દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 1

શ્રીદુર્ગાદેવ્યૈ નમઃ
શ્રીમદ્દેવીભાગવતમાહાત્મ્યમ્
સૃષ્ટી યા સર્ગરૂપા જગદવનવિધૌ પાલિની યા ચ રૌદ્રી
સંહારે ચાપિ યસ્યા જગદિદમખિલં ક્રીડનં યાઽપરાખ્યા ।
પશ્યન્તી મધ્યમાઽથો તદનુ ભગવતી વૈખરીવર્ણરૂપા
સાઽસ્મદ્વાચં પ્રસન્ના વિધિહરિગિરિશારાધિતાઽલઙ્કરોતુ

નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં વ્યાસં તતો જયમુદીરયેત્

ઋષય ઊચુઃ।
સૂત જીવ સમા બહ્વીર્યસ્ત્વં શ્રાવયસીહ નઃ ।
કથા મનોહરાઃ પુણ્યા વ્યાસશિષ્ય મહામતે

સર્વપાપહરં પુણ્યં વિષ્ણોશ્ચરિતમદ્ભુતમ્ ।
અવતાર કથોપેતમસ્માભિર્ભક્તિતઃ શ્રુતમ્

શિવસ્ય ચરિતં દિવ્યં ભસ્મરુદ્રાક્ષયોસ્તથા ।
સેતિહાસં ચ માહાત્મ્યં શ્રુતં તવ મુખામ્બુજાત્

અધુના શ્રોતુમિચ્છામઃ પાવનાત્પાવનં પરમ્ ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં નૄણામનાયાસેન સર્વશઃ

તત્ત્વં બ્રૂહિ મહાભાગ યેન સિદ્ધ્યન્તિ માનવાઃ ।
કલાવપિ વરં ત્વત્તો ન વિદ્યઃ સંશયચ્છિદમ્ ॥ ૭ ।
સૂત ઉવાચ।
સાધુ પૃષ્ટં મહાભાગા લોકાનાં હિતકામ્યયા ।
સર્વશાસ્ત્રસ્ય યત્સારં તો વક્ષ્યામ્યશેષતઃ

તાવદ્ગર્જન્તિ તીર્થાનિ પુરાણાનિ વ્રતાનિ ચ ।
યાવન્ન શ્રૂયતે સમ્યગ્દેવીભાગવતં નરૈઃ

તાવત્પાપાટવી નૄણાં ક્લેશદાઽદભ્રકણ્ટકા ।
યાવન્ન પરશુઃ પ્રાપ્તો દેવીભાગવતાભિધઃ

તાવત્ક્લેશાવહં નૄણામુપસર્ગમહાતમઃ ।
યાવન્નૈવોદયં પ્રાપ્તો દેવીભાગવતોષ્ણગુઃ

ઋષય ઊચુઃ।
સૂત સૂત મહાભાગ વદ નો વદતાંવર ।
કીદૃશં તત્પુરાયણં હિ વિધિસ્તચ્છ્રવણે ચ કઃ

કતિભિર્વાસરૈરેતચ્છ્રોતવ્યં કિં ચ પૂજનમ્ ।
કૈર્માનવૈઃ શ્રુતં પૂર્વં કાન્કાન્કામાનવાપ્નુયુઃ

સૂત ઉવાચ।
વિષ્ણોરંશો મુનિર્જાતઃ સત્યવત્યાં પરાશરાત્ ।
વિભજ્ય વેદાંશ્ચતુરઃ શિષ્યાનધ્યાપયત્પુરા

વ્રાત્યાનાં દ્વિજબન્ધૂનાં વેદેષ્વનધિકારિણામ્ ।
સ્ત્રીણાં દુર્મેધસાં નૄણાં ધર્મજ્ઞાનં કથં ભવેત્

