દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.9
ભૂમિસ્તોત્રવર્ણનમ્
નારદ ઉવાચ
દેવ્યા નિમેષમાત્રેણ બ્રહ્મણઃ પાત એવ ચ ।
તસ્ય પાતઃ પ્રાકૃતિકઃ પ્રલયઃ પરિકીર્તિતઃ
પ્રલયે પ્રાકૃતે ચોક્તા તત્રાદૃષ્ટા વસુન્ધરા ।
જલપ્લુતાનિ વિશ્વાનિ સર્વે લીનાઃ પરાત્મનિ
વસુન્ધરા તિરોભૂતા કુત્ર વા સા ચ તિષ્ઠતિ ।
સૃષ્ટેર્વિધાનસમયે સાવિર્ભૂતા કથં પુનઃ
કથં બભૂવ સા ધન્યા માન્યા સર્વાશ્રયા જયા ।
તસ્યાશ્ચ જન્મકથનં વદ મઙ્ગલકારણમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
સર્વાદિસૃષ્ટૌ સર્વેષાં જન્મ દેવ્યા ઇતિ શ્રુતિઃ ।
આવિર્ભાવસ્તિરોભાવઃ સર્વેષુ પ્રલયેષુ ચ
શ્રૂયતાં વસુધાજન્મ સર્વમઙ્ગલકારણમ્ ।
વિઘ્નનિઘ્નકરં પાપનાશનં પુણ્યવર્ધનમ્
અહો કેચિદ્વદન્તીતિ મધુકૈટભમેદસા ।
બભૂવ વસુધા ધન્યા તદ્વિરુદ્ધમતઃ શૃણુ
ઊચતુસ્તૌ પુરા વિષ્ણું તુષ્ટૌ યુદ્ધેન તેજસા ।
આવાં વધ્યૌ ન યત્રોર્વી પાથસા સંવૃતેતિ ચ
તયોર્જીવનકાલે ન પ્રત્યક્ષા સાભવત્સ્ફુટમ્ ।
તતો બભૂવ મેદશ્ચ મરણાનન્તરં તયોઃ
મેદિનીતિ ચ વિખ્યાતેત્યુક્તમેતન્મતં શૃણુ ।
જલધૌતા કૃતા પૂર્વં વર્ધિતા મેદસા યતઃ
કથયામિ તે તજ્જન્મ સાર્થકં સર્વમઙ્ગલમ્ ।
પુરા શ્રુતં યચ્છ્રુત્યુક્તં ધર્મવક્ત્રાચ્ચ પુષ્કરે
મહાવિરાટ્શરીરસ્ય જલસ્થસ્ય ચિરં સ્ફુટમ્ ।
મનો બભૂવ કાલેન સર્વાઙ્ગવ્યાપકં ધ્રુવમ્
તચ્ચ પ્રવિષ્ટં સર્વેષાં તલ્લોમ્નાં વિવરેષુ ચ ।
કાલેન મહતા પશ્ચાદ્ બભૂવ વસુધા મુને
પ્રત્યેકં પ્રતિલોમ્નાં ચ કૂપેષુ સંસ્થિતા સદા ।
આવિર્ભૂતા તિરોભૂતા સજલા ચ પુનઃ પુનઃ
આવિર્ભૂતા સૃષ્ટિકાલે તજ્જલોપર્યુપસ્થિતા ।
પ્રલયે ચ તિરોભૂતા જલસ્યાભ્યન્તરે સ્થિતા
પ્રતિવિશ્વેષુ વસુધા શૈલકાનનસંયુતા ।
સપ્તસાગરસંયુક્તા સપ્તદ્વીપસમન્વિતા
હેમાદ્રિમેરુસંયુક્તા ગ્રહચન્દ્રાર્કસંયુતા ।
બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદ્યૈશ્ચ સુરૈર્લોકૈસ્તદાજ્ઞયા
પુણ્યતીર્થસમાયુક્તા પુણ્યભારતસંયુતા ।
કાઞ્ચનીભૂમિસંયુક્તા સપ્તસ્વર્ગસમન્વિતા
પાતાલસપ્તં તદધસ્તદૂર્ધ્વં બ્રહ્મલોકતઃ ।
ધ્રુવલોકશ્ચ તત્રૈવ સર્વં વિશ્વં ચ તત્ર વૈ
એવં સર્વાણિ વિશ્વાનિ પૃથિવ્યાં નિર્મિતાનિ ચ ।
નશ્વરાણિ ચ વિશ્વાનિ સર્વાણિ કૃત્રિમાણિ વૈ
પ્રલયે પ્રાકૃતે ચૈવ બ્રહ્મણશ્ચ નિપાતને ।
મહાવિરાડાદિસૃષ્ટૌ સૃષ્ટઃ કૃષ્ણેન ચાત્મના
નિત્યૌ ચ સ્થિતિપ્રલયૌ કાષ્ઠાકાલેશ્વરૈઃ સહ ।
