દશભૂમિકસૂત્ર · અધ્યાય 9

8 અચલા નામ અષ્ટમી ભૂમિઃ ।
ઉપક્રમગાથાઃ ।
એવ શ્રુત્વ ચરણં વિદુન શ્રેષ્ઠં દેવસંઘ મુદિતા મરુપતિશ્ચ ।
બોધિસત્ત્વ બહવો જગદ્ધિતૈષિ પૂજયન્તિ સુગતં જિનસુતાંશ્ચ

પુષ્પમાલ્ય રુચિરા ધ્વજાપતાકા ગન્ધચૂર્ણ રુચિરા રતનવસ્ત્રા ।
છત્ર નૈકરુચિરાન્ મણિપ્રત્યુપ્તાન્ હારમેઘપ્રવરાનભિસૃજન્તિ

મનોજ્ઞઘોષમધુરં સુરવન્દૂ મુક્ત નૈકતુરિયપ્રવરનાટાન્ ।
પૂજનાર્થિ જિનપુત્ર સુગતાંશ્ચ વર્ણશ્રેષ્ઠ મુનિનો ઉદાહરન્તિ

સર્વિ દર્શિ વૃષભી દ્વિપાદશ્રેષ્ઠો દર્શિ બુદ્ધવિષયં જગદ્ધિતાર્થમ્ ।
શબ્દમેઘ રુચિરાન્ પ્રતાડમાનાસ્તૂર્યતાલ વિવિધાસ્તદ પ્રમુક્તાઃ

વાલકોટિ સુગતાઃ શતસહસ્રા ગઙ્ગાકોટિ નયુતા રજવિશિષ્ટાઃ ।
ક્ષેમમપ્રતિસમાઃ પ્રવરશ્રેષ્ઠં દેશયન્તિ વૃષભી વિરજધર્મમ્

પ્રેત તિર્ય નરકા મનુજદેવાઃ યક્ષ રક્ષ ભુજગા અસુરસંઘા ।
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... નાનકર્મવિષયે સમનુભોન્તિ

સર્વક્ષેત્રવિષયે ધુતરજાનાં ચક્ર શ્રેષ્ઠપ્રવરં તદનિર્વૃત્તમ્ ।
દેશયન્તિ મધુરં સુગતઘોષં સંજ્ઞચિત્ત જગતસ્તથ વિચારન્

સત્ત્વકાયિ સુગતા વિવિધક્ષેત્રા ક્ષેત્રિ સત્ત્વપ્રવરાઃ પુનવિપાકાઃ ।
દેવમાનુષગતી તથ વિચિત્રા જ્ઞાત્વ સર્વ સુગતો ભણતિ ધર્મમ્

સૂક્ષ્મસંજ્ઞ ભવતિ વિપુલક્ષેત્રે વિપુલસંજ્ઞ ભવતિ રજનિમિત્તે ।
એવમાદિ વિવિધાં સુગત-ઋદ્ધિં સર્વલોક ભણતો ન ક્ષેપયેયુઃ

ઈદ્દશં વચમાહાત્મ્યં વચિત્વા મધુરસ્વરમ્ ।
પ્રશાન્તા પરિષત્પ્રીતા પ્રેક્ષતે વદતાં વરમ્

પ્રશાન્ત પર્ષદં જ્ઞાત્વા મોક્ષચન્દ્રો ઽબ્રવીત્પુનઃ ।
અષ્ટમ્યા ભૂમિ-આકારાં પ્રવેશં ચ નિદર્શય

ઉપસંહારગાથાઃ ।
તે ભૂમ્ય સપ્તસુ વિશોધિત પ્રજ્ઞુપાયા માર્ગા સુસંભૃત મહાપ્રણિધાનબદ્ધાઃ ।
સુપ્રતિષ્ઠિતા નરવરાઃ કુશલોપપેતા જ્ઞાનાભિલાષિ વિદુ અષ્ટમિમાક્રમન્તિ