વિચાર્યૈતત્તુ મનસા ભગવાન્બાદરાયણઃ ।
પુરાણં સંહિતાં દધ્યૌ તેષાં ધર્મવિધિત્સયા

અષ્ટાદશ પુરાણાનિ સ કૃત્વા ભગવાન્મુનિઃ ।
મામેવાધ્યાપયામાસ ભારતાખ્યાનમેવ ચ

દેવીભાગવતં તત્ર પુરાણં ભોગમોક્ષદમ્ ।
સ્વયં તુ શ્રાવયામાસ જનમેજયભૂપતિમ્

પૂર્વં યસ્ય પિતા રાજા પરીક્ષિત્તક્ષકાહિના ।
સંદષ્ટસ્તસ્ય સંશુદ્ધ્યૈ રાજ્ઞા ભાગવતં શ્રુતમ્

નવભિર્દિવસૈ: શ્રીમદ્વેદવ્યાસમુખામ્બુજાત્ ।
ત્રૈલોક્યમાતરં દેવીં પૂજયિત્વા વિધાનતઃ ॥ ૨૦ ।
નવાહ યજ્ઞે સમ્પૂર્ણે પરીક્ષિદપિ ભૂપતિઃ ।
દિવ્યરૂપધરો દેવ્યાઃ સાલોક્યં તત્ક્ષણાદગાત્

પિતુર્દિવ્યાં ગતિ રાજા વિલોક્ય જનમેજયઃ ।
વ્યાસં મુનિં સમભ્યર્ચ્ય પરાં મુદમવાપ હ

અષ્ટાદશપુરાણાનાં મધ્યે સર્વોત્તમં પરમ્ ।
દેવીભાગવતં નામ ધર્મકામાર્થમોક્ષદમ્

યે શૃણ્વન્તિ સદા ભક્ત્યા દેવ્યા ભાગવતીં કથામ્ ।
તેષાં સિદ્ધિર્ન દૂરસ્થા તસ્માત્સેવ્યા સદા નૃભિઃ

દિનમર્દ્ધં તદર્ધં વા મુહૂર્તં ક્ષણમેવ વા ।
યે શૃણ્વન્તિ નરા ભક્ત્યા ન તેષાં દુર્ગતિઃ ક્વચિત્ ॥
સર્વયજ્ઞેષુ તીર્થેષુ સર્વદાનેષુ યત્ફલમ્ ।
સકૃત્પુરાણશ્રવણાત્તત્ફલં લભતે નરઃ

કૃતા દો બહવો ધર્માઃ કલૌ ધર્મસ્તુ કેવલમ્ ।
પુરાણશ્રવણાદન્યો વિદ્યતે નાપરો નૃણામ્

।
ધર્માચારવિહીનાનાં કલાવલ્પાયુષાં નૃણામ્ ।
વ્યાસો હિતાય વિદધે પુરાણાખ્યં સુધારસમ્

સુધાં પિબન્નેક એવ નરઃ સ્યાદજરામરઃ ।
દેવ્યાઃ કથામૃતં કુર્યાત્કુલમેવાજરામરમ્

માસાનાં નિયમો નાત્ર દિનાનાં નિયમોઽપિ ન ।
સદા સેવ્યં સદા સેવ્યં દેવીભાગવતં નરૈઃ

આશ્વિને મધુમાસે વા તપોમાસે શુચૌ તથા ।
ચતુર્ષુ નવરાત્રેષુ વિશેષાત્ફલદાયકમ્

અતો નવાહયજ્ઞોઽયં સર્વસ્માત્પુણ્યકર્મણઃ ।
ફલાધિકપ્રદાનેન પ્રોક્તઃ પુણ્યપ્રદો નૃણામ્

યે દુર્હૃદઃ પાપરતા વિમૂઢા મિત્રદ્રુહો વેદવિનિંદકાશ્ચ ।
હિંસારતા નાસ્તિકમાર્ગસક્તા નવાહયજ્ઞેન પુનંતિ તે કલૌ

પરસ્વદારાહણેતિઽલુબ્ધા યે વૈ નરાઃ કલ્મષભારભાજઃ ।
ગોદેવતા બ્રાહ્મણભક્તિહીના નવાહજ્ઞેન ભવન્તિ શુદ્ધાઃ

