દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.37

નાનાનરકકુણ્ડવર્ણનમ્
સાવિત્ર્યુવાચ
ધર્મરાજ ઉવાચ
પૂર્ણેન્દુમણ્ડલાકારં સર્વં કુણ્ડં ચ વર્તુલમ્ ।
નિમ્નં પાષાણભેદૈશ્ચ પાચિતં બહુભિઃ સતિ

ન નશ્વરં ચાપ્રલયં નિર્મિતં ચેશ્વરેચ્છયા ।
ક્લેશદં પાતકાનાં ચ નાનારૂપં તદાલયમ્

જ્વલદઙ્‌ગારરૂપં ચ શતહસ્તશિખાન્વિતમ્ ।
પરિતઃ ક્રોશમાનં ચ વહ્નિકુણ્ડં પ્રકીર્તિતમ્

મહાશબ્દં પ્રકુર્વદ્‌‍ભિઃ પાપિભિઃ પરિપૂરિતમ્ ।
રક્ષિતં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈશ્ચાપિ સન્તતમ્

પ્રતપ્તોદકપૂર્ણં ચ હિંસ્રજન્તુસમન્વિતમ્ ।
મહાઘોરં કાકુશબ્દં પ્રહારેણ દૃઢેન ચ

ક્રોશાર્ધમાનં તદ્દૂતૈસ્તાડિતૈર્મમ પાર્ષદૈઃ ।
તપ્તક્ષારોદકૈઃ પૂર્ણં પુનઃ કાકૈશ્ચ સઙ્‌કુલમ્

સઙ્‌કુલં પાપિભિશ્ચૈવ ક્રોશમાનં ભયાનકમ્ ।
ત્રાહીતિ શબ્દં કુર્વદ્‌‍ભિર્મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ

પ્રચલદ્‌ભિરનાહારૈઃ શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકૈઃ ।
વિડ્‌ભિરેવ કૃતં પૂર્ણં ક્રોશમાનં ચ કુત્સિતમ્

અતિદુર્ગન્ધિસંસક્તં વ્યાપ્તં પાપિભિરન્વહમ્ ।
તાડિતૈર્મમ દૂતૈશ્ચ તદાહારૈઃ સુદારુણૈઃ

રક્ષેતિ શબ્દં કુર્વદ્‌ભિસ્તત્કીટૈરેવ ભક્ષિતૈઃ ।
તપ્તમૂત્રદ્રવૈઃ પૂર્ણં મૂત્રકીટૈશ્ચ સઙ્‌કુલમ્

યુક્તં મહાપાતકિભિસ્તત્કીટૈર્ભક્ષિતૈઃ સદા ।
ગવ્યૂતિમાનં ધ્વાન્તાક્તં શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ સન્તતમ્

મદ્દૂતૈસ્તાડિતૈર્ઘોરૈઃ શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકૈઃ ।
શ્લેષ્મપૂર્ણં પ્રશમિતં તત્કીટૈઃ પૂરિતં સદા

તદ્‍ભોજિભિઃ પાપિભિશ્ચ વેષ્ટિતં વેષ્ટિતૈઃ સદા ।
ક્રોશાર્ધં ગરકુણ્ડં ચ ગરભોજિભિરન્વિતમ્

ગરકીટૈર્ભક્ષિતૈશ્ચ પાપિભિઃ પૂર્ણમેવ ચ ।
તાડિતૈર્મમ દૂતૈશ્ચ શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ કમ્પિતૈઃ

સર્પાકારેર્વજ્રદંષ્ટ્રૈ શુષ્કકણ્ઠૈઃ સુદારુણૈઃ ।
નેત્રયોર્મલપૂર્ણં ચ ક્રોશાર્ધં કીટસંયુતમ્

પાપિભિઃ સઙ્‌કુલં શશ્વદ્‌ભ્રમદ્‌ભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ ।
વસારસેન સમ્પૂર્ણં ક્રોશતુર્યં સુદુઃસહમ્

તદ્‍ભોજિભિઃ પાતકિભિર્મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
શુક્રકુણ્ડં ક્રોશમિતં શુક્રકીટૈશ્ચ સંયુતમ્

