙ્ગલવત્સાજીવઃ પરિવ્રાજકઃ કથયતિ--તેન હિ દેવ કુમારાનાદાય સુવર્ણમણ્ડપમુદ્યાનં નિર્ગચ્છ, પરીક્ષામઃ।
233.014. યાવદ્રાજા કુમારાનાદાય સુવર્ણમણ્ડપમુદ્યાનં નિર્ગતઃ।
233.015. યાવદશોકઃ કુમારો માત્રા ચોચ્યતે--વત્સ, રાજા કુમારાન્ પરીક્ષિતુકામઃ સુવર્ણમણ્ડપમુદ્યાનં ગતઃ, ત્વમપિ તત્ર ગચ્છેતિ।
233.016. અશોકઃ કથયતિ--રાજ્ઞો ઽહમનભિપ્રેતો દર્શનેનાપિ, કિમહં તત્ર ગામિષ્યામિ? સા કથયતિ--તથાપિ ગચ્છેતિ।
233.018. અશોક ઉવાચ--આહારં પ્રેષય।
233.018. યાવદશોકઃ પાટલિપુત્રાન્નિર્ગચ્છતિ, રાધગુપ્તેન ચાગ્રામાત્યપુત્રેણોક્તહ્--અશોક, ક્વ ગમિષ્યસીતિ? અશોકઃ કથયતિ--રાજા અદ્ય સુવર્ણમણ્ડપે ઉદ્યાને કુમારાન્ પરીક્ષયતિ।
233.020. તત્ર રાજ્ઞો મહલ્લકો હસ્તિનાગસ્તિષ્ઠતિ।
233.020. યાવદશોકસ્તસ્મિન્ મહલ્લકે ઽભિરુહ્ય સુવર્ણમણ્ડપમુદ્યાનં ગત્વા કુમારાણાં મધ્યે ઽત્ર પૃથિવ્યાં પ્રસ્તીર્ય નિષસાદ।
233.022. યાવત્ કુમારાણામાહાર ઉપનામિતઃ।
233.022. અશોકસ્યાપિ શાલ્યોદનં દધિસમિશ્રં મૃદ્ભાજને પ્રેષિતમ્।
233.023. તતો રાજ્ઞા બિન્દુસારેણ પિઙ્ગલવત્સાજીવઃ પરિવ્રાજકો ઽભિહિતહ્--ઉપાધ્યાય, પરીક્ષ કુમારાન્--કઃ શક્યતે મમાત્યયાદ્રાજ્યં કર્તુમિતિ? પશ્યતિ પિઙ્ગલવત્સાજીવઃ પરિવ્રાજકઃ, ચિન્તયતિ ચ--અશોકો રાજા ભવિષ્યતિ।
233.025. અયં ચ રાજ્ઞો નાભિપ્રેતઃ।
233.025. યદિ કથયિષ્યામિ અશોકો રાજા ભવિષ્યતીતિ, નાસ્તિ મે જીવિતમ્।
233.026. સ કથયતિ--દેવ અભેદેન વ્યાકરિષ્યામિ।
233.027. રાજા આહ--અભેદેન વ્યાકુરુષ્વ।
233.027. આહ--યસ્ય યાનં શોભનં સ રાજા ભવિષ્યતિ।
233.027. તેષામેકૈકસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--મમ યાનં શોભનમ્।
233.028. આહ રાજા ભવિષ્યામિ।
233.028. અશોકશ્ચિન્તયતિ--અહં હસ્તિસ્કન્ધેનાગતઃ।
233.029. મમ યાનં શોભનમ્, અહં રાજા ભવિષ્યામીતિ।
233.029. રાજા આહ--ભૂયસ્તાવદુપાધ્યાય પરીક્ષસ્વ।
233.030. પિઙ્ગલવત્સાજીવઃ પરિવ્રાજકઃ કથયતિ--દેવ, યસ્યાસનમગ્રમ્, સ રાજા ભવિષ્યતિ।
233.031. તેષામેકૈકસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના--મમાસનમગ્રમ્।
233.031. અશોકશ્ચિન્તયતિ--મમ પૃથિવ્યાસનમ્, અહં રાજા ભવિષ્યામિ।
233.032. એવં ભાજનં ભોજનં પાનમ્।
233.032. વિસ્તરેણ કુમારાન્ પરીક્ષ્ય પ્રવિષ્ટઃ।
234.001. <234>યાવદશોકો માત્રોચ્યતે--કો વ્યાકૃતો રાજા ભવિષ્યતીતિ? અશોકઃ કથયતિ--અભેદેન વ્યાકૃતમ્--યસ્ય યાનમગ્રમાસનં પાનં ભાજનં ચેતિ, સ રાજા ભવિષ્યતીતિ।
234.002. યથા પશ્યમિ--અહં રાજા ભવિષ્યામિ।
234.003. મમ હસ્તિસ્કન્ધમ્ યાનં પૃથિવી આસનં મૃણ્મયં ભાજનં શાલ્યોદનં દધિવ્યઞ્જનં પાનીયં પાનમિતિ॥
234.005. તતઃ પિઙ્ગલવત્સાજીવઃ પરિવ્રાજકહ્ અશોકો રાજા ભવિષ્યતીતિ તસ્ય માતરમારબ્ધઃ સેવિતુમ્।
234.006. યાવત્ તયોચ્યતે--ઉપાધ્યાય, કતરઃ કુમારો રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્યાત્યયાદ્રાજા ભવિષ્યતીતિ? આહ--અશોકઃ।
234.007. તયોચ્યતે--કદાચિત્ ત્વાં રાજા નિર્બન્ધેન પૃચ્છેત્।
234.007. ગચ્છ ત્વમ્।
234.008. પ્રત્યન્તં સમાશ્રય।
234.008. યદા શૃણોષિ અશોકો રાજા સંવૃત્તાઃ, તદા આગન્તવ્યમ્।
234.008. યાવત્ સ પ્રત્યન્તેષુ જનપદેષુ સંશ્રિતઃ॥
234.010. અથ રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્ય તક્ષશિલા નામ નગરં વિરુદ્ધમ્।
234.010. તત્ર રાજ્ઞા બિન્દુસારેણ અશોકો વિસર્જિતહ્--ગચ્છ કુમાર, તક્ષશિલાનગરં સંનાહય।

