દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 1.13

પુરૂરવસ ઉર્વશ્યાશ્ચ ચરિત્રવર્ણનમ્
સૂત ઉવાચ
સુદ્યુને તુ દિવં યાતે રાજ્યં ચક્રે પુરૂરવાઃ ।
સગુણશ્ચ સુરૂપશ્ચ પ્રજારઞ્જનતત્પરઃ

પ્રતિષ્ઠાને પુરે રમ્યે રાજ્યં સર્વનમસ્કૃતમ્ ।
ચકાર સર્વધર્મજ્ઞઃ પ્રજારક્ષણતત્પરઃ

મન્ત્રઃ સુગુપ્તસ્તસ્યાસીત્પરત્રાભિજ્ઞતા તથા ।
સદૈવોત્સાહશક્તિશ્ચ પ્રભુશક્તિસ્તથોત્તમા

સામદાનાદયઃ સર્વે વશગાસ્તસ્ય ભૂપતેઃ ।
વર્ણાશ્રમાન્સ્વધર્મસ્થાન્કુર્વન્ રાજ્યં શશાસ હ

યજ્ઞાંશ્ચ વિવિધાંશ્ચક્રે સ રાજા બહુદક્ષિણાન્ ।
દાનાનિ ચ પવિત્રાણિ દદાવથ નરાધિપઃ

તસ્ય રૂપગુણૌદાર્યશીલદ્રવિણવિક્રમાન્ ।
શ્રુત્વોર્વશી વશીભૂતા ચકમે તં નરાધિપમ્

બ્રહ્મશાપાભિતપ્તા સા માનુષં લોકમાસ્થિતા ।
ગુણિનં તં નૃપં મત્વા વરયામાસ માનિની

સમયં ચેદૃશં કૃત્વા સ્થિતા તત્ર વરાઙ્ગના ।
એતાવુરણકૌ રાજન્ન્યસ્તૌ રક્ષસ્વ માનદ

ઘૃતં મે ભક્ષણં નિત્યં નાન્યત્કિઞ્ચિન્નૃપાશનમ્ ।
નેક્ષે ત્વાં ચ મહારાજ નગ્નમન્યત્ર મૈથુનાત્

ભાષાબન્ધસ્ત્વયં રાજન્ યદિ ભગ્નો ભવિષ્યતિ ।
તદા ત્યક્ત્વા ગમિષ્યામિ સત્યમેતદ્‌બ્રવીમ્યહમ્

અઙ્ગીકૃતં ચ તદ્‌રાજ્ઞા કામિન્યા ભાષિતં તુ યત્ ।
સ્થિતા ભાષણબન્ધેન શાપાનુગહકામ્યયા

રેમે તદા સ ભૂપાલો લીનો વર્ષગણાન્બહૂન્ ।
ધર્મકર્માદિકં ત્યક્ત્વા ચોર્વશ્યા મદમોહિતઃ

એકચિત્તસ્તુ સઞ્જાતસ્તન્મનસ્કો મહીપતિઃ ।
ન શશાક તયા હીનઃ ક્ષણમપ્યતિમોહિતઃ

એવં વર્ષગણાન્તે તુ સ્વર્ગસ્થઃ પાકશાસનઃ ।
ઉર્વશીં નાગતાં દૃષ્ટ્વા ગન્ધર્વાનાહ દેવરાટ્

ઉર્વશીમાનયધ્વં ભો ગન્ધર્વાઃ સર્વ એવ હિ ।
હૃત્વોરણૌ ગૃહાત્તસ્ય ભૂપતેઃ સમયે કિલ

ઉર્વશીરહિતં સ્થાનં મદીયં નાતિશોભતે ।
યેન કેનાપ્યુપાયેન તામાનયત કામિનીમ્

ઇત્યુક્તાસ્તેઽથ ગન્ધર્વા વિશ્વાવસુપુરોગમાઃ ।
તતો ગત્વા મહાગાઢે તમસિ પ્રત્યુપસ્થિતે

