દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 3.3

વિમાનસ્થૈર્હરાદિભિર્દેવીદર્શનમ્
બ્રહ્મોવાચ
વિમાનં તન્મનોવેગં યત્ર સ્થાનાન્તરે ગતમ્ ।
ન જલં તત્ર પશ્યામો વિસ્મિતાઃ સ્મો વયં તદા

વૃક્ષાઃ સર્વફલા રમ્યાઃ કોકિલારાવમણ્ડિતાઃ ।
મહી મહીધરાઃ કામં વનાન્યુપવનાનિ ચ

નાર્યશ્ચ પુરુષાશ્ચૈવ પશવશ્ચ સરિદ્વરાઃ ।
વાપ્યઃ કૂપાસ્તડાગાશ્ચ પલ્વલાનિ ચ નિર્ઝરાઃ

પુરતો નગરં રમ્યં દિવ્યપ્રાકારમણ્ડિતમ્ ।
યજ્ઞશાલાસમાયુક્તં નાનાહર્મ્યવિરાજિતમ્

પ્રત્યભિજ્ઞા તદા જાતાપ્યસ્માકં પ્રેક્ષ્ય તત્પુરમ્ ।
સ્વર્ગોઽયમિતિ કેનાસૌ નિર્મિતોસ્તિ તદાદ્‌ભુતમ્

રાજાનં દેવસઙ્કાશં વ્રજન્તં મૃગયાં વને ।
અસ્માભિઃ સંસ્થિતા દૃષ્ટા વિમાનોપરિ ચામ્બિકા

ક્ષણાચ્ચચાલ ગગને વિમાનં પવનેરિતમ્ ।
મુહૂર્તાદ્વા તતઃ પ્રાપ્તં દેશે ચાન્યે મનોહરે

નન્દનં ચ વનં તત્ર દૃષ્ટમસ્માભિરુત્તમમ્ ।
પારિજાતતરુચ્છાયાસંશ્રિતા સુરભિઃ સ્થિતા

ચતુર્દન્તો ગજસ્તસ્યાઃ સમીપે સમવસ્થિતઃ ।
અપ્સરસાં તત્ર વૃન્દાનિ મેનકાપ્રભૃતીનિ ચ

ક્રીડન્તિ વિવિધૈર્ભાવૈર્ગાનનૃત્યસમન્વિતૈઃ ।
ગન્ધર્વાઃ શતશસ્તત્ર યક્ષા વિદ્યાધરાસ્તથા

મન્દારવાટિકામધ્યે ગાયન્તિ ચ રમન્તિ ચ
દૃષ્ટઃ શતક્રતુસ્તત્ર પૌલોમ્યા સહિતઃ પ્રભુઃ

વયં તુ વિસ્મિતાશ્ચાસ્મ દૃષ્ટ્વા ત્રૈવિષ્ટપં તદા ।
યાદઃપતિં કુબેરં ચ યમં સૂર્યં વિભાવસુમ્

વિલોક્ય વિસ્મિતાશ્ચાસ્મ વયં તત્ર સુરાન્સ્થિતાન્ ।
તદા વિનિર્ગતો રાજા પુરાત્તસ્માત્સુમણ્ડિતાત્

દેવરાજ ઇવાક્ષોભ્યો નરવાહ્યાવનૌ સ્થિતઃ ।
વિમાનસ્થા વયં તચ્ચ ચચાલ તરસાગતમ્

બ્રહ્મલોકં તદા દિવ્યં સર્વદેવનમસ્કૃતમ્ ।
તત્ર બ્રહ્માણમાલોક્ય વિસ્મિતૌ હરકેશવૌ

સભાયાં તત્ર વેદાશ્ચ સર્વે સાઙ્ગાઃ સ્વરૂપિણઃ ।
સાગરાઃ સરિતશ્ચૈવ પર્વતાઃ પન્નગોરગાઃ

મામૂચતુશ્ચતુર્વક્ત્રઃ કોઽયં બ્રહ્મા સનાતનઃ ।
તાવવોચમહં નૈવ જાને સૃષ્ટિપતિં પતિમ્

કોઽહં કોઽયં કિમર્થં વા ભ્રમોઽયં મમ ચેશ્વરૌ ।
ક્ષણાદથ વિમાનં તચ્ચચાલાશુ મનોજવમ્

કૈલાસશિખરે પ્રાપ્તં રમ્યે યક્ષગણાન્વિતે ।
મન્દારવાટિકારમ્યે કીરકોકિલકૂજિતે

વીણામુરજવાદ્યૈશ્ચ નાદિતે સુખદે શિવે ।
યદા પ્રાપ્તં વિમાનં તત્તદૈવ સદનાચ્છુભાત્

નિર્ગતો ભગવાઞ્છમ્ભુર્વૃષારૂઢસ્ત્રિલોચનઃ ।
પઞ્ચાનનો દશભુજઃ કૃતસોમાર્ધશેખરઃ

વ્યાઘ્રચર્મપરીધાનો ગજચર્મોત્તરીયકઃ ।
પાર્ષ્ણિરક્ષૌ મહાવીરૌ ગજાનનષડાનનૌ

શિવેન સહ પુત્રૌ દ્વૌ વ્રજમાનૌ વિરેજતુઃ ।
નન્દિપ્રભૃતયઃ સર્વે ગણપાશ્ચ વરાશ્ચ તે

જયશબ્દં પ્રયુઞ્જાના વ્રજન્તિ શિવપૃષ્ઠગાઃ ।
તં વીક્ષ્ય શઙ્કરં ચાન્યં વિસ્મિતાસ્તત્ર નારદ