નિત્યાધિષ્ઠાતૃદેવી સા વારાહે પૂજિતા સુરૈઃ
મુનિભિર્મનુભિર્વિપ્રૈર્ગન્ધર્વાદિભિરેવ ચ ।
વિષ્ણોર્વરાહરૂપસ્ય પત્ની સા શ્રુતિસમ્મતા
તત્પુત્રો મઙ્ગલો જ્ઞેયો ઘટેશો મઙ્ગલાત્મજઃ ।
નારદ ઉવાચ
પૂજિતા કેન રુપેણ વારાહે ચ સુરૈર્મહી
વારાહે ચૈવ વારાહી સર્વૈઃ સર્વાશ્રયા સતી ।
મૂલપ્રકૃતિસમ્ભૂતા પઞ્ચીકરણમાર્ગતઃ
તસ્યાઃ પૂજાવિધાનં ચાપ્યધશ્ચોર્ધ્વમનેકશઃ ।
મઙ્ગલં મઙ્ગલસ્યાપિ જન્મ વાસં વદ પ્રભો
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
વારાહે ચ વરાહશ્ચ બ્રહ્મણા સંસ્તુતઃ પુરા ।
ઉદ્દધાર મહીં હત્વા હિરણ્યાક્ષં રસાતલમ્
જલે તાં સ્થાપયામાસ પદ્મપત્રં યથા હૃદે ।
તત્રૈવ નિર્મમે બ્રહ્મા વિશ્વં સર્વં મનોહરમ્
દૃષ્ટ્વા તદધિદેવીં ચ સકામાં કામુકો હરિઃ ।
વરાહરૂપી ભગવાન્ કોટિસૂર્યસમપ્રભઃ
કૃત્વા રતિકલાં સર્વાં મૂર્તિં ચ સુમનોહરામ્ ।
ક્રીડાઞ્ચકાર રહસિ દિવ્યવર્ષમહર્નિશમ્
સુખસમ્ભોગસંસ્પર્શાન્મૂર્ચ્છાં સમ્પ્રાપ સુન્દરી ।
વિદગ્ધાયા વિદગ્ધેન સઙ્ગમોઽતિસુખપ્રદઃ
વિષ્ણુસ્તદઙ્ગસંશ્લેષાદ્ બુબુધે ન દિવાનિશમ્ ।
વર્ષાન્તે ચેતનાં પ્રાપ્ય કામી તત્યાજ કામુકીમ્
પૂર્વરૂપં વરાહં ચ દધાર સ ચ લીલયા ।
પૂજાઞ્ચકાર તાં દેવીં ધ્યાત્વા ચ ધરણીં સતીમ્
ધૂપૈર્દીપૈશ્ચ નૈવેદ્યૈઃ સિન્દૂરૈરનુલેપનૈઃ ।
વસ્ત્રૈઃ પુષ્પૈશ્ચ બલિભિઃ સમ્પૂજ્યોવાચ તાં હરિઃ
શ્રીભગવાનુવાચ
સર્વાધારા ભવ શુભે સર્વૈઃ સમ્પૂજિતા સુખમ્ ।
મુનિભિર્મનુભિર્દેવૈઃ સિદ્ધૈશ્ચ દાનવાદિભિઃ
અમ્બુવાચીત્યાગદિને ગૃહારમ્ભે પ્રવેશને ।
વાપીતડાગારમ્ભે ચ ગૃહે ચ કૃષિકર્મણિ
તવ પૂજાં કરિષ્યન્તિ મદ્વરેણ સુરાદયઃ ।
મૂઢા યે ન કરિષ્યન્તિ યાસ્યન્તિ નરકં ચ તે
વસુધોવાચ
વહામિ સર્વં વારાહરૂપેણાહં તવાજ્ઞયા ।
લીલામાત્રેણ ભગવન્ વિશ્વં ચ સચરાચરમ્
મુક્તાં શુક્તિં હરેરર્ચાં શિવલિઙ્ગં શિવાં તથા ।
શઙ્ખં પ્રદીપં યન્ત્રં ચ માણિક્યં હીરકં તથા
યજ્ઞસૂત્રં ચ પુષ્પં ચ પુસ્તકં તુલસીદલમ્ ।
જપમાલાં પુષ્પમાલાં કર્પૂરં ચ સુવર્ણકમ્
ગોરોચનં ચન્દનં ચ શાલગ્રામજલં તથા ।
એતાન્વોડુમશક્તાહં ક્લિષ્ટા ચ ભગવઞ્છૃણુ
શ્રીભગવાનુવાચ
દ્રવ્યાણ્યેતાનિ યે મૂઢા અર્પયિષ્યન્તિ સુન્દરિ ।
યાસ્યન્તિ કાલસૂત્રં તે દિવ્યં વર્ષશતં ત્વયિ
ઇત્યેવમુક્ત્વા ભગવાન્ વિરરામ ચ નારદ ।
બભૂવ તેન ગર્ભેણ તેજસ્વી મઙ્ગલગ્રહઃ
પૂજાઞ્ચક્રુઃ પૃથિવ્યાશ્ચ તે સર્વે ચાજ્ઞયા હરેઃ ।
