દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 22

211.024. ભગવતા તેષામવવાદો દત્તઃ।
211.024. તૈરુદ્યચ્છમાનૈર્ઘટમાનૈર્વ્યાયચ્છદ્ભિઃ સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
211.025. અર્હન્તઃ સંવૃત્તાસ્ત્રૈધાતુકવીતરાગાઃ પૂર્વવદ્યાવત્ પૂજ્યાશ્ચ અભિવાદ્યાશ્ચ સંવૃત્તાઃ॥
211.027. આયુષ્માન્ સંઘરક્ષિતો બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છતિ--ઇહાહં ભદન્ત સત્ત્વાનદ્રાક્ષં કુડ્યાકારાન્ સ્તમ્ભાકારાન્ વૃક્ષાકારાન્ પત્રાકારાન્ પુષ્પાકારાન્ ફલાકારાઅન્ રજ્જ્વાકારાન્ સંમાર્જન્યાકારાન્ ખટ્વાકારાનુદૂખલાકારાન્ સ્થાલિકાકારાન્।
211.029. મધ્યે ઽવચ્છિન્નં તન્તુના ધાર્યમાણં ગચ્છતિ।
211.030. કસ્ય કર્મણો વિપાકેન? ભગવાનાહ--યાંસ્ત્વં સંઘરક્ષિત સત્ત્વાનદ્રાક્ષીઃ કુડ્યાકારાંસ્તે કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવકા આસન્।
211.031. તૈઃ સાંઘિકં કુડ્યં શ્લેષ્માણા સિંહાણકેન <212>વિનાશિતમ્।
212.001. તે તસ્ય કર્મણો વિપાકેન કુડ્યાકારાઃ સંવૃત્તાઃ।
212.001. યથા કુટ્યાકારાઃ, એવં સ્તમ્ભાકારાઃ સત્ત્વાઃ।
212.002. યાન્ સંઘરક્ષિત સત્ત્વાનાદ્રાક્ષીર્વૃક્ષાકારાંસ્તે કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવકા આસન્।
212.003. તૈઃ સાંઘિકાઃ પુષ્પવૃક્ષાઃ ફલવૃક્ષાઃ પૌદ્ગલિકપરિભોગેન ભુક્તાઃ।
212.004. તે તસ્ય કર્મણો વિપાકેન વૃક્ષાકારાઃ સંવૃત્તાઃ।
212.004. યથા વૃક્ષાકારાઃ, એવં પત્રાકારાઅઃ ફલાકારાઃ પુષ્પાકારાઃ।
212.005. યં ત્વં સંઘરક્ષિત સત્ત્વમદ્રાક્ષી રજ્જ્વાકારમ્, સ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવક આસીત્।
212.006. તેન સંઘિકા રજ્જુઃ પૌદ્ગલિકપરિભોગેન પરિભુક્તા।
212.007. સ તસ્ય્ કર્મણો સંઘરક્ષિત સત્ત્વમદ્રાક્ષીસ્તપ્વાકારમ્ (?) કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવક આસીત્ શ્રામણેરકઃ।
212.009. સો ઽપરેણ સમયેન પાનકવારમુદ્દિષ્ટસ્તદ્વારકં નિર્માદયતિ।
212.010. આગન્તુકાશ્ચ ભિક્ષુવ આગતાઃ।
212.010. સ તૈઃ પૃષ્ટહ્--શ્રામણેરક, કિં સંઘસ્ય પાનકં ભવિષ્યતિ? સ કથયતિ--નાસ્તીતિ।
212.011. તે નિરાશીભૂતાઃ પ્રક્રાન્તાઃ।
212.011. સંઘસ્ય ચ પાનકં સંપન્નમ્।
212.011. સ તસ્ય કર્મણો વિપાકેન તપ્વાકારઃ સંવૃત્તઃ।