માતૃભિઃ સંશયાવિષ્ટસ્તત્રાહં ન્યવસં મુને ।
ક્ષણાત્તસ્માદ્‌ગિરેઃ શૃઙ્ગાદ્વિમાનં વાતરંહસા

વૈકુણ્ઠસદનં પ્રાપ્તં રમારમણમન્દિરમ્ ।
અસમ્ભાવ્યા વિભૂતિશ્ચ તત્ર દૃષ્ટા મયા સુત

વિસિષ્મિયે તદા વિષ્ણુર્દૃષ્ટ્વા તત્પુરમુત્તમમ્ ।
સદનાગ્રે યયૌ તાવદ્ધરિઃ કમલલોચનઃ

અતસીકુસુમાભાસઃ પીતવાસાશ્ચતુર્ભુજઃ ।
દ્વિજરાજાધિરૂઢશ્ચ દિવ્યાભરણભૂષિતઃ

વીજ્યમાનસ્તદા લક્ષ્મ્યા કામિન્યા ચામરૈઃ શુભૈઃ ।
તં વીક્ષ્ય વિસ્મિતાઃ સર્વે વયં વિષ્ણું સનાતનમ્

પરસ્પરં નિરીક્ષન્તઃ સ્થિતાસ્તસ્મિન્ વરાસને ।
તતશ્ચચાલ તરસા વિમાનં વાતરંહસા

સુધાસમુદ્રઃ સમ્પ્રાપ્તૌ મિષ્ટવારિમહોર્મિમાન્ ।
યાદોગણસમાકીર્ણશ્ચલદ્વીચિવિરાજિતઃ

મન્દારપારિજાતાદ્યૈઃ પાદપૈરતિશોભિતઃ ।
નાનાસ્તરણસંયુક્તો નાનાચિત્રવિચિત્રિતઃ

મુક્તાદામપરિક્લિષ્ટો નાનાદામવિરાજિતઃ ।
અશોકબકુલાખ્યૈશ્ચ વૃક્ષૈઃ કુરુબકાદિભિઃ

સંવૃતઃ સર્વતઃ સૌ‌મ્યૈઃ કેતકીચમ્પકૈર્વૃતઃ ।
કોકિલારાવસઙ્ઘુષ્ટો દિવ્યગન્ધસમન્વિતઃ

દ્વિરેફાતિરણત્કારૈરઞ્જિતઃ પરમાદ્‌ભુતઃ ।
તસ્મિન્દ્વીપે શિવાકારઃ પર્યઙ્કઃ સુમનોહરઃ

રત્‍નાલિખચિતોઽત્યર્થં નાનારત્‍નવિરાજિતઃ ।
દૃષ્ટોઽસ્માભિર્વિમાનસ્થૈર્દૂરતઃ પરિમણ્ડિતઃ

નાનાસ્તરણસંછન્ન ઇન્દ્રચાપસમન્વિતઃ ।
પર્યઙ્કપ્રવરે તસ્મિન્નુપવિષ્ટા વરાઙ્ગના

રક્તમાલ્યામ્બરધરા રક્તગન્ધાનુલેપના ।
સુરક્તનયના કાન્તા વિદ્યુત્કોટિસમપ્રભા

સુચારુવદના રક્તદન્તચ્છદવિરાજિતા ।
રમાકોટ્યધિકા કાન્ત્યા સૂર્યબિમ્બનિભાખિલા

વરપાશાઙ્કુશાભીષ્ટધરા શ્રીભુવનેશ્વરી ।
અદૃષ્ટપૂર્વા દૃષ્ટા સા સુન્દરી સ્મિતભૂષણા

હ્રીઙ્કારજપનિષ્ઠૈસ્તુ પક્ષિવૃન્દૈર્નિષેવિતા ।
અરુણા કરુણામૂર્તિઃ કુમારી નવયૌવના

સર્વશૃઙ્ગારવેષાઢ્યા મન્દસ્મિતમુખામ્બુજા ।
ઉદ્યત્પીનકુચદ્વન્દ્વનિર્જિતામ્ભોજકુડ્‌મલા

નાનામણિગણાકીર્ણભૂષણૈરુપશોભિતા ।
કનકાઙ્ગદકેયૂરકિરીટપરિશોભિતા

કનકચ્છ્રીચક્રતાટઙ્કવિટઙ્કવદનામ્બુજા ।
હૃલ્લેખા ભુવનેશીતિ નામજાપપરાયણૈઃ

સખીવૃન્દૈઃ સ્તુતા નિત્યં ભુવનેશી મહેશ્વરી ।
હૃલ્લેખાદ્યાભિરમરકન્યાભિઃ પરિવેષ્ટિતા

