દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.36

દેવપૂજનાત્ સર્વારિષ્ટનિવૃત્તિવર્ણનમ્
સાવિત્ર્યુવાચ
ધર્મરાજ મહાભાગ વેદવેદાઙ્‌ગપારગ ।
નાનાપુરાણેતિહાસે યત્સારં તત્પ્રદર્શય

સર્વેષુ સારભૂતં યત્સર્વેષ્ટં સર્વસમ્મતમ્ ।
કર્મચ્છેદબીજરૂપં પ્રશસ્તં સુખદં નૃણામ્

સર્વપ્રદં ચ સર્વેષાં સર્વમઙ્‌ગલકારણમ્ ।
ભયં દુઃખં ન પશ્યન્તિ યેન વૈ સર્વમાનવાઃ

કુણ્ડાનિ તે ન પશ્યન્તિ તેષુ નૈવ પતન્તિ ચ ।
ન ભવેદ્યેન જન્માદિ તત્કર્મ વદ સામ્પ્રતમ્

કિમાકારાણિ કુણ્ડાનિ તાનિ વા નિર્મિતાનિ ચ ।
કે ચ કેનૈવ રૂપેણ તત્ર તિષ્ઠન્તિ પાપિનઃ

સ્વદેહે ભસ્મસાદ્‌ભૂતે યાતિ લોકાન્તરં નરઃ ।
કેન દેહેન વા ભોગં કરોતિ ચ શુભાશુભમ્

સુચિરં ક્લેશભોગેન કથં દેહો ન નશ્યતિ ।
દેહો વા કિંવિધો બ્રહ્મંસ્તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ
સાવિત્રીવચનં શ્રુત્વા ધર્મરાજો હરિં સ્મરન્ ।
કથાં કથિતુમારેભે કર્મબન્ધનિકૃન્તનીમ્

ધર્મરાજ ઉવાચ
વત્સે ચતુર્ષુ વેદેષુ ધર્મેષુ સંહિતાસુ ચ ।
પુરાણેષ્વિતિહાસેષુ પાઞ્ચરાત્રાદિકેષુ ચ

અન્યેષુ ધર્મશાસ્ત્રેષુ વેદાઙ્‌ગેષુ ચ સુવ્રતે ।
સર્વેષ્ટં સારભૂતં ચ પઞ્ચદેવાનુસેવનમ્

જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિશોકસન્તાપનાશનમ્ ।
સર્વમઙ્‌ગલરૂપં ચ પરમાનન્દકારણમ્

કારણં સર્વસિદ્ધીનાં નરકાર્ણવતારણમ્ ।
ભક્તિવૃક્ષાઙ્‌કુરકરં કર્મવૃક્ષનિકૃન્તનમ્

વિમોક્ષસોપાનમિદમવિનાશપદં સ્મૃતમ્ ।
સાલોક્યસાર્ષ્ટિસારૂપ્યસામીપ્યાદિપ્રદં શુભમ્

કુણ્ડાનિ યમદૂતૈશ્ચ રક્ષિતાનિ સદા શુભે ।
ન હિ પશ્યન્તિ સ્વપ્ને ચ પઞ્ચદેવાર્ચકા નરાઃ

દેવીભક્તિવિહીના યે તે પશ્યન્તિ મમાલયમ્ ।
યાન્તિ યે હરિતીર્થં વા શ્રયન્તિ હરિવાસરમ્

પ્રણમન્તિ હરિં નિત્યં હર્યર્ચાં કલ્પયન્તિ ચ ।
ન યાન્તિ તેઽપિ ઘોરાં ચ મમ સંયમિનીં પુરીમ્

ત્રિસન્ધિપૂતા વિપ્રાશ્ચ શુદ્ધાચારસમન્વિતાઃ ।
નિવૃત્તિં નૈવ લપ્સ્યન્તિ દેવીસેવાં વિના નરાઃ

