દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 7.21

એતસ્મિન્નન્તરે પ્રાપ્તો વિશ્વામિત્રો મહાતપાઃ ।
અન્તકેન સમઃ ક્રુદ્ધો ધનં સ્વં યાચિતું હૃદા

તમાલોક્ય હરિશ્ચન્દ્રઃ પપાત ભુવિ મૂર્ચ્છિતઃ ।
સ વારિણા તમભ્યુક્ષ્ય રાજાનમિદમબ્રવીત્

ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ રાજેન્દ્ર સ્વાં દદસ્વેષ્ટદક્ષિણામ્ ।
ઋણં ધારયતાં દુઃખમહન્યહનિ વર્ધતે

આપ્યાયમાનઃ સ તદા હિમશીતેન વારિણા ।
અવાપ્ય ચેતનાં રાજા વિશ્વામિત્રમવેક્ષ્ય ચ

પુનર્મોહં સમાપેદે હ્યથ ક્રોધં યયૌ મુનિઃ
સમાશ્વાસ્ય ચ રાજાનં વાક્યમાહ દ્વિજોત્તમઃ

વિશ્વામિત્ર ઉવાચ -
દીયતાં દક્ષિણા સા મે યદિ ધૈર્યમવેક્ષસે ।
સત્યેનાર્કઃ પ્રતપતિ સત્યે તિષ્ઠતિ મેદિની

સત્યે પ્રોક્તઃ પરો ધર્મઃ સ્વર્ગઃ સત્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
અશ્વમેધસહસ્રં તુ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્

અશ્વમેધસહસ્રાદ્ધિ સત્યમેકં વિશિષ્યતે ।
અથવા કિં મમૈતેન પ્રોક્તેનાસ્તિ પ્રયોજનમ્

મદીયાં દક્ષિણાં રાજન્ન દાસ્યતિ ભવાન્યદિ ।
અસ્તાચલગતે હ્યર્કે શપ્સ્યામિ ત્વામતો ધ્રુવમ્

ઇત્યુક્ત્વા સ યયૌ વિપ્રો રાજા ચાસીદ્‌ભયાતુરઃ ।
દુઃખીભૂતોઽવનૌ નિઃસ્વો નૃશંસમુનિનાર્દિતઃ

સૂત ઉવાચ -
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર બ્રાહ્મણો વેદપારગઃ ।
બ્રાહ્મણૈર્બહુભિઃ સાર્ધં નિર્યયૌ સ્વગૃહાદ્‌ બહિઃ

તતો રાજ્ઞી તુ તં દૃષ્ટ્વા આયાન્તં તાપસં સ્થિતમ્ ।
ઉવાચ વાક્યં રાજાનં ધર્માર્થસહિતં તદા

ત્રયાણામપિ વર્ણાનાં પિતા બ્રાહ્મણ ઉચ્યતે ।
પિતૃદ્રવ્યં હિ પુત્રેણ ગ્રહીતવ્યં ન સંશયઃ

તસ્માદયં પ્રાર્થનીયો ધનાર્થમિતિ મે મતિઃ ।
રાજોવાચ -
નાહં પ્રતિગ્રહં કાઙ્ક્ષે ક્ષત્રિયોઽહં સુમધ્યમે

યાચનં ખલુ વિપ્રાણાં ક્ષત્રિયાણાં ન વિદ્યતે ।
ગુરુર્હિ વિપ્રો વર્ણાનાં પૂજનીયોઽસ્તિ સર્વદા

તસ્માદ્‌ ગુરુર્ન યાચ્યઃ સ્યાત્ક્ષત્રિયાણાં વિશેષતઃ ।
યજનાધ્યયનં દાનં ક્ષત્રિયસ્ય વિધીયતે

શરણાગતાનામભયં પ્રજાનાં પ્રતિપાલનમ્ ।
ન ચાપ્યેવં તુ વક્તવ્યં દેહીતિ કૃપણં વચઃ

દદામીત્યેવ મે દેવિ હૃદયે નિહિતં વચઃ ।
અર્જિતં કુત્રચિદ્‌ દ્રવ્યં બ્રાહ્મણાય દદામ્યહમ્

પત્‍ન્યુવાચ -
કાલઃ સમવિષમકરઃ પરિભવસમ્માનમાનદઃ કાલઃ ।
કાલઃ કરોતિ પુરુષં દાતારં યાચિતારં ચ

વિપ્રેણ વિદુષા રાજા ક્રુદ્ધેનાતિબલીયસા ।
રાજ્યાન્નિરસ્તઃ સૌખ્યાચ્ચ પશ્ય કાલસ્ય ચેષ્ટિતમ્

રાજોવાચ -
અસિના તીક્ષ્ણધારેણ વરં જિહ્વા દ્વિધા કૃતા ।
ન તુ માનં પરિત્યજ્ય દેહિ દેહીતિ ભાષિતમ્

ક્ષત્રિયોઽહં મહાભાગે ન યાચે કિઞ્ચિદપ્યહમ્ ।
દદામિ વાહં નિત્યં હિ ભુજવીર્યાર્જિતં ધનમ્

પત્‍ન્યુવાચ -
યદિ તે હિ મહારાજ યાચિતું ન ક્ષમં મનઃ ।
અહં તુ ન્યાયતો દત્તા દેવૈરપિ સવાસવૈઃ

અહં શાસ્યા ચ પત્યા ચ રક્ષ્યા ચૈવ મહાદ્યુતે ।
મન્મૌલ્યં સંગૃહીત્વાથ ગુર્વર્થં સમ્પ્રદીયતામ્

એતદ્વાક્યમુપશ્રુત્ય હરિશ્ચન્દ્રો મહીપતિઃ ।
કષ્ટં કષ્ટમિતિ પ્રોચ્ય વિલલાપાતિદુઃખિતઃ

ભાર્યા ચ ભૂયઃ પ્રાહેદં ક્રિયતાં વચનં મમ ।
વિપ્રશાપાગ્નિદગ્ધત્વાન્નીચત્વમુપયાસ્યસિ

ન દ્યુતહેતોર્ન ચ મદ્યહેતો-
ર્ન રાજ્યહેતોર્ન ચ ભોગહેતોઃ ।
દદસ્વ ગુર્વર્થમતો મયા ત્વં
સત્યવ્રતત્વં સફલં કુરુષ્વ

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
સપ્તમસ્કન્ધે હરિશ્ચન્દ્રોપાખ્યાનવર્ણનં નામ એકવિંશોઽધ્યાયઃ