દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 8.2

ભુવનકોશપ્રસઙ્ગે દેવ્યા મનવે વરદાનવર્ણનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
એવં મીમાંસતસ્તસ્ય પદ્મયોનેઃ પરન્તપ ।
મન્વાદિભિર્મુનિવરૈર્મરીચ્યાદ્યૈઃ સમન્તતઃ

ધ્યાયતસ્તસ્ય નાસાગ્રાદ્વિરઞ્ચેઃ સહસાનઘ ।
વરાહપોતો નિરગાદેકાઙ્ગુલપ્રમાણતઃ

તસ્યૈવ પશ્યતઃ ખસ્થઃ ક્ષણેન કિલ નારદ ।
કરિમાત્રં પ્રવવૃધે તદદ્‌ભૂતતમં હ્યભૂત્

મરીચિમુખ્યૈર્વિપ્રેન્દ્રૈઃ સનકાદ્યૈશ્ચ નારદ ।
તદ્‌દૃષ્ટ્વા સૌકરં રૂપં તર્કયામાસ પદ્મભૂઃ

કિમેતત્સૌકરવ્યાજં દિવ્યં સત્ત્વમવસ્થિતમ્ ।
અત્યાશ્ચર્યમિદં જાતં નાસિકાયા વિનિઃસૃતમ્

દૃષ્ટોઽઙ્ગુષ્ઠશિરોમાત્રઃ ક્ષણાચ્છૈલેન્દ્રસન્નિભઃ ।
આહોસ્વિદ્‍ભગવાન્કિં વા યજ્ઞો મે ખેદયન્મનઃ

ઇતિ તર્કયતસ્તસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમાત્મનઃ ।
વરાહરૂપો ભગવાઞ્જગર્જાચલસન્નિભઃ

વિરઞ્ચિં હર્ષયામાસ સંહતાંશ્ચ દ્વિજોત્તમાન્ ।
સ્વગર્જશબ્દમાત્રેણ દિક્પ્રાન્તમનુનાદયન્

તે નિશમ્ય સ્વખેદસ્ય ક્ષયિતું ઘુર્ધુરસ્વનમ્ ।
જનસ્તપઃસત્યલોકવાસિનોઽમરવર્યકાઃ

છન્દોમયૈઃ સ્તોત્રવરૈરૃક્સામાથર્વસમ્ભવૈઃ ।
વચોભિઃ પુરુષં ત્વાદ્યં દ્વિજેન્દ્રાઃ પર્યવાકિરન્

તેષાં સ્તોત્રં નિશમ્યાદ્યો ભગવાન્ હરિરીશ્વરઃ ।
કૃપાવલોકમાત્રેણાનુગહીત્વાપ આવિશત્

તસ્યાન્તર્વિશતઃ ક્રૂરસટાઘાતપ્રપીડિતઃ ।
સમુદ્રોઽથાબ્રવીદ્દેવ રક્ષ માં શરણાર્તિહન્

ઇત્યાકર્ણ્ય સમુદ્રોક્તં વચનં હરિરીશ્વરઃ ।
વિદારયઞ્જલચરાઞ્જગામાન્તર્જલે વિભુઃ

ઇતસ્તતોઽભિધાવન્સન્ વિચિન્વન્પૃથિવીં ધરામ્ ।
આઘ્રાયાઘ્રાય સર્વેશો ધરામાસાદયચ્છનૈઃ

અનર્જલગતાં ભૂમિં સર્વસત્ત્વાશ્રયાં તદા ।
ભૂમિં સ દેવદેવેશો દંષ્ટ્રયોદાજહાર તામ્

તાં સમુદ્ધૃત્ય દંષ્ટાગ્રે યજ્ઞેશો યજ્ઞપૂરૂષઃ ।
શુશુભે દિગ્ગજો યદ્વદુદ્ધૃત્યાથ સુપદ્મીનીમ્

તં દૃષ્ટ્વા દેવદેવેશો વિરઞ્ચિઃ સમનુઃ સ્વરાટ્ ।
તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્દેવેશં દંષ્ટ્રોદ્ધતવસુન્ધરમ્

બ્રહ્મોવાચ
જિતં તે પુણ્ડરીકાક્ષ ભક્તાનામાર્તિનાશન ।
ખર્વીકૃતસુરાધાર સર્વકામફલપ્રદ