પાપિભિઃ સઙ્‌કુલં શશ્વદ્‌ દ્રવદ્‌ભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ ।
દુર્ગન્ધિરક્તપૂર્ણં ચ વાપીમાનં ગભીરકમ્

તદ્‍ભોજિભિઃ પાપિભિશ્ચ સઙ્‌કુલં કીટભક્ષિતમ્ ।
પૂર્ણં નેત્રાશ્રુભિસ્તપ્તં બહુપાપિભિરન્વિતમ્

વાપીતુર્યપ્રમાણં ચ રુદદ્‌ભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ ।
નૃણાં ગાત્રમલૈર્યુક્તં તદ્‍ભક્ષૈઃ પાપિભિર્યુતમ્

તાડિતૈર્મમ દૂતૈશ્ચ વ્યગ્રૈશ્ચ કીટભક્ષિતૈઃ ।
કર્ણવિટ્પરિપૂર્ણં ચ તદ્‍ભક્ષૈઃ પાપિભિર્વૃતમ્

વાપીતુર્યપ્રમાણં ચ બ્રુવદ્‌ભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ ।
મજ્જાપૂર્ણં નરાણાં ચ મહાદુર્ગન્ધિસંયુતમ્

મહાપાતકિભિર્યુક્તં વાપીતુર્યપ્રમાણકમ્ ।
પરિપૂર્ણં સિગ્ધમાંસૈર્મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ

પાપિભિઃ સઙ્‌કુલં ચૈવ વાપીમાનં ભયાનકમ્ ।
કન્યાવિક્રયિભિશ્ચૈવ તદ્‍ભક્ષ્યૈઃ કીટભક્ષિતૈઃ

પાહીતિ શબ્દં કુર્વદ્‌ભિસ્ત્રાસિતૈશ્ચ ભયાનકૈઃ ।
વાપીતુર્યપ્રમાણં ચ નખાદિકચતુષ્ટયમ્

પાપિભિઃ સંયુતં શશ્વન્મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
પ્રતપ્તતામ્રકુણ્ડં ચ તામ્રોપર્યુલ્મુકાન્વિતમ્

તામ્રાણાં પ્રતિમાલક્ષૈઃ પ્રતપ્તૈર્વ્યાપૃતં સદા ।
પ્રત્યેકં પ્રતિમાશ્લિષ્ટૈઃ રુદદ્‌ભિઃ પાપિભિર્યુતમ્

ગવ્યૂતિમાનં વિસ્તીર્ણં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
પ્રતપ્તલોહધારં ચ જ્વવલદઙ્‌ગારસંયુતમ્

લોહાનાં પ્રતિમાશ્લિષ્ટૈઃ રુદદ્‌ભિઃ પાપિભિર્યુતમ્ ।
પ્રત્યેકં પ્રતિમાશ્લિષ્ટૈઃ શશ્વત્પ્રજ્વલિતૈર્ભિયા

રક્ષ રક્ષેતિ શબ્દં ચ કુર્વદ્‌ભિર્દૂતતાડિતૈઃ ।
મહાપાતકિભિર્યુક્તં દ્વિગવ્યૂતિપ્રમાણકમ્

ભયાનકં ધ્વાન્તયુક્તં લોહકુણ્ડં પ્રકીર્તિતમ્ ।
ચર્મકુણ્ડં તપ્તસુરાકુણ્ડં વાપ્યર્ધમેવ ચ

તદ્‍ભોજિપાપિભિર્વ્યાપ્તં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
અતઃ શાલ્મલિકુણ્ડં ચ વૃક્ષકણ્ટકશોભિતમ્

લક્ષપૌરુષમાનં ચ ક્રોશમાનં ચ દુઃખદમ્ ।
ધનુર્માનૈઃ કણ્ટકૈશ્ચ સુતીક્ષ્ણૈઃ પરિવેષ્ટિતમ્

પ્રત્યેકં વિદ્ધગાત્રૈશ્ચ મહાપાતકિભિર્યુતમ્ ।
વૃક્ષાગ્રાન્નિપતદ્‌ભિશ્ચ મમ દૂતૈશ્ચ પાતિતૈઃ