અનઙ્ગકુસુમાદ્યાભિર્દેવીભિઃ પરિવેષ્ટિતા ।
દેવી ષટ્‌કોણમધ્યસ્થા યન્ત્રરાજોપરિ સ્થિતા

દૃષ્ટ્વા તાં વિસ્મિતાઃ સર્વે વયં તત્ર સ્થિતાઽભવન્ ।
કેયં કાન્તા ચ કિં નામ ન જાનીમોઽત્ર સંસ્થિતાઃ

સહસ્રનયના રામા સહસ્રકરસંયુતા ।
સહસ્રવદના રમ્યા ભાતિ દૂરાદસંશયમ્

નાપ્સરા નાપિ ગન્ધર્વી નેયં દેવાઙ્ગના કિલ ।
ઇતિ સંશયમાપન્નાસ્તત્ર નારદ સંસ્થિતાઃ

તદાઽસૌ ભગવાન્વિષ્ણુર્દૃષ્ટ્વા તાં ચારુહાસિનીમ્ ।
ઉવાચામ્બાં સ્વવિજ્ઞાનાત્કૃત્વા મનસિ નિશ્ચયમ્

એષા ભગવતી દેવી સર્વેષાં કારણં હિ નઃ ।
મહાવિદ્યા મહામાયા પૂર્ણા પ્રકૃતિરવ્યયા

દુર્જ્ઞેયાઽલ્પધિયાં દેવી યોગગમ્યા દુરાશયા ।
ઇચ્છા પરાત્મનઃ કામં નિત્યાનિત્યસ્વરૂપિણી

દુરારાધ્યાઽલ્પભાગ્યૈશ્ચ દેવી વિશ્વેશ્વરી શિવા ।
વેદગર્ભા વિશાલાક્ષી સર્વેષામાદિરીશ્વરી

એષા સંહૃત્ય સકલં વિશ્વં ક્રીડતિ સંક્ષયે ।
લિઙ્ગાનિ સર્વજીવાનાં સ્વશરીરે નિવેશ્ય ચ

સર્વબીજમયી હ્યેષા રાજતે સામ્પ્રતં સુરૌ ।
વિભૂતયઃ સ્થિતાઃ પાર્શ્વે પશ્યતાં કોટિશઃ ક્રમાત્

દિવ્યાભરણભૂષાઢ્યા દિવ્યગન્ધાનુલેપનાઃ ।
પરિચર્યાપરાઃ સર્વાઃ પશ્યતાં બ્રહ્મશઙ્કરૌ

ધન્યા વયં મહાભાગાઃ કૃતકૃત્યાઃ સ્મ સામ્પ્રતમ્ ।
યદત્ર દર્શનં પ્રાપ્તં ભગવત્યાઃ સ્વયં ત્વિદમ્

તપસ્તપ્તં પુરા યત્‍નાત્તસ્યેદં ફલમુત્તમમ્ ।
અન્યથા દર્શનં કુત્ર ભવેદસ્માકમાદરાત્

પશ્યન્તિ પુણ્યપુઞ્જા યે યે વદાન્યાસ્તપસ્વિનઃ ।
રાગિણો નૈવ પશ્યન્તિ દેવીં ભગવતીં શિવામ્

મૂલપ્રકૃતિરેવૈષા સદા પુરુષસઙ્ગતા ।
બ્રહ્માણ્ડં દર્શયત્યેષા કૃત્વા વૈ પરમાત્મને

દ્રષ્ટાઽસૌ દૃશ્યમખિલં બ્રહ્માણ્ડં દેવતાઃ સુરૌ ।
તસ્યૈષા કારણં સર્વા માયા સર્વેશ્વરી શિવા

ક્વાહં વા ક્વ સુરાઃ સર્વે રમ્ભાદ્યાઃ સુરયોષિતઃ ।
લક્ષાંશેન તુલામસ્યા ન ભવામઃ કથઞ્ચન

સૈષા વરાઙ્ગના નામ યા વૈ દૃષ્ટા મહાર્ણવે ।
બાલભાવે મહાદેવી દોલયન્તીવ માં મુદા

શયનં વટપત્રે ચ પર્યઙ્કે સુસ્થિરે દૃઢે ।
પાદાઙ્ગુષ્ઠં કરે કૃત્વા નિવેશ્ય મુખપઙ્કજે

લેલિહન્તઞ્ચ ક્રીડન્તમનેકૈબાલચેષ્ટિતૈઃ ।
રમમાણં કોમલાઙ્ગં વટપત્રપુટે સ્થિતમ્

ગાયન્તી દોલયન્તી ચ બાલભાવાન્મયિ સ્થિતે ।
સેયં સુનિશ્ચિતં જ્ઞાતં જાતં મે દર્શનાદિવ

કામં નો જનની સૈષા શૃણુ તં પ્રવદામ્યહમ્ ।
અનુભૂતં મયા પૂર્વં પ્રત્યભિજ્ઞા સમુત્થિતા

ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
તૃતીયસ્કન્ધે વિમાનસ્થૈર્હરાદિભિર્દેવીદર્શનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