ઇયં ચ ધરણી દેવ શોભતે વસુધા તવ ।
પદ્યિનીવ સુપત્રાઢ્યા મતઙ્ગજકરોદ્ધૃતા

ઇદં ચ તે શરીરં વૈ શોભતે ભૂમિસઙ્ગમાત્ ।
ઉદ્ધૃતામ્બુજશુણ્ડાગ્રકરીન્દ્રતનુસન્નિભમ્

નમો નમસ્તે દેવેશ સૃષ્ટિસંહારકારક ।
દાનવાનાં વિનાશાય કૃતનાનાકૃતે પ્રભો

અગ્રતશ્ચ નમસ્તેઽસ્તુ પૃષ્ઠતશ્ચ નમો નમઃ ।
સર્વામરાધારભૂત બૃહદ્ધામ નમોઽસ્તુ તે

ત્વયાહં ચ પ્રજાસર્ગે નિયુક્ત: શક્તિબૃંહિતઃ ।
ત્વદાજ્ઞાવશતઃ સર્ગં કરોમિ વિકરોમિ ચ

ત્વત્સહાયેન દેવેશા અમરાશ્ચ પુરા હરે ।
સુધાં વિભેજિરે સર્વે યથાકાલં યથાબલમ્

ઇન્દ્રસ્ત્રિલોકીસામ્રાજ્યં લબ્ધવાંસ્તન્નિદેશત: ।
ભૂનક્તિ લક્ષ્મીં બહુલાં સુરસંઘપ્રપૂજિત:

વહ્નિઃ પાવકતાં લબ્ધ્વા જાઠરાદિવિભેદતઃ ।
દેવાસુરમનુષ્યાણાં કરોત્યાપ્યાયનં તથા

ધર્મરાજોઽથ પિતૃણામધિપઃ સર્વકર્મદૃક ।
કર્મણાં ફલદાતાસૌ ત્વન્નિયોગાદધીશ્વરઃ

નૈરૃતો રક્ષસામીશો યક્ષો વિઘ્નવિનાશન: ।
સર્વેષાં પ્રાણિનાં કર્મસાક્ષી ત્વત્તઃ પ્રજાયતે

વરુણો યાદસામીશો લોકપાલો જલાધિપઃ ।
ત્વદાજ્ઞાબલમાશ્રિત્ય લોકપાલત્વમાગતઃ

વાયુર્ગન્ધવહ: સર્વભૂતપ્રાણનકારણમ્ ।
જાતસ્તવ નિદેશેન લોકપાલો જગદ્‌ગુરુઃ

કુબેરઃ કિન્નરાદીનાં યક્ષાણાં જીવનાશ્રયઃ ।
ત્વદાજ્ઞાન્તર્ગતઃ સર્વલોકપેષુ ચ માન્યભૂ

ઈશાન: સર્વરુદ્રાણામીશ્વરાન્તકરઃ પ્રભૂઃ ।
જાતો લોકેશવન્દ્યોઽસૌ સર્વદેવાધિપાલકઃ

નમસ્તુભ્યં ભગવતે જગદીશાય કુર્મહે ।
યસ્થાંશભાગાઃ સર્વે હિ જાતા દેવાઃ સહસ્રશઃ

નારદ ઉવાચ
એવ સ્તુતો વિશ્વસૃજા ભગવાનાદિપૂરુષ: ।
લીલાવલોકમાત્રેણાપ્યનુગ્રહમવાસૃજત્

તત્રૈવાભ્યાગતં દૈત્યં હિરણ્યાક્ષં મહાસુરમ્ ।
રુન્ધાનમધ્વનો ભીમં ગદયાતાડયદ્ધરિ:

તદ્‌રક્તપઙ્કદિગ્ધાઙ્ગો ભગવાનાદિપૂરુષઃ ।
ઉદ્ધૃત્ય ધરણીં દેવો દંષ્ટ્રયા લીલયાપ્સુ તામ્

નિવેશ્ય લોકનાથેશો જગામ સ્થાનમાત્મનઃ ।
એતદ્‌ભગવતશ્ચિત્રં ધરણ્યુદ્ધરણં પરમ્

શૃણૂયાદ્ય: પુમાન્ યશ્ચ પઠેચ્ચરિતમુત્તમમ્ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વૈષ્ણવીં ગતિમાપ્નુયાત્

-
ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઅષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં
સંહિતાયામષ્ટમસ્કન્ધે ધરણ્યુદ્ધારવર્ણન નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