234.011. ચતુરઙ્ગં બલકાયં દત્તમ્, યાનં પ્રહરણં ચ પ્રતિષિદ્ધમ્।
234.012. યાવદશોકઃ કુમારઃ પાટલિપુત્રાન્નિર્ગચ્છન્ ભૃત્યૈર્વિજ્ઞપ્તહ્--કુમાર, નૈવાસ્માકં સૈન્યપ્રહરણમ્--કેન વયં કમ્ યુધ્યામહ્? તતહ્ અશોકેનાભિહિતમ્--યદિ નામ રાજ્યવિપાક્યં કુશલમસ્તિ, સૈન્યં પ્રહરણં ચ પ્રાદુર્ભવતુ।
234.014. એવમુક્તે કુમારેણ પૃથિવ્યામવકાશો દત્તઃ।
234.015. દેવતાભિઃ સૈન્યપ્રહરણાનિ ચોપનીતાનિ।
234.015. યાવત્ કુમારશ્ચતુરઙ્ગેન બલકાયેન તક્ષશિલાં ગતઃ।
234.016. શ્રુત્વા તક્ષશિલાનિવાસિનઃ પૌરા અર્ધતૃતીયાનિ યોજનાનિ માર્ગે શોભાં કૃત્વા પૂર્ણઘટમાદાય પ્રત્યુદ્ગતાઃ।
234.017. પ્રત્યુદ્ગમ્ય ચ કથયન્તિ--ન વયં કુમારસ્ય વિરુદ્ધાઃ, નાપિ રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્ય, અપિ તુ દુષ્ટામાત્યા અસ્માકં પરિભવં કુર્વન્તિ।
234.018. મહતા ચ સત્કારેણ તક્ષશિલાં પ્રવેશિતઃ।
234.019. એવં વિસ્તરેણાશોકઃ ખશરાજ્યં પ્રવેશિતઃ।
234.019. તસ્ય દ્વૌ મહાનગ્નૌ સંશ્રિતૌ।
234.019. તેન તૌ વૃત્ત્યા સંવિભક્તૌ તસ્યાગ્રતઃ પર્વતાન્ સંછિન્દન્તૌ સંપ્રસ્થિતૌ।
234.020. દેવતાભિશ્ચોક્તમ્--અશોકશ્ચતુર્ભાગચક્રવર્તી ભવિષ્યતિ, ન કેનચિદ્વિરોધિતવ્યમિતિ।
234.021. વિસ્તરેણ યાવદાસમુદ્રા પૃથિવી આજ્ઞાપિતા॥
234.023. યાવત્ સુસીમઃ કુમાર ઉદ્યાનાત્ પાટલિપુત્રં પ્રવિશતિ।
234.023. રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્યાગ્રામાત્યઃ ખલ્લાટકઃ પાટલિપુત્રાન્નિર્ગચ્છતિ।
234.024. તસ્ય સુસીમેન કુમારેણ ત્રીડાભિપ્રાયતયા ખટકા પાતિતા।
234.025. યાવદમાત્યશ્ચિન્તયતિ--ઇદાનીં ખટકાં નિપાતયતિ।
234.025. યદા રાજા ભવિષ્યતિ, તદા શસ્ત્રં પાતયિષ્યતિ।
234.026. તથા કરિષ્યામિ યથા રાજૈવ ન ભવિષ્યતિ।
234.026. તેન પઞ્ચામાત્યશતાનિ ભિન્નાનિ।
234.027. અશોકશ્ચતુર્ભાગચક્રવર્તી નિર્દિષ્ટ એવ, રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામઃ।
234.027. તક્ષ્શિલાશ્ચ વિરોધિતાઃ।
234.028. યાવદ્રાજ્ઞા સુસીમઃ કુમારસ્તક્ષશિલામનુપ્રેષિતઃ।
234.028. ન ચ શક્યતે સંનામયિતુમ્।
234.028. બિન્દુસારશ્ચ રાજા ગ્લાનીભૂતઃ।
234.029. તેનાભિહિતમ્--સુસીમં કુમારમાનયથ, રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામીતિ।
234.029. અશોકં તક્ષશિલાં પ્રવેશયથ।
234.030. યાવદમાત્યૈરશોકઃ કુમારો હરિદ્રયા પ્રલિપ્તો લક્ષાં ચ લોહપાત્રે ક્વાથયિત્વા ક્વથિતેન રસેન લોહપાત્રાણિ મ્રક્ષયિત્વા છોરયન્તિ--અશોકઃ કુમારો ગ્લાનીભૂત ઇતિ।
234.032. યદા બિન્દુસારઃ સ્વલ્પાવશેષપ્રાણઃ સંવૃત્તઃ, તદા અમાત્યૈરશોકઃ કુમારઃ સર્વાલંકારૈર્ભૂષયિત્વા<235> રાજ્ઞો બિન્દુસારસ્યોપનીતહ્--ઇમં તાવદ્રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપય।
235.001. યદા સુસીમ આગતો ભવિષ્યતિ, તદા તં રાજ્યે પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામઃ।
235.002. તતો રાજા રુષિતઃ।
235.002. અશોકેન ચાભિહિતમ્--યદિ મમ ધર્મેણ રાજ્યં ભવતિ, દેવતા મમ પટ્ટં બન્ધન્તુ।
235.003. યાવદ્દેવતાભિઃ પટ્ટો બદ્ધઃ।
235.003. તં દૃષ્ટ્વા બિન્દુસારસ્ય રાજ્ઞ ઉષ્ણં શોણિતં મુખાદાગતમ્ યાવત્કાલગતઃ।
235.004. યદા અશોકો રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ, તસ્યોર્ધ્વમ્ યોજનમ્ યક્ષાઃ શૃણ્વન્તિ, અધો યોજનં નાગાઃ।
235.005. તેન રાધગુપ્તો ઽગ્રામાત્યઃ સ્થાપિતઃ।
235.006. સુસીમેનાપિ શ્રુતમ્--બિન્દુસારો રાજા કાલગતઃ, અશોકો રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ।
235.006. ઇતિ શ્રુત્વા ચ રુષિતો ઽભ્યાગતઃ।
235.007. ત્વરિતં ચ તસ્માદ્દેશાદાગતઃ।