કણ્વશાખોક્તધ્યાનેન તુષ્ટુવુશ્ચ સ્તવેન તે
દદુર્મૂલેન મન્ત્રેણ નૈવેદ્યાદિકમેવ ચ ।
સંસ્તુતા ત્રિષુ લોકેષુ પૂજિતા સા બભૂવ હ
નારદ ઉવાચ
કિં ધ્યાનં સ્તવનં તસ્યા મૂલમન્ત્રં ચ કિં વદ ।
ગૂઢં સર્વપુરાણેષુ શ્રોતું કૌતૂહલં મમ
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
આદૌ ચ પૃથિવી દેવી વરાહેણ ચ પૂજિતા ।
તતો હિ બ્રહ્મણા પશ્ચામૃજિતા પૃથિવી તદા
તતઃ સર્વૈર્મુનીન્દ્રૈશ્ચ મનુભિર્માનવાદિભિઃ ।
ધ્યાનં ચ સ્તવનં મન્ત્રં શૃણુ વક્ષ્યામિ નારદ
ૐ હ્રીં શ્રીં ક્લીં વસુધાયૈ સ્વાહેત્યનેન
મન્ત્રેણ વિષ્ણુના પૂજિતા પુરા ।
શ્વેતપઙ્કજવર્ણાભાં શરચ્ચન્દ્રનિભાનનામ્
ચન્દનોત્ક્ષિપ્તસર્વાઙ્ગીં રત્નભૂષણભૂષિતામ્ ।
રત્નાધારાં રત્નગર્ભાં રત્નાકરસમન્વિતામ્
વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનાં સસ્મિતાં વન્દિતાં ભજે ।
ધ્યાનેનાનેન સા દેવી સર્વૈશ્ચ પૂજિતાભવત્
સ્તવનં શૃણુ વિપ્રેન્દ્ર કણ્વશાખોક્તમેવ ચ ।
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
જયે જયે જલાધારે જલશીલે જલપ્રદે
યજ્ઞસૂકરજાયે ત્વં જયં દેહિ જયાવહે ।
મઙ્ગલે મઙ્ગલાધારે માઙ્ગલ્યે મઙ્ગલપ્રદે
મઙ્ગલાર્થં મઙ્ગલેશે મઙ્ગલં દેહિ મે ભવે ।
સર્વાધારે ચ સર્વજ્ઞે સર્વશક્તિસમન્વિતે
સર્વકામપ્રદે દેવિ સર્વેષ્ટં દેહિ મે ભવે ।
પુણ્યસ્વરૂપે પુણ્યાનાં બીજરૂપે સનાતનિ
પુણ્યાશ્રયે પુણ્યવતામાલયે પુણ્યદે ભવે ।
સર્વસસ્યાલયે સર્વસસ્યાઢ્યે સર્વસસ્યદે
સર્વસસ્યહરે કાલે સર્વસસ્યાત્મિકે ભવે ।
ભૂમે ભૂમિપસર્વસ્વે ભૂમિપાલપરાયણે
ભૂમિપાનાં સુખકરે ભૂમિં દેહિ ચ ભૂમિદે ।
ઇદં સ્તોત્રં મહાપુણ્યં પ્રાતરુત્થાય યઃ પઠેત્
કોટિજન્મસુ સ ભવેદ્ બલવાન્ભૂમિપેશ્વરઃ ।
ભૂમિદાનકૃતં પુણ્યં લભ્યતે પઠનાજ્જનૈઃ
ભૂમિદાનહરાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
અમ્બુવાચીભૂકરણપાપાત્સ મુચ્યતે ધ્રુવમ્
અન્યકૂપે કૂપખનનપાપાત્સ મુચ્યતે ધ્રુવમ્ ।
પરભૂમિહરાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ
ભૂમૌ વીર્યત્યાગપાપાદ્ભૂમૌ દીપાદિસ્થાપનાત્ ।
પાપેન મુચ્યતે સોઽપિ સ્તોત્રસ્ય પઠનાન્મુને
અશ્વમેધશતં પુણ્યં લભતે નાત્ર સંશયઃ ।
ભૂમિદેવ્યા મહાસ્તોત્રં સર્વકલ્યાણકારકમ્
ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
નવમસ્કન્ધે ભૂમિસ્તોત્રવર્ણનં નામ નવમોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0