દશભૂમિકસૂત્ર · અધ્યાય 10

9 સાધુમતી નામ નવમી ભૂમિઃ ।
ઉપક્રમગાથાઃ ।
ઇમાં ભૂમિં પ્રભાષતા કમ્પિતાઃ ક્ષેત્રકોટયઃ ।
અધિષ્ઠાના નરેન્દ્રસ્ય અપ્રમેયા અચિન્તિયા

આભાસ રુચિરા મુક્તાઃ કાયતઃ સર્વદર્શિનો ।
તયાવભાસિતાઃ ક્ષેત્રાઃ સત્ત્વાશ્ચ સુખિતાસ્તયા

બોધિસત્ત્વસહસ્રાણિ અન્તરિક્ષે સ્થિતાનિ ચ ।
દિવ્યાતિક્રાન્તપૂજાય પૂજ્યન્તે વદતાં વરમ્

મહેશ્વરા દેવપુત્રા વશવર્તી પ્રહર્ષિતાઃ ।
નાનાપ્રકારપૂજાભિઃ પૂજેન્તિ ગુણસાગરમ્

તતો ઽપ્સરઃસહસ્રાણિ હર્ષિતાઃ પ્રીણિતેન્દ્રિયાઃ ।
દિવ્યા સુયત્તા સંગીતાઃ શાસ્તુ પૂજામજગ્રયમ્

તેભ્યશ્ચ તૂર્યનાદેભ્ય અનુભાવાન્મહર્ષિણઃ ।
ઈદૃશા રુતસહસ્રા રવન્તી મધુરસ્વરાઃ

ઇમિ સર્વે જિનસુતા ખિલમલવિગતા ઉપગત ભુવિ વરસુરુચિરચરણાઃ ।
જગહિત વિચરતિ દશદિશ વૃષભી દર્શયિ જિનચરિ ખગસમમનસા

નરપુરિ મરુપુરિ ભુજગપતિવિષયે વિયુહ દશદિશિ પુણ્યબલમુદીરિતાઃ ।
તત તુ ભુયુ જિનસુત દર્શયિ અતુલી જિનસુતપ્રભવ જિનનુપથનિરતા

એકક્ષેત્રિ અચલિત સર્વક્ષેત્રવિરજા અનુગત જગહિત શશિરિવ પ્રતિભા ।
સર્વઘોષહાનચિત્ત પ્રશમિતમનસા વિયહરિ કૃતશતશ્રુતિપથગિરિભિઃ

યત્ર સત્ત્વ હીનચિત્ત દીન માનનિરતાસ્તત્ર વિદુ શ્રાવકાચરી દેશેતિ વૃષભી ।
યત્ર સત્ત્વ તીક્ષ્ણચિત્ત પ્રત્યયાનનિરતાસ્તત્ર જ્ઞાન પ્રત્યયાન દર્શયન્તિ વિરજા

યે તુ સત્ત્વહિતમૈત્રમનસા (અભિરતાસ્) તત્ર ત્યં(ત્વં) જિનપુત્રાન દર્શયન્તિ ચરણમ્ ।
યે તુ સત્ત્વ અગ્ર શ્રેષ્ઠ મતિમાનનિરતાસ્તત્ર અમી બુદ્ધકાય દર્શયન્તિ અતુલમ્

માયા યથા માયકારો દર્શેતિ જગહિતે યાય કોટિ નૈકવિદ્યા સર્વભાવવિગતા ।
એવ વિદૂ બુદ્ધસુતા જ્ઞાનમાયનિરતા દર્શયન્તિ સર્વચરી સર્વભાવવિગતા

એતાદૃશા રુતસહસ્રાન્ ભણિત્વ મધુરાંસ્તદા મરુકન્યકા જિનં દૃષ્ટ્વા તૂષ્ણીંભૂતાઃ ।
પર્ષદ્વિપ્રસન્નેયમવોચત્સુગતાત્મજમ્ અષ્ટમાયા ભણ ઊર્ધ્વં ચરિં સદ્ધર્મરાજિનામ્