જલં દેહીતિ શબ્દં ચ કુર્વદ્‌ભિઃ શુષ્કતાલુકૈઃ ।
મહાભિયાતિવ્યગ્રૈશ્ચ દણ્ડૈઃ સમ્ભગ્નમસ્તકૈઃ

પ્રચલદ્‌ભિર્યથા તપ્તતૈલજીવિભિરેવ ચ ।
વિષોદૈસ્તક્ષકાણાં ચ પૂર્વં ચ ક્રોશમાનકમ્

તદ્‍ભક્ષૈઃ પાપિભિર્યુક્તં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતે ।
પ્રતપ્તતૈલપૂર્ણં ચ કીટાદિપરિવર્જિતમ્

મહાપાતકિભિર્યુક્તં દગ્ધાઙ્‌ગારૈશ્ચ વેષ્ટિતમ્ ।
કાકુશબ્દં પ્રકુર્વદ્‌ભિશ્ચલદ્‌ભિર્દૂતપીડિતૈઃ

ધ્વાન્તયુક્તં ક્રોશમાનં ક્લેશદં ચ ભયાનકમ્ ।
શૂલાકારૈઃ સુતીક્ષ્ણાગ્રૈર્લોહશસ્ત્રૈશ્ચ વેષ્ટિતમ્

શસ્ત્રતલ્પસ્વરૂપઞ્ચ કોશતુર્યપ્રમાણકમ્ ।
વેષ્ટિતં તત્પાતકિભિઃ કુન્તવિદ્ધૈશ્ચ વેષ્ટિતૈઃ

તાડિતૈર્મમ દૂતૈશ્ચ શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકૈઃ ।
કીટૈશ્ચ શઙ્‌કુપ્રમિતૈઃ સર્પમાનૈર્ભયઙ્‌કરૈઃ

તીક્ષ્ણદન્તૈશ્ચ વિકૃતૈર્વ્યાપ્તં ધ્વાન્તયુતં સતિ ।
મહાપાતકિભિર્યુક્તં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતે

દ્વિગવ્યૂતિપ્રમાણં ચ પૂયકુણ્ડં પ્રચક્ષતે ।
તદ્‍ભક્ષ્યૈઃ પ્રાણિભિર્યુક્તં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ

તાલવૃક્ષપ્રમાણૈશ્ચ સર્પકોટિભિરાવૃતમ્ ।
સર્પવેષ્ટિતગાત્રૈશ્ચ પાપિભિઃ સર્પભક્ષિતૈઃ

સઙ્‌કુલં શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
કુણ્ડત્રયં મશાદીનાં પૂર્ણં ચ મશકાદિભિઃ

સર્વં કોશાર્ધમાનં ચ મહાપાતકિભિર્યુતમ્ ।
હસ્તપાદાદિબદ્ધૈશ્ચ ક્ષતજૌઘેન લોહિતૈઃ

હાહેતિ શબ્દં કુર્વદ્‌ભિસ્તાડિતૈર્મમ પાર્ષદૈઃ ।
વજ્રવૃશ્ચિકયોઃ કુણ્ડં તાભ્યાં ચ પરિપૂરિતમ્

વાપ્યર્ધં પાપિભિર્યુક્તં વજ્રવૃશ્ચિકદંશિતૈઃ ।
કુણ્ડત્રયં શરાદીનાં તૈરેવ પરિપૂરિતમ્

તૈર્વિદ્ધૈઃ પાપિભિર્યુક્તં વાપ્યર્ધં રક્તલોહિતૈઃ ।
તપ્તતોયોદકૈઃ પૂર્ણં સધ્વાન્તં ગોલકુણ્ડકમ્

કીટૈઃ શઙ્‌કુસમાનૈશ્ચ ભક્ષિતૈઃ પાપિભિર્યુતમ્ ।
વાપ્યર્થમાનં ભીતૈશ્ચ પાપિભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ

રુદદ્‌ભિઃ ક્રોશમાનૈશ્ચ મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
અતિદુર્ગન્ધિસંયુક્તં દુઃખદં પાપિનાં સદા