235.007. અશોકેનાપિ પાટલિપુત્રે નગરે એકસ્મિન્ દ્વારે એકો નગ્નઃ સ્થાપિતઃ, દ્વિતીયે દ્વિતીયઃ, તૃતીયે રાધગુપ્તઃ, પૂર્વદ્વારે સ્વયમેવ રાજા અશોકો ઽવસ્થિતઃ।
235.009. રાધગુપ્તેન ચ પૂર્વસ્મિન્ દ્વારે યન્ત્રમયો હસ્તી સ્થાપિતઃ।
235.009. અશોકસ્ય ચ પ્રતિમાં પરિખાં ખનયિત્વા ખદિરાઙ્ગારૈશ્ચ પૂરયિત્વા તૃણેનાચ્છાદ્ય પાંશુનાકીર્ણા।
235.010. સુસીમશ્ચાભિહિતહ્--યદિ શક્યસે ઽશોકં ઘાતયિતું રાજેતિ(?)।
235.011. સ યાવત્પૂર્વદ્વારં ગતહ્--અશોકેન સહ યોત્સ્યામીતિ।
235.012. અઙ્ગારપૂર્ણાયાં પરિખાયાં પતિતઃ।
235.012. તત્રૈવ ચાનયેન વ્યસનમાપન્નઃ।
235.012. યદા ચ સુસીમઃ પ્રઘાતિતઃ, તસ્યાપિ મહાનગ્નો ભદ્રાયુધો નાંના અનેકસહસ્રપરિવારઃ, સ ભગવચ્છાસને પ્રવ્રજિતો ઽર્હન્ સંવૃત્તઃ॥
235.014. યદા અશોકો રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ સ તૈરમાત્યૈરવજ્ઞયા દૃશ્યતે।
235.014. તેનામાત્યાનામભિહિતમ્--ભવન્તઃ, પુષ્પવૃક્ષાન્ ફલવૃક્ષાંશ્ચ ચ્છિત્ત્વા કણ્ટકવૃક્ષાન્ પરિપાલયથ।
235.015. અમાત્યા આહુહ્--દેવેન કુત્ર દૃષ્ટમ્? અપિ તુ કણ્ટકવૃક્ષાંશ્ છિત્ત્વા પુષ્પવૃક્ષાન્ ફલવૃક્ષાંશ્ચ પરિપાલયિતવ્યમ્।
235.017. તૈર્યાવત્ ત્રિરપિ રાજ્ઞ આજ્ઞા પ્રતિકૂલિતા, તતો રાજ્ઞા રુષિતેન અસિં નિષ્કોશં કૃત્વા પઞ્ચાનામમાત્યશતાનાં શિરંસિ ચ્છિન્નાનિ।
235.018. યાવદ્રાજા અશોકો ઽપરેણ સમયેનાન્તઃપુરપરિવૃતો વસન્તકાલસમયે પુષ્પિતફલિતેષુ પાદપેષુ પૂર્વનગરસ્યોદ્યાનં ગતઃ।
235.019. તત્ર ચ પરિભ્રમતા અશોકવૃક્ષઃ સુપુષ્પિતો દૃષ્ટઃ।
235.020. તતો રાજ્ઞો મમાપિ સહનામા ઇત્યનુનયો જાતઃ।
235.020. સ ચ રાજા અશોકો દુઃસ્પર્શગાત્રઃ।
235.021. તા યુવતયસ્તં નેચ્છન્તિ સ્પ્રષ્ટુમ્।
235.021. યાવદ્રાજા શયિતઃ, તસ્યાન્તઃપુરેણ રોષેણ તસ્માદશોકવૃક્ષાત્ પુષ્પાણિ શાખાશ્ચ ચ્છિન્નાઃ।
235.022. યાવદ્રાજ્ઞા પ્રતિબુદ્ધેન સો ઽશોકવૃક્ષો દૃષ્ટઃ, પૃષ્ટશ્ચ--કેન તચ્છિન્નમ્? તે કથયન્તિ--દેવ, અન્તઃપુરિકાભિરિતિ।
235.023. શ્રુત્વા ચ રાજ્ઞા અમર્ષજાતેન પઞ્ચ સ્ત્રીશતાનિ કિટિકૈઃ સંવેષ્ટ્ય દગ્ધાનિ।
235.024. તસ્યેમાન્યશુભાન્યાલોક્ય ચણ્ડો રાજા ચણ્ડાશોક ઇતિ વ્યવસ્થાપિતઃ।
235.025. યાવદ્રાધગુપ્તેનાગ્રામાત્યેનાભિહિતહ્--દેવ, ન સદૃશં સ્વયમેવેદૃશમકાર્યં કર્તુમ્।
235.026. અપિ તુ દેવસ્ય વધ્યઘાતકાઃ પુરુષાઃ સ્થાપયિતવ્યાઃ, યે દેવસ્ય વધ્યકરણીયં શોધયિષ્યન્તિ।
235.027. યાવદ્રાજ્ઞા રાજપુરુષાઃ પ્રયુક્તાહ્--વધ્યઘાતં મે માર્ગધ્વેતિ।
235.028. યાવત્ તત્ર નાતિદૂરે પૂર્વતપાદમૂલે કર્વટકમ્।
235.028. તત્ર તન્ત્રવાયઃ પ્રતિવસતિ।
235.028. તસ્ય પુત્રો જાતઃ।
235.028. ગિરિક ઇતિ નામધેયં કૃતમ્।
235.029. ચણ્ડો દુષ્ટાત્મા માતરં પિતરં ચ પરિભાષતે, દારકદારિકાશ્ચ તાડયતિ, પિપીલિકાન્ મક્ષિકાન્ મૂષિકાન્ મત્સ્યાંશ્ચ જાલેન બડિશેન પ્રઘાતયતિ।
235.031. ચણ્ડો દારકસ્તસ્ય ચણ્ડગિરિક ઇતિ નામધેયં કૃતમ્।
235.031. યાવદ્રાજપુરુષૈર્દૃષ્ટઃ પાપે કર્મણિ પ્રવૃત્તઃ।
235.032. સ તૈરભિહિતહ્--શક્યસે રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય વધ્યકરણીયં કર્તુમ્? સ <236>આહ--કૃત્સ્નસ્ય જમ્બુદ્વીપસ્ય વધ્યકરણીયં સાધયિષ્યામીતિ।
236.001. યાવદ્રાજ્ઞો નિવેદિતમ્।
236.001. રાજ્ઞા અભિહિતમ્--આનીયતામિતિ।
236.002. સ ચ રાજપુરુષૈરભિહિતહ્--આગચ્છ, રાજા ત્વામાહ્વયતીતિ।
236.003. તેનાભિહિતમ્--આગમયત, યાવદહં માતપિતરૌ અવલોકયામીતિ।
236.003. યાવન્માતાપિતરૌ ઉવાચ--અમ્બ તાત, અનુજાનીધ્વમ્।
236.004. યાસ્યામ્યહં રાજ્ઞો ઽશોકસ્ય વધ્યકરણીયં સાધયિતુમ્।
236.004. તાભ્યાં ચ સ નિવારિતઃ।
236.005. તેન તૌ જીવિતાદ્વ્યપરોપિતૌ।