ઉપસંહારગાથાઃ ।
તે અપ્રમાણબલબુદ્ધિ વિચારયન્તઃ સુસૂક્ષ્મજ્ઞાનપરમા જગતા દુર્જ્ઞેયા ।
તથ ગુહ્યસ્થાન સુગતાન સમોસરન્તો ભૂમિં ક્રમન્તિ નવમીં જગતો ઽર્થકરીમ્

તે ધારણીમુખિ સમાધિસમાહિતાગ્રા વિપુલા અભિજ્ઞા અપિ ક્ષેત્રપ્રવેશનન્તમ્ ।
બલજ્ઞાનનિશ્ચયમપિ જિનુ ધૈર્યસ્થાનં પ્રણિધીકૃપાશયવિદૂ નવમોતરન્તિ

તે અત્ર ભૂમ્યનુગતા જિનકોશધારી કુશલાશ્ચ ધર્મકુશલાશ્ચ અવ્યાકૃતાશ્ચ ।
યે સાસ્રવા અપિ ચ લૌકિક યે ચ આર્યાશ્ચિન્ત્યા અચિન્તિય વિદૂ અનુબુદ્ધ્યયન્તિ

નિયતાંશ્ચ ધર્મનિયતાં પ્રવિચારયન્તિ ત્રયયાનસંપદક્રિયા પરિતારયન્તિ ।
ભૂમિધર્મ યથા-અધિમુક્તિ પ્રચારતશ્ચ અભિસંસ્કરોન્તિ યથ લોક્ય તથોતરન્તિ

તે એવજ્ઞાનનુગતા વરસૂક્ષ્મબુદ્ધી સત્ત્વાન ચિત્તગહનં પરિમાર્ગયન્તિ ।
(ચિત્તં વિચિત્રક્ષણવર્તનિવર્તતાં ચ) ચિત્તં અનન્તપ્રભવં સદ ઓતરન્તિ

ક્લેશાનનાદિન પ્રયોગસહાયતાશ્ચ યે પર્યુત્થાનનુશયા ગતિસંધિતશ્ચ ।
તથ કર્મપ્રવેશ વિચિત્રવિભક્તિતશ્ચ હેતૂ નિરુદ્ધફલનાશ સમોતરન્તિ

ઇન્દ્રિય યા મૃદુકમધ્ય ઉદારતશ્ચ સંભેદપૂર્વમપરાન્ત સમોતરન્તિ ।
અધિમુક્તિ નૈક વિવિધા શુભ આશુભતશ્ચ ચત્વારિ આશીતિ સહસ્ર સમોતરન્તિ

ધાતૂપ્રવેશ જગ ભાવિતક્લેશદૃષ્ટી ગહનં ગતા અનવરાગ્ર અચ્છેદતશ્ચ ।
યે આશયા અનુશયા સહજપ્રચારી ચિત્તાસમોસૃત નિબદ્ધ અચ્છેદ તન્તિ

ચિત્તં યથા અનુશયા ન ચ દ્રવ્યભૂતો ન ચ દેશસ્થા ન ચ વિપ્રવસન્તિ આશયા ।
દુર્હેય ધ્યાનવિષયાનભિવર્તિયાશ્ચ છેદશ્ચ માર્ગ વિનયેન ન ચાન્યમસ્તિ

ઉપપત્તિ ષડ્ગતિ વિભક્તિપ્રવેશતશ્ચ સ્નેહં ચ તૃષ્ણમવિદ્યાન્ધક કર્મક્ષેત્રા ।
વિજ્ઞાનબીજસહજાઙ્કુરનામરૂપં ત્રૈધાતુકે અનવરાગ્ર સમોતરન્તિ

તે વાસનાગતિ કિલેશ ચ કર્મ ચિત્તા સુવિહારતાય ન પુનર્ગતિસન્ત કામા ।
રાશિત્રિભિર્નિયતસત્ત્વ સમોતરન્તિ દૃષ્ટીનિમગ્નમપિ જ્ઞાન સમોતરન્તિ

એવં વિસરણગતાઃ સ્થિત અત્ર ભૂમ્યાં સર્વસત્ત્વ આશય યથેન્દ્રિય યાધિમુક્તિઃ ।
તેષામર્થે ધર્મવિભક્તિ પ્રકાશયન્તિ પ્રતિસંવિદર્થકુશલાઃ પ્રતિભા નિરુક્તિ