તે પુણ્યજ્ઞાનુપગતાઃ કૃપમૈત્રયુક્તા જ્ઞાનાપ્રમાણપથગાઃ ખગબુદ્ધિકલ્પાઃ ।
શ્રુતધર્મ નિશ્ચિતબલોપગતા મહર્ષી ક્ષાન્તિં લભન્તિ અનુત્પાદપ્રશાન્તિસૂક્ષ્મામ્

આદાવજાત અનુત્પાદ અલક્ષણં ચ અસંભૂતતમવિનષ્ટત ચાપ્રવૃત્તમ્ ।
ભાવસ્વભાવવિગતા તથતાવિકલ્પા મમ ચિત્તચારવિગતાઃ ખગતુલ્યકલ્પાઃ

તે એવ ક્ષાન્તિસમન્વાગત નિષ્પ્રપઞ્ચા ગમ્ભીરચાલ્ય વિદુ શાન્તવિચારપ્રાપ્તાઃ ।
દુર્જ્ઞેય સર્વજગતારહપ્રત્યયૈશ્ચ ચિત્તં નિમિત્તગ્રહસંજ્ઞવિભાવિતત્વાત્

એવં સ્થિતાનમનુચિન્તવિકલ્પ નાસ્તિ ભિક્ષુર્નિરોધ્યુપગતો ઽપપ્રકલ્પપ્રાપ્તઃ ।
સ્વપ્નોઘપ્રાપ્ત પ્રતિબુદ્ધ તથાવિકલ્પા બ્રહ્માપુરે રતિસઙ્ગરહિતો તથૈવ

પૂર્વાધિષ્ઠાન સુગતા પુન ચોદયન્તિ એષા સ ક્ષાન્તિ પરમા સુગતાભિષેકે ।
અસ્માકુ જ્ઞાન વિપુલં વરબુદ્ધધર્મા તે તુભ્ય નાસ્તિ ત હિ વીર્યુ સમારભાયમ્

કિંચાપિ શાન્ત તવ સર્વકિલેશજ્વાલા જ્વલિતં નિશમ્ય પુન ક્લેશગતિભ્ય લોકમ્ ।
પ્રણિધાન પૂર્વ સ્મર સત્ત્વહિતં વિચાર્ય જ્ઞાનાર્થિ પ્રાર્થિત ક્રિયા જગમોક્ષહેતોઃ

સદ એષ ધર્મત સ્થિતા તથતાવિકલ્પા સર્વેષુ બુદ્ધજિનશ્રાવકપ્રત્યયાનમ્ ।
ન હિ એતિના દશબલાન પ્રભાવુ લોકે નાન્યત્ર જ્ઞાનવિપુલં ત્રિભિ અધ્વસઙ્ગમ્

એવં તમપ્રતિસમા નરદેવપૂજ્યા ઉપસંહરન્તિ બહુજ્ઞાનમુખા વિચારાન્ ।
જિનધર્મનિષ્પત્તિપ્રવેશમનન્તપારં યસ્યા કલા ન ભવતે પુન બોધિચર્યા

એતાનિ પ્રાપ્ત વૃષભી વરજ્ઞાનભૂમિમ્ એકક્ષણેન સ્ફરતે દિશતાઃ સમન્તાન્ ।
જ્ઞાનપ્રવેશુપગતા વરભિજ્ઞપ્રાપ્તા યથ સાગરે વહનુ મારુતયાનપ્રાપ્તઃ

સાભોગચિત્તવિગતાઃ સ્થિતજ્ઞાનકર્મ વિચિનન્તિ ક્ષેત્રપ્રભવં વિભવસ્થિતિં ચ ।
ધાતુશ્ચત્વારિ વિનિભાગગતાન તાંશ્ચ સૂક્ષ્મં મહદ્ગત વિભક્તિ સમોસરન્તિ