236.005. એવમ્ યાવદ્રાજપુરુષૈરભિહિતહ્--કિમર્થં ચિરેણાભ્યાગતો ઽસિ? તેન ચૈતત્પ્રકરણં વિસ્તરેણારોચિતમ્।
236.006. સ તૈર્યાવદ્રાજ્ઞો ઽશોકસ્યોપનામિતઃ।
236.007. તેન રાજ્ઞો ઽભિહિતમ્--મમાર્થાય ગૃહં કારયસ્વેતિ।
236.007. યાવદ્રાજ્ઞા ગૃહં કારપિતં પરમશોભનં દ્વારમાત્રરમણીયમ્।
236.008. તસ્ય રમણીયકં બન્ધનમિતિ સંજ્ઞા વ્યવસ્થાપિતા।
236.008. સ આહ--દેવ, વરં મે પ્રયચ્છ, યસ્તત્ર પ્રવિશેત્તસ્ય ન ભૂયો નિર્ગમ ઇતિ।
236.009. યાવદ્રાજ્ઞાભિહિતમ્--એવમસ્તુ ઇતિ।
236.011. તતઃ સ ચણ્ડગિરિકઃ કુર્કુટારામં ગતઃ।
236.011. ભિક્ષુશ્ચ બાલપણ્ડિતઃ સૂત્રં પઠતિ।
236.012. સત્ત્વા નરકેષૂપપન્નાઃ।
236.012. યાવન્નરકપાલા ગૃહીત્વા અયોમય્યાં ભૂમૌ આદીપ્તાયાં સંપ્રજ્વલિતાયામેકજ્વાલિભૂતાયામુત્તાનકાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય અયોમયેન વિષ્કમ્ભકેન મુખદ્વારં વિષ્કમ્ભ્ય અયોગુડાનાદીપ્તાન્ પ્રદીપ્તાન્ સંપ્રજ્વલિતાનેકજ્વાલીભૂતાનાસ્યે પ્રક્ષિપાન્તિ, યે તેષાં સત્ત્વાનામોષ્ઠૌ અપિ દહન્તિ, જહ્વામપિ કણ્ઠમપિ કણ્ઠમપિ હૃદયમપિ હૃદયસામન્તમપિ અન્ત્રાણ્યન્ત્રગુણાનપિ દગ્ધ્વા અધઃ પ્રઘરતિ।
236.016. એવં દુઃખા હિ ભિક્ષવો નારકાઃ સત્ત્વા નરકેષૂપપન્નાઃ।
236.017. યાવન્નરકપાલા ગૃહીત્વા અયોમય્યાં ભૂમૌ આદીપ્તાયાં પ્રદીપ્તાયાં સંપ્રજ્વલિતાયામેકજ્વાલિભૂતાયામુત્તાનકાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય અયોમયેન વિષ્કમ્ભકેન મુખદ્વારં વિષ્કમ્ભ્ય ક્વથિતં તામ્રમાસ્યે પ્રક્ષિપન્તિ, યત્તેષાં સત્ત્વાનામોષ્ઠાવપિ દહતિ, જિહ્વામપિ તાલ્વપિ કણ્ઠમપિ કણ્ઠનાલમપિ, અન્ત્રાણ્યન્ત્રગુણાનપિ દગ્ધ્વા અધઃ પ્રઘરતિ।
236.020. એવં દુઃખા હિ ભિક્ષવો નરકાઃ।
236.020. સન્તિ સત્ત્વા નરકેષૂપપન્ના યાન્નરકપાલા ગૃહીત્વા અયોમય્યાં ભૂમૌ આદીપ્તાયાં સંપ્રજ્વલિતાયામેકજ્વાલીભૂતાયામવાન્મુખાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય અયોમયેન સૂત્રેણાદીપ્તેન સંપ્રજ્વલિતેનૈકજ્વાલીભૂતેનાસ્ક્ફાટ્ય અયોમયેન કુઠારેણાદીપ્તેન સંપ્રદીપ્તેન સંપ્રજ્વલિતેનૈકજ્વાલીભૂતેન તક્ષણુવન્તિ સંતક્ષ્ણુવન્તિ સંપ્રતક્ષ્ણુવન્તિ અષ્ટાંશમપિ ષડંશમપિ ષડંશમપિ ચતુરસ્નમપિ વૃત્તમપિ મણ્ડલમપિ ઉન્નતમપિ અવનતમપિ શાન્તમપિ વિશાન્તમપિ તક્ષ્ણુવન્તિ।
236.025. એવં દુઃખા હિ ભિક્ષવો નરકાઃ।
236.025. સન્તિ સત્ત્વા નરકેષૂપપન્ના યાન્નરકપાલા ગૃહીત્વા અયોમય્યાં ભૂમૌ આદીપ્તાયાં પ્રદીપ્તાયાં સંપ્રજ્વલિતાયામેકજ્વલીભૂતાયામવન્મુખાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય અયોમયેન અયોમયેન સૂત્રેણાદીપ્તેન પ્રદીપ્તેન સંપ્રજ્વલિતેનૈકજ્વાલીભૂતેનાસ્ફાટ્ય અયોમય્યાં ભૂમ્યામાઅદીપ્તાયાં પ્રદીપ્તાયાં સંપ્રજ્વલિતાયામેકજ્વાલીભૂતાયાં તક્ષ્ણુવન્તિ સંતક્ષ્ણુવન્તિ સંપરિતક્ષ્ણુવન્તિ, અષ્ટાંશમપિ ષડંશમપિ ચતુરસ્નમપિ મણ્ડલમપિ ઉન્નતમપિ અવનતમપિ શાન્તમપિ વિશાન્તમપિ તક્ષ્ણુવન્તિ।
236.030. એવં દુઃખા હિ ભિક્ષવો નરકાઃ।
236.031. સન્તિ સત્ત્વા નરકેષૂપપન્ના યાન્નરકપાલા ગૃહીત્વા અયોમય્યાં ભૂમાવાદીપ્તાયાં પ્રદીપ્તાયાં સંપ્રજ્વલિતાયામેકજ્વલીભૂતાયામુત્તાનકાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય પઞ્ચવિષટબન્ધનાં કારણાં કારયન્તિ, ઉભયોર્હસ્તયોરાયસૌ<237> કીલૌ ત્રામન્તિ, ઉભયોઃ પાદયોરાયસે કીલે ત્રામન્તિ, મધ્યે હૃદયસ્યાયસં કીલં ક્રામન્તિ।
237.002. {એવમ્} સુદુઃખા હિ ભિષવો નરકાઃ।
237.002. એવં પઞ્ચ વેદના ઇતિ કુરુતે સદૃશાશ્ચ કારણાઃ સત્ત્વાનામારબ્ધાઃ કારયિતુમ્॥
237.004. યાવત્ શ્રાવસ્ત્યામન્યતમઃ સાર્થવાહઃ પત્ન્યા સહ મહાસમુદ્રમવતીર્ણઃ।
237.004. તસ્ય સા પત્ની મહાસમુદ્રે પ્રસૂતા।
237.005. દારકો જાતઃ।
237.005. તસ્ય સમુદ્ર ઇતિ નામધેયં કૃતમ્।
237.005. યાવદ્વિસ્તરેણ દ્વાદશભિર્વર્ષૈર્મહાસમુદ્રાદુત્તીર્ણઃ।
237.006. સ ચ સાર્થવાહઃ પઞ્ચભિર્ધૂર્તશતૈર્મુષિતઃ।
237.006. સાર્થવાહઃ સ પ્રઘાતિતઃ।
237.007. સ ચ સમુદ્રઃ સાર્થવાહપુત્રો ભગવચ્છાસને પ્રવ્રજિતઃ।
237.007. સ જનપદચારિકાં ચરન્ પાટલિપુત્રમનુપ્રાપ્તઃ।
237.008. સ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય પાટલિપુત્રં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટઃ।
237.009. સો ઽનભિજ્ઞતયા ચ રમણીયકં ભવનં પ્રવિષ્ટઃ।
237.009. તચ્ચ દ્વારમાત્રરમણીયમભ્યન્તરં નરકભવનસદૃશં પ્રતિભયમ્।
237.010. દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ નિર્ગન્તુકામશ્ચણ્ડૈરિકેનાવલોકિતઃ।
237.010. ગૃહીત્વા ચોક્તહ્--ઇહ તે નિધનભુપગન્તવ્યમિતિ।
237.011. વિસ્તરેણ કાર્યમ્।
237.011. તતો ભિક્ષુઃ શોકાર્તો બાષ્પકણ્ટઃ સંવૃત્તઃ।
237.012. તેનોચ્યતે--કિમિદં બાલદારક ઇવ રુદસીતિ? સ ભિક્ષુઃ પ્રાહ--
237.013. ન શરીરવિનાશં હિ શોચામિ સર્વશઃ।
237.014. મોક્ષધર્માન્તરાયં તુ શોચામિ ભૃશમાત્મનઃ

