દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 9.25

તુલસીપૂજાવિધિવર્ણનમ્
નારદ ઉવાચ
તુલસી ચ યદા પૂજ્યા કૃતા નારાયણપ્રિયા ।
અસ્યાઃ પૂજાવિધાનં ચ સ્તોત્રં ચ વદ સામ્પ્રતમ્

કેન પૂજા કૃતા કેન સ્તુતા પ્રથમતો મુને ।
તત્ર પૂજ્યા સા બભૂવ કેન વા વદ મામહો

સૂત ઉવાચ
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય મુનિપુઙ્‌ગવઃ ।
કથાં કથિતુમારેભે પુણ્યાં પાપહરાં પરામ્

શ્રીનારાયણ ઉવાચ
હરિઃ સંપૂજ્ય તુલસીં રેમે ચ રમયા સહ ।
રમાસમાનસૌભાગ્યાં ચકાર ગૌરવેણ ચ

સેહે ચ લક્ષ્મીર્ગઙ્‌ગા ચ તસ્યાશ્ચ નવસઙ્‌ગમમ્ ।
સૌભાગ્યગૌરવં કોપાત્તે ન સેહે સરસ્વતી

સા તાં જઘાન કલહે માનિની હરિસન્નિધૌ ।
વ્રીડયા ચાપમાનેન સાન્તર્ધાનં ચકાર હ

સર્વસિદ્ધેશ્વરી દેવી જ્ઞાનિનાં સિદ્ધિયોગિની ।
જગામાદર્શનં કોપાત્સર્વત્ર ચ હરેરહો

હરિર્ન દૃષ્ટ્વા તુલસીં બોધયિત્વા સરસ્વતીમ્ ।
તદનુજ્ઞાં ગહીત્વા ચ જગામ તુલસીવનમ્

તત્ર ગત્વા ચ સુસ્નાતો હરિઃ સ તુલસીં સતીમ્ ।
પૂજયામાસ તાં ધ્યાત્વા સ્તોત્રં ભક્ત્યા ચકાર હ

લક્ષ્મીમાયાકામવાણીબીજપૂર્વં દશાક્ષરમ્ ।
વૃન્દાવનીતિ ઙેઽન્તં ચ વહ્નિજાયાન્તમેવ ચ

અનેન કલ્પતરુણા મન્ત્રરાજેન નારદ ।
પૂજયેદ્યો વિધાનેન સર્વસિદ્ધિં લભેદ્‌ ધ્રુવમ્

ઘૃતદીપેન ધૂપેન સિન્દૂરચન્દનેન ચ ।
નૈવેદ્યેન ચ પુષ્પેણ ચોપચારેણ નારદ

હરિસ્તોત્રેણ તુષ્ટા સા ચાવિર્ભૂતા મહીરુહાત્ ।
પ્રસન્ના ચરણામ્ભોજે જગામ શરણં શુભા

વરં તસ્યૈ દદૌ વિષ્ણુઃ સર્વપૂજ્યા ભવેરિતિ ।
અહં ત્વાં ધારયિષ્યામિ સુરૂપાં મૂર્ધ્નિ વક્ષસિ

સર્વે ત્વાં ધારયિષ્યન્તિ સ્વમૂર્ધ્નિ ચ સુરાદયઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા તાં ગૃહીત્વા ચ પ્રયયૌ સ્વાલયં વિભુઃ

નારદ ઉવાચ
કિં ધ્યાનં સ્તવનં કિં વા કિં વા પૂજાવિધાનકમ્ ।
તુલસ્યાશ્ચ મહાભાગ તન્મે વ્યાખ્યાતુમર્હસિ

શ્રીનારાયણ ઉવાચ
અન્તર્હિતાયાં તસ્યાં ચ હરિર્વૃન્દાવને તદા ।
તસ્યાશ્ચક્રે સ્તુતિં ગત્વા તુલસીં વિરહાતુરઃ

શ્રીભગવાનુવાચ
વૃન્દરૂપાશ્ચ વૃક્ષાશ્ચ યદૈકત્ર ભવન્તિ ચ ।
વિદુર્બુધાસ્તેન વૃન્દાં મત્પ્રિયાં તાં ભજામ્યહમ્

પુરા બભૂવ યા દેવી ત્વાદૌ વૃન્દાવને વને ।
તેન વૃન્દાવની ખ્યાતા સૌભાગ્યા તાં ભજામ્યહમ્

અસંખ્યેષુ ચ વિશ્વેષુ પૂજિતા યા નિરન્તરમ્ ।
તેન વિશ્વપૂજિતાઽઽખ્યાં પૂજિતાં ચ ભજામ્યહમ્

અસંખ્યાનિ ચ વિશ્વાનિ પવિત્રાણિ ત્વયા સદા ।
તાં વિશ્વપાવનીં દેવીં વિરહેણ સ્મરામ્યહમ્

દેવા ન તુષ્ટાઃ પુષ્પાણાં સમૂહેન યયા વિના ।
તાં પુષ્પસારાં શુદ્ધાં ચ દ્રષ્ટુમિચ્છામિ શોકતઃ