દારુણૈર્વિકૃતાકારૈર્ભક્ષિતં પાપિભિર્યુતમ્ ।
વાપ્યર્ધં પરિપૂર્ણં ચ જલસ્થૈર્નક્રકોટિભિઃ

વિણ્મૂત્રશ્લેષ્મભક્ષૈશ્ચ સંયુતં શતકોટિભિઃ ।
કાકૈશ્ચ વિકૃતાકારૈર્ભક્ષિતૈઃ પાપિભિર્યુતમ્

મન્થાનકુણ્ડં બીજકુણ્ડં તાભ્યાં પૂર્ણં ધનુઃશતમ્ ।
ભક્ષિતૈઃ પાપિભિર્યુક્તં શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ સન્તતમ્

ધનુઃશતં જીવયુક્તં પાપિભિઃ સઙ્‌કુલં સદા ।
શબ્દકૃદ્‌ભિર્વજ્રદંષ્ટ્રૈઃ સાન્દ્રધ્વાન્તમયં પરમ્

વાપીદ્વિગુણમાનં ચ તપ્તપ્રસ્તરનિર્મિતમ્ ।
જ્વલદઙ્‌ગારસદૃશં ચલદ્‌ભિઃ પાપિભિર્યુતમ્

ક્ષુરધારોપમૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પાષાણૈર્નિર્મિતં પરમ્ ।
મહાપાતકિભિર્યુક્તં લાલાકુણ્ડં ચ લોહિતૈઃ

ક્રોશમાત્રં ચ ગમ્ભીરં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
તપ્તાઞ્જનાચલાકારૈઃ પરિપૂર્ણં ધનુઃશતમ્

ચલદ્‌ભિઃ પાપિભિર્યુક્તં મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
પૂર્ણં ચૂર્ણદ્રવૈઃ ક્રોશમાનં પાપિભિરન્વિતમ્

તદ્‍ભોજિભિઃ પ્રદગ્ધૈશ્ચ મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતૈઃ ।
કુણ્ડં કુલાલચક્રં ચ ઘૂર્ણમાનઞ્ચ સન્તતમ્

સુતીક્ષ્ણં ષોડશારં ચ ચૂર્ણિતૈઃ પાપિભિર્યુતમ્ ।
અતીવ વક્રં નિમ્નં ચ દ્વિગવ્યૂતિપ્રમાણકમ્

કન્દરાકારનિર્માણં તપ્તોદૈશ્ચ સમન્વિતમ્ ।
મહાપાતકિભિર્યુક્તં ભક્ષિતૈર્જલજન્તુભિઃ

જ્વલદ્‌ભિઃ શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ ધ્વાન્તયુક્તં ભયાનકમ્ ।
કોટિભિર્વિકૃતાકારૈઃ કચ્છપૈશ્ચ સુદારુણૈઃ

જલસ્થૈઃ સંયુતં તૈશ્ચ ભક્ષિતૈઃ પાપિભિર્યુતમ્ ।
જ્વાલાકલાપૈસ્તેજોભિર્નિર્મિતૈઃ ક્રોશમાનકમ્

શબ્દકૃદ્‌ભિઃ પાતકિભિઃ સંયુતં ક્લેશદં સદા ।
ક્રોશમાનઞ્ચ ગમ્ભીરં તપ્તભસ્મભિરન્વિતમ્

શશ્વજ્જ્વલદ્‌ભિઃ સંયુક્તં પાપિભિર્ભસ્મભક્ષિતૈઃ ।
તપ્તપાષાણલોહાનાં સમૂહૈઃ પરિપૂરિતૈઃ

પાપિભિર્દગ્ધગાત્રૈશ્ચ યુક્તઞ્ચ શુષ્કતાલુકૈઃ ।
ક્રોશમાનં ધ્વાન્તયુક્તં ગમ્ભીરમતિદારુણમ્

તાડિતૈશ્ચ પ્રદગ્ધૈશ્ચ દગ્ધકુણ્ડં પ્રકીર્તિતમ્ ।
અતીવોર્મિયુતં તોયં પ્રતપ્તક્ષારસંયુતમ્