237.015. દુર્લભં પ્રાપ્ય માનુષ્યં પ્રવ્રજ્યાં ચ સુખોદયામ્।
237.016. શાક્યસિંહં ચ શાસ્તારં પુનસ્ત્યક્ષ્યામિ દુર્મતિઃ

237.017. તેનોચ્યતે--દત્તવરો ઽહં નૃપતિના।
237.017. ધીરો ભવ।
237.017. નાસ્તિ તે મોક્ષ ઇતિ।
237.017. તતઃ સકરુણૈર્વચનૈસ્તં ભિક્ષુઃ ક્રમમ્ યાચતિ સ્મ માસમ્ યાવત્।
237.018. સપ્તરાત્રમનુજ્ઞાતઃ।
237.018. સ ખલુ મરણભયોદ્વિગ્નહૃદયઃ સપ્તરાત્રેણ મે ન ભવિતવ્યમિતિ વ્યાયતમતિઃ સંવૃત્તઃ॥
237.020. અથ સપ્તમે દિવસે ઽશોકસ્ય રાજ્ઞો ઽન્તઃપુરિકાં કુમારેણ સહ સંરક્તાં નિરીક્ષમાણાં સંલપન્તીં ચ દૃષ્ટ્વા સહદર્શનાદેવ રુષિતેન રાજ્ઞા તૌ દ્વાવપિ તં ચારકમનુપ્રેષિતૌ।
237.021. તત્ર મુસલૈરયોદ્રોણ્યામસ્થ્યવશેષૌ કૃતૌ।
237.022. તતો ભિક્ષુસ્તૌ દૃષ્ટ્વા સંવિગ્નઃ પ્રાહ--
237.023. અહો કારુણિકઃ શાસ્તા સમ્યગાહ મહામુનિઃ।
237.024. ફેનપિણ્ડોપમં રૂપમસારમનવસ્થિતમ્

