દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 8.3

ભુવનકોશવિસ્તારે સ્વાયમ્ભુવમનુવંશકીર્તનમ્
શ્રીનારાયણ ઉવાચ
મહીં દેવ: પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાસ્થાને ચ નારદ ।
વૈકુણ્ઠલોકમગમદ્‌ બ્રહ્મોવાચ સ્વમાત્મજમ્

સ્વાયમ્ભૂવ મહાબાહો પુત્ર તેજસ્વિનાંવર ।
સ્થાને મહીમયે તિષ્ઠ પ્રજાઃ સૃજ યથોચિતમ્

દેશકાલવિભાગેન યજ્ઞેશં પુરુષં યજ ।
ઉચ્ચાવચપદાર્થૈશ્ચ યજ્ઞસાધનકૈર્વિભો

ધર્મમાચર શાસ્ત્રોક્તં વર્ણાશ્રમનિબન્ધનમ્ ।
એતેન ક્રમયોગેન પ્રજાવૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ

પુત્રાનુત્પાદ્ય ગુણતઃ કીર્ત્યા કાન્ત્યાત્મરૂપિણઃ ।
વિદ્યાવિનયસમ્પન્નાન્ સદાચારવતાં વરાન્

કન્યાશ્ચ દત્ત્વા ગુણવદ્યશોવદ્‌ભ્યઃ સમાહિતઃ ।
મન: સમ્યક્ સમાધાય પ્રધાનપુરુષે પરે

ભક્તિસાધનયોગેન ભગવત્પરિચર્યયા ।
ગતિમિષ્ટાં સદા વન્દ્યાં યોગિનાં ગમિતા ભવાન્

ઇત્યાશ્વાસ્ય મનું પુત્ર પદ્મયોનિઃ પ્રજાપતિ: ।
પ્રજાસર્ગે નિયમ્યામું સ્વધામ પ્રત્યપદ્યત

પ્રજાઃ સૃજત પુત્રેતિ પિતુરાજ્ઞાં સમાદધત્ ।
સ્વાયમ્ભુવઃ પ્રજાસર્ગમકરોત્પૃથિવીપતિઃ

પ્રિયવ્રતોત્તાનપાદૌ મનુપુત્રૌ મહૌજસૌ ।
કન્યાસ્તિસ્રઃ પ્રસૂતાશ્ચ તાસાં નામાનિ મે શૃણુ ॥ ૧૦
આકૂતિઃ પ્રથમા કન્યા દ્વિતીયા દેવહૂતિકા ।
તૃતીયા ચ પ્રસૂતિર્હિ વિખ્યાતા લોકપાવની ॥ ૧૧
આકૂતિં રુચયે પ્રાદાત્કર્દમાય ચ મધ્યમામ્ ।
દક્ષાયાદાત્પ્રસૂતિં ચ યાસાં લોક ઇમાઃ પ્રજાઃ ॥ ૧૨
રુચેઃ પ્રજજ્ઞે ભગવાન્ યજ્ઞો નામાદિપૂરુષઃ ।
આકૂત્યાં દેવહૂત્યાં ચ કપિલોઽસૌ ચ કર્દમાત્ ॥ ૧૩
સાંખ્યાચાર્યઃ સર્વલોકે વિખ્યાતઃ કપિલો વિભુઃ ।
દક્ષાત્પ્રસૂત્યાં કન્યાશ્ચ બહુશો જજ્ઞિરે પ્રજાઃ ॥ ૧૪
યાસાં સન્તાનસમ્ભૂતા દેવતિર્યઙ્નરાદયઃ ।
પ્રસૂતા લોકવિખ્યાતા સર્વે સર્ગપ્રવર્તકાઃ ॥ ૧૫
યજ્ઞશ્ચ ભગવાન્ સ્વાયમ્ભુવમન્વન્તરે વિભુઃ ।
મનું રરક્ષ રક્ષોભ્યો યામૈર્દેવગણૈર્વૃતઃ ॥ ૧૬
કપિલોઽપિ મહાયોગી ભગવાન્ સ્વાશ્રમે સ્થિતઃ ।
દેવહૂત્યૈ પરં જ્ઞાનં સર્વાવિદ્યાનિવર્તકમ્ ॥ ૧૭
સવિશેષં ધ્યાનયોગમધ્યાત્મજ્ઞાનનિશ્ચયમ્ ।
કાપિલં શાસ્ત્રમાખ્યાતં સર્વાજ્ઞાનવિનાશનમ્ ॥ ૧૮
ઉપદિશ્ય મહાયોગી સ યયૌ પુલહાશ્રમમ્ ।
અદ્યાપિ વર્તતે દેવઃ સાંખ્યાચાર્યો મહાશયઃ ॥ ૧૯
યન્નામસ્મરણેનાપિ સાંખ્યયોગશ્ચ સિદ્ધ્યતિ ।
તં વન્દે કપિલં યોગાચાર્યં સર્વવરપ્રદમ્ ॥ ૨૦
એવમુક્તં મનોઃ કન્યાવંશવર્ણનમુત્તમમ્ ।
પઠતાં શૃણ્વતાં ચાપિ સર્વપાપવિનાશનમ્ ॥ ૨૧
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ મનુપુત્રાન્વયં શુભમ્ ।
યદાકર્ણનમાત્રેણ પરં પદમવાપ્નુયાત્ ॥ ૨૨
દ્વીપવર્ષસમુદ્રાદિવ્યવસ્થા યત્સુતૈઃ કૃતા ।
વ્યવહારપ્રસિદ્ધ્યર્થં સર્વભૂતસુખાપ્તયે ॥ ૨૩
ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયામષ્ટમસ્કન્ધે
ભુવનકોશવિસ્તારે સ્વાયમ્ભુવમનુવંશકીર્તનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