દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 7.24

હરિશ્ચન્દ્રચિન્તાવર્ણનમ્
શૌનક ઉવાચ -
તતઃ કિમકરોદ્‌રાજા ચાણ્દાલસ્ય ગૃહે ગતઃ ।
તદ્‌ બ્રૂહિ સૂતવર્ય ત્વં પૃચ્છતઃ સત્વરં હિ મે

સૂત ઉવાચ -
વિશ્વામિત્રે ગતે વિપ્રે શ્વપચો હૃષ્ટમાનસઃ ।
વિશ્વામિત્રાય તદ્‌ દ્રવ્યં દત્ત્વા બદ્ધ્વા નરેશ્વરમ્

અસત્યો યાસ્યસીત્યુક્ત્વા દણ્ડેનાતાડયત્તદા ।
દણ્ડપ્રહારસમ્ભ્રાન્તમતીવ વ્યાકુલેન્દ્રિયમ્

ઇષ્ટબન્ધુવિયોગાર્તમાનીય નિજપક્કણે ।
નિગડે સ્થાપયિત્વા તં સ્વયં સુષ્વાપ વિજ્વરઃ

નિગડસ્થસ્તતો રાજા વસંશ્ચાણ્ડાલપક્કણે ।
અન્નપાને પરિત્યજ્ય સદા વૈ તદશોચયત્

તન્વી દીનમુખી દૃષ્ટ્વા બાલં દીનમુખં પુરઃ ।
માં સ્મરન્ત્યસુખાવિષ્ટા મોક્ષયિષ્યતિ નૌ નૃપઃ

ઉપાત્તવિત્તો વિપ્રાય દત્ત્વા વિત્તં પ્રતિશ્રુતમ્ ।
રોદમાનં સુતં વીક્ષ્ય માં ચ સમ્બોધયિષ્યતિ

તાતપાર્શ્વં વ્રજામીતિ રુદન્તં બાલકં પુનઃ ।
તાત તાતેતિ ભાષન્તં તથા સમ્બોધયિષ્યતિ

ન સા માં મૃગશાવાક્ષી વેત્તિ ચાણ્ડાલતાં ગતમ્ ।
રાજ્યનાશઃ સુહૃત્ત્યાગો ભાર્યાતનયવિક્રયઃ

તતશ્ચાણ્ડાલતા ચેયમહો દુઃખપરમ્પરા ।
એવં સ નિવસન્નિત્યં સ્મરંશ્ચ દયિતાં સુતમ્

નિનાય દિવસાન્ રાજા ચતુરો વિધિપીડિતઃ ।
અથાહ્નિ પઞ્ચમે તેન નિગડાન્મોચિતો નૃપઃ

ચાણ્ડાલેનાનુશિષ્ટશ્ચ મૃતચૈલાપહારણે ।
ક્રુદ્ધેન પરુષૈર્વાક્યૈર્નિર્ભત્સ્ય ચ પુનઃ પુનઃ

કાશ્યાશ્ચ દક્ષિણે ભાગે શ્મશાનં વિદ્યતે મહત્ ।
તદ્‌રક્ષસ્વ યથાન્યાયં ન ત્યાજ્યં તત્ત્વયા ક્વચિત્

ઇમં ચ જર્જરં દણ્ડં ગૃહીત્વા યાહિ મા ચિરમ્ ।
વીરબાહોરયં દણ્ડ ઇતિ ઘોષસ્વ સર્વતઃ

સૂત ઉવાચ -
કસ્મિંશ્ચિદથ કાલે તુ મૃતચૈલાપહારકઃ ।
હરિશ્ચન્દ્રોઽભવદ્‌રાજા શ્મશાને દદ્‌વશાનુગઃ