નાનાપ્રકારૈર્વિરુતૈર્જલજન્તુભિરન્વિતમ્ ।
દ્વિગવ્યૂતિપ્રમાણં ચ ગમ્ભીરં ધ્વાન્તસંયુતમ્

તદ્‍ભક્ષ્યૈઃ પાપિભિર્યુક્તં દંશિતૈર્જલજન્તુભિઃ ।
જ્વલદ્‌ભિઃ શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ ન પશ્યદ્‌ભિઃ પરસ્પરમ્

પ્રતપ્તસૂચીકુણ્ડઞ્ચ કીર્તિતં ચ ભયાનકમ્ ।
અસીવ ધારાપત્રસ્યાઽપ્યુચ્ચૈસ્તાલતરોરધઃ

ક્રોશાર્ધમાનં કુણ્ડં ચ પતત્પત્રસમન્વિતમ્ ।
પાપિનાં રક્તપૂર્ણં ચ વૃક્ષાગ્રાત્પતતાં ધ્રુવમ્ । ૭૨
પરિત્રાહીતિ શબ્દં ચ કુર્વતામસતામપિ ।
ગમ્ભીરં ધ્વાન્તયુક્તં ચ રક્તકીટસમન્વિતમ્

તદસીપત્રકુણ્ડં ચ કીર્તિતં ચ ભયાનકમ્ ।
ધનુઃશતપ્રમાણં ચ ક્ષુરધારાસ્ત્રસંયુતમ્

પાપિનાં રક્તપૂર્ણં ચ ક્ષુરધારં ભયાનકમ્ ।
સૂચીમુખાસ્ત્રસંયુક્તં પાપિરક્તૌઘપૂરતમ્

પઞ્ચાશદ્ધનુરાયામં ક્લેશદં સૂચિકામુખમ્ ।
કસ્યચિજ્જન્તુભેદસ્ય ગોકાખ્યસ્ય મુખાકૃતિ

કૂપરૂપં ગભીરં ચ ધનુર્વિંશત્પ્રમાણકમ્ ।
મહાપાતકિનાં ચૈવ મહત્ક્લેશપ્રદં પરમ્

તત્કીટભક્ષિતાનાં ચ નમ્રાસ્યાનાં ચ સન્તતમ્ ।
કુણ્ડં નક્રમુખાકારં ધનુઃષોડશમાનકમ્

ગમ્ભીરં કૂપરૂપં ચ પાપિનાં સઙ્‌કુલં સદા ।
ધનુઃશતપ્રમાણં ચ કીર્તિતં ગજદંશનમ્

ધનુસ્ત્રિંશત્પ્રમાણં ચ કુણ્ડં ચ ગોમુખાકૃતિ ।
પાપિનાં ક્લેશદં શશ્વદ્‌ ગોમુખં પરિકીર્તિતમ્

કાલચક્રેણ સંયુક્તં ભ્રમમાણં ભયાનકમ્ ।
કુમ્ભાકારં ધ્વાન્તયુક્તં દ્વિગવ્યૂતિપ્રમાણકમ્

લક્ષપૌરુષમાનં ચ ગમ્ભીરં વિસ્મૃતં સતિ ।
કુત્રચિત્તપ્તતૈલં ચ તામ્રાદિકુણ્ડમેવ ચ

પાપિનાં ચ પ્રધાનૈશ્ચ મૂર્ચ્છિતૈઃ કૃમિભિર્યુતમ્ ।
પરસ્પરં ચ નશ્યદ્‌ભિઃ શબ્દકૃદ્‌ભિશ્ચ સન્તતમ્

તાડિતૈર્યમદૂતૈશ્ચ મુસલૈર્મુદ્‌ગરૈસ્તથા ।
ઘૂર્ણમાનૈઃ પતદ્‌ભિશ્ચ મૂર્ચ્છિતૈશ્ચ ક્ષણં ક્ષણમ્

પાતિતૈર્યમદૂતૈશ્ચ રુદન્ત્યસ્માત્ક્ષણં પુનઃ ।
યાવન્તઃ પાપિનઃ સન્તિ સર્વકુણ્ડેષુ સુન્દરિ