તપોભિરુગ્રૈર્વ્રતતીર્થસેવનૈર્દાનૈરનેકૈર્નિયમૈર્મખૈશ્ચ ।
હુતૈર્જપૈર્યચ્ચ ફલેન લભ્યતે નવાહયજ્ઞેન તદાપ્યતે નૃણામ્

તથા ન ગઙ્ગા ન ગયા ન કાશી ન નૈમિષં નો મથુરા ન પુષ્કરમ્ ।
પુનાતિ સદ્યો બદરીવનં નો યથા હિ દેવીમખ એષ વિપ્રાઃ

અતો ભાગવતં દેવ્યાઃ પુરાણં પરતઃ પરમ્ ।
ધર્માર્થકામમોક્ષાણામુત્તમં સાધનં મતમ્

આશ્વિનસ્ય સિતે પક્ષે કન્યારાશિગતે રવૌ ।
મહાષ્ટમ્યાં સમભ્યર્ચ્ય હૈકસિંહાસનસ્થિતમ્

દેવીપ્રીતિપદં ભક્ત્યા શ્રીભાગવતપુસ્તકમ્ ।
દદ્યાદ્વિપ્રાય યોગ્યાય સ દેવ્યાઃ પદવીં લભેત્

દેવી ભાગવતસ્યાપિ શ્લોકં શ્લોકાર્દ્ધમેવ વા ।
ભક્ત્યા યશ્ચ પઠેન્નિત્યં સ દેવ્યાઃ પ્રીતિભાગ્ભવેત્ ॥
ઉપસર્ગભવં ઘોરં મહામારીસમુદ્ભવમ્ ।
ઉત્પાતાનખિલાંશ્ચાપિ હંતિ શ્રવણમાત્રતઃ

બાલગ્રહકૃતં યચ્ચ ભૂતપ્રેતકૃતં ભયમ્ ।
દેવીભાગવતસ્યાસ્ય શ્રવણાદ્યાતિ દૂરતઃ

યસ્તુ ભાગવતં દેવ્યાઃ પઠેદ્ભક્ત્યા શૃણોતિ વા ।
ધર્મમર્થં ચ કામં ચ મોક્ષં ચ લભતે નરઃ

શ્રવણાદ્વસુદેવોઽસ્ય પ્રસેનાન્વેષણે ગતમ્ ।
ચિરાયિતં પ્રિયં પુત્રં કૃષ્ણં લબ્ધ્વા મુમોદ હ

ય એતાં શૃણુયાદ્ભક્ત્યા શ્રીમદ્ભાગવતીં કથામ્ ।
ભુક્તિં મુક્તિં સ લભતે ભક્ત્યા યશ્ચ પઠેદિમામ્ ॥
અપુત્રો લભતે પુત્રં દરિદ્રો ધનવાન્ભવેત્ ।
રોગી રોગાત્પ્રમુચ્યેત શ્રુત્વા ભાગવતામૃતમ્

વંધ્યા વા કાકવંધ્યા વા મૃતવત્સા ચ યાઙ્ગના ।
દેવીભાગવતં શ્રુત્વા લભેત્પુત્રં ચિરાયુષમ્

પૂજિતં યદ્ગૃહે નિત્યં શ્રીભાગવતપુસ્તકમ્ ।
તદ્ગૃહં તીર્થંભૂતં હિ વસતાં પાપનાશકમ્

અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં નવમ્યાં ભક્તિસંયુતઃ ।
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સ સિદ્ધિં લભતે પરામ્

પઠન્દ્વિજો વેદવિદગ્રણીર્ભવેદ્વાહુપ્રજાતો ધરણીપતિઃ સ્યાત્ ।
વૈશ્યઃ પઠન્વિત્તસમૃદ્ધિમેતિ શૂદ્રોઽપિ શૃણ્વન્સ્વકૃતોત્તમઃ સ્યાત્

ઇતિ શ્રીસ્કન્દ પુરાણે માનસખણ્ડે દેવીભાગવતમાહાત્મ્યે પ્રથમોઽધ્યાયઃ