212.012. યં ત્વં સંઘરક્ષિત સત્ત્વમદ્રાક્ષીરુદૂખલાકારમ્, સ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શ્રાવક આસીત્।
212.013. તસ્ય પાત્રકર્મ પ્રત્યુપસ્થિતમ્।
212.013. તત્રૈકઃ શ્રામણેરકો ઽર્હન્।
212.014. સ તેનોક્તહ્--શ્રામણેરક, દદસ્વ મે ખલસ્તોકં કુટ્ટયિત્વા।
212.014. સ કથયતિ--સ્થવિર, તિષ્ઠ તાવન્મુહૂર્તમ્।
212.015. વ્યગ્રો ઽહમ્।
212.015. પશ્ચાદ્દાસ્યામીતિ।
212.015. સો ઽમર્ષજાતઃ કથયતિ--શ્રામણેરક, યદિ રોચતે, ત્વામેવાહમસ્મિન્ન્ ઉદૂખલે પ્રક્ષિપ્ય કુટ્ટયે પ્રાગેવ ખલસ્તોકમ્।
212.016. યત્તદર્હતો ઽન્તિકે ખરં વાક્કર્મ નિશ્ચારિતમ્, સ તસ્ય કર્મણો વિપાકેન ઉદૂખલાકારઃ સંવૃત્તઃ।
212.017. યાંસ્ત્વં સંઘરક્ષિત સત્ત્વાનદ્રાક્ષીઃ સ્થાલ્યાકારાંસ્તે કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બ્બુદ્ધસ્ય કલ્પિકારકા આસન્।
212.018. તે ભિક્ષૂણાં ભૈષજ્યાનિ ક્વાથયમાનાઃ સ્થાલિકાં ભઞ્જતે।
212.019. તેષાં ભિક્ષૂણાં વિઘાતો ભવતિ।
212.019. તે તસ્ય કર્મણો વિપાકેન સ્થાલ્યાકારાઃ સંવૃત્તાઃ।
212.020. યં ત્વં સંઘરક્ષિત સત્ત્વમદ્રાક્ષીર્મધ્યે છિન્નસ્તન્તુના ધાર્યમાણો ગચ્છતિ, સ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પ્રવચને પ્રવ્રજિત આસીલ્લાભગ્રાહિકઃ।
212.021. તેન યદ્વાર્ષિકં લાભં તદ્ ધૈમન્તિકં પરિણામિતમ્, યદ્ધૈમન્તિકં તદ્વાર્ષિકમ્।
212.022. તસ્ય કર્મણો વિપાકેન મધ્યે છિન્નસ્તન્તુના ધાર્યમાણો ગચ્છતિ॥
212.024. સંઘરક્ષિતાવદાનં ત્રયોવિંશતિમમ્॥
********** અવદાન 24 **********
213.001. દિવ્24 નાગકુમારાવદાનમ્।
213.002. ભિક્ષુવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--કુતો ભદન્ત તેન નાગકુમારેણ તત્પ્રથમતઃ શ્રદ્ધા પ્રતિલબ્ધા? ભગવાનાહ--ભૂતપૂર્વં ભિક્ષુવો ઽસ્મિન્નેવ ભદ્રકલ્પે વિંશતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં કાશ્યપો નામ શાસ્તા લોકમ્ ઉત્પન્નસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો વિદ્યાચરણસમ્પન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્।
213.005. સ એવં શ્રાવકાણાં ધર્મં દેશયતિ--એતાનિ ભિક્ષવો ઽરણ્યાનિ શૂન્યાગારાણિ પર્વતકન્દરગિરિગુહાપલાલપુઞ્જાભ્યવકાશશ્મશાનવનપ્રસ્થાનિ પ્રાન્તાનિ શયનાસનાનિ ધ્યાયત।
213.006. ભિક્ષવો મા પ્રમાદત।