તતશ્ચતુર્ગુણાઃ સન્તિ કુમ્ભીપાકે ચ દુઃખદે ।
સુચિરં વધ્યમાનાસ્તે ભોગદેહા ન નશ્વરાઃ

સર્વકુણ્ડપ્રધાનં ચ કુમ્ભીપાકં પ્રકીર્તિતમ્ ।
કાલનિર્મિતસૂત્રેણ નિબદ્ધા યત્ર પાપિનઃ

ઉત્થાપિતાશ્ચ દૂતૈશ્ચ ક્ષણમેવ નિમજ્જિતાઃ ।
નિઃશ્વાસબદ્ધાઃ સુચિરં તથા મોહં ગતાઃ પુનઃ

અતીવ ક્લેશસંયુક્તા દેહભોગેન સુન્દરિ ।
પ્રતપ્તતોયયુક્તં ચ કાલસૂત્રં પ્રકીર્તિતમ્

અવટઃ કૂપભેદશ્ચ મત્સ્યોદઃ સ ઉદાહૃતઃ ।
પ્રતપ્તતોયપૂર્ણં ચ ચતુર્વિંશત્પ્રમાણકમ્

વ્યાપ્તં મહાપાતકિભિર્વ્યાદગ્ધાઙ્‌ગૈશ્ચ સન્તતમ્ ।
મદ્દૂતૈસ્તાડિતૈઃ શશ્વદવટોદં પ્રકીર્તિતમ્

યત્રોદસ્પર્શમાત્રેણ સર્વવ્યાધિશ્ચ પાપિનામ્ ।
ભવેદકસ્માત્પતતાં યસ્મિન્કુણ્ડે ધનુઃશતે

અરુન્તુદૈર્ભક્ષિતૈસ્તુ પ્રાણિભિર્યચ્ચ સઙ્‌કુલમ્ ।
હાહેતિ શબ્દં કુર્વદ્‌ભિસ્તદેવારુન્તુદં વિદુઃ

તપ્તપાંસુભિરાકીર્ણં જ્વલદ્‌ભિસ્તુષદગ્ધકૈઃ ।
તદ્‍ભક્ષૈઃ પાપિભિર્યુક્તં પાંસુભોજૈર્ધનુઃશતમ્

પાતમાત્રેણ પાપી ચ પાશેન વેષ્ટિતો ભવેત્ ।
ક્રોશમાત્રેણ કુણ્ડં ચ તત્પાશવેષ્ટનં વિદુઃ

પાતમાત્રેણ પાપી ચ શૂલેન વેષ્ટિતો ભવેત્ ।
ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં ચ શૂલપ્રોતં પ્રકીર્તિતમ્

પતતાં પાપિનાં યત્ર ભવેદેવ પ્રકમ્પનમ્ ।
અતીવ હિમતોયાક્તં ક્રોશાર્ધં ચ પ્રકમ્પનમ્

દદત્યેવ હિ મે દૂતા યત્રોલ્કાઃ પાપિનાં મુખે ।
ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં તદુલ્કાભિશ્ચ સુસઙ્‌કુલમ્

લક્ષપૌરુષમાનં ચ ગમ્ભીરં ચ ધનુઃશતમ્ ।
નાનાપ્રકારકૃમિભિઃ સંયુક્તં ચ ભયાનકમ્

અત્યન્ધકારવ્યાપ્તં ચ કૂપાકારં ચ વર્તુલમ્ ।
તદ્‍ભક્ષ્યૈઃ પાપિભિર્યુક્તં પ્રણશ્યદ્‌ભિઃ પરસ્પરમ્

તપ્તતોયપ્રદગ્ધૈશ્ચ જ્વલદ્‌ભિઃ કીટભક્ષિતૈઃ ।
ધ્વાન્તેન ચક્ષુષા ચાન્ધૈરન્ધકૂપઃ પ્રકીર્તિતઃ

નાનાપ્રકારશસ્ત્રૌઘૈર્યત્ર વિદ્ધાશ્ચ પાપિનઃ ।
ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં ચ વેધનં તત્પ્રકીર્તિતમ્

