દશભૂમિકસૂત્ર · અધ્યાય 8

7 દૂરંગમા નામ સપ્તમી ભૂમિઃ ।
ઉપક્રમગાથાઃ ।
અથ વિવિધરુચિરમેઘાન્ મરુદ્ગણો ઽભિકિરિષુ વેગપ્રાપ્તાઃ ।
પ્રવ્યાહરન્તિ મધુરા ગિરિવર શુભ પ્રીતિસંપૂર્ણાઃ

સાધુ વરતીક્ષ્ણચિત્તા ગુણશતસમુપેતજ્ઞાનવશવર્તિમ્ ।
વરચરણં પરિતુષ્ટં જગહિતવરપુણ્ડરીકાણામ્

તદ પ્રવરમતુલમાભા મહેશ્વરાઃ ખેગતા નરવરસ્ય ।
વરરુચિરગન્ધમેઘાનભિકિરિ ક્લેશૌઘમપહર્તુમ્

પ્રવ્યાહરન્તિ મધુરં મરુદ્ગણા હર્ષકરરુચિરઘોષાઃ ।
પરમસુલબ્ધલાભાઃ શ્રુતુ યૈરયુ ભૂમિનિર્દેશઃ

તૂર્ય મધુરઘોષયુક્ત મરુકન્યાઃ પ્રીણિતમનોભિઃ ।
સુચરસુગતાનુભાવાદ્વરચરિરિયમીદૃશી પ્રોક્તા

સુમની સુચરણશ્રેષ્ઠઃ સુદાન્ત દમકાન લોકમહિતાનામ્ ।
અતિક્રમ્ય સર્વલોકં લોકચરિં દર્શયી સૂક્ષ્મામ્

દર્શેન્તિ કાય વિવિધાન્ કાયાકાયાંશ્ચ ધર્મતોપેતાઃ ।
શમથઃ સમિતિવિભક્તો ભણતિ ઘોષં ન ચાક્ષરં રવતિ

ક્ષેત્રશતમાક્રમન્તે પૂજેન્તિ નાયકાન્ પરમપૂજિયાન્ ।
આત્મજનિતક્ષેત્રસંજ્ઞા વિધુનિત્વા જ્ઞાનવશવર્તી

પરિપાચયન્તિ સત્ત્વાન્ન ચાત્મપરસંજ્ઞ સર્વશ ઉપેન્તિ ।
શુભ સંચિનન્તિ પ્રવરં ન ચાપિ શુભસંચયનિકેતાઃ

રાગરજદોષમોહૈઃ પશ્યિત્વ સર્વલોક જ્વલમાનાન્ ।
વર્જેતિ સર્વસંજ્ઞા વીર્યં વરમારભી કૃપયા

મરુકન્યા દેવસંઘાશ્ચ પૂજેન્તા વરસ્વરમ્ ।
તૂષ્ણીંભાવરતાઃ સર્વે પ્રેક્ષન્તે પુરુષર્ષભમ્

પરિષદ્વિપ્રસન્નેયમવોચત્ સુગતાત્મજમ્ ।
સપ્તમ્યા ભૂમેરાકારાન્ નિર્દિશસ્વ ગુણાકર

ઉપસંહારગાથાઃ ।
ગમ્ભીરજ્ઞાન પરમાર્થપદાનુસારી ષડ્ભૂમિનિશ્ચિતમતિઃ સુસમાહિતાત્મા ।
પ્રજ્ઞામુપાય યુગપદ્યભિનિર્હરન્તો ભૂમ્યાક્રમન્તિ વિદુ સપ્તમિ ચર્યશ્રેષ્ઠામ્

શૂન્યાનિમિત્તપ્રણિધીકૃપમૈત્રયુક્તા બુદ્ધાનુધર્મ સુગતાનુગ પૂજયન્તઃ ।
જ્ઞાનેન શુભમહપુણ્યબલેભ્યતૃપ્તાસ્તામાક્રમન્તિ વિદુ સપ્તમિ ભૂમિદેશમ્

ત્રૈધાતુકેન અધિવાસ વિવેકપ્રાપ્તાઃ શાન્તશ્ચ ક્લેશબલશાન્તિજગાભિકાઙ્ક્ષી ।
પ્રતિભાસ માય સુપિનાદ્વયધર્મચારી કૃપ દર્શયન્તિ વિદુ સપ્તમિમાક્રમન્તિ

શોધેન્તિ ક્ષેત્ર ખસમાશય નિર્વિકલ્પા જિનલક્ષનૈરુપાગતો ઽચલધર્મતાયામ્ ।
અભિલાપ્યઘોષવિગતા જગતોષણાર્થં ક્ષણજ્ઞાન ચિત્તસ્ય જિનાન સમોસરન્તિ

અભાસપ્રાપ્ત ઇતિ ધર્મ વિચારયન્તિ આક્રાન્ત ભૂમિપ્રવરાં જગદર્થકારાઃ ।
તે અત્ર ભૂમ્યસ્થિત સત્ત્વચરી અનન્તાન્ વિચિનન્તિ કર્મ સુગતાન્ નિયુતાપ્રમાણાન્

ક્ષેત્રાંશ્ચ નૈકવિધધર્મથ કલ્પસંખ્યાન્ અધિમુક્તિ-આશય ચ ચિત્તવિચિત્રધારાન્ ।
ત્રિયાણદેશનમનન્ત સમોસરન્તિ અસ્માભિ સત્ત્વ પરિપાચયિતવ્યમેતત્