જહ્રુસ્તાવુરણૌ દેવા રમમાણં વિલોક્ય તમ્ ।
ચક્રન્દતુસ્તદા તૌ તુ હ્રિયમાણૌ વિહાયસા

ઉર્વશી તદુપાકર્ણ્ય ક્રન્દિતં સુતયોરિવ ।
કુપિતોવાચ રાજાનં સમયોઽયં કૃતો મયા

નષ્ટાહં તવ વિશ્વાસાદ્ધૃતૌ ચોરૈર્મમોરણૌ ।
રાજન્પુત્રસમાવેતૌ ત્વં કિં શેષે સ્ત્રિયા સમઃ

હતાસ્મ્યહં કુનાથેન નપુંસા વીરમાનિના ।
ઉરણૌ મે ગતૌ ચાદ્ય સદા પ્રાણપ્રિયૌ મમ

એવં વિલપ્યમાનાં તાં દૃષ્ટ્વા રાજા વિમોહિતઃ ।
નગ્ન એવ યયૌ તૂર્ણં પૃષ્ઠતઃ પૃથિવીપતિઃ

વિદ્યુત્પ્રકાશિતા તત્ર ગન્ધર્વૈર્નૃપવેશ્મનિ ।
નગ્નભૂતસ્તયા દૃષ્ટો ભૂપતિર્ગન્તુકામયા

ત્યક્ત્વોરણૌ ગતાઃ સર્વે ગન્ધર્વાઃ પથિ પાર્થિવઃ ।
નગ્નો જગ્રાહ તૌ શ્રાન્તો જગામ સ્વગૃહં પ્રતિ

તદોર્વશીં ગતાં દૃષ્ટ્વા વિલલાપાતિદુઃખિતઃ ।
નગ્નં વીક્ષ્ય પતિં નારી ગતા સા વરવર્ણિની

ક્રન્દન્સ દેશદેશેષુ બભ્રામ નૃપતિઃ સ્વયમ્ ।
તચ્ચિત્તો વિહ્વલઃ શોચન્વિવશઃ કામમોહિતઃ

ભ્રમન્વૈ સકલાં પૃથ્વીં કુરુક્ષેત્રે દદર્શ તામ્ ।
દૃષ્ટ્વા સંહૃષ્ટવદનઃ પ્રાહ સૂક્તં નૃપોત્તમઃ

અયે જાયે તિષ્ઠ તિષ્ઠ ઘોરે ન ત્યક્તુમર્હસિ ।
માં ત્વં ત્વન્મનસં કાન્તં વશગં ચાપ્યનાગસમ્

સ દેહોઽયં પતત્યત્ર દેવિ દૂરં હૃતસ્ત્વયા ।
ખાદન્ત્યેનં વૃકાઃ કાકાસ્ત્વયા ત્યક્તં વરોરુ યત્

એવં વિલપમાનં તં રાજાનં પ્રાહ ચોર્વશી ।
દુઃખિતં કૃપણં શ્રાન્તં કામાર્તં વિવશં ભૃશમ્

ઉર્વશ્યુવાચ
મૂર્ખોઽસિ નૃપશાર્દૂલ જ્ઞાનં કુત્ર ગતં તવ ।
ક્વાપિ સખ્યં ન ચ સ્ત્રીણાં વૃકાણામિવ પાર્થિવ

ન વિશ્વાસો હિ કર્તવ્યઃ સ્ત્રીષુ ચૌરેષુ પાર્થિવૈઃ ।
ગૃહં ગચ્છ સુખં ભુંક્ષ્વ મા વિષાદે મનઃ કૃથાઃ

ઇત્યેવં બોધિતો રાજા ન વિવેદાતિમોહિતઃ ।
દુઃખં ચ પરમં પ્રાપ્તઃ સ્વૈરિણીસ્નેહયન્ત્રિતઃ

સૂત ઉવાચ
ઇતિ સર્વં સમાખ્યાતમુર્વશીચરિતં મહત્ ।
વેદે વિસ્તરિતં ચૈતત્સંક્ષેપાત્કથિતં મયા

ઇતિ શ્રીમદ્દેવીભાગવતે મહાપુરાણેઽષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સહિતાયાં પ્રથમસ્કન્ધે
પુરૂરવસ ઉર્વશ્યાશ્ચ ચરિત્રવર્ણનં નામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