ત્રિસહસ્રિ સર્વપરમાણુરજો તરન્તિ ચત્વારિ ધાતુ જગકાયિ વિભક્તિતશ્ચ ।
રત્ના વિભક્તિપરમાણુ સુવર્ગતીષુ ભિન્દિત્વ જ્ઞાનવિષયેન ગણેન્ત્યશેષમ્

જ્ઞાને વિભાવિતમના વિદુ સર્વકાયાન્ સ્વે કાયિ તત્ર ઉપનેન્તિ જગાર્થહેતોઃ ।
ત્રિસહસ્ર સર્વ ચ સ્ફરિત્વ વિચિત્રરૂપાન્ દર્શેન્તિ કાય વિવિધાન્ તથનન્તલોકે

સૂર્યં શશિં ચ વહ્નિ મારુત અન્તરીક્ષે સ્વકમણ્ડલુસ્ય ઉદકે પ્રતિભાસપ્રાપ્તા ।
જ્ઞાનોત્તમે સ્થિત તથાચલધર્મતાયાં જગ શુદ્ધ-આશય વિદૂ પ્રતિભાસપ્રાપ્તા

યથ-આશયં જગત કાયવિભક્તિતાં ચ દર્શેન્તિ સર્વપરિષે ભુવિ સર્વલોકે ।
વશિપ્રત્યયાશ્રય જિનાત્મજશ્રાવકાનાં દર્શેન્તિ તે સુગતકાય વિભૂષિતાઙ્ગાન્

સત્ત્વાંશ્ચ ક્ષેત્ર તથ કર્મવિપાક કાયાન્ આર્યાશ્રયાન્ વિવિધધર્મજ્ઞાનકાયાન્ ।
આકાશકાય વૃષભી સમતામુપેતં દર્શેન્તિ ઋદ્ધિ વિવિધાન્ જગતોષણાર્થમ્

વશિતા દશો વિમલજ્ઞાનવિચારપ્રાપ્તા અનુપ્રાપ્ત જ્ઞાનકૃત મૈત્રકૃપાનુકૂલાઃ ।
યાવચ્ચ સર્વજિનધર્મમુપાદકર્મા ત્રિસંવરૈઃ સુસ્થિતમેક અચલ્યકલ્પાઃ

યે ચા બલા જિનસુતાન દશ અક્ષોભ્યા તેહી ઉપેત અવિબન્ધિય સર્વમારૈઃ ।
બુદ્ધૈરધિષ્ઠિત નમસ્કૃત શક્રબ્રહ્મૈસ્તથ વજ્રપાણિબલકૈઃ સતતાનુબદ્ધાઃ

ઇમ ભૂમિદેશુપગતા ન ગુણાનમન્તો નો શક્યતે ક્ષયિતુ કલ્પસહસ્રકોટ્યૈઃ ।
તે ભૂય બુદ્ધ નિયુતાન્ સમુપાસયન્તે ભોન્તો ઉતપ્ત યથ ભૂષણુ રાજમૂર્ધ્નિ

ઇમ ભૂમિદેશુપગતા વિદુ બોધિસત્ત્વા મહબ્રહ્મ ભોન્તિ સહસ્રાધિપતી ગુણાઢ્યાઃ ।
ત્રયયાનદેશન અક્ષોભ્યસંહારપ્રાપ્તા મૈત્રાયનઃ શુભપ્રભા જગક્લેશઘાતી

એકક્ષણેન દશક્ષેત્રશતઃસહસ્રા યાવા રજોધાતુ તત્તક સમાધ્યુપેન્તિ ।
પશ્યન્તિ તત્તક દશદિશિ સત્ત્વસારાન્ ભૂયો અતઃ પ્રણિધિશ્રેષ્ઠ વ્યૂહ નેકાઃ

સંક્ષેપ એષ નિર્દિષ્ટો અષ્ટમાયા જિનાત્મજાઃ ।
વિસ્તરઃ કલ્પકોટીભિર્ન શક્યઃ સર્વ ભાષિતુમ્