યે તે જ્ઞાનનિચિતા વરમાર્ગપ્રાપ્તા ઈર્યાપથૈશ્ચતુર્ભિ પ્રજ્ઞમુપાયમુક્તાઃ ।
સર્વસ્મિ ચિત્તક્ષણિ બોધિગુણાનુપ્રાપ્તાઃ પરિપૂરયન્તિ દશ પારમિતાપ્રદેશાન્

સર્વેષુ માર્ગકુશલસ્ય ય એષ દાનં શીલં ચ ક્લેશપ્રશમં ક્ષમમક્ષતિત્વમ્ ।
વીર્યં ચ ભૂયુ અનુ ઉત્તરિ આરભન્તે માર્ગે અચલ્યતય ધ્યાનગુણાન્વિતાનામ્

અનુત્પાદક્ષાન્તિ વિરજા વરપ્રજ્ઞ શ્રેષ્ઠા પર્ણામુપાય પ્રણિધી ભુયુ કાઙ્ક્ષિ લક્ષ્મી ।
અતો ઽમર્દયિત્વ બલજ્ઞાનનિતીરણત્વાદ્ એવં ખુ બોધિગુણ સર્વક્ષણેનુપેન્તિ

આલમ્બનાતુ પ્રથમા ગુણપારિપૂરિ દ્વિતીયા મલાપનય ઊર્ધ્વ વિબન્ધચ્છેદમ્ ।
ચતુર્થાય માર્ગુ સમતાક્રિય પઞ્ચમાય અનુત્પાદ આહ્વય વિદુઃ પુન ષષ્ઠવૃત્તિઃ

ઇહ સપ્તમીમુપગતાઃ સકલં ગુણાનિ પ્રણિધાન નૈકવિવિધાનભિનિર્હરન્તિ ।
કિં કારણં યદુત જ્ઞાનક્રિયાભ્યુપેન્તિ સા અષ્ટમીપ્રભૃતિ સર્વવિશુદ્ધ્યુપેન્તિ

દુરતિક્રમા દૂરંગમા બહુસ્થાનકર્મા ક્ષેત્રાન્તરદ્વિપથમેવ યથોત્તરન્તિ ।
વિચરન્તિ સપ્તસુ અલિપ્ત નૃપો યથૈવ માર્ગસ્થિતા ન પુન સર્વતિક્રાન્ત ધીરાઃ

યદ અષ્ટમીમુપગતાઃ પુન જ્ઞાનભૂમિમ્ અતિક્રાન્ત ચિત્તવિષયે સ્થિત જ્ઞાનકર્મે ।
બ્રહ્મા ન પેક્ષતિ જગન્નરમાનુષાત્મા એવં ચરન્તિ વિદુ પદ્મમિવા અલિપ્તાઃ

અત્ર સ્થિતા વિવિધક્લેશમતિક્રમન્તિ તેષાં ન ક્લેશચરિ નો ચ ક્ષયો ઽનુપ્રાપ્તિઃ ।
માર્ગસ્થિતા ન તદ ક્લેશચરિં ચરન્તિ સંપૂર્ણ આશય જિનજ્ઞ ક્ષયો ન તાવત્

યે લૌકિકા વિવિધશિલ્પક્રિયાપ્રયોગા આજાતિ સર્વવિદુના સ્થિત શાસ્ત્રજ્ઞાને ।
ધ્યાના અભિજ્ઞ બલ ભાવયન્તો ઽભ્યુપેન્તિ ભૂયઃ સમાધિ વિવિધાનભિનિર્હરન્તિ

અતિક્રાન્ત શ્રવકચરિં તથ પ્રત્યયાનાં સ્થિત બોધિસત્ત્વચરણે વિદુ અપ્રમાણામ્ ।
પૂર્વે હિ આશયતયા ઇહ જ્ઞાનતાયા નૃપતીસુતો યથ વિવૃદ્ધબલોપપેતઃ

ગામ્ભીર્યતામુપગતા ભુયુ આરભન્તિ ચિત્તં નિરોધુપગતા ન ચ સાક્ષિક્રિયાઃ ।
યથા સાગરે ઉપગતાઃ સ્થિત યાનપાત્રે પ્રત્યક્ષ સર્વ ઉદકે ન ચ યાનહાનિઃ

ભૂયો ઉપાયબલપ્રજ્ઞવરાભ્યુપેતા દુર્જ્ઞેયસર્વજગજ્ઞાનક્રિયાગુણાઢ્યાઃ ।
પૂજેન્તિ બુદ્ધ નિયુતા ભુયુ શુદ્ધિભાવા યથા તદ્વિભૂષણવિચિત્રિતુ નૈકરત્નૈઃ

અત્ર સ્થિતાન વિદુનાં વરપ્રજ્ઞ આભા શોષેન્તિ તૃષ્ણસલિલં યથ ભાસ્કારાભાઃ ।
તે અત્ર ભૂમ્યુપગતા વશવર્તિનશ્ચ ભોન્તિ કૃતી કુશલ જ્ઞાનફલોદેશૈઃ

આકાઙ્ક્ષમાણ દૃઢવીર્યબલાભ્યુપેતાઃ કોટીનયૂતશત બુદ્ધસહસ્ર પૂર્ણાન્ ।
પશ્યન્તિ સર્વદિશતાસુ સમાહિતત્વાદ્ ભૂયો ઽપ્યતઃ પ્રણિધિશ્રેષ્ઠ ગુણાપ્રમેયાઃ

દુર્જ્ઞેયા સર્વલોકેન વશિપ્રત્યેકચારિભિઃ । ઇત્યેષા સપ્તમી ભૂમિરુપાયપ્રજ્ઞશોધના