સ્વધર્મનિરતાચારાઃ સ્વધર્મનિરતાસ્તથા ।
ગચ્છન્તો મૃત્યુલોકં ચ દુર્દૃશા મમ કિઙ્‌કરાઃ

ભીતાઃ શિવોપાસકેભ્યો વૈનતેયાદિવોરગાઃ ।
સ્વદૂતં પાશહસ્તં ચ ગચ્છન્તં વારયામ્યહમ્

યાસ્યન્તિ તે ચ સર્વત્ર હરિદાસાશ્રમં વિના ।
કૃષ્ણમન્ત્રોપાસકાચ્ચ વૈનતેયાદિવોરગાઃ

દેવીમન્ત્રોપાસકાનાં નામ્નાઞ્ચૈવ નિકૃન્તનમ્ ।
કરોતિ નખલેખન્યા ચિત્રગુપ્તશ્ચ ભીતવત્

મધુપર્કાદિકં તેષાં કુરુતે ચ પુનઃ પુનઃ ।
વિલઙ્‌ઘ્ય બ્રહ્મલોકં ચ લોકં ગચ્છન્તિ તે સતિ

દુરિતાનિ ચ નશ્યન્તિ યેષાં સંસ્પર્શમાત્રતઃ ।
તે મહાભાગ્યવન્તો હિ સહસ્રકુલપાવનાઃ

યથા ચ પ્રજ્વલદ્વહ્નૌ શુષ્કાનિ ચ તૃણાનિ ચ ।
પ્રાપ્નોતિ મોહઃ સમ્મોહં તાંશ્ચ દૃષ્ટ્વા ચ ભીતવત્

કામશ્ચ કામિનં યાતિ લોભક્રોધૌ તતઃ સતિ ।
મૃત્યુઃ પ્રલીયતે રોગો જરા શોકો ભયં તથા

કાલઃ શુભાશુભં કર્મ હર્ષો ભોગસ્તથૈવ ચ ।
યે યે ન યાન્તિ તાં પીડાં કથિતાસ્તે મયા સતિ

શૃણુ દેહવિવરણં કથયામિ યથાગમમ્ ।
પૃથિવી વાયુરાકાશસ્તેજસ્તોયમિતિ સ્ફુટમ્

દેહિનાં દેહબીજં ચ સ્રષ્ટૃસૃષ્ટિવિધૌ પરમ્ ।
પૃથિવ્યાદિપઞ્જભૂતૈર્યો દેહો નિર્મિતો ભવેત્

સ કૃત્રિમો નશ્વરશ્ચ ભસ્મસાચ્ચ ભવેદિહ ।
બદ્ધોઽઙ્‌ગુષ્ઠપ્રમાણશ્ચ યો જીવઃ પુરુષઃ કૃતઃ

બિભર્તિ સૂક્ષ્મં દેહં તં તદ્‌રૂપં ભોગહેતવે ।
સ દેહો ન ભવેદ્‍ભસ્મ જ્વલદગ્નૌ મમાલયે

જલેન નષ્ટો દેહી વા પ્રહારે સુચિરં કૃતે ।
ન શસ્ત્રેણ ન વાસ્ત્રેણ સુતીક્ષ્ણકણ્ટકે તથા

તપ્તદ્રવે તપ્તલોહે તપ્તપાષાણ એવ ચ ।
પ્રતપ્તપ્રતિમાશ્લેષે યત્પૂર્વપતનેઽપિ ચ

ન દગ્ધો ન ચ ભગ્નઃ સ ભુઙ્‌ક્તે સન્તાપમેવ ચ ।
કથિતો દેહવૃત્તાન્તઃ કારણં ચ યથાગમમ્ ।
કુણ્ડાનાં લક્ષણં સર્વં બોધાય કથયામિ તે

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં નવમસ્કન્ધે
નારાયણનારદસંવાદે દેવપૂજનાત્ સર્વારિષ્ટનિવૃત્તિવર્ણનં નામ ષટ્‌ત્રિંશોઽધ્યાયઃ