તે ધર્મભાણક ગતી અનુપ્રાપ્ત (સ્થાનં) સિંહરિષભનિભા ગિરિરાજકલ્પાઃ ।
અભિપ્રવર્ષન્તિ મધુરમમૃતસ્ય વર્ષં ભુજગેન્દ્રસાગર યથા અનુપૂરયન્તિ

હિતાર્થજ્ઞાનકુશલાસ્તથ ધર્મતાયાં સર્વં નિરુક્ત્યનુગતાઃ પ્રતિભાનપ્રાપ્તાઃ ।
તે ધારણી દશ અસંખ્યસહસ્ર લબ્ધા ધારન્તિ ધર્મ યથ (સાગર વર્ષધારી)

એવં ચ ધારણિવિશુદ્ધિસમાધિપ્રાપ્તા એકક્ષણેન દશબુદ્ધસહસ્ર દૃષ્ટાઃ ।
શ્રવણેન ધર્મરતનં ચ નિદેશયન્તિ (એકૈકમણ્ડલવિશુદ્ધિસ્વરાઙ્ગગતાઃ)

વ્યોહારતે ત્રિસહસ્રમહલોકધાતું પરિશેષ સત્ત્વ વિવિધાસ્ત્રયરતનેભ્યઃ ।
તોષેન્તિ સર્વ યથૈન્દ્રિય-આશયાશ્ચ ચતુદ્વીપસાગર વર્ષા સમ મોદયન્તિ

(ભૂયોત્તરિં ગુણિનુ વીર્ય સમારભન્તે) ચિત્ત-અન્તિ વાલપ્રસર અસ્મિ સુચેતનન્તાઃ ।
દેશેયુ ધર્મ સુગતાઃ પુન નાનસત્ત્વં શ્રુત્વા ધરેમ યથ સર્વદ (બીજધારી)

(યાવતકા) જગદિહ પ્રવિશન્તિ સત્ત્વાઃ (તે સર્વ એકપરિષન્મણ્ડલે નિષણ્ણાશ્ચ) ।
એષાં ચ એકક્ષણિ સર્વિ સમોતરિત્વા એકાં રુતેન ઇમિ તર્પયિતવ્ય સર્વે

(અત્ર સ્થિતા નરમરુત્તમ ધર્મરાજા) ભોન્તી ધર્મૈર્જિનસુતાઃ પરિચાલયન્તિ ।
રાત્રિંદિવં સદ જિનૈઃ શમથાનુપ્રાપ્તા ગમ્ભીર શાન્ત સ્થિત જ્ઞાનવિમોક્ષધીરા

(તે ઽનેકબુદ્ધનિયુતાન્ પર્યુપાસયન્તે) ભોન્તી ઉત્તપ્ત પણુ (પાણ્ડુ) ચક્રવર્તઃપ્રભાવા ।
તસ્ય ક્લેશગહનાનિ પ્રભા સમાજ્ય બ્રહ્મણો વ દ્વિસહસ્રિકલોકધાતુઃ

(અત્ર સ્થિતા ગુણધરા) મહબ્રહ્મલોકે ભોન્તી (ત્રિયાનદેશનં વિદિતાનુભાવા ।
) યં ચૈવમારભતિ સર્વજગદ્ધિતાય સર્વજ્ઞજ્ઞાનુપગતા ગુણજ્ઞાનપ્રાપ્તા

(ક્ષેત્રાપ્રમાણપર્યાપન્ન) એકા રજાગ્રે ક્ષણિ એકિ (તત્તકસમાધિ ઉ)પેન્તિ ધીરાઃ ।
(દૃષ્ટ્વા સર્વે દિશિ જિનાંશ્ચ વચઃ શૃણોન્તિ) તતો વિકુર્વિ પ્રણિધાનન્વિતાપ્રમાણાઃ

ઇત્યેષા નવમી ભૂમિર્મહાજ્ઞાનવિચારિણા । ગમ્ભીરા દુર્દૃશા સૂક્ષ્મા નિર્દિષ્ટા સુગતાત્મજાઃ