ધર્મસૂત્ર · અધ્યાય 12
શૂદ્રો દ્વિજાતીન્ અભિસંધાયાભિહત્ય ચવાગ્દણ્ડપારુષ્યાભ્યામ્ અઙ્ગમોચ્યો યેનોપહન્યાત્ ।
આર્યસ્ત્ર્યભિગમને લિઙ્ગોદ્ધારઃ સ્વહરણં ચ ।
ગોપ્તા ચેદ્ વધો ઽધિકઃ ।
અથ હાસ્ય વેદમ્ ઉપશૃણ્વતસ્ ત્રપુજતુભ્યાંશ્રોત્રપ્રતિપૂરણમ્ ।
ઉદાહરણે જિહ્વાચ્છેદો ।
ધારણેશરીરભેદઃ ।
આસનશયનવાક્પથિષુ સમપ્રેપ્સુર્ દણ્ડ્યઃ ।
શતં ક્ષત્રિયો બ્રાહ્મણાક્રોશે ।
દણ્ડપારુષ્યે દ્વિગુણમ્ ।
અધ્યર્ધં વૈશ્યઃ ।
બ્રાહ્મણસ્ તુ ક્ષત્રિયે પઞ્ચાશત્ ।
તદર્ધં વૈશ્યે ।
ન શૂદ્રે કિંચિત્ ।
બ્રાહ્મણરાજન્યવત્ ક્ષત્રિયવૈશ્યૌ ।
અષ્ટાપાદ્યં સ્તેયકિલ્બિષં શૂદ્રસ્ય ।
દ્વિગુણોત્તરાણીતરેષાં પ્રતિવર્ણમ્ ।
વિદુષો ઽતિક્રમે દણ્ડભૂયસ્ત્વમ્ ।
ફલહરિતધાન્યશાકાદાને પઞ્ચકૃષ્ણલમ્ અલ્પમ્ ।
પશુપીડિતે સ્વામિદોષઃ ।
પાલસંયુક્તે તુ તસ્મિન્ ।
પથિ ક્ષેત્રે ઽનાવૃતે પાલક્ષેત્રિકયોઃ ।
પઞ્ચ માષા ગવિ ।
ષડ્ ઉષ્ટ્રખરે ।
અશ્વમહિષ્યોર્ દશ ।
અજાવિષુ દ્વૌ દ્વૌ ।
સર્વવિનાશે શદઃ ।
શિષ્ટાકરણે પ્રતિષિદ્ધસેવાયાં ચ નિત્યંચૈલપિણ્ડાદ્ ઊર્ધ્વં સ્વહરણમ્ ।
ગોઽગ્ન્યર્થે તૃણમેધાન્ વીરુદ્વનસ્પતીનાં ચપુષ્પાણિ સ્વવદ્ આદદીત ફલાનિ ચાપરિવૃતાનામ્ ।
કુસીદવૃદ્ધિર્ ધર્મ્યા વિંશતિઃ પઞ્ચમાષિકી માસમ્ ।
નાતિસાંવત્સરીમ્ એકે ।
ચિરસ્થાને દ્વૈગુણ્યં પ્રયોગસ્ય ।
ભુક્તાધિર્ ન વર્ધતે ।
દિત્સતો ઽવરુદ્ધસ્ય ચ ।
ચક્રકાલવૃદ્ધિઃ ।
કારિતાકાયિકાશિખાધિભોગાશ્ ચ ।
કુસીદં પશૂપજલોમક્ષેત્રશદવાહ્યેષુ નાતિપઞ્ચગુણમ્ ।
અજડાપૌગણ્ડધનં દશવર્ષભુક્તં પરૈઃ સંનિધૌભોક્તુઃ ।
ન શ્રોત્રિયપ્રવ્રજિતરાજપુર્ષૈઃ ।
પશુભૂમિસ્ત્રીણામ્ અનતિભોગઃ ।
રિક્થભાજ ઋણં પ્રતિકુર્યુઃ ।
પ્રાતિભાવ્યવણિક્શુલ્કમદ્યદ્યૂતદણ્ડાઃ પુત્રાન્નાભ્યાભવેયુઃ ।
નિધ્યન્વાધિયાચિતાવક્રીતાધયો નષ્ટાહ્ સર્વાનનિન્દિતાન્ પુરુષાપરાધેન ।
સ્તેનઃ પ્રકીર્ણકેષો મુસલી રાજાનમ્ ઇયાત્કર્માચક્ષાનઃ ।
પૂતો વધમોક્ષાભ્યામ્ ।
અઘ્નન્ન્ એનસ્વી રાજા ।
ન શારીરો બ્રાહ્મણદણ્ડઃ ।
કર્મવિયોગવિખ્યાપનવિવાસનાઙ્કકરણાનિ ।
અપ્રવૃત્તૌ પ્રાયશ્ચિત્તી સઃ ।
ચોરસમઃ સચિવો મતિપૂર્વે ।
પ્રતિગ્રહીતાપ્ય્ અધર્મસંયુક્તે ।
પુરુષશક્ત્યપરાધાનુબન્ધવિજ્ઞાનાદ્ દણ્ડનિયોગઃ ।
અનુજ્ઞાનં વા વેદવિત્સમવાયવચનાદ્વેદવિત્સમવાયવચનાત્ ।
મૂળ પાઠ: Dharmasūtra · Edition: Ganesa Sastrin Gokhale, Pune 1910, (Anandasrama Sanskrit Series, 61); with variants from: The Institutes of Gautama, ed.by A.F. Stenzler, London 1876. · Data entry Nobuyuki Watase · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0