વિશ્વે યત્પ્રાપ્તિમાત્રેણ ભક્તાનન્દો ભવેદ્‌ ધ્રુવમ્ ।
નન્દિની તેન વિખ્યાતા સા પ્રીતા ભવતાદિહ

યસ્યા દેવ્યાસ્તુલા નાસ્તિ વિશ્વેષુ નિખિલેષુ ચ ।
તુલસી તેન વિખ્યાતા તાં યામિ શરણં પ્રિયામ્

કૃષ્ણજીવનરૂપા સા શશ્વત્પ્રિયતમા સતી ।
તેન કૃષ્ણજીવની સા સા મે રક્ષતુ જીવનમ્

ઇત્યેવં સ્તવનં કૃત્વા તસ્થૌ તત્ર રમાપતિઃ ।
દદર્શ તુલસીં સાક્ષાત્પાદપદ્મનતાં સતીમ્

રુદતીમવમાનેન માનિનીં માનપૂજિતામ્ ।
પ્રિયાં દૃષ્ટ્વા પ્રિયઃ શીઘ્રં વાસયામાસ વક્ષસિ

ભારત્યાજ્ઞાં ગહીત્વા ચ સ્વાલયં ચ યયૌ હરિઃ ।
ભારત્યા સહ તત્પ્રીતિં કારયામાસ સત્વરમ્

વરં વિષ્ણુર્દદૌ તસ્યૈ સર્વપૂજ્યા ભવેરિતિ ।
શિરોધાર્યા ચ સર્વેષાં વન્દ્યા માન્યા મમેતિ ચ

વિષ્ણોર્વરેણ સા દેવી પરિતુષ્ટા બભૂવ ચ ।
સરસ્વતી તામાકૃષ્ય વાસયામાસ સન્નિધૌ

લક્ષ્મીર્ગઙ્‌ગા સસ્મિતા ચ તાં સમાકૃષ્ય નારદ ।
ગૃહં પ્રવેશયામાસ વિનયેન સતીં તદા

વૃન્દા વૃન્દાવની વિશ્વપૂજિતા વિશ્વપાવની ।
પુષ્પસારા નન્દની ચ તુલસી કૃષ્ણજીવની

એતન્નામાષ્ટકઞ્ચૈવ સ્તોત્રં નામાર્થસંયુતમ્ ।
યઃ પઠેત્તાં ચ સંપૂજ્ય સોઽશ્વમેધફલં લભેત્

કાર્તિક્યાં પૂર્ણિમાયાં ચ તુલસ્યા જન્મ મઙ્‌ગલમ્ ।
તત્ર તસ્યાશ્ચ પૂજા ચ વિહિતા હરિણા પુરા

તસ્યાં યઃ પૂજયેત્તાં ચ ભક્ત્યા વૈ વિશ્વપાવનીમ્ ।
સર્વપાપાદ્વિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

કાર્તિકે તુલસીપત્રં યો દદાતિ ચ વિષ્ણુવે ।
ગવામયુતદાનસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્

અપુત્રો લભતે પુત્રં પ્રિયાહીનો લભેત્પ્રિયામ્ ।
બન્ધુહીનો લભેદ્‌ બન્ધૂન્ સ્તોત્રશ્રવણમાત્રતઃ

રોગી પ્રમુચ્યતે રોગાદ્‌ બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્ ।
ભયાન્મુચ્યેત ભીતસ્તુ પાપાન્મુચ્યેત પાતકી

ઇત્યેવં કથિતં સ્તોત્રં ધ્યાનં પૂજાવિધિં શૃણુ ।
ત્વમેવ વેદે જાનાસિ કણ્વશાખોક્તમેવ ચ

તદ‌વૃક્ષે પૂજયેત્તાં ચ ભક્ત્યા ચાવાહનં વિના ।
તાં ધ્યાત્વા ચોપચારેણ ધ્યાનં પાતકનાશનમ્

તુલસીં પુષ્પસારાં ચ સતીં પૂતાં મનોહરામ્ ।
કૃતપાપેધ્મદાહાય જ્વલદગ્નિશિખોપમામ્

પુષ્પેષુ તુલના યસ્યા નાસ્તિ વેદેષુ ભાષિતમ્ ।
પવિત્રરૂપા સર્વાસુ તુલસી સા ચ કીર્તિતા

શિરોધાર્યા ચ સર્વેષામીપ્સિતા વિશ્વપાવની ।
જીવન્મુક્તાં મુક્તિદાં ચ ભજે તાં હરિભક્તિદામ્

ઇતિ ધ્યાત્વા ચ સંપૂજ્ય સ્તુત્વા ચ પ્રણમેત્સુધીઃ ।
ઉક્તં તુલસ્યુપાખ્યાનં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
નવમસ્કન્ધે તુલસીપૂજાવિધિવર્ણનં નામ પઞ્ચવિશોઽધ્યાયઃ