213.007. મા પશ્ચાદ્વિપ્રતિસારિણો ભૂત।
213.007. ઇદમસ્માકમનુશાસનમ્।
213.007. તત્ર કેચિદ્ભિક્ષવઃ સુમેરુપરિષણ્ડાયાં ગત્વા ધ્યાયન્તિ, કેચિન્મન્દાકિન્યાઃ પુષ્કરિણ્યાસ્તીરે, કેચિદનવતપ્તે મહાસરસિ, કેચિત્ સપ્તસુ કાઞ્ચનમયેષુ પર્વતેષુ, કેચિત્ તાસુ તાસુ ગ્રામનિગમરાજરાષ્ટ્રધાનીષુ ગત્વા ધ્યાયન્તિ॥
213.011. અન્યતમશ્ચ ચિરજાતકો નાગકુમારઃ સુપર્ણિના પક્ષિરાજેન સુમેરુપરિષણ્ડાયામુપરિષ્ટાદપહ્રિયતે।
213.012. યાવત્ તેન ભિક્ષવો ધ્યાનાધ્યયનયોગમનસિકારયુક્તા વિહરન્તો દૃષ્ટાઃ।
213.012. દૃષ્ટ્વા ચાસ્ય ચિત્તમભિપ્રસન્નમ્।
213.013. પ્રસાદજાતઃ સંલક્ષયતિ--મુક્તા હ્યેતે આર્યકા એવંવિધાદ્ દુઃખાત્।
213.014. ચ્યુતઃ કાલગતો વારાણસ્યાં ષટ્કર્મનિરતે બ્રાહ્મણકુલે જાતઃ।
213.014. ઉન્નીતો વર્ધિતો મહાન્ સંવૃત્તઃ।
213.015. સો ઽપરેણ સમયેન કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય શાસને પ્રવ્રજિતઃ।
213.015. તેનોદ્યતા ઘટતા વ્યાયચ્છતા સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
213.016. અર્હન્ સંવૃત્તઃ પૂર્વવદ્યાવન્માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચાભિવન્દ્યશ્ચ સંવૃત્તઃ।
213.017. સ સંલક્ષયતિ--કુતો ઽહં ચ્યુતહ્? તિર્યક્ષુ।
213.017. કુત્રોપપન્નહ્? મનુષ્યેષુ।
213.017. કુત્ર મમ માતાપિતરૌ? યાવત્ પશ્યતિ નાગભવને રુદન્તૌ તિષ્ઠતઃ।
213.018. સ તત્ર ગતઃ।
213.018. ગત્વા પૃચ્છિતુમારબ્ધહ્--અમ્બ તાત કસ્યાર્થે રુદિતહ્? તૌ કથયતહ્--આર્ય, સુચિરજાતકો ઽસ્માકં નાગકુમારઃ સુપર્ણિના પક્ષિરાજેનાપહૃતઃ।
213.020. સ કથયતિ--અહમેવાસૌ।
213.020. આર્ય, તાદૃશઃ સ દુષ્ટાનાગો યદ્વયં સુગતિગમનમપિ ન સંભાવયામઃ, પ્રાગેવેદૃશાનાં ધર્માણાં લાભી ભવિષ્યતિ।
213.021. તેન તૌ સ્મારિતૌ।
213.021. પાદયોર્ નિપત્ય કથયતહ્--આર્ય, એવંવિધાસ્ત્વયા ગુણગણા અધિગતાઃ।
213.022. આર્ય ત્વં પિણ્ડકેનાર્થી, વયં પુણ્યેનાર્થિકાઃ।
213.023. ઇહૈવ ત્વમાગમ્ય દિવસે દિવસે ભક્તકૃત્યં કૃત્વા ગચ્છ।
213.023. સ નાગભવને દિવ્યાં સુધાં પરિભુક્ત્વા આગચ્છતિ।
213.024. તસ્ય શ્રામણેરકઃ સાર્ધવિહારી।
213.024. સ ભિક્ષુભિરુક્તહ્--શ્રામણેરક, અયં તે ઉપાધ્યાયઃ કુત્ર ભુક્ત્વા આગચ્છતિ? સ કથયતિ--નાહં જાને।
213.025. તે કથયન્તિ--નાગભવને દિવ્યાં સુધાં પરિભુજ્ય પારિભુજ્યાગચ્છતિ।