દણ્ડેન તાડિતા યત્ર મમ દૂતૈશ્ચ પાપિનઃ ।
ધનુઃષોડશમાનં ચ તત્કુણ્ડં દણ્ડતાડનમ્

નિરુદ્ધાશ્ચ મહાજાલૈર્યથા મીનાશ્ચ પાપિનઃ ।
ધનુર્વિંશત્પ્રમાણં ચ જાલરન્ધ્રં પ્રકીર્તિતમ્

પતતાં પાપિનાં કુણ્ડે દેહશ્ચૂર્ણો ભવેદિહ ।
લોહબન્દીનિબદ્ધાનાં કોટિપૌરુષમાનકમ્

ગમ્ભીરં ધ્વાન્તસંયુક્તં ધનુર્વિંશત્પ્રમાણકમ્ ।
મૂર્ચ્છિતાનાં જડાનાં ચ દેહચૂર્ણં પ્રકીર્તિતમ્

દલિતાઃ પાપિનો યત્ર મમ દૂતૈશ્ચ તાડિતાઃ ।
ધનુઃષોડશમાનં ચ તત્કુણ્ડં દલનં સ્મૃતમ્

પતનેનૈવ પાપી ચ શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકઃ ।
બાલુકાસુ ચ તપ્તાસુ ધનુસ્ત્રિંશત્પ્રમાણકમ્

શતપૌરુષમાનં ચ ગમ્ભીરં ધ્વાન્તસંયુતમ્ ।
શોષણં કુણ્ડમેતદ્ધિ પાપિનાં પરદુઃખદમ્

નાનાચર્મકષાયોદપરિપૂર્ણં ધનુઃશતમ્ ।
દુર્ગન્ધિયુક્તતદ્‍ભક્ષ્યૈઃ પ્રાણિભિઃ સઙ્‌કુલં કષમ્

શૂર્પાકારમુખં કુણ્ડં ધનુર્દ્વાદશમાનકમ્ ।
તપ્તલોહબાલુકાભિઃ પૂર્ણં પાતકિસંયુતમ્

દુર્ગન્ધિયુક્તં તદ્‍ભક્ષ્યૈઃ પાપિભિઃ સઙ્‌કુલં સતિ ।
શૂર્પાકારમુખં કુણ્ડં ધનુર્દ્વાદશમાત્રકમ્

પ્રતપ્તબાલુકાપૂર્ણં મહાપાતકિભિર્યુતમ્ ।
અન્તરગ્નિશિખાનાં ચ જ્વાલાવ્યાપ્તમુખં સદા

ધનુર્વિંશતિમાત્રં ચ પ્રમાણં યસ્ય સુન્દરિ ।
જ્વાલાભિર્દગ્ધગાત્રૈશ્ચ પાપિભિર્વ્યાપ્તમેવ ચ

તન્મહાક્લેશદં શશ્વત્કુણ્ડં જ્વાલામુખં સ્મૃતમ્ ।
પાતમાત્રાદ્યત્ર પાપી મૂર્ચ્છિતો વૈ નરો ભવેત્

તપ્તેષ્ટકાભ્યન્તરિતં વાપ્યર્ધં જિહ્મકુણ્ડકમ્ ।
ધૂમાન્ધકારસંયુક્તં ધૂમ્રાન્ધૈઃ પાપિભિર્યુતમ્

ધનુઃશતં શ્વાસરન્ધ્રૈર્ધૂમ્રાન્ધં પરિકીર્તિતમ્ ।
પાતમાત્રાદ્યત્ર પાપી નાગૈશ્ચ વેષ્ટિતો ભવેત્

ધનુઃશતં નાગપૂર્ણં તન્નાગૈર્વેષ્ટિતં ભવેત્ ।
ષડશીતિ ચ કુણ્ડાનિ મયોક્તાનિ નિશામય ।
લક્ષણં ચાપિ તેષાં ચ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદપ્તસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં નવમસ્કન્ધે
નારાયણનારદસંવાદે નાનાનરકકુણ્ડવર્ણનં નામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