દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 8.8

ભુવનકોશવર્ણને ઇલાવૃતભદ્રાશ્વવર્ષવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
તેષુ વર્ષેષુ દેવેશાઃ પૂર્વોક્તૈઃ સ્તવનૈઃ સદા ।
પૂજયન્તિ મહાદેવીં જપધ્યાનસમાધિભિઃ

સર્વર્તુકુસુમશ્રેણી શોભિતા વનરાજયઃ ।
ફલાનાં પલ્લવાનાં ચ યત્ર શોભા નિરન્તરમ્

તેષુ કાનનવર્ષેષુ વર્ષપર્વતસાનુષુ ।
ગિરિદ્રોણીષુ સર્વાસુ નિર્મલોદકરાશિષુ

વિકચોત્પલમાલાસુ હંસસારસસઞ્ચયૈઃ ।
વિમિશ્રિતેષુ તેષ્વેવ પક્ષિભિઃ કૂજિતેષુ ચ

જલક્રીડાદિભિશ્ચિત્રવિનોદૈઃ ક્રીડયન્તિ ચ ।
સુન્દરીલલિતભ્રૂણાં વિલાસાયતનેષુ ચ

તત્રત્યા વિહરન્ત્યત્ર સ્વૈરં યુવતિભિઃ સહ ।
નવસ્વપિ ચ વર્ષેષુ ભગવાનાદિપૂરુષઃ

(નારાયણાખ્યો લોકાનામનુગ્રહરસૈકદૃક્ ।)
દેવીમારાધયન્તાસ્તે સ ચ સર્વૈશ્ચ પૂજ્યતે ।
આત્મવ્યૂહેનેજ્યયાસૌ સન્નિધત્તે સમાહિતઃ

ઇલાવૃતે તુ ભગવાન્ પદ્મજાક્ષિસમુદ્‍ભવઃ ।
એક એવ ભવો દેવો નિત્યં વસતિ સાઙ્ગનઃ

તત્ક્ષેત્રે નાપરઃ કશ્ચિત્પ્રવેશં વિતનોતિ ચ ।
ભવાન્યાઃ શાપતસ્તત્ર પુમાન્તસ્ત્રી ભવતિ સ્ફુટમ્

ભવાનીનાથકૈઃ સ્વીણામસંખ્યૈર્ગણકોટિભિઃ ।
સંરુધ્યમાનો દેવેશો દેવં સઙ્કર્ષણં ભજન્

આત્મના ધ્યાનયોગેન સર્વભૂતહિતેચ્છયા ।
તાં તામસીં તુરીયાં ચ મૂર્તિં પ્રકૃતિમાત્મનઃ

ઉપધાવતે ચૈકાગ્રમનસા ભગવાનજઃ ।
શ્રીભગવાનુવાચ
ૐનમો ભગવતે મહાપુરુષાય
સર્વગુણસંખ્યાનાયાનન્તાયાવ્યક્તાય નમ ઇતિ

ભજે ભજન્યારણપાદપઙ્કજં
ભગસ્ય કૃત્સ્નસ્ય પરં પરાયણમ્ ।
ભક્તેષ્વલં ભાવિતભૂતભાવનં
ભવાપહં ત્વા ભવ ભાવમીશ્વરમ્

ન યસ્ય માયાગુણકર્મવૃત્તિભિ-
ર્નિરીક્ષિતો હ્યણ્વપિ દૃષ્ટિરજ્યતે ।
ઈશે યથા નો સ્ત્રતમન્યુરંહસા
કસ્તં ન મન્યેત જિગીષુરાત્મનઃ

અસદ્દૃશો યઃ પ્રતિભાતિ માયયા
ક્ષીબેવ મધ્વાસવતાગ્રલોચનઃ ।
ન નાગવધ્વોઽર્હણ ઈશિરે હ્રિયા
યત્પાદયોઃ સ્પર્શનધર્ષિતેન્દ્રિયાઃ

યમાહુરસ્ય સ્થિતિજન્મસંયમં
ત્રિભિર્વિહીનં યમનન્તમૄષયઃ ।
ન વેદ સિદ્ધાર્થમિવ ક્યચિત્સ્થિતં
ભૂમણ્ડલં મૂર્ધસહસ્રધામસુ