213.026. ત્વં કસ્યાર્થે ન ગચ્છતિ? સ કથયતિ--અયં મહર્દ્ધિકો મહાનુભાવો યેન ગચ્છતિ।
213.027. કથમહં ગચ્છામિ? તે કથયન્તિ--યદા અયમ્ ઋદ્ધ્યા ગચ્છતિ, તદા ત્વમસ્ય ચીવરકર્ણિકં ગૃહાણ।
213.028. સ કથયતિ--મા પતેયમ્।

213.028. તે કથયન્તિ--ભદ્રમુખ, યદિ સુમેરુઃ પર્વતરાજા ચીવરકર્ણિકમવલમ્બતે, નાસૌ પતેત્, પ્રાગેવ ત્વં પતિષ્યસીતિ।
213.030. યો યસ્મિન્ સ્થાને ઽન્તર્ધાસ્યતિ, તેન તત્ર નિમિત્તમુદ્ગૃહીતમ્।
213.030. સ તત્પ્રદેશં પૂર્વમેવ ગત્વા અવસ્થિતઃ।
213.031. સ ચાન્તર્ધાસ્યતીતિ તેન ચીવરકર્ણિકં ગૃહીતમ્।
213.031. તૌ ઉપરિ વિહાયસા <214>પ્રક્રાન્તૌ યાવત્ તૌ નાગૈર્દૃષ્ટૌ।
214.001. તયોર્દ્વે તે આસનપ્રજ્ઞપ્તિકૃતૌ।
214.001. દ્વૌ મણ્ડલકૌ આમાર્જિતૌ।
214.001. સ સંલક્ષયતિ--કસ્યાર્થે ઽયમપર આસનઃ પ્રજ્ઞપ્તહ્? સ પ્રતિનિવર્ત્ય પશ્યતિ યાવત્ શ્રામણેરકમ્।
214.003. સ કથયતિ--ભદ્રમુખ, ત્વમપ્યાગતહ્? ઉપાદ્યાય, આગતો ઽહમ્।
214.003. શોભનમ્।
214.003. નાગાઃ સંલક્ષયન્તિ--અયમાર્યો મહર્દ્ધિકો મહાનુભાવઃ।
214.004. શક્યતે દિવ્યાં સુધાં કારયિતુમ્।
214.004. અયમન્યો ન શક્યતે।
214.005. તૈસ્તસ્ય દિવ્યા સુધા દત્તા, તસ્યાપિ પ્રાકૃત આહારઃ।
214.005. સ તસ્ય પાત્રગ્રાહકઃ।
214.005. તેન તસ્ય પાત્રં ગૃહીતમ્ યાવત્ તત્રૈકા ઓદનમિજ્ય(?) વતિષ્ઠતે।
214.006. સા તેનાસ્યે પ્રક્ષિપ્તા યાવદ્દિવ્યમાસ્વાદનમ્।
214.007. સ સંલક્ષયતિ--ઈદૃશા અપિ મત્સરિણો નાગાઃ।
214.007. એકધ્યે નિષણ્ણયોરસ્ય દિવ્યા સુધા દત્તા, મમાપિ પ્રાકૃત આહારઃ।
214.008. સ પ્રણિધાનં કર્તુમારબ્ધહ્--યન્મયા ભગવતિ કાશ્યપે સમ્યક્સમ્બુદ્ધે ઽનુત્તરે મહાદક્ષિણીયે બ્રહ્મચર્યં ચીર્ણમ્, અનેનાહં કુશલમૂલેનૈતં નાગમસ્માદ્ભવનાચ્ચ્યાવયિત્વા અત્રૈવોપપદ્યેયમિતિ।
214.010. તસ્ય દૃષ્ટ એવ ધર્મે ઉભાભ્યાં પાણિભ્યાં જલં સ્યન્દિતુમારબ્ધમ્।
214.011. નાગસ્યાપિ શિરોર્તિર્બાધિતુમારબ્ધા।
214.011. સ કથયતિ--આર્ય, અનેન શ્રામણેરકેનાશોભનચિત્તમુત્પાદિતમ્।
214.012. પ્રતિનિવર્તાપયતુ એનમ્।
214.012. સ કથયતિ--ભદ્રમુખ, અપાયા હ્યેતે, નિવર્તય ચિત્તમ્।
214.013. સ ગાથાં ભાષતે--
214.014. પ્રવણીભૂઉતમિદં ચિત્તં ન શક્નોમિ નિવારયિતુમ્।
214.015. ઇહસ્થસ્યૈવ મે ભદન્ત પાણિભ્યાં સ્યન્દતે જલમ્