237.025. ક્વ તદ્વદનકાન્તિત્વં ગાત્રશોભા ક્વ સા ગતા।
237.026. ધિગસ્ત્વયં સંસારો રમન્તે યત્ર બાલિશાઃ

237.027. ઇદમાલમ્બનં પ્રાપ્તં ચારકે વસતા મયા।
237.028. યમાશ્રિત્ય તરિષ્યામિ પારમદ્ય ભવોદધેઃ

237.029. તેન તાં રજનીં કૃત્સ્નાઅમ્ યુજ્યતા બુદ્ધશાસને।
237.030. સર્વસમ્યોજનં છિત્ત્વા પ્રાપ્તમર્હત્ત્વમુત્તમમ્

238.001. <238>તતસ્તસ્મિન્ નજનીક્ષયે સ ભિક્ષુશ્ચણ્ડગિરિકેનોચ્યતે--ભિક્ષો, નિર્ગતા રાત્રિઃ।
238.001. ઉદિત આદિત્યઃ।
238.002. કારણાકાલસ્તવેતિ।
238.002. તતો ભિક્ષુરાહ--દીર્ઘાયુઃ, મમાપિ નિર્ગતા રાત્રિઃ, ઉદિત આદિત્યઃ।
238.003. પરાનુગ્રહકાલ ઇતિ।
238.003. યથેષ્ટં વર્તતામિતિ।
238.003. ચણ્ડગિરિકઃ પ્રાહ--નાવગચ્છામિ।
238.004. વિસ્તીર્યતાં વચનમેતદિતિ।
238.004. તતો ભિક્ષુરાહ--
238.005. મમાપિ હૃદયાદ્ધોરા નિર્ગતા મોહશર્વતી।
238.006. પઞ્ચાવરણસંછન્ના ક્લેશતસ્કરસેવિતા

238.007. ઉદિતો જ્ઞાનસૂર્યશ્ચ મનોનભસિ મે શુભઃ।
238.008. પ્રભયા યસ્ય પશ્યામિ ત્રૈલોક્યમિહ તત્ત્વતઃ

238.009. પરાનુગ્રહકાલો મે શાસ્તુર્વૃત્તાનુવરિનઃ।
238.010. ઇદં શરીરં દીર્ઘાયુર્યથેષ્ટં ત્રિયતામિતિ

238.011. તતસ્તેન નિર્ઘૃણેન દારુણહૃદયેન પરલોકનિરપેક્ષેણ રોષાવિષ્ટેન બહૂદકાયાં સ્થાલ્યાં નરરુધિરવસામૂત્રપુરીષસંકુલાયાં મહાલોહ્યાં પ્રક્ષિપ્તઃ।
238.012. પ્રભૂતેન્ધનૈશ્ચાગ્નિઃ પ્રજ્વાલિતઃ।
238.012. સ ચ બહુનાપીન્ધનક્ષયેન ન સંતપ્યતે।
238.013. તતઃ પ્રજ્વાલયિતુમ્ (પ્રારબ્ધઃ।) યદા તદાપિ ન પ્રજ્વલતિ, તતો વિચાર્ય તાં લોહીમ્, પશ્યતિ તં ભિક્ષું પાદ્મસ્યોપરિ પર્યઙ્કેનોપવિષ્ટમ્।
238.014. દૃષ્ટ્વા ચ તતો રાજ્ઞે નિવેદયામાસ।
238.015. અથ રાજનિ સમાગતે પ્રાણિસહસ્રેષુ સંનિપતિતેષુ સ ભિક્ષુર્વૈનેયકાલમવેક્ષમાણહ્--
238.015. રિદ્ધિં સમુત્પાદ્ય સ તન્મુહૂર્તં લોહ્યનતરસ્થઃ સલિલાર્દ્રગાત્રઃ।
238.018. નિરીક્ષમાણસ્ય જનસ્ય મધ્યે નભસ્તલં હંસ ઇવોત્પપાત્

