દેવી ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 1.1

ૐ સર્વચૈતન્યરૂપાં તાં આદ્યાં વિદ્યાં ચ ધીમહિ ।
બુદ્ધિં યા નઃ પ્રચોદયાત્

શૌનક ઉવાચ -
સૂત સૂત મહાભાગ ધન્યોઽસિ પુરુષર્ષભ ।
યદધીતાસ્ત્વયા સમ્યક્ પુરાણસંહિતાઃ શુભાઃ

અષ્ટાદશ પુરાણાનિ કૃષ્ણેન મુનિનાનઘ ।
કથિતાનિ સુદિવ્યાનિ પઠિતાનિ ત્વયાનઘ

પઞ્ચલક્ષણયુક્તાનિ સરહસ્યાનિ માનદ ।
ત્વયા જ્ઞાતાનિ સર્વાણિ વ્યાસાત્સત્યવતીસુતાત્

અસ્માકં પુણ્યયોગેન પ્રાપ્તસ્ત્વં ક્ષેત્રમુત્તમમ્ ।
દિવ્યં વિશ્વસનં પુણ્યં કલિદોષવિવર્જિતમ્

સમાજોઽયં મુનીનાં હિ શ્રોતુકામોઽસ્તિ પુણ્યદામ્ ।
પુરાણસંહિતાં સૂત બ્રૂહિ ત્વં નઃ સમાહિતઃ

દીર્ઘાયુર્ભવ સર્વજ્ઞ તાપત્રયવિવર્જિતઃ ।
કથયાદ્ય મહાભાગ પુરાણં બ્રહ્મસમ્મિતમ્

શ્રોત્રેન્દ્રિયયુતાઃ સૂત નરાઃ સ્વાદવિચક્ષણાઃ ।
ન શૃણ્વન્તિ પુરાણાનિ વઞ્ચિતા વિધિના હિ તે

યથા જિહ્વેન્દ્રિયાહ્લાદઃ ષડ્‌રસૈઃ પ્રતિપદ્યતે ।
તથા શ્રોત્રેન્દ્રિયાહ્લાદો વચોભિઃ સુધિયાં સ્મૃતઃ

અશ્રોત્રાઃ ફણિનઃ કામં મુહ્યન્તિ હિ નભોગુણૈઃ ।
સકર્ણા યે ન શૃણ્વન્તિ તેઽપ્યકર્ણાઃ કથં ન ચ

અતઃ સર્વે દ્વિજાઃ સૌમ્ય શ્રોતુકામાઃ સમાહિતાઃ ।
વર્તન્તે નૈમિષારણ્યે ક્ષેત્રે કલિભયાર્દિતાઃ

યેન કેનાપ્યુપાયેન કાલાતિવાહનં સ્મૃતમ્ ।
વ્યસનૈરિહ મૂર્ખાણાં બુધાનાં શાસ્ત્રચિન્તનૈઃ

શાસ્ત્રાણ્યપિ વિચિત્રાણિ જલ્પવાદયુતાનિ ચ ।
ત્રિવિધાનિ પુરાણાનિ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ ।
વિતાણ્ડાચ્છલયુક્તાનિ ગર્વામર્ષકરાણિ ચ ।
નાનાર્થવાદયુક્તાનિ હેતુમન્તિ બૃહન્તિ ચ

સાત્ત્વિકં તત્ર વેદાન્તં મીમાંસા રાજસં મતમ્ ।
તામસં ન્યાયશાસ્ત્રં ચ હેતુવાદાભિયન્ત્રિતમ્

તથૈવ ચ પુરાણાનિ ત્રિગુણાનિ કથાનકૈઃ ।
કથિતાનિ ત્વયા સૌમ્ય પઞ્ચલક્ષણવન્તિ ચ

તત્ર ભાગવતં પુણ્યં પઞ્ચમં વેદસમ્મિતમ્ ।
કથિતં યત્ત્વયા પૂર્વં સર્વલક્ષણસંયુતમ્

ઉદ્દેશમત્રેણ તદા કીર્તિતં પરમાદ્‌ભુતમ્ ।
મુક્તિપ્રદં મુમુક્ષૂણાં કામદં ધર્મદં તથા

વિસ્તરેણ તદાખ્યાહિ પુરાણોત્તમમાદરાત્ ।
શ્રોતુકામા દ્વિજાઃ સર્વે દિવ્યં ભાગવતં શુભમ્

ત્વં તુ જાનાસિ ધર્મજ્ઞ પૌરાણીં સંહિતાં કિલ ।
કૃષ્ણોક્તાં ગુરુભક્તત્વાત્ સમ્યક્ સત્ત્વગુણાશ્રયઃ

શ્રુતાન્યન્યાનિ સર્વજ્ઞ ત્વન્મુખાન્નિઃસૃતાનિ ચ ।
નૈવ તૃપ્તિં વ્રજામોઽદ્ય સુધાપાનેઽમરા યથા

ધિક્સુધાં પિબતાં સૂત મુક્તિર્નૈવ કદાચન ।
પિબન્ભાગવતં સદ્યો નરો મુચ્યેત સઙ્કટાત્

સુધાપાનનિમિત્તં યત્ કૃતા યજ્ઞાઃ સહસ્રશઃ ।
ન શાન્તિમધિગચ્છામઃ સૂત સર્વાત્મના વયમ્

મખાનાં હિ ફલં સ્વર્ગઃ સ્વર્ગાત્પ્રચ્યવનં પુનઃ ।
એવં સંસારચક્રેઽસ્મ્નિન્ ભ્રમણં ચ નિરન્તરમ્

વિના જ્ઞાનેન સર્વજ્ઞ નૈવ મુક્તિઃ કદાચન ।
ભ્રમતાં કાલચક્રેઽત્ર નરાણાં ત્રિગુણાત્મકે

અતઃ સર્વરસોપેતં પુણ્યં ભાગવતં વદ ।
પાવનં મુક્તિદં ગુહ્યં મુમુક્ષૂણાં સદા પ્રિયમ્

ઇતિ શ્રીમદ્‌દેવીભાગવતે મહાપુરાણે અષ્ટાદશસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં
પ્રથમસ્કન્ધે શૌનકપ્રશ્નો નામ પ્રથમોઽધ્યાયઃ