યસ્યાદ્ય આસીદ્ ગુણવિગ્રહો મહાન્
વિજ્ઞાનધિષ્ણ્યો ભગવાનજઃ કિલ ।
યત્સવતોઽહં ત્રિવૃતા સ્વતેજસા
વૈકારિકં તામસમૈન્દ્રિયં સૃજે

એતે વયં યસ્ય વશે મહાત્મનઃ
સ્થિતાઃ શકુન્તા ઇવ સૂત્રયન્ત્રિતાઃ ।
મહાનહંવૈકૃતતામસેન્દ્રિયાઃ
સૃજામ સર્વે યદનુગ્રહાદિદમ્

યન્નિર્મિતાં કર્હ્યપિ કર્મપર્વણીં
માયાં જનોઽયં ગુરુસર્ગમોહિતઃ ।
ન વેદ નિસ્તારણયોગમઞ્જસા
તસ્મૈ નમસ્તે વિલયોદયાત્મને

શ્રીનારાયણ ઉવાચ
એવં સ ભગવાન્ રુદ્રો દેવં સઙ્કર્ષણં પ્રભુમ્ ।
ઇલાવૃતમુપાસીત દેવીગણસમાહિતઃ

તથૈવ ધર્મપુત્રોઽસૌ નામ્ના ભદ્રશ્રવા ઇતિ ।
તત્કુલસ્યાપિ પતયઃ પુરુષા ભદ્રસેવકાઃ

ભદ્રાશ્વવર્ષે તાં મૂર્તિં વાસુદેવસ્ય વિશ્રુતામ્ ।
હયમૂર્તિભિદા તાં તુ હયગ્રીવપદાઙ્‌કિતામ્

પરમેણ સમાધ્યન્યવારકેણ નિયન્ત્રિતામ્ ।
એવમેવ ચ તાં મૂર્તિં ગૃણન્ત ઉપયાન્તિ ચ

ભદ્રશ્રવસ ઊચુઃ
ૐ નમો ભગવતે ધર્માયાત્મવિશોધનાય નમ ઇતિ ।
અહો વિચિત્રં ભગવદ્વિચેષ્ટિતં
ઘ્નન્તં જનોઽયં હિ મિષન્ન પશ્યતિ ।
ધ્યાયન્ન સદ્યર્હિ વિકર્મ સેવિતું
નિર્હૃત્ય પુત્રં પિતરં જિજીવુષુઃ

વદન્તિ વિશ્વં કવયઃ સ્મ નશ્વરં
પશ્યન્તિ ચાધ્યાત્મવિદો વિપશ્ચિતઃ ।
તથાપિ મુહ્યન્તિ તવાજ માયયા
સુવિસ્મિતં કૃત્યમજં નતોઽસ્મિ તમ્

વિશ્વોદ્‍ભવસ્થાનનિરોધકર્મ તે
હ્યકર્તુરઙ્ગીકૃતમપ્યપાવૃતઃ ।
યુક્તં ન ચિત્રં ત્વયિ કાર્યકારણે
સર્વાત્મનિ વ્યતિરિક્તે ચ વસ્તુતઃ

વેદાન્ યુગાન્તે તમસા તિરસ્કૃતાન્
રસાતલાદ્યો નૃતુરઙ્ગવિગ્રહઃ ।
પ્રત્યાદદે વૈ કવયેઽભિયાચતે
તસ્મૈ નમસ્તે વિતથેહિતાય તે

એવં સ્તુવન્તિ દેવેશં હયશીર્ષં હરિં ચ તે ।
ભદ્રશ્રવસનામાનો વર્ણયન્તિ ચ તદ્‍ગુણાન્

એષાં ચરિતમેતદ્ધિ યઃ પઠેચ્છ્રાવયેચ્ચ યઃ ।
પાપકંચુકમુત્સૃજ્ય દેવીલોકં વ્રજેચ્ચ સઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયામષ્ટમસ્કન્ધે
ભુવનકોશવર્ણને ઇલાવૃતભદ્રાશ્વવર્ષવર્ણનં નામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