238.020. વિચિત્રાણિ ચ પ્રતિહાર્યાણિ દર્શયિતુમારબ્ધઃ।
238.020. વક્ષ્યતિ હિ--
238.021. અર્ધેન ગાત્રેણ વવર્ષ તોયમર્ધેન જજ્વાલ હુતાશનશ્ચ।
238.023. વર્ષઞ્ જ્વલંશ્ચૈવ રરાજ યઃ ખે દીપ્તૌચધિપ્રસ્રવણેવ શૈલઃ

238.025. તમુદ્ગતં વ્યોંનિ નશામ્ય રાજા કૃતાઞ્જલિર્વિસ્મયફુલ્લવક્ત્રઃ।
238.027. ઉદ્વીકમાણસ્તમુવાચ ધીરં કૌતૂહલાત્કિંચિદહં વિવક્ષુઃ

238.029. મનુષ્યતુલ્યં તવ સૌમ્ય રૂપમ્ ઋદ્ધિપ્રભાવસ્તુ નરાનતીત્ય।
238.031. ન નિશ્ચયં તેન વિભો વ્રજામિ કો નામ ભાવસ્તવ શુદ્ધભાવ

239.001. <239>તત્સામ્પ્રતં બ્રૂહિ મમેદમર્થમ્ યથા પ્રજાનામિ તવ પ્રભાવમ્।
239.003. જ્ઞાત્વા ચ તે ધર્મગુણપ્રભાવાન્ યથાબલં શિષ્યવદાચરેયમ્

239.005. તતો ભિક્ષુઃ પ્રવચનપરિગ્રાહકો ઽયં ભવિષ્યતિ, ભગવદ્ધાતું ચ વિસ્તરીં કરિષ્યતિ, મહાજનહિતાર્થં ચ પ્રતિપત્સ્યત ઇતિ મત્વા સ્વગુણમુદ્ભાવયંસ્તમુવાચ--
239.007. અહં મહાકારુણિકસ્ય રાજન્ પ્રહીણસર્વાશ્રવબન્ધનસ્ય।
239.009. બુદ્ધસ્ય પુત્રો વદતાં વરસ્ય ધર્માન્વયઃ સર્વભવેષ્વસક્તઃ

239.011. દાન્તેન દાન્તઃ પુરુષર્ષભેણ શાન્તિં ગતેનાપિ શમં પ્રણીતઃ।
239.003. મુક્તેન સંસારમહાભયેભ્યો નિર્મોક્ષિતો ઽહં ભવબન્ધનેભ્યઃ

239.015. અપિ ચ।
239.015. મહારાજ, ત્વં ભગવતા વ્યાકૃતહ્--વર્ષશતપરિનિર્વૃતસ્ય મમ પાટલિપુત્રે નગરે ઽશોકો નામ રાજા ભવિષ્યતિ ચતુર્ભાગચક્રવર્તી ધર્મરાજઃ, યો મે શરીરધાતૂન્ વૈસ્તારિકાન્ કરિષ્યતિ, ચતુરશીતિં ધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યતિ।
239.017. ઇદં ચ દેવેન નરકસદૃશં સ્થાનમેવ સ્થાપિતમ્ યત્ર પ્રાણિસહસ્રાણિ નિપાત્યન્તે।
239.018. તદર્હસિ દેવ સર્વસત્ત્વેભ્યો ઽભયપ્રદાનં દાતુમ્, ભગવતશ્ચ મનોરથં પરિપૂરયિતુમ્।
239.019. આહ ચ--
239.020. તસ્માન્નરેન્દ્ર અભયં પ્રયચ્છ સત્ત્વેષુ કારુણ્યપુરોજવેષુ।
239.022. નાથસ્ય સંપૂર્ય મનોરથં ચ વિસ્તારિકાન્ ધર્મધરાન્ કુરુષ્વ

239.024. અથ સ રાજા બુદ્ધે સમુપજાતપ્રસાદઃ કૃતકરસમ્પુટસ્તં ભિક્ષું ક્ષમયન્નુવાચ--
239.025. દશબલસુત ક્ષન્તુમર્હસીમં ચ તવાદ્ય દેશયામિ।
239.027. શરણમૃષિમુપૈમિ તં ચ બુદ્ધં ગણવરમાર્યનિવેદિતં ચ ધર્મમ્

239.029. અપિ ચ--
239.030. કરોમિ ચૈષ વ્યવસાયમદ્ય તં તદ્ગૌરવત્તાત્પ્રવણપ્રસાદાત્।
240.001. <240>ગાં મણ્ડયિષ્યામિ જનેન્દ્રચૈત્યૈર્હંસાંશશઙ્ખેન્દુબલાકકલ્પૈઃ

240.003. યાવત્ સ ભિક્ષુસ્તદેવ ઋદ્ધ્યા પ્રક્રાન્તઃ।
240.003. અથ રાજા આરબ્ધો નિષ્ક્રામિતુમ્।
240.004. તતશ્ચણ્ડગિરિકઃ કૃતાઞ્જલિરુવાચ--દેવ, લબ્ધવરો ઽહમ્।
240.004. નૈકસ્ય વિનિર્ગમ ઇતિ।
240.004. રાજા આહ--મા તાવન્મમાપીચ્છસિ ઘાતયિતુમ્।
240.005. સ ઉવાચ--એવમેવ।
240.005. રાજા આહ--કો ઽસ્માકં પ્રથમતરં પ્રવિષ્ટહ્? ચણ્ડગિરિક ઉવાચ--અહમ્।
240.006. તતો રાજ્ઞા અભિહિતમ્।
240.006. કો ઽત્રેતિ? યાવદ્વધ્યઘાતૈર્ગૃહીતઃ।
240.007. ગૃહીત્વા ચ યન્ત્રગૃહં પ્રવેશિતઃ।
240.007. પ્રવેશયિત્વા દગ્ધઃ।
240.007. તચ્ચ રમણીયકં બન્ધનમપનીતં સર્વસત્ત્વેભ્યશ્ચાભયપ્રદાનમનુપ્રદત્તમ્।
240.008. તતો રાજા ભગવચ્છરીરધાતું વિસ્તરીષ્યામીતિ ચતુરઙ્ગેન બલકાયેન ગત્વા અજાતશત્રુપ્રતિષ્ઠાપિતં દ્રોણસ્તૂપમુત્પાટ્ય શરીરધાતું ગૃહીતવાન્।
240.010. યત્રોદ્ધારણં ચ વિસ્તરેણ કૃત્વા ધાતુપ્રત્યંશં દત્વા સ્તૂપં પ્રતિષ્ઠાપ્ય એવં દ્વિતીયં સ્તૂપં વિતરેણ ભક્તિમતો યાવત્સપ્તદ્રોણાદ્ગ્રહાય સ્તૂપાંશ્ચ પ્રતિષ્ઠાપ્ય રામગ્રામં ગતઃ।
240.011. તતો રાજા નાગૈર્ નાગભવનમવતારિતઃ, વિજ્ઞપ્તશ્ચ--વયમસ્યાત્રૈવ પૂજાં કરિષ્યામ ઇતિ।
240.012. યાવદ્રાજ્ઞા અભ્યનુજ્ઞાતમ્।
240.013. તતો નાગરાજા પુનરપિ નાગભવનાદુત્તારિતઃ।
240.013. વક્ષ્યતિ હિ--
240.014. રામગ્રામે ત્વષ્ટમં સ્તૂપમદ્ય નાગાસ્તત્કાલં ભક્તિમન્તો રરક્ષુઃ।
240.016. ધાતૂન્યેતસ્માન્નોપલેભે સ રાજા શ્રદ્ધાભૂ(?) રાજા ચિન્તયતિ યસ્ત્વેતત્કૃત્વા જગામ

240.018. યાવદ્રાજા ચતુરશીતિકરણ્ડસહસ્રં કારયિત્વા સૌવર્ણરૂપ્યસ્ફટિકવૈડૂર્યમયાનાં તેષુ ધાતવઃ પ્રક્ષિપ્તઃ।
240.019. એવં વિસ્તરેણ ચતુરશીતિકુમ્ભસહસ્રં પટ્ટસહસ્રં ચ યક્ષાણાં હસ્તે દત્વા વિસર્જિતમ્--આસમુદ્રાયાં પૃથિવ્યાં હીનોત્કૃષ્ટમધ્યમેષુ નગરેષુ યત્ર કોટિઃ પરિપૂર્યતે, તત્ર ધર્મરાજિકાં પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યમ્॥
240.022. તસ્મિન્ સમયે તક્ષશિલાયાં ષટ્ત્રિંશત્કોટયઃ।
240.022. તૈરભિહિતમ્--ષટ્ત્રિંશત્કરણ્ડકાનનુપ્રયચ્છેતિ।
240.023. રાજા ચિન્તયતિ--ન યદિ વૈસ્તારિકા ધાતવો ભવિષ્યન્તિ।
240.023. ઉપાયજ્ઞો રાજા।
240.024. તેનાભિહિતમ્--પઞ્ચત્રિંશત્કોટયઃ શોધયિતવ્યાઃ।
240.024. વિસ્તરેણ યાવદ્રાજ્ઞા અભિહિતમ્--યત્રાધિકતરા ભવન્તિ, યત્ર ચ ન્યૂનતરાઃ, તત્ર ન દાતવ્યમ્॥
240.026. યાવદ્રાજા કુર્કુટારામં ગત્વા સ્થવિરયશસમભિગમ્યોવાચ--અયં મે મનોરથહ્--એકસ્મિન્ દિવસે એકસ્મિન્મુહૂર્તે ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપયેયમિતિ।
240.027. સ્થવિરેણાભિહિતમ્--એવમસ્તુ।
240.028. અહં તસ્મિન્ સમયે પાણિના સૂર્યમણ્ડલં પ્રતિચ્છાદયિષ્યામીતિ।
240.028. યાવત્ તસ્મિન્ દિવસે સ્થવિરયશસા પાણિના સૂર્યમણ્ડલં પ્રતિચ્છાદિતમ્।
240.029. એકસ્મિન્ દિવસે એકમુહૂર્તે ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપિતમ્।
240.030. વક્ષ્યતિ ચ--
241.001. <241>તાભ્યઃ સપ્તભ્યઃ પૂર્વિકાભ્યઃ કૃતિભ્યો ધાતું તસ્ય ઋષેઃ સ હ્યુપાદાય મૌર્યઃ।
241.003. ચક્રે સ્તૂપાનાં શારદાભ્રપ્રભાનાં લોકે સાશીતિ શાસદહ્ના સહસ્રમ્

241.005. યાવચ્ચ રાજ્ઞા અશોકેન ચતુરશીતિધર્મરાજિકાસહસ્રં પ્રતિષ્ઠાપિતમ્, ધાર્મિકો ધર્મરાજા સંવૃત્તઃ।
241.006. તસ્ય ધર્માશોક ઇતિ સંજ્ઞા જાતા।
241.006. વક્ષ્યતિ ચ--
241.007. આર્યમૌર્યશ્રીઃ સ પ્રજાનાં હિતાર્થં કૃત્સ્નં સ્તૂપાન્ કારયામાસ લોકમ્।
241.009. ચણ્ડાશોકત્વં પ્રાપ્ય પૂર્વં પૃથિવ્યાં ધર્માશોકત્વં કર્મણા તેન લેભે