ચાણ્ડાલેનાનુશિષ્ટસ્તુ મૃતચૈલાપહારિણા ।
રાજા તેન સમાદિષ્ટો જગામ શવમન્દિરમ્

પુર્યાસ્તુ દક્ષિણે દેશે વિદ્યમાનં ભયાનકમ્ ।
શવમાલ્યસમાકીર્ણં દુર્ગન્ધં બહુધૂમકમ્

શ્મશાનં ઘોરસન્નાદં શિવાશતસમાકુલમ્ ।
ગૃદ્ધ્રગોમાયુસંકીર્ણં શ્વવૃન્દપરિવારિતમ્

અસ્થિસઙ્ઘાતસઙ્કીર્ણં મહાદુર્ગન્ધસંકુલમ્ ।
અર્ધદગ્ધશવાસ્યાનિ વિકસદ્દન્તપંક્તિભિઃ

હસન્તીવાગ્નિમધ્યસ્થકાયસ્યૈવં વ્યવસ્થિતિઃ ।
નાનામૃતસુહૃન્નાદં મહાકોલાહલાકુલમ્

હા પુત્ર મિત્ર હા બન્ધો ભ્રાતર્વત્સ પ્રિયાદ્ય મે ।
હાપ્યતે ભાગિનેયાર્હ હા માતુલ પિતામહ

માતામહ પિતઃ પૌત્ર ક્વ ગતોઽસ્યેહિ બાન્ધવ ।
ઇતિ શબ્દૈઃ સમાકીર્ણં ભૈરવૈઃ સર્વદેહિનામ્

જ્વલન્માંસવસામેદચ્છૂમિતિ ધ્વનિસઙ્કુલમ્ ।
અગ્નેશ્ચટચટાશબ્દો ભૈરવો યત્ર જાયતે

કલ્પાન્તસદૃશાકારં શ્મશાનં તત્સુદારુણમ્ ।
સ રાજા તત્ર સમ્પ્રાપ્તો દુઃખાદેવમશોચત

હા ભૃત્યા મન્ત્રિણો યૂયં ક્વ તદ્‍રાજ્યં કુલોચિતમ્ ।
હા પ્રિય પુત્ર મે બાલ માં ત્યક્ત્વા મન્દભાગ્યકમ્

બ્રાહ્મણસ્ય ચ કોપેન ગતા યૂયં ક્વ દૂરતઃ ।
વિના ધર્મં મનુષ્યાણાં જાયતે ન શુભં ક્વચિત્

યત્‍નતો ધારયેત્તસ્માત્પુરુષો ધર્મમેવ હિ ।
ઇત્યેવં ચિન્તયંસ્તત્ર ચાણ્ડાલોક્તં પુનઃ પુનઃ

મલેન દિગ્ધસર્વાઙ્ગઃ શવાનાં દર્શને વ્રજન્ ।
લકુટાકારકલ્પશ્ચ ધાવંશ્ચાપિ તતસ્તતઃ

અસ્મિઞ્છવ ઇદં મૌલ્યં શતં પ્રાપ્સ્યામિ ચાગ્રતઃ ।
ઇદં મમ ઇદં રાજ્ઞ ઇદં ચાણ્ડાલકસ્ય ચ

ઇત્યેવં ચિન્તયન્ રાજા વ્યવસ્થાં દુસ્તરાં ગતઃ ।
જીર્ણૈકપટસુગ્રન્થિકૃતકન્થાપરિગ્રહઃ

ચિતાભસ્મરજોલિપ્તમુખબાહૂદરાઙ્‌ઘ્રિકઃ ।
નાનામેદોવસામજ્જાલિપ્તપાણ્યઙ્ગુલિઃ શ્વસન્

નાનાશવૌદનકૃતક્ષુન્નિવૃત્તિપરાયણઃ ।
તદીયમાલ્યસંશ્લેષકૃતમસ્તકમણ્ડલઃ

ન રાત્રૌ ન દિવા શેતે હાહેતિ પ્રવદન્મુહુઃ ।
એવં દ્વાદશ માસાસ્તુ નીતા વર્ષશતોપમાઃ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
સપ્તમસ્કન્ધે હરિશ્ચન્દ્રચિન્તાવર્ણનં નામ ચતુર્વિંશોઽધ